WYROK TRYBUNAŁU (siódma izba)

z dnia 7 grudnia 2023 r. ( *1 )

Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Środowisko naturalne – Dyrektywa 91/271/EWG – Oczyszczanie ścieków komunalnych – Artykuł 3 – Systemy zbierania – Systemy pojedyncze – Artykuł 4 – Wtórne lub inne równie skuteczne oczyszczanie – Artykuł 5 – Obszary wrażliwe – Artykuł 15 – Monitorowanie zrzutów

W sprawie C‑587/22

mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 258 TFUE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 8 września 2022 r.,

Komisja Europejska, którą reprezentowali E. Sanfrutos Cano i A. Sipos, w charakterze pełnomocników,

strona skarżąca,

przeciwko

Węgrom, które reprezentowali Zs. Biró-Tóth i M. Z. Fehér, w charakterze pełnomocników,

strona pozwana,

TRYBUNAŁ (siódma izba),

w składzie: F. Biltgen, prezes izby, J. Passer (sprawozdawca) i M. L. Arastey Sahún, sędziowie,

rzecznik generalny: N. Emiliou,

sekretarz: A. Calot Escobar,

uwzględniając pisemny etap postępowania,

podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,

wydaje następujący

Wyrok

1

Komisja Europejska wnosi w skardze do Trybunału o stwierdzenie, że:

poprzez brak podjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, by aglomeracje Békés, Dabas, Dunavarsány, Hódmezővásárhely, Keszthely, Kéthely, Kiskunhalas, Köröm, Marcali, Mezőtúr, Nagykőrös, Pilisvörösvár, Soltvadkert, Szécsény, Szentendre, Szentes, Szigetszentmiklós, Tököl, Tolna, Veresegyház, Zalaegerszeg i Zalakaros (Węgry) były wyposażone w systemy zbierania ścieków komunalnych i przyłącza do tych systemów lub aby pojedyncze systemy gromadzenia ścieków komunalnych lub inne właściwe systemy zapewniały ten sam poziom ochrony środowiska co systemy zbierania lub oczyszczania ścieków oraz aby ścieki komunalne przed odprowadzeniem były poddane wtórnemu lub innemu równie skutecznemu oczyszczaniu, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy art. 3, 4 i 10 dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (Dz.U. 1991, L 135, s. 40);

poprzez brak podjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, aby ścieki komunalne z aglomeracji Keszthely, Kéthely, Marcali, Zalaegerszeg i Zalakaros były poddawane bardziej rygorystycznemu oczyszczaniu niż oczyszczanie wtórne, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy art. 5 i 10 dyrektywy 91/271, i

poprzez brak podjęcia środków niezbędnych do zapewnienia monitorowania zrzutów z oczyszczalni ścieków komunalnych w aglomeracjach Békés, Dabas, Dunavarsány, Hódmezővásárhely, Keszthely, Kéthely, Kiskunhalas, Köröm, Marcali, Mezőtúr, Nagykőrös, Pilisvörösvár, Soltvadkert, Szécsény, Szentendre, Szentes, Szigetszentmiklós, Tököl, Tolna, Veresegyház, Zalaegerszeg i Zalakaros Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy art. 15 dyrektywy 91/271.

Ramy prawne

Dyrektywa 91/271

2

Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 91/271 przewiduje:

„Państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie aglomeracje wyposażone były w system zbierania ścieków komunalnych:

najpóźniej do dnia 31 grudnia 2000 r. w odniesieniu do aglomeracji o równoważnej liczbie mieszkańców (RLM) ponad 15000,

i

najpóźniej do dnia 31 grudnia 2005 r. w odniesieniu do aglomeracji o RLM między 2000 a 15000.

W przypadku odprowadzania ścieków komunalnych do wód [przyjmujących], które na mocy art. 5 uznane zostały za »obszary wrażliwe«, państwa członkowskie zapewniają, aby systemy zbierania zostały uruchomione, najpóźniej do dnia 31 grudnia 1998 r., dla aglomeracji o RLM większej niż 10000.

W przypadku gdy ustanowienie systemu zbierania nie jest uzasadnione, jako że nie przyniosłoby korzyści dla środowiska lub powodowałoby nadmierne koszty, należy zastosować pojedyncze systemy lub inne właściwe systemy zapewniające ten sam poziom ochrony środowiska”.

3

Artykuły 4–7 dyrektywy 91/271 określają szereg wymagań dotyczących oczyszczania ścieków komunalnych.

