Europejski Fundusz Morski i Rybacki (2014–2020)

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Budżet i priorytety

Celem EFMR, który ma do dyspozycji budżet w wysokości 6,5 miliarda EUR na lata 2014–2020, jest:

• odbudowa stad ryb, zmniejszenie wpływu połowów na środowisko morskie i stopniowe wyeliminowanie odrzutów¹;
• wspieranie rybołówstwa niewielkoskalowego, lokalnego oraz młodych rybaków;
• pomaganie społecznościom w dywersyfikacji lokalnej gospodarki;
• finansowanie projektów, które przyczynią się do powstania miejsc pracy i poprawy jakości życia na europejskich wybrzeżach;
• wspieranie europejskiej akwakultury (hodowle ryb i skorupiaków);
• finansowanie działań zmierzających do poprawy wiedzy akademickiej na temat środowiska morskiego oraz pozyskiwania istotnych danych, aby podejmowane decyzje zasadzały się na rzetelnych informacjach;
• wzmacnianie programów kontroli rybołówstwa;
• wspieranie innowacyjnych inwestycji w łodzie do połowów, np. w celu wspierania selektywności narzędzi połowowych²;
• wspieranie (pod pewnymi warunkami) inwestycji w sprzęt lub inwestycji na statku, które mają na celu redukcję zanieczyszczeń lub gazów cieplarnianych;
• rozwijanie marketingu i przetwórstwa w sektorach rybołówstwa i akwakultury;
• wspieranie unijnej zintegrowanej polityki morskiej poprzez ułatwianie koordynacji między granicami oraz między sektorami (na przykład w obszarze planowania przestrzennego terenów morskich, zintegrowanego nadzoru morskiego oraz poprawy wiedzy na temat stanu środowiska morskiego).

Wdrożenie

• EFMR współfinansuje projekty z państwami członkowskimi, które dostarczają własnych funduszy krajowych. Państwa członkowskie nakreślają programy operacyjne, które przedstawiają, w jaki sposób chcą spożytkować przydzielone fundusze. Po zatwierdzeniu tych programów przez Komisję Europejską organy krajowe we własnym zakresie decydują, które projekty zostaną dofinansowane.
• Od czasu przyjęcia rozporządzenia (UE) nr 508/2014 Komisja wprowadziła przepisy dotyczące przede wszystkim szczegółowych aspektów technicznych jego wdrażania. Obejmują one:
  • sposób przedstawiania przez państwa członkowskie zbiorczych danych na temat operacji połowowych oraz informacji, które państwa te muszą przedkładać Komisji;
  • treść i strukturę systemu monitorowania i oceny operacji otrzymujących finansowanie;
  • format i prezentację rocznych sprawozdań dotyczących finansowanych programów;
  • szczegółowe warunki wstrzymywania i zawieszania płatności na rzecz państw członkowskich, które nie stosują się do przepisów WPRyb.
• Pełen wykaz aktów wykonawczych i delegowanych dostępny jest na stronie internetowej EFMR.

Środki tymczasowe podczas pandemii COVID-19: zmiana rozporządzenia

• Na mocy rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/560 do dnia 31 grudnia 2020 r. wprowadzone zostały szczególne środki, których celem było złagodzenie społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19. Umożliwiło to bardziej elastyczną realokację środków finansowych w ramach programu operacyjnego w każdym państwie członkowskim oraz uprościło procedurę zmiany programów operacyjnych. Pod pewnymi warunkami umożliwiły one również EFMR zapewnienie:
  • wsparcia tymczasowego zaprzestania działalności połowowej;
  • rekompensaty z tytułu niektórych strat gospodarczych poniesionych przez producentów akwakultury i przedsiębiorstwa przetwórcze;
  • kapitału obrotowego dla producentów akwakultury i przedsiębiorstw przetwórczych; oraz
  • wsparcia organizacji producentów i zrzeszeń organizacji producentów w zakresie przechowywania produktów rybołówstwa i akwakultury.

Środki mające na celu złagodzenie skutków rosyjskiej agresji wobec Ukrainy – zmiana rozporządzenia

• Rozporządzenie zmieniające (UE) 2022/1278 pozwala państwom członkowskim na zmianę swoich programów operacyjnych w celu wykorzystania pozostałych zasobów EFMR, aby zrekompensować utracone dochody podmiotom gospodarczym i producentom, wraz z dodatkowymi kosztami poniesionymi w związku z wojną, takimi jak wzrost cen energii, surowców i pasz dla ryb.
• Wsparcie z EFMR mogą otrzymać również rybacy, którzy musieli zaprzestać działalności z powodu rosyjskiej wojny agresji przeciwko Ukrainie.
• Wsparcie udzielane jest z mocą wsteczną od dnia rozpoczęcia rosyjskiej agresji na Ukrainę, czyli od 24 lutego 2022 r. przy stopie współfinansowania wynoszącej 75% kwalifikujących się wydatków publicznych.