52015DC0081

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Protokół paryski – plan przeciwdziałania zmianie klimatu na świecie po 2020 r. /* COM/2015/081 final */


Spis treści

1............ Streszczenie. 3

2............ Protokół paryski 5

3............ Zapewnienie ambitnego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. 6

3.1......... Cel UE na 2030 r. oraz zaplanowany, ustalony na szczeblu krajowym wkład. 6

3.2......... Podjęcie wspólnych wysiłków na świecie. 7

4............ Zapewnienie dynamizmu dzięki regularnemu przeglądowi celów.. 8

5............ Zwiększenie przejrzystości i odpowiedzialności 9

6............ Osiągnięcie odporności na zmianę klimatu poprzez przystosowywanie się do niej 10

7............ Wspieranie wdrażania i współpracy. 10

7.1......... Uruchamianie publicznych i prywatnych środków na finansowanie działań związanych ze zmianą klimatu  10

7.2......... Zwiększenie współpracy międzynarodowej 12

7.3......... Wspieranie rozwoju i stosowania technologii klimatycznych. 12

7.4......... Budowanie zdolności 13

8............ Mobilizacja polityki UE w innych obszarach. 13

9............ Dalsze działania. 15

1.           Streszczenie

Zgodnie z najnowszymi ustaleniami Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) jeśli nie zostaną podjęte natychmiastowe działania, zmiana klimatu spowoduje poważne, powszechne i nieodwracalne skutki dla ludności i ekosystemów na świecie. Ograniczenie niebezpiecznego wzrostu średniej temperatury na świecie poniżej poziomu 2 °C w stosunku do poziomów sprzed epoki przemysłowej (cel „poniżej 2 °C”) będzie wymagać znacznego i trwałego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych przez wszystkie kraje.

To ogólnoświatowe przejście do niskich emisji może zostać osiągnięte bez tworzenia zagrożenia dla wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, a także może zapewnić znaczące możliwości w zakresie ożywiania gospodarek w Europie i na świecie. Przeciwdziałanie zmianie klimatu niesie również znaczące korzyści pod względem dobrobytu obywateli. Opóźnienie procesu przechodzenia do niskich emisji spowoduje jednak wzrost całkowitych kosztów i zmniejszenie możliwości skutecznego ograniczenia emisji i przygotowania się na skutki zmiany klimatu.

Wszystkie kraje muszą wspólnie podjąć pilne działania. Od 1994 r. strony Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) koncentrowały się na tym wyzwaniu, w związku z czym ponad 90 krajów, zarówno rozwiniętych, jak i rozwijających się, zobowiązało się do ograniczenia swoich emisji do 2020 r. Zobowiązania te są jednak niewystarczające, aby osiągnąć cel „poniżej 2 °C”[1]. Z tego powodu w 2012 r. strony UNFCCC rozpoczęły negocjacje w sprawie nowego prawnie wiążącego porozumienia, które miałoby zastosowanie do wszystkich stron, i które skieruje świat na właściwą drogę do realizacji celu „poniżej 2 °C”. Planuje się, że porozumienie to zostanie sfinalizowane w grudniu 2015 r. w Paryżu i będzie wdrażane począwszy od 2020 r.

Dzięki postępom poczynionym na niedawnej konferencji klimatycznej w Limie osiągnięcie solidnego porozumienia w Paryżu jest w zasięgu ręki. Co najważniejsze, zadecydowano, w jaki sposób kraje powinny formułować i przedstawiać proponowane cele w zakresie redukcji emisji jeszcze przed konferencją w Paryżu. Opracowano również pierwszy pełny tekst projektu porozumienia z 2015 r., odzwierciedlający stanowiska wszystkich stron dotyczące wszystkich elementów będących przedmiotem negocjacji.

Na długo przed konferencją w Limie UE wyrażała chęć przewodzenia i pokazywała determinację w przeciwdziałaniu zmianie klimatu na świecie. Na szczycie europejskim w październiku 2014 r. europejscy przywódcy uzgodnili, że UE powinna zintensyfikować swoje działania i do roku 2030 ograniczyć emisje wewnętrzne o co najmniej 40 % w porównaniu z rokiem 1990. Następnie podobne deklaracje złożyły Chiny i Stany Zjednoczone. W Limie państwa członkowskie UE zobowiązały się do wniesienia około połowy kapitału założycielskiego ekofunduszu klimatycznego (GCF), wynoszącego 10 mld USD, by wesprzeć kraje rozwijające się. W UE przyjęto nowy plan inwestycyjny. Tym samym w ciągu następnych trzech lat (2015-17) uruchomione zostaną publiczne i prywatne inwestycje w gospodarkę realną w wysokości co najmniej 315 mld EUR. Inwestycje te przyczynią się do modernizacji i dalszego obniżenia emisyjności gospodarki UE.

Niniejszy komunikat stanowi odpowiedź na decyzje podjęte w Limie i jest kluczowym elementem w realizacji priorytetu Komisji, jakim jest budowanie silnej unii energetycznej, wraz z przyszłościową polityką przeciwdziałania zmianie klimatu zgodnie z wytycznymi politycznymi przewodniczącego Komisji. Komunikat ten przygotowuje Unię na ostatnią rundę negocjacji przed rozpoczęciem konferencji, która odbędzie się w Paryżu w grudniu 2015 r.