4

Artykuł 4 ust. 1 tej dyrektywy stanowi:

„Państwa członkowskie zapewniają, aby ścieki komunalne przed odprowadzeniem były poddane wtórnemu oczyszczaniu lub innemu równie skutecznemu oczyszczaniu w następujących okresach:

najpóźniej do dnia 31 grudnia 2000 r. w odniesieniu do zrzutów z aglomeracji o RLM ponad 15000,

najpóźniej do dnia 31 grudnia 2005 r. w odniesieniu do zrzutów z aglomeracji o RLM 10 000–15 000,

najpóźniej do dnia 31 grudnia 2005 r. w odniesieniu do zrzutów do wód słodkich i estuariów, z aglomeracji o RLM 2000–10 000”.

5

Zgodnie z art. 5 wspomnianej dyrektywy:

„1.   Do celów ust. 2 państwa członkowskie do dnia 31 grudnia 1993 r. określają obszary wrażliwe zgodnie z kryteriami ustanowionymi w załączniku II.

2.   Państwa członkowskie zapewniają, że ścieki komunalne [doprowadzane] do systemów zbierania, przed odprowadzeniem do obszarów wrażliwych, poddawane są bardziej rygorystycznemu oczyszczaniu niż określone w art. 4 najpóźniej do dnia 31 grudnia 1998 r., w odniesieniu do wszystkich zrzutów z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10000.

[…]

4.   Alternatywnie wymagania wobec poszczególnych oczyszczalni określone w ust. 2 i 3 mogą nie mieć zastosowania do obszarów wrażliwych w przypadkach, gdy można wykazać, że minimalne zmniejszenie całkowitego ładunku ścieków doprowadzanych do wszystkich oczyszczalni ścieków komunalnych na tym obszarze wynosi co najmniej 75 % w odniesieniu do fosforu ogólnego i co najmniej 75 % w odniesieniu do azotu ogólnego.

[…]”.

6

Artykuł 10 tej samej dyrektywy stanowi:

„Państwa członkowskie zapewniają, aby oczyszczalnie ścieków komunalnych budowane w celu spełnienia wymagań art. 4–7 były projektowane, budowane, eksploatowane i utrzymywane w sposób zapewniający wystarczającą wydajność w każdych normalnych [lokalnych] warunkach klimatycznych. […]”.

7

Artykuł 15 dyrektywy 91/271 stanowi:

„1.   Właściwe władze lub właściwe organy monitorują:

zrzuty z oczyszczalni ścieków komunalnych w celu zweryfikowania zgodności z wymaganiami załącznika I. B, zgodnie z procedurami kontrolnymi ustanowionymi w załączniku I. D,

ilości i skład osadów odprowadzanych do wód powierzchniowych.

2.   Właściwe władze lub właściwe organy monitorują wody, do których odprowadzane są ścieki z oczyszczalni ścieków komunalnych i dokonywane zrzuty bezpośrednie opisane w art. 13, w przypadkach oczekiwanego znaczącego wpływu na stan środowiska.

[…]”.

Akt przystąpienia z 2003 r.

8

Akt dotyczący warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. 2003, L 236, s. 33, zwany dalej „aktem przystąpienia z 2003 r.”), przewiduje w pkt 8. B. 1. lit. a) załącznika X:

„W drodze odstępstwa od artykułów 3 i 4 oraz artykułu 5 ustęp 2 dyrektywy 91/271/EWG wymogów dotyczących systemów zbierania oraz oczyszczania ścieków komunalnych nie stosuje się w pełni na Węgrzech do 31 grudnia 2015 r. roku zgodnie z następującymi celami pośrednimi:

do 31 grudnia 2008 r. roku zgodność z dyrektywą zostanie osiągnięta na obszarach wrażliwych dla aglomeracji o [RLM] powyżej 10000;

do 31 grudnia 2010 r. roku zgodność z dyrektywą zostanie osiągnięta na obszarach normalnych dla aglomeracji o [RLM] powyżej 15000”.

Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi

9

W dniu 16 lutego 2017 r. Komisja skierowała do Węgier wezwanie do usunięcia uchybienia, w którym wskazała zasadniczo, że z informacji, którymi dysponowała, wynika, iż w terminach określonych w akcie przystąpienia z 2003 r. to państwo członkowskie nie przestrzegało niektórych wymagań przewidzianych w dyrektywie 91/271 dla pewnej liczby aglomeracji węgierskich.

10

W dniu 21 kwietnia 2017 r. Węgry odpowiedziały na to wezwanie do usunięcia uchybienia.

11

Nieusatysfakcjonowana tą odpowiedzią Komisja skierowała do Węgier w dniu 8 grudnia 2017 r. uzasadnioną opinię na podstawie art. 258 TFUE, w której zarzuciła temu państwu członkowskiemu uchybienie zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy dyrektywy 91/271.

12

W dniu 13 lutego 2018 r. Węgry udzieliły odpowiedzi na tę uzasadnioną opinię.

13

Ponieważ odpowiedź ta nie przekonała Komisji, wniosła ona skargę o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

W przedmiocie skargi

14

Na poparcie skargi Komisja podnosi cztery zarzuty, z których pierwszy dotyczy naruszenia art. 3 i 10 dyrektywy 91/271, drugi – naruszenia art. 4 i 10 tej dyrektywy, trzeci – naruszenia art. 5 i 10 wspomnianej dyrektywy, a czwarty – naruszenia jej art. 15.

W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia art. 3 i 10 dyrektywy 91/271

Argumentacja stron

15

W pierwszej kolejności Komisja podnosi, że Węgry nie zastosowały się do wymagań przewidzianych w art. 3 ust. 1 dyrektywy 91/271 w wypadku aglomeracji Békés, Dabas, Dunavarsány, Hódmezővásárhely, Keszthely, Kéthely, Kiskunhalas, Köröm, Marcali, Mezőtúr, Nagykőrös, Pilisvörösvár, Soltvadkert, Szécsény, Szentendre, Szentes, Szigetszentmiklós, Tököl, Tolna, Veresegyház, Zalaegerszeg i Zalakaros.

16

Po pierwsze, informacje, którymi dysponuje, wskazują bowiem, że w terminach przewidzianych w pkt 8. B. 1 lit. a) załącznika X do aktu przystąpienia z 2003 r. wszystkie te aglomeracje regularnie i w znacznej proporcji korzystały z pojedynczych systemów gromadzenia ścieków komunalnych. Ponadto wskaźniki przyłączenia do systemów zbierania tych ścieków, jeśli takie systemy istnieją, są niskie we wszystkich wspomnianych aglomeracjach.

17

Po drugie, regularne i powszechne stosowanie pojedynczych systemów gromadzenia ścieków komunalnych w rozpatrywanych aglomeracjach nie jest zgodne z wymogami przewidzianymi w art. 3 ust. 1 dyrektywy 91/271. Przepis ten stanowi bowiem w akapitach pierwszym i drugim, że wyposażenie tych aglomeracji w systemy zbierania ścieków komunalnych jest regułą, a w akapicie trzecim – że jedynie w przypadku, gdy ustanowienie takich systemów zbierania nie jest uzasadnione ze względów środowiskowych lub finansowych, w drodze odstępstwa można wykorzystywać pojedyncze systemy gromadzenia tych ścieków w określonych warunkach. Tymczasem w niniejszej sprawie Węgry nigdy nie wykazały, że ustanowienie systemów zbierania nie było uzasadnione w rozpatrywanych aglomeracjach. Ponadto państwo to nie wykazało również, że węgierskie przepisy dotyczące korzystania z pojedynczych systemów gromadzenia ścieków komunalnych pozwalają zagwarantować, by systemy te zapewniały ten sam poziom ochrony środowiska co poziom zapewniany przez systemy zbierania.

18

W drugiej kolejności Komisja twierdzi zasadniczo, że ponieważ aglomeracje, o których mowa, nie są wyposażone w systemy zbierania ścieków zgodne z wymogami przewidzianymi w art. 3 ust. 1 dyrektywy 91/271, należy w konsekwencji uznać, że Węgry nie spełniają również wymagań mających zastosowanie do oczyszczalni ścieków na podstawie art. 10 tej dyrektywy.

19

Węgry odpowiadają zasadniczo, po pierwsze, że kwestię, czy zostały spełnione wymagania przewidziane w art. 3 ust. 1 dyrektywy 91/271, należy oceniać na szczeblu aglomeracji określonych w tej dyrektywie.

20

Po drugie, niniejszy zarzut opiera się na błędnej wykładni art. 3 ust. 1 dyrektywy 91/271. Z przepisu tego wynika bowiem, że gromadzenie ścieków komunalnych może być zapewnione nie tylko przez systemy zbierania, lecz również przez systemy pojedyncze. W konsekwencji, nawet jeśli gromadzenie tych ścieków stanowi zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału jasny i jednoznaczny obowiązek osiągnięcia rezultatu, obowiązek ten może zostać spełniony poprzez zastosowanie wszystkich tych systemów, o ile z jednej strony korzystanie z pojedynczych systemów jest uzasadnione, a z drugiej strony – jeżeli zapewniają ten sam poziom ochrony środowiska co poziom zapewniany przez systemy zbierania.

21

Po trzecie, te różne wymagania zostały spełnione w niniejszym wypadku.