W szczególności niniejszy komunikat:

przekłada decyzję podjętą na szczycie Rady Europejskiej w październiku 2014 r. na zaproponowany cel UE w zakresie emisji – jej zaplanowany, ustalony na szczeblu krajowym wkład (INDC), który ma zostać przedstawiony przed końcem pierwszego kwartału 2015 r.; zawiera propozycję, by wszystkie strony UNFCCC przedstawiły swoje zaplanowane, ustalone na szczeblu krajowym wkłady na długo przed konferencją paryską. Chiny, Stany Zjednoczone i inne kraje grupy G-20, jak również kraje o wysokim i średnim dochodzie, powinny być w stanie uczynić to w pierwszym kwartale 2015 r. Kraje najsłabiej rozwinięte (LDC) powinny mieć większą elastyczność w tym zakresie; określa koncepcję przejrzystego i dynamicznego prawnie wiążącego porozumienia, zawierającego sprawiedliwe i ambitne zobowiązania wszystkich stron podejmowane w oparciu o zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną na świecie. Dowody naukowe pokazują, że skumulowane zobowiązania powinny przybliżyć świat do osiągnięcia celu zmniejszenia światowych emisji o co najmniej 60 % poniżej poziomu z 2010 r. do 2050 r. W przypadku gdy poziom ambicji w Paryżu okaże się zbyt niski, należy temu zaradzić poprzez opracowanie programu prac, począwszy od 2016 r., przy ścisłej współpracy z ekofunduszem klimatycznym, w celu wskazania dodatkowych działań, dzięki którym osiągnie się  ograniczenie emisji; zawiera propozycję, aby porozumienie z 2015 r. zostało opracowane w formie protokołu w ramach UNFCCC. Duże gospodarki, w szczególności UE, Chiny i USA, powinny podjąć wiodącą rolę polityczną, przystępując do protokołu w najwcześniejszym możliwym terminie. Protokół ten powinien wejść w życie jak tylko kraje emitujące łącznie 80 % obecnych emisji na świecie dokonają jego ratyfikacji. Na mocy nowego protokołu finansowanie działań w związku ze zmianą klimatu, rozwój i transfer technologii, a także budowanie zdolności powinny przyczyniać się do powszechnego udziału oraz sprawnej i skutecznej realizacji strategii na rzecz ograniczania emisji i przystosowywania się do negatywnych skutków zmiany klimatu; podkreśla, że Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO), Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO) oraz protokół montrealski powinny podjąć przed końcem 2016 r. działania na rzecz skutecznego uregulowania kwestii emisji pochodzących z międzynarodowego transportu lotniczego i morskiego oraz produkcji i stosowania fluorowanych gazów cieplarnianych; podkreśla, w jaki sposób polityka UE w innych obszarach, takich jak handel, badania naukowe, innowacje i współpraca technologiczna, współpraca gospodarcza oraz współpraca na rzecz rozwoju, zmniejszanie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi i ochrona środowiska, mogłaby wzmocnić międzynarodową politykę UE w dziedzinie przeciwdziałania zmianie klimatu; oraz został uzupełniony planem działania na rzecz dyplomacji klimatycznej opracowanym wspólnie przez Europejską Służbę Działań Zewnętrznych i Komisję. Plan działania ma na celu zwiększenie zasięgu wpływu UE i budowanie sojuszów z ambitnymi międzynarodowymi partnerami w ramach przygotowań do konferencji w Paryżu.

Niektóre aspekty niniejszego komunikatu przedstawiono bardziej szczegółowo w załączonym dokumencie roboczym służb Komisji.

2.           Protokół paryski

W interesie wspólnych działań zgodnych z założeniami IPCC protokół paryski musi zapewnić realizację następujących celów:

zagwarantowanie ambitnego ograniczenia emisji poprzez

o sprecyzowanie, że celem długoterminowym powinno być zmniejszenie emisji na świecie do 2050 r. o co najmniej 60 % poniżej poziomów z 2010 r.[2]; oraz

o w tym kontekście ustanowienie jasnych, konkretnych, ambitnych i sprawiedliwych prawnie wiążących zobowiązań w zakresie łagodzenia zmiany klimatu, aby rzeczywiście przybliżyć świat do osiągnięcia celu „poniżej 2 °C”. Zobowiązania takie muszą być zgodne z zasadami UNFCCC stosowanymi odpowiednio do zmieniającego się zakresu odpowiedzialności, możliwości i warunków krajowych;

zapewnienie dynamizmu dzięki ogólnemu przeglądowi przeprowadzanemu raz na pięć lat, w celu zwiększenia poziomu ambicji zobowiązań w zakresie łagodzenia zmiany klimatu zgodnie z najnowszą wiedzą naukową; wzmacnianie przejrzystości i odpowiedzialności, tak by umożliwić ocenę, czy cele w zakresie redukcji emisji i związane z nimi zobowiązania zostały zrealizowane. Należy ustanowić wspólny zestaw zasad i procedur na potrzeby corocznej sprawozdawczości, a także przewidzieć dokonywanie przez międzynarodowych ekspertów regularnych weryfikacji i przeglądów wykazów emisji; zachęcanie do zrównoważonego rozwoju odpornego na zmianę klimatu poprzez wzmacnianie międzynarodowej współpracy i strategie wspierające pozwalające zmniejszyć podatność na zagrożenia oraz poprawić zdolności krajów w zakresie przystosowywania się do skutków zmiany klimatu; oraz propagowanie skutecznego i efektywnego wdrażania oraz skutecznej i efektywnej współpracy poprzez wspieranie strategii politycznych, dzięki którym zostaną zmobilizowane znaczne, przejrzyste i przewidywalne inwestycje publiczne i prywatne w niskoemisyjny rozwój odporny na zmianę klimatu.