Ocena Trybunału

22

Zarzut pierwszy dzieli się na dwie części.

23

W odniesieniu do części pierwszej tego zarzutu, dotyczącej naruszenia art. 3 ust. 1 dyrektywy 91/271, należy przypomnieć, że dwa pierwsze akapity tego ustępu nakładają na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby wszystkie aglomeracje były wyposażone w systemy zbierania ścieków komunalnych nie później niż w określonych terminach ustalonych w tych akapitach. Z kolei akapit trzeci tego ustępu stanowi, że w przypadku gdy ustanowienie systemu zbierania nie jest uzasadnione, jako że nie przyniosłoby korzyści dla środowiska lub powodowałoby nadmierne koszty, należy zastosować pojedyncze systemy gromadzenia ścieków komunalnych lub inne właściwe systemy zapewniające ten sam poziom ochrony środowiska.

24

Przede wszystkim z brzmienia i systematyki art. 3 ust. 1 tej dyrektywy wynika, że przepis ten nakłada na państwa członkowskie konkretny, jasny i jednoznaczny obowiązek osiągnięcia rezultatu, polegający na zapewnieniu, by każda aglomeracja objęta tym przepisem była wyposażona w system zbierania umożliwiający gromadzenie wszystkich wytwarzanych w niej ścieków komunalnych [wyroki: z dnia 6 listopada 2014 r., Komisja/Belgia,C‑395/13, EU:C:2014:2347, pkt 31; a także z dnia 5 marca 2020 r., Komisja/Cypr (Zbieranie i oczyszczanie ścieków komunalnych), C‑248/19, EU:C:2020:171, pkt 27].

25

Następnie wyłącznie w drodze odstępstwa od tego obowiązku dopuszczalne jest korzystanie z pojedynczych systemów gromadzenia ścieków komunalnych (zob. podobnie wyrok z dnia 6 listopada 2014 r., Komisja/Belgia,C‑395/13, EU:C:2014:2347, pkt 36).

26

Wreszcie z art. 3 ust. 1 akapit trzeci dyrektywy 91/271 wynika, że stosowanie takich systemów pojedynczych w danej aglomeracji jest możliwe tylko wtedy, gdy spełnione są dwa kumulatywne wymagania. Z jednej strony dane państwo członkowskie powinno wykazać, że ustanowienie systemu zbierania w tej aglomeracji nie jest uzasadnione ze względów środowiskowych lub finansowych. Z drugiej strony, w przypadku gdy ten wstępny wymóg jest spełniony, powinno ono jeszcze wykazać, że pojedyncze systemy gromadzenia ścieków komunalnych lub inne właściwe systemy, które są stosowane zamiast takiego systemu zbierania, zapewniają ochronę środowiska równoważną ochronie zapewnianej przez ten system (zob. podobnie wyrok z dnia 31 maja 2018 r., Komisja/Włochy,C‑251/17, EU:C:2018:358, pkt 37).

27

W niniejszej sprawie należy stwierdzić, po pierwsze, że Węgry nie kwestionują, iż pojedyncze systemy gromadzenia ścieków komunalnych są wykorzystywane regularnie i w znacznej proporcji w aglomeracjach, których dotyczy zarzut pierwszy. W związku z tym należy uznać, że sytuacja ta została wykazana.

28

Po drugie, to państwo członkowskie nie twierdzi ani nie wykazuje, że wspomnianą sytuację tłumaczy to, że w odniesieniu do każdej z aglomeracji, których sprawa dotyczy, korzystanie z systemów zbierania ścieków komunalnych jest nieuzasadnione ze względów środowiskowych lub finansowych. Ogranicza się ono bowiem do podniesienia zasadniczo, że pojedyncze systemy gromadzenia tych ścieków, z których korzysta się zamiast wspomnianych systemów zbierania, podlegają prawnym i technicznym warunkom instalacji i eksploatacji, które pozwalają uznać, że korzystanie z nich jest uzasadnione. Argumentując w ten sposób, Węgry nie przedstawiają jednak żadnych względów środowiskowych lub finansowych wykazujących, że stosowanie systemów zbierania nie jest uzasadnione.

29

Z powyższego wynika, że należy uwzględnić część pierwszą zarzutu pierwszego.

30

W odniesieniu do części drugiej zarzutu pierwszego, dotyczącej naruszenia art. 10 dyrektywy 91/271, należy zaznaczyć, że artykuł ten nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby oczyszczalnie ścieków komunalnych budowane w celu spełnienia wymagań art. 4–7 tej dyrektywy były projektowane, budowane, eksploatowane i utrzymywane w sposób zapewniający wystarczającą wydajność we wszystkich normalnych lokalnych warunkach klimatycznych.