Cele te powinny zostać określone w protokole. Szczegółowe zasady, procesy i instytucje niezbędne do osiągnięcia tych celów należy określić w technicznym programie prac, który należałoby opracować do 2017 r.

Warunkiem przystąpienia do protokołu jest podjęcie przez stronę zobowiązania w zakresie łagodzenia zmiany klimatu. Strony będą mogły uczestniczyć w procesie decyzyjnym w ramach protokołu i mieć dostęp do środków finansowych oraz innych zasobów w celu wspierania realizacji protokołu. Zobowiązania w zakresie łagodzenia zmiany klimatu na mocy protokołu powinny mieć prawnie wiążący charakter wobec wszystkich stron.

Fakt ten będzie najwyraźniejszym sygnałem dla rządów, rynków i ogółu społeczeństwa, świadczącym o determinacji stron protokołu, by zwalczać zmianę klimatu, bowiem podjęte zobowiązania:

stanowią najsilniejszy wyraz woli politycznej danej strony, by realizować swoje zobowiązania; zapewniają niezbędną przewidywalność i pewność dla wszystkich podmiotów publicznych i prywatnych; oraz zapewniają trwałość w kontekście zmian w polityce krajowej.

Kraje opowiadające się za tym, by zobowiązania w zakresie łagodzenia zmiany klimatu nie były wiążące na poziomie międzynarodowym, muszą wykazać, w jaki sposób można osiągnąć te korzyści, przyjmując alternatywne podejście.

Oczekuje się, że wszystkie kraje grupy G-20, odpowiadające za około 75 % światowych emisji, jak również inne kraje o dużych i średnich dochodach, dokonają terminowej ratyfikacji protokołu oraz będą wprowadzać go w życie począwszy od 2020 r. UE, Chiny i USA powinny przesłać szczególnie ważny sygnał politycznego przywództwa, przystępując do protokołu w najwcześniejszym możliwym terminie, a tym samym nadając tempo temu procesowi. Protokół powinien wejść w życie natychmiast po złożeniu dokumentów ratyfikacyjnych przez kraje odpowiedzialne za więcej niż 40Gt emisji wyrażonych w ekwiwalencie CO2 w 2015 r. Stanowi to około 80 % aktualnych emisji na świecie.

3.           Zapewnienie ambitnego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych

3.1.        Cel UE na 2030 r. oraz zaplanowany, ustalony na szczeblu krajowym wkład 

Wysiłki polityczne UE w dziedzinie klimatu i energii przynoszą efekty. W latach 1990—2013 emisje w UE zmniejszyły się o 19 %, podczas gdy w tym samym okresie unijny PKB wzrósł o 45 %. Ramy polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030, ustalone przez przywódców UE w październiku 2014 r., będą przyczyniać się do poprawy całokształtu polityki. Ramy te określają wiążący cel redukcji emisji, obejmujący wszystkie sektory gospodarki i wszystkie źródła emisji, włączając w to rolnictwo, leśnictwo i inne sposoby użytkowania gruntów, zakładający co najmniej 40 % ograniczenie emisji do 2030 r. w porównaniu z rokiem 1990. Cel ten jest ambitny, sprawiedliwy i zgodny z racjonalną pod względem kosztów ścieżką redukcji emisji wewnętrznych o co najmniej 80 % do roku 2050[3]. UE podjęła już istotne działania, aby stać się najbardziej niskoemisyjną gospodarką na świecie. Dzięki celowi wyznaczonemu na 2030 r. intensywność emisji gospodarki UE zmniejszy się o kolejne 50 %. Zatwierdzony niedawno przez UE plan inwestycyjny zapewni uruchomienie znacznych środków prywatnych na rzecz modernizacji i dalszego obniżania emisyjności gospodarki UE.

W chwili obecnej nie jest konieczne zaproponowanie wyższego „celu warunkowego”. Gdyby w wyniku negocjacji pojawił się ambitniejszy cel, UE powinna być otwarta na stosowanie międzynarodowych jednostek emisji w celu uzupełnienia zobowiązań krajowych, o ile ich integralność środowiskowa jest w pełni zapewniona i można uniknąć podwójnego liczenia.

3.2.        Podjęcie wspólnych wysiłków na świecie

UE odpowiada za 9 % światowych emisji, przy czym odsetek ten stale spada. W listopadzie 2014 r. dwa kraje emitujące najwięcej emisji na świecie – Chiny (25 % światowych emisji) i USA (11 %) – przyłączyły się do UE, ogłaszając swoje orientacyjne cele na okres po roku 2020. Łącznie cele te pokryłyby blisko połowę emisji na świecie. Aby protokół mógł być skuteczny, oraz by osiągnąć równe warunki konkurencji na całym świecie, powinien on charakteryzować się następującymi cechami:

· Szeroki zasięg geograficzny. By zagwarantować uwzględnienie koniecznego zakresu emisji, wszystkie strony, z wyjątkiem krajów najsłabiej rozwiniętych, powinny przedstawić swoje zaplanowane, ustalone na szczeblu krajowym wkłady w możliwie wczesnym terminie w 2015 r. Wszystkie kraje grupy G-20, jak również kraje o wysokim i średnim dochodzie, powinny być w stanie uczynić to przed końcem pierwszego kwartału 2015 r. Zaplanowane, ustalone na szczeblu krajowym wkłady powinny być przekazywane zgodnie z wymogami informacyjnymi uzgodnionymi w Limie. Tabela 1 przedstawia co najmniej 40 % cel redukcji emisji wewnętrznych, jak uzgodnili przywódcy UE w października 2014 r. w formie zaplanowanych, ustalonych na szczeblu krajowym wkładów zgodnie z wymogami informacyjnymi uzgodnionymi w Limie, aby zagwarantować przejrzystość, kwantyfikowalność i porównywalność celów. Tabela ma formę prostego szablonu, który mógłby służyć za ewentualny wzór dla tych stron, które są nadal w trakcie formułowania swoich zaplanowanych, ustalonych na szczeblu krajowym wkładów. Na zasadzie dobrowolności, kraje najsłabiej rozwinięte mogłyby przedłożyć zaplanowane, ustalone na szczeblu krajowym wkłady, odzwierciedlające strategie i środki polityczne oraz zawierające szacunki dotyczące redukcji emisji. Wszystkie pozostałe strony protokołu muszą nieustannie wywiązywać się z podjętych zobowiązań w zakresie łagodzenia zmiany klimatu. Zobowiązania te powinny zostać przedstawione w porządku alfabetycznym w odniesieniu do poszczególnych stron, w formie załącznika do protokołu.

· Całościowe uwzględnienie sektorów i emisji. Zobowiązania stron muszą stanowić silny bodziec dla wszystkich zainteresowanych podmiotów do dalszej redukcji i ograniczania emisji na świecie. Protokół powinien wymagać ograniczenia emisji we wszystkich sektorach, w tym w sektorze rolnictwa, leśnictwa i innego użytkowania gruntów, międzynarodowym transporcie lotniczym i morskim oraz emisji fluorowanych gazów cieplarnianych. ICAO, IMO oraz protokół montrealski powinny podjąć przed końcem 2016 r. działania na rzecz skutecznego uregulowania kwestii emisji pochodzących z międzynarodowego transportu lotniczego i morskiego oraz produkcji i stosowania fluorowanych gazów cieplarnianych.

· Najwyższy możliwy poziom ambicji. Na długo przed konferencją paryską, każda ze stron musi wybrać rodzaj zobowiązania w zakresie łagodzenia zmiany klimatu i określić poziom i zakres ambicji stosownie do zmieniającego się zakresu odpowiedzialności, możliwości i warunków krajowych. Kraje o największym zakresie odpowiedzialności i największych możliwościach muszą podjąć najbardziej ambitne zobowiązania w zakresie łagodzenia zmiany klimatu. Zaplanowane, ustalone na szczeblu krajowym wkłady każdej ze stron – w porównaniu z dotychczasowymi zobowiązaniami – powinny odznaczać się znacznym postępem w poziomie ambicji celów dotyczących łagodzenia zmiany klimatu oraz w odniesieniu do zakresu tego łagodzenia. Wkład taki powinien wykazywać zbieżność na niskich poziomach całkowitych emisji oraz emisji na mieszkańca, a także poprawę w zakresie intensywności emisji w czasie.

· Solidne zobowiązania w zakresie łagodzenia zmiany klimatu. Cele bezwzględne wyznaczone dla wszystkich sektorów gospodarki w połączeniu z uprawnieniami do emisji są najbardziej solidnym rodzajem zobowiązań. Mają one szereg zalet, w tym pewność, przejrzystość, elastyczność oraz, jeżeli są stosowane powszechnie, pozwalają na zmniejszenie ryzyka ucieczki emisji. Zgodnie z koncepcją rozwoju w czasie, wszystkie kraje, które posiadają już takie wartości docelowe, powinny je utrzymać i zwiększyć w porównaniu do wartości w historycznym roku obliczeniowym lub okresie referencyjnym. Kraje grupy G-20 i inne kraje o wysokim dochodzie, które nie ustaliły absolutnych celów w ramach protokołu na okres po 2020 r., powinny zobowiązać się do uczynienia tego najpóźniej do 2025 r. Inne gospodarki wschodzące i kraje o średnich dochodach zachęca się do zrobienia tego jak najszybciej, nie później niż w 2030 r.

4.           Zapewnienie dynamizmu dzięki regularnemu przeglądowi celów

W protokole należy określić mający zastosowanie do wszystkich stron proces regularnego przeglądu i podnoszenia poziomu zobowiązań w zakresie łagodzenia zmiany klimatu, zgodny z długofalowym celem protokołu. Jeśli wspólne wysiłki stron będą kształtować się poniżej niezbędnego poziomu, proces ten powinien zachęcić strony do podniesienia poziomu ambicji obecnych zobowiązań i określenia wystarczająco ambitnych zobowiązań w kolejnych okresach.

Począwszy od 2020 r. przegląd powinien być powtarzany co pięć lat i przyczyniać się do zwiększenia przejrzystości, jasności i zrozumienia zobowiązań w zakresie łagodzenia zmiany klimatu w świetle ich wkładu w osiąganie celu „poniżej 2 °C”. W ramach przeglądu należy zaprosić strony, aby przedstawiły postępy w wypełnianiu zobowiązań w zakresie łagodzenia zmiany klimatu, oraz wytłumaczyły, dlaczego uznają swoje działania za sprawiedliwe i ambitne.