31

Jak wynika z brzmienia wspomnianego art. 10, obowiązek, jaki nakłada on na państwa członkowskie w odniesieniu do oczyszczalni ścieków, uzupełnia obowiązki ciążące na nich na mocy art. 4–7 dyrektywy 91/271 w zakresie oczyszczania ścieków komunalnych. Oczyszczalnie ścieków, w które państwa członkowskie powinny wyposażyć się zgodnie z art. 10 tej dyrektywy, powinny zatem być projektowane, budowane, eksploatowane i utrzymywane w taki sposób, aby spełniały wymagania mające zastosowanie do oczyszczania tych ścieków zgodnie z art. 4–7 wspomnianej dyrektywy, od momentu doprowadzenia ich do systemów zbierania, które należy ustanowić zgodnie z jej art. 3.

32

W tym względzie Trybunał wielokrotnie orzekał, że obowiązek, jaki art. 10 dyrektywy 91/271 nakłada na państwa członkowskie w odniesieniu do oczyszczalni ścieków komunalnych, zakłada spełnienie wymagań przewidzianych w art. 4–7 tej dyrektywy w zakresie oczyszczania tych ścieków, wobec czego nie można uznać, iż obowiązek ten został spełniony, jeżeli te uprzednie wymagania nie zostały spełnione [wyroki: z dnia 19 lipca 2012 r., Komisja/Włochy,C‑565/10, EU:C:2012:476, pkt 4144; a także z dnia 6 października 2021 r., Komisja/Włochy (System zbierania i oczyszczania ścieków komunalnych), C‑668/19, EU:C:2021:815, pkt 94].

33

Podobnie, biorąc pod uwagę związek łączący przepisy art. 4–7 dyrektywy 91/271 i art. 3 tej dyrektywy, Trybunał orzekł, że należy uznać, iż przepisy te nie są przestrzegane, jeżeli nie dochowano obowiązku uprzedniego upewnienia się, że każda aglomeracja objęta tym art. 3 jest wyposażona w system zbierania umożliwiający gromadzenie wszystkich ścieków komunalnych wytwarzanych w tej aglomeracji [zob. podobnie w odniesieniu do art. 4 wspomnianej dyrektywy wyroki: z dnia 25 października 2007 r., Komisja/Grecja, C‑440/06, EU:C:2007:642, pkt 25; a także z dnia 4 maja 2017 r., Komisja/Zjednoczone Królestwo,C‑502/15, EU:C:2017:334, pkt 46; w odniesieniu do art. 5 tej dyrektywy wyrok z dnia 28 marca 2019 r., Komisja/Irlandia (System odprowadzania i oczyszczania ścieków), C‑427/17, EU:C:2019:269, pkt 166, 184].

34

W konsekwencji należy przyjąć, że wobec braku systemów zbierania ścieków komunalnych, takich jak przewidziane w art. 3 dyrektywy 91/271, oczyszczalni ścieków komunalnych nie można, wbrew temu, co nakazuje art. 10 tej dyrektywy, uważać za zaprojektowane, zbudowane, eksploatowane i utrzymywane w taki sposób, że spełniają wymagania określone w art. 4–7 tej dyrektywy.

35

Tak więc, biorąc pod uwagę związek łączący wszystkie te artykuły, naruszenie art. 3 ust. 1 dyrektywy 91/271 pociąga za sobą naruszenie art. 10 tej dyrektywy.

36

W niniejszej sprawie, ponieważ, jak wynika z pkt 23–29 niniejszego wyroku, Węgry uchybiły zobowiązaniu przewidzianemu w art. 3 ust. 1 dyrektywy 91/271, należy stwierdzić, że państwo to uchybiło również zobowiązaniu określonemu w art. 10 tej dyrektywy.

37

Wynika z tego, że również część druga zarzutu pierwszego jest zasadna, a tym samym że zarzut pierwszy należy uwzględnić w całości.

W przedmiocie zarzutów drugiego i trzeciego, dotyczących naruszenia art. 4, 5 i 10 dyrektywy 91/271

38

W odróżnieniu od zarzutu pierwszego, który dotyczy kwestii zbierania ścieków komunalnych w aglomeracjach, których dotyczy niniejsza skarga, zarzuty drugi i trzeci dotyczą kwestii oczyszczania tych ścieków w tych samych aglomeracjach i w związku z tym należy je zbadać łącznie.

Argumentacja stron

39

W ramach zarzutu drugiego Komisja podnosi, że Węgry nie zastosowały się do wymagań przewidzianych w art. 4 ust. 1 dyrektywy 91/271 w wypadku aglomeracji Békés, Dabas, Dunavarsány, Hódmezővásárhely, Keszthely, Kéthely, Kiskunhalas, Köröm, Marcali, Mezőtúr, Nagykőrös, Pilisvörösvár, Soltvadkert, Szécsény, Szentendre, Szentes, Szigetszentmiklós, Tököl, Tolna, Veresegyház, Zalaegerszeg i Zalakaros.

40

W tym względzie podnosi ona przede wszystkim, że przepis ten nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby ścieki komunalne przed odprowadzeniem były poddawane wtórnemu lub innemu równie skutecznemu oczyszczaniu.

41

Następnie ocenia ona, że przestrzeganie tego obowiązku oznacza, iż systemy zbierania ścieków, w które powinny być wyposażone wszystkie aglomeracje, mają gwarantować w pełni i skutecznie, że ścieki komunalne będą poddawane wtórnemu lub innemu równie skutecznemu oczyszczaniu.

42

Wreszcie podnosi ona zasadniczo, że w niniejszej sprawie ze względu na to, iż rozpatrywane aglomeracje nie są wyposażone w systemy zbierania ścieków spełniające wymagania przewidziane w art. 3 ust. 1 dyrektywy 91/271, systemy te należy w konsekwencji uznać za niespełniające również wymagań przewidzianych odpowiednio w art. 4 ust. 1 i w art. 10 tej dyrektywy.

43

W ramach zarzutu trzeciego Komisja podnosi, że Węgry nie zastosowały się do bardziej rygorystycznych wymagań mających zastosowanie do aglomeracji położonych na obszarach wrażliwych na podstawie art. 5 ust. 2 dyrektywy 91/271 w wypadku aglomeracji Keszthely, Kéthely, Marcali, Zalaegerszeg i Zalakaros. Argumentacja przedstawiona przez nią na poparcie tego stanowiska jest zasadniczo analogiczna do argumentacji leżącej u podstaw zarzutu drugiego. Komisja utrzymuje jednak ponadto, że przepis, na którego naruszenie się powołuje, ma zastosowanie do przedmiotowych aglomeracji. Węgry nie mogą bowiem powoływać się na odstępstwo przewidziane w art. 5 ust. 4 dyrektywy 91/271, ponieważ nie wykazują, że spełniły przewidziane w tym celu wymagania. Ponadto na odstępstwo to można się powołać tylko pod warunkiem, że uprzednio zastosowano się do art. 3 tej dyrektywy.

44

Węgry uważają przede wszystkim, że ponieważ zarzut pierwszy podniesiony przez Komisję nie jest zasadny, nie może być inaczej w wypadku zarzutu drugiego.

45

Następnie i w każdym wypadku nawet przy założeniu, że część ścieków komunalnych wytwarzanych przez dane aglomeracje nie jest gromadzona przez system zbierania, to jednak jest ona transportowana z pojedynczych systemów, które ją gromadzą, do oczyszczalni, gdzie podlega oczyszczaniu zgodnemu z wymogami przewidzianymi w art. 4 ust. 1 dyrektywy 91/271.

46

Wreszcie zarzut trzeci należy oddalić ze względu na to, że Węgry postanowiły skorzystać z odstępstwa przewidzianego w art. 5 ust. 4 dyrektywy 91/271, że decyzja ta nie spotkała się z sprzeciwem ze strony Komisji i że spełnione są wszystkie wymagania przewidziane do tego, aby móc powołać się na to odstępstwo.

Ocena Trybunału

47

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że art. 4 ust. 1 dyrektywy 91/271 przewiduje, iż państwa członkowskie powinny zapewnić, aby ścieki komunalne doprowadzane do systemów zbierania były przed odprowadzeniem poddane wtórnemu lub innemu równie skutecznemu oczyszczaniu.

48

Z kolei art. 5 ust. 2 tej dyrektywy stanowi, że państwa członkowskie powinny zapewnić, aby na obszarach wrażliwych ścieki komunalne doprowadzane do systemów zbierania były poddawane bardziej rygorystycznemu oczyszczaniu niż określone w art. 4 ust. 1 tej dyrektywy.

49

Jak wynika z orzecznictwa Trybunału, przepisy te nakładają na państwa członkowskie obowiązek upewnienia się, że wszystkie ścieki komunalne doprowadzane do systemów zbierania są poddawane wtórnemu lub równoważnemu oczyszczaniu (zob. podobnie wyrok z dnia 7 maja 2009 r., Komisja/Portugalia,C‑530/07, EU:C:2009:292, pkt 53, 56), a na obszarach wrażliwych oczyszczaniu bardziej rygorystycznemu niż to wtórne lub równoważne oczyszczanie [zob. podobnie wyrok z dnia 6 października 2021 r., Komisja/Włochy (System zbierania i oczyszczania ścieków komunalnych), C‑668/19, EU:C:2021:815, pkt 63].