Proces ten powinien opierać się na wiedzy naukowej, dowodach, a także kierować się względami zmieniających się zakresów odpowiedzialności, możliwości i różnych uwarunkowań krajowych. Powinien on być prosty, skuteczny i pozwalać na unikanie powielania innych procesów. Ustalenia dotyczące cyklu przeglądu powinny być z czasem udoskonalane, tak by utrzymać kierunek na drodze do osiągnięcia celu „poniżej 2 °C”.

Protokół i towarzyszące mu decyzje podejmowane przez Konferencję Stron (COP) powinny zapewniać dynamiczną mobilizację środków na finansowanie działań związanych ze zmianą klimatu, transfer technologii oraz budowanie zdolności w odniesieniu do kwalifikujących się stron, w szczególności tych posiadających najmniejsze możliwości. Będzie to obejmować procesy regularnej oceny i zwiększenia adekwatności i skuteczności środków wdrażania uruchomionych przez ekofundusz klimatyczny, Fundusz na rzecz Globalnego Środowiska (GEF), jak również inne odpowiednie instytucje. W Paryżu należy również zapewnić stronom wsparcie w zakresie dokonywania regularnego przeglądu i wzmacniania z czasem ich podejść do przystosowania się do zmiany klimatu.

5.           Zwiększenie przejrzystości i odpowiedzialności

W protokole należy określić główne elementy wspólnego systemu jawności i odpowiedzialności, mającego zastosowanie do wszystkich stron. Musi on obejmować rygorystyczne zasady dotyczące monitorowania, sprawozdawczości, weryfikacji i rozliczania, oraz procedurę, zgodnie z którą strony mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności w związku z realizacją swoich zobowiązań. System ten będzie mieć zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania, że każda ze stron realizuje swoje zobowiązania i jest na dobrej drodze do osiągnięcia swojego celu. Będzie mieć on również zasadnicze znaczenie dla budowy zaufania, pobudzania ambicji, i zapewniania przewidywalności i pewności prawna. W związku z tym strony powinny przedstawić, najpóźniej w chwili ratyfikacji, najnowszy zestaw rocznych wykazów emisji dotyczących okresu od 2010 do 2015 roku.

System ten powinien odpowiadać potrzebom długoterminowym. Musi on być wprawdzie wystarczająco elastyczny, by uwzględnić szereg różnych rodzajów zobowiązań oraz krajowych możliwości i okoliczności, jednak elastyczność ta nie powinna zagrażać jawności, odpowiedzialności i ambicji. Niezależne zespoły ekspertów powinny dokonywać regularnych przeglądów. Nowy protokół powinien uznawać transfery netto pomiędzy krajami, które zdecydowały się powiązać swoje krajowe rynki emisji, i należy to brać pod uwagę przy ocenie zgodności.

Wreszcie, protokół powinien ustanowić organ wspierający strony w realizacji zobowiązań i rozstrzygający kwestie dotyczące zgodności w odniesieniu do realizacji tych zobowiązań. Organ ten powinien skupiać się na zobowiązaniach w zakresie łagodzenia zmiany klimatu, w tym na monitorowaniu, sprawozdawczości, weryfikacji i rozliczaniu. Powinien on dysponować biegłością i mieć charakter niepolityczny, zaś jego mandat powinien zostać określony w protokole.

6.           Osiągnięcie odporności na zmianę klimatu poprzez przystosowywanie się do niej

Ambitne działania na rzecz łagodzenia zmiany klimatu mają wprawdzie zasadnicze znaczenie, równie ważne jest jednak zachęcanie do podejmowania indywidualnych i wspólnych działań w celu przygotowania się na negatywne skutki zmiany klimatu i przystosowania się do nich. Sektor użytkowania gruntów odgrywa kluczową rolę w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego oraz innych korzyści środowiskowych, społecznych i gospodarczych. Celem strategii UE w zakresie przystosowywania się do zmiany klimatu, uzupełniającej strategie państw członkowskich, jest zwiększenie odporności na zmianę klimatu w Europie. Przystosowywanie się do zmiany klimatu zgodnie z podejściem ekosystemowym może zmniejszyć ryzyko powodzi i erozji gleby, a także poprawić jakość wody i powietrza.

W kontekście osiągnięcia przez wszystkie strony zrównoważonego rozwoju odpornego na zmianę klimatu protokół powinien wzmocnić zobowiązania wszystkich stron do dalszego opracowywania, planowania i wdrażania środków mających na celu łatwiejsze przystosowywanie się do zmiany klimatu, a także do składania sprawozdań z ich wdrażania za pośrednictwem raportów krajowych. Protokół powinien w dalszym ciągu umożliwiać utrzymanie pomocy dla tych regionów i krajów, które są szczególnie narażone na negatywne skutki zmiany klimatu, w tym poprzez udzielanie pomocy finansowej i wsparcia technicznego oraz budowanie zdolności.

W ten sposób protokół zapewni dalszą widoczność działań i wsparcia w zakresie przystosowywania się do zmiany klimatu oraz będzie umacniać przepisy dotyczące monitorowania i sprawozdawczości na mocy UNFCCC. Pozwoli to także na większe zrozumienie skuteczności środków podjętych w celu ułatwienia odpowiedniego przystosowywania się do zmiany klimatu w oparciu o raporty krajowe i inne istotne informacje, tak by wspierać dalsze intensywne działania, jakie powinny podjąć strony.

Wraz z przyjęciem protokołu, kolejne decyzje Konferencji Stron powinny wzmacniać wdrażanie przepisów na mocy ramowych działań dostosowawczych z Cancún i programu działania z Nairobi.

7.           Wspieranie wdrażania i współpracy

7.1.        Uruchamianie publicznych i prywatnych środków na finansowanie działań związanych ze zmianą klimatu

Przejście na odporne na zmianę klimatu niskoemisyjne gospodarki można zrealizować jedynie poprzez wielkoskalowe zmiany w strukturze inwestycji. Protokół powinien promować inwestycje w programy i strategie, które są niskoemisyjne i odporne na zmianę klimatu. Wszystkie państwa powinny zobowiązać się do podjęcia działań mających na celu poprawę warunków sprzyjających przyciąganiu inwestycji przyjaznych dla klimatu. Zgodnie z założeniami komunikatu Komisji „Globalne partnerstwo na rzecz eliminacji ubóstwa i osiągnięcia zrównoważonego rozwoju po 2015 r.” wszystkie zasoby powinny być skutecznie wykorzystywane, mając na względzie realizację różnych uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym celów w zakresie zrównoważonego rozwoju i zmiany klimatu. Kraje, które są w stanie to zrobić, powinny zmobilizować wsparcie finansowe na rzecz kwalifikujących się stron protokołu. Podstawy wsparcia finansowego należy z czasem rozszerzać, wraz ze zmieniającymi się możliwościami stron. Wszystkie strony powinny również zapewniać jawność w kwestii wpływu zmiany klimatu na przepływy finansowe, które nie wchodzą w zakres finansowania działań związanych ze zmianą klimatu. Finansowanie działań w dziedzinie klimatu powinno w dalszym ciągu odzwierciedlać zobowiązania rządów krajowych, sprzyjające warunki i strategie inwestycyjne na okres po roku 2020. Kwota na finansowanie działań związanych ze zmianą klimatu, która ma zostać uruchomiona, będzie również zależeć od ambicji i jakości proponowanych zaplanowanych, ustalonych na szczeblu krajowym wkładów, kolejnych planów inwestycyjnych i krajowych procesów planowania w zakresie przystosowywania się do zmiany klimatu. Na obecnym etapie, kiedy zaplanowane, ustalone na szczeblu krajowym wkłady oraz krajowe procesy planowania w zakresie przystosowywania się do zmiany klimatu nie są w pełni znane, jest zbyt wcześnie, aby szczegółowo określić skalę i rodzaj środków finansowych potrzebnych do finansowania działań związanych ze zmianą klimatu po 2020 r.

Finansowanie działań w związku ze zmianą klimatu przez sektor publiczny będzie w dalszym ciągu odgrywać ważną rolę w mobilizowaniu zasobów po 2020 r. Protokół powinien również uznawać znaczenie sektora prywatnego jako ważnego źródła zwiększenia finansowania działań związanych ze zmianą klimatu. Protokół powinien wyjaśnić rolę ekofunduszu klimatycznego i Funduszu na rzecz Globalnego środowiska we wspieraniu wdrażania. Powinien on dawać najuboższym krajom oraz krajom najbardziej narażonym na skutki zmiany klimatu gwarancje, iż będą nadal otrzymywać priorytetowe wsparcie. Cel ten można najlepiej osiągnąć, jeśli ramy finansowania określone w protokole będą w pełni spójne z procesem finansowania na rzecz rozwoju i programem działań na rzecz rozwoju na okres po 2015 r.

Protokół powinien wspierać tworzenie i wdrażanie dobrych warunków sprzyjających przechodzeniu na niskoemisyjne gospodarki odporne na zmianę klimatu, w tym:

ambitne krajowe strategie w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu; skuteczne zarządzanie, w tym ramy inwestycyjne, zachęty cenowe i instrumenty finansowe faworyzujące niskoemisyjne inwestycje odporne na zmianę klimatu; oraz dostarczanie informacji na temat sposobów przeciwdziałania zmianie klimatu.

Nałożenie opłat za emisję dwutlenku węgla oraz polityka inwestycyjna publicznych banków rozwoju będą odgrywać kluczową rolę w tym zakresie. Włączanie problematyki zmiany klimatu do wszystkich obszarów polityki, strategie rozwoju oraz inwestycje są niezbędne do wykorzystywania synergii między finansowaniem działań w zakresie rozwoju, łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej.

7.2.        Zwiększenie współpracy międzynarodowej

Wymiana informacji dotyczących doświadczeń w kształtowaniu polityki i propagowanie dobrych rozwiązań spowodują znaczne przyspieszenie i poszerzenie zakresu działań w dziedzinie klimatu. Zatem w ostatnich latach UE aktywnie uczestniczyła w dwustronnych i wielostronnych inicjatywach, np. dwustronnych dialogach politycznych dotyczących handlu uprawnieniami do emisji; podejmowała inicjatywy na rzecz zrównoważonej energii, które przyczyniają się do rozwoju niskoemisyjnej gospodarki; a także wspierała rozwój i praktyczne wdrażanie strategii w zakresie przystosowywania się do zmiany klimatu w ramach światowego sojuszu na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu, skupiającego obecnie 38 podatnych na zagrożenia krajów rozwijających się i 8 regionów w Afryce, Azji, regionie Karaibów i Pacyfiku.