50

Ponadto, biorąc pod uwagę związek, który – jak wskazano w pkt 33 niniejszego wyroku – łączy rzeczone przepisy z art. 3 dyrektywy 91/271, należy uznać, że przepisy te nie są przestrzegane, jeżeli nie jest przestrzegany obowiązek osiągnięcia rezultatu, który artykuł ten nakłada uprzednio na państwa członkowskie w odniesieniu do ustanowienia systemów zbierania ścieków komunalnych.

51

Z powyższego wynika, że ponieważ w niniejszej sprawie Węgry nie przestrzegają obowiązku przewidzianego w art. 3 ust. 1 dyrektywy 91/271 w odniesieniu do aglomeracji, których dotyczy niniejsza skarga, należy uznać, że nie przestrzegają one a fortiori obowiązków przewidzianych odpowiednio w art. 4 ust. 1 i w art. 5 ust. 2 tej dyrektywy.

52

W drugiej kolejności, o ile prawdą jest, że art. 5 ust. 4 dyrektywy 91/271 przewiduje, iż warunki wymagane od oczyszczalni ścieków, w szczególności na podstawie ust. 2 tego artykułu, nie muszą mieć zastosowania do obszarów wrażliwych, jeżeli można wykazać, że niektóre z warunków określonych w tymże art. 5 ust. 4 zostały spełnione, o tyle w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Węgry ograniczają się do twierdzenia, iż warunki te są spełnione, i nie wykazują za pomocą konkretnych, dokładnych i kompletnych dowodów, w jaki konkretny i skuteczny sposób warunki te zostały spełnione we właściwym czasie w odniesieniu do każdego z obszarów wrażliwych, których dotyczy niniejsza skarga.

53

W trzeciej i ostatniej kolejności, jeśli chodzi o art. 10 dyrektywy 91/271, należy przypomnieć, że biorąc pod uwagę związek, który – jak wskazano w pkt 31 i 32 niniejszego wyroku – łączy ów art. 10 z art. 4–7 tej dyrektywy, obowiązek, jaki nakłada on na państwa członkowskie w odniesieniu do oczyszczalni ścieków komunalnych, należy uznać za niespełniony, jeżeli nie są spełnione wymagania, które art. 4–7 nakładają uprzednio na państwa członkowskie w zakresie oczyszczania tych ścieków.

54

Biorąc pod uwagę ustalenia poczynione w pkt 36 i 51 niniejszego wyroku, w niniejszej sprawie wynika z tego, że należy uznać, iż Węgry nie przestrzegają wspomnianego obowiązku.

55

Wynika z tego, że zarzuty drugi i trzeci należy uwzględnić.

W przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego naruszenia art. 15 dyrektywy 91/271

Argumentacja stron

56

Komisja wskazuje, że w uzasadnionej opinii doszła do wniosku, iż Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy art. 15 dyrektywy 91/271, ponieważ nie wykazały za pomocą zaktualizowanych danych zgodnych z wymaganiami, do których odnosi się ten artykuł, że wywiązały się z ciążącego na nich obowiązku monitorowania zrzutów z oczyszczalni ścieków, w które wyposażone są aglomeracje, których dotyczy niniejsza skarga.

57

Węgry twierdzą ze swej strony, że wywiązały się ze wspomnianych obowiązków.

Ocena Trybunału

58

Zgodnie z art. 21 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i art. 120 lit. c) regulaminu postępowania przed Trybunałem skarga powinna zawierać między innymi zwięzłe omówienie podniesionych zarzutów. Wynika z tego, że każda skarga wniesiona przez Komisję na podstawie art. 258 TFUE powinna nie tylko wskazywać konkretne zarzuty, w przedmiocie których Trybunał ma orzekać, ale także zawierać, w formie wystarczająco jasnej i precyzyjnej, istotne okoliczności prawne i faktyczne, na których opiera się każdy z tych zarzutów, a nieprzestrzeganie tych wymagań pociąga za sobą, w zależności od przypadku, niedopuszczalność skargi lub danego zarzutu (zob. podobnie wyrok z dnia 10 grudnia 2009 r., Komisja/Zjednoczone Królestwo, C‑390/07, EU:C:2009:765, pkt 339 i przytoczone tam orzecznictwo).

59

Otóż w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że w odniesieniu do niniejszego zarzutu Komisja nie przedstawia argumentacji prawnej i faktycznej, która mogłaby spełnić te wymagania, lecz ogranicza się zasadniczo do odesłania do ustaleń i ocen zawartych w uzasadnionej opinii.

60

Zarzut czwarty należy zatem odrzucić jako niedopuszczalny.

61

W świetle wszystkich powyższych rozważań należy stwierdzić, że:

poprzez brak podjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, by aglomeracje Békés, Dabas, Dunavarsány, Hódmezővásárhely, Keszthely, Kéthely, Kiskunhalas, Köröm, Marcali, Mezőtúr, Nagykőrös, Pilisvörösvár, Soltvadkert, Szécsény, Szentendre, Szentes, Szigetszentmiklós, Tököl, Tolna, Veresegyház, Zalaegerszeg i Zalakaros były wyposażone w systemy zbierania ścieków komunalnych i przyłącza do tych systemów, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy art. 3 i 10 dyrektywy 91/271;

poprzez brak podjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, by w aglomeracjach Békés, Dabas, Dunavarsány, Hódmezővásárhely, Keszthely, Kéthely, Kiskunhalas, Köröm, Marcali, Mezőtúr, Nagykőrös, Pilisvörösvár, Soltvadkert, Szécsény, Szentendre, Szentes, Szigetszentmiklós, Tököl, Tolna, Veresegyház, Zalaegerszeg i Zalakaros ścieki komunalne doprowadzane do systemów zbierania były przed odprowadzeniem poddane wtórnemu oczyszczaniu lub innemu równie skutecznemu oczyszczaniu, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy art. 4 i 10 dyrektywy 91/271;

poprzez brak podjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, by ścieki komunalne doprowadzane do systemów zbierania podlegały przed odprowadzeniem bardziej rygorystycznemu oczyszczaniu niż oczyszczanie wtórne w aglomeracjach Keszthely, Kéthely, Marcali, Zalaegerszeg i Zalakaros, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy art. 5 i 10 dyrektywy 91/271.

W przedmiocie kosztów

62

Zgodnie z art. 138 § 3 regulaminu postępowania w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań każdej ze stron każda z nich pokrywa własne koszty. Jednakże, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, Trybunał może orzec, że jedna ze stron pokrywa, oprócz własnych kosztów, część kosztów poniesionych przez stronę przeciwną.

63

Ponieważ w niniejszej sprawie żądania Węgier zasadniczo nie zostały uwzględnione, pokrywają one, poza własnymi kosztami, trzy czwarte kosztów poniesionych przez Komisję. Komisja pokrywa jedną czwartą własnych kosztów.

 

Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:

 

1)

Poprzez brak podjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, by aglomeracje Békés, Dabas, Dunavarsány, Hódmezővásárhely, Keszthely, Kéthely, Kiskunhalas, Köröm, Marcali, Mezőtúr, Nagykőrös, Pilisvörösvár, Soltvadkert, Szécsény, Szentendre, Szentes, Szigetszentmiklós, Tököl, Tolna, Veresegyház, Zalaegerszeg i Zalakaros były wyposażone w systemy zbierania ścieków komunalnych i przyłącza do tych systemów, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy art. 3 i 10 dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych.

 

2)

Poprzez brak podjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, by w aglomeracjach Békés, Dabas, Dunavarsány, Hódmezővásárhely, Keszthely, Kéthely, Kiskunhalas, Köröm, Marcali, Mezőtúr, Nagykőrös, Pilisvörösvár, Soltvadkert, Szécsény, Szentendre, Szentes, Szigetszentmiklós, Tököl, Tolna, Veresegyház, Zalaegerszeg i Zalakaros ścieki komunalne doprowadzane do systemów zbierania były przed odprowadzeniem poddane wtórnemu oczyszczaniu lub innemu równie skutecznemu oczyszczaniu, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy art. 4 i 10 dyrektywy 91/271.

 

3)

Poprzez brak podjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, by ścieki komunalne doprowadzane do systemów zbierania podlegały przed odprowadzeniem bardziej rygorystycznemu oczyszczaniu niż oczyszczanie wtórne w aglomeracjach Keszthely, Kéthely, Marcali, Zalaegerszeg i Zalakaros, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy art. 5 i 10 dyrektywy 91/271.

 

4)

W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.

 

5)

Węgry pokrywają, poza własnymi kosztami, trzy czwarte kosztów poniesionych przez Komisję Europejską.

 

6)

Komisja Europejska pokrywa jedną czwartą własnych kosztów.

 

Podpisy


( *1 ) Język postępowania: węgierski.