Protokół powinien zachęcać do bardziej systematycznej wymiany doświadczeń w obrębie regionów geograficznych i między nimi, gromadząc wiedzę techniczną, również z wyspecjalizowanych organizacji, sektora prywatnego, środowisk naukowych, regionów i gmin. Protokół powinien przewidywać uznawanie ważnych inicjatyw, które wdrażają i uzupełniają działania podejmowane na szczeblu krajowym mające na celu zmniejszanie emisji i przystosowywanie się do niekorzystnych skutków zmiany klimatu. Na konferencji paryskiej należy również postanowić o kontynuowaniu programu prac w celu wskazania w 2016 r. dodatkowych działań w zakresie łagodzenia zmiany klimatu, w ścisłej współpracy z tego ekofunduszem klimatycznym  oraz z innymi instytucjami finansowymi. Będzie to miało szczególne znaczenie, jeżeli zaistnieje różnica między łącznym poziomem ambicji zobowiązań w zakresie łagodzenia zmiany klimatu a poziomem redukcji emisji wymaganym do osiągnięcia celu „poniżej 2 °C”.

7.3.        Wspieranie rozwoju i stosowania technologii klimatycznych

Rozwój i stosowanie technologii klimatycznych ma do odegrania istotną rolę w realizacji celów w zakresie zmiany klimatu, jak również przyczynia się do tworzenia miejsc pracy oraz do zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Połączenie finansowania badań, środków wprowadzania na rynek, programów edukacyjnych, środków finansowych i strategii, które określają ceny uprawnień do emisji, tworzy sprzyjające warunki dla szerokiego spektrum technologii. Obejmuje to technologie na rzecz wspierania odporności na ekstremalne zjawiska meteorologiczne, usługi klimatyczne i systemy gospodarki wodnej, a także produkcję energii, procesy przemysłowe, transport, rolnictwo i ograniczanie wylesiania.

Państwa dokonują wyboru najbardziej dla nich odpowiednich rozwiązań technologicznych, często przy pomocy oceny potrzeb technologicznych oraz przy wsparciu ośrodka i sieci technologii klimatycznych (CTCN). Innowacje, wraz z koniecznym zwiększeniem skali transferu technologii, są uzależnione od dobrowolnej współpracy z podmiotami sektora prywatnego w zakresie rozwoju, finansowania i zastosowania danej technologii. Konieczne jest zachowanie obowiązujących praw własności intelektualnej.

Protokół powinien uznać rolę, jaką już obecnie odgrywają komitet wykonawczy ds. technologii oraz ośrodek i sieć technologii klimatycznych, w połączeniu ze zreformowanym procesem oceny potrzeb w zakresie technologii.

7.4.        Budowanie zdolności

Budowanie zdolności powinno stanowić integralny element wsparcia dla wszystkich działań związanych z protokołem, w tym planowania działań przystosowawczych, obowiązków w zakresie sprawozdawczości, wykazów emisji, transferu technologii oraz projektów w dziedzinie łagodzenia zmiany klimatu. Powinno ono zatem zostać zapewnione przez instytucje odpowiedzialne za działania pomocnicze w tych obszarach, a także musi być dostosowane do potrzeb danego kraju.

Ustalenia obowiązujące obecnie na mocy konwencji mogłyby zostać wzmocnione, jakkolwiek odpowiednią przestrzenią do dyskusji na ten temat pozostanie w dalszym ciągu forum konferencji durbańskiej na temat budowania zdolności (Durban Forum on Capacity Building). UE aktywnie włącza budowanie zdolności w swoje wspierające działania w dziedzinie klimatu podejmowane w krajach rozwijających się, w tym w odniesieniu do zobowiązań w zakresie łagodzenia zmiany klimatu.

Konferencja w Paryżu powinna zgodzić się na pomoc tym krajom, które potrzebują pomocy w utworzeniu wykazów emisji, systemów monitorowania, raportowania i weryfikacji oraz w opracowaniu strategii rozwoju niskoemisyjnego i odpornego na zmianę klimatu, poprzez odpowiednie struktury zachęt.

8.           Mobilizacja polityki UE w innych obszarach

W nadchodzących miesiącach UE wzmoże działania swojej dyplomacji klimatycznej w związku z konferencją w Paryżu. Unijni ministrowie spraw zagranicznych zatwierdzili plan działania na rzecz dyplomacji klimatycznej, opracowany wspólnie przez Europejską Służbę Działań Zewnętrznych i Komisję.

Obejmuje on następujące działania:

podniesienie zmiany klimatu do rangi strategicznej kwestii priorytetowej w ramach dialogów politycznych, w tym na spotkaniach grup G-7 i G-20 oraz Zgromadzenia Ogólnego ONZ; wspieranie niskoemisyjnego rozwoju odpornego na zmianę klimatu i klęski żywiołowe w ramach współpracy UE na rzecz rozwoju; oraz powiązanie zmiany klimatu z jej potencjalnymi długoterminowymi skutkami, w tym wyzwaniami w dziedzinie bezpieczeństwa.

Ponadto polityka UE dotycząca innych obszarów może aktywnie wspierać cele UE w międzynarodowym procesie negocjacyjnym i we wdrażaniu protokołu w krajach partnerskich. Polityka ta może pomagać krajom partnerskim w fazie przygotowawczej protokołu oraz później, przy jego wdrażaniu. Obejmuje to następujące obszary polityki:

Współpraca gospodarcza i współpraca na rzecz rozwoju. UE i jej państwa członkowskie są już teraz głównymi dostawcami oficjalnej pomocy rozwojowej i finansowania działań związanych ze zmianą klimatu w krajach rozwijających się. W 2013 r. UE wydała ponad 9,5 mld EUR, finansując działania w związku ze zmianą klimatu. UE powinna w dalszym ciągu włączać cele dotyczące zmiany klimatu do polityki w dziedzinie współpracy gospodarczej i współpracy na rzecz rozwoju. Mając to na względzie, uzgodniono już, że w okresie 2014—2020 co najmniej 20 % pomocy rozwojowej UE (kwota rzędu 14 mld EUR) będzie musiało być przeznaczone na działania w dziedzinie klimatu. Państwa członkowskie powinny również jasno określić cele dotyczące tego włączania. Ponadto UE i jej państwa członkowskie powinny wzmocnić koordynację w zakresie ogólnoświatowego finansowania działań związanych ze zmianą klimatu w celu zwiększenia wpływu i skuteczności ich realizacji. Badania naukowe, rozwój technologii oraz polityka innowacyjności. UE będzie lepiej wykorzystywać fakt, że jej program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji – „Horyzont 2020” – jest w pełni otwarty na udział krajów trzecich i zapewnia wsparcie finansowe dla krajów mniej rozwiniętych. UE będzie propagować świadomość na temat swojego zobowiązania do zainwestowania w ramach tego programu co najmniej 28 mld EUR na działania związane z klimatem. Część tej kwoty umożliwi prowadzenie szerokiej współpracy międzynarodowej mającej na celu wprowadzanie technologii klimatycznych na rynki, szkolenie naukowców i przedsiębiorców, a także przyczyni się do realizacji celów w zakresie dyplomacji klimatycznej. Polityka handlowa.     W ramach dwustronnych umów handlowych UE i jej partnerzy wolnego handlu zobowiązują się do wspierania realizacji celów w dziedzinie klimatu oraz do skutecznego wdrażania UNFCCC, w tym poprzez prowadzenie regularnego i zorganizowanego dialogu oraz współpracy w zakresie zmiany klimatu i w kwestiach handlowych. W ramach systemu GSP+ UE oferuje większy dostęp do rynku dla krajów rozwijających się, które ratyfikowały i skutecznie wprowadziły w życie międzynarodowe konwencje, w tym w dziedzinie zmiany klimatu. W ramach WTO UE współpracuje ze swoimi partnerami handlowymi, mając na względzie zawarcie znaczącego porozumienia międzynarodowego w odniesieniu do liberalizacji handlu towarami i usługami związanymi ze środowiskiem naturalnym przed końcem 2015 r., w celu większego upowszechniania i wykorzystywania technologii przyjaznych dla klimatu. Polityka ochrony środowiska. Wdrożenie zobowiązań UE w ramach światowego planu strategicznego na rzecz różnorodności biologicznej, jak potwierdzono we  wspólnotowej strategii ochrony różnorodności biologicznej, będzie miało kluczowe znaczenie dla przeciwdziałania zmianie klimatu, a jednocześnie będzie generować dodatkowe korzyści społeczne, gospodarcze oraz kulturowe. Zmniejszanie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi. Współpraca UE w zakresie zarządzania ryzykiem[4] związanym z klęskami żywiołowymi, obejmująca opracowanie krajowych ocen ryzyka z uwzględnieniem skutków zmiany klimatu oraz zwiększonych zdolności w zakresie zarządzania ryzykiem, przyczynia się do wzmocnienia przystosowywania się do zmiany klimatu.

9.           Dalsze działania

UE musi:

przedstawić swój zaplanowany, ustalony na szczeblu krajowym wkład przed końcem pierwszego kwartału 2015 r.; zachęcać duże gospodarki do objęcia przewodnictwa poprzez zaproponowanie w odpowiednim terminie ambitnych zaplanowanych, ustalonych na szczeblu krajowym wkładów, zwłaszcza w kontekście forum największych gospodarek świata oraz grup G-20 i G-7; w stosownych przypadkach zachęcać i wspierać opracowywanie ambitnych zaplanowanych, ustalonych na szczeblu krajowym wkładów przez jak największą liczbę stron; uczynić wspieranie ambitnych globalnych działań w dziedzinie klimatu głównym priorytetem stosunków dyplomatycznych i dialogu z krajami partnerskimi; wspierać, w ramach UNFCCC i innych wielostronnych i dwustronnych dyskusji, przyjęcie ambitnego, przejrzystego i dynamicznego protokołu, jak opisano powyżej; wykazać i zapewnić stabilność i przewidywalność pomocy finansowej, której UE udziela grupowo swoim partnerom międzynarodowym, i która wspiera niskoemisyjny rozwój odporny na zmianę klimatu; naciskać na szybką liberalizację handlu towarami i usługami związanymi ze środowiskiem naturalnym przed końcem 2015 r.; zapewnić, by działania w dziedzinie klimatu były spójne z negocjacjami ONZ dotyczącymi celów zrównoważonego rozwoju i finansowania zrównoważonego rozwoju na okres po roku 2015 oraz z ramami działania na rzecz zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi po 2015 r.; oraz zadbać o to, by drugi okres rozliczeniowy w ramach protokołu z Kioto został ratyfikowany przed końcem 2015 r. przez UE i jej państwa członkowskie oraz przez jak największą liczbę stron konieczną do zapewnienia jego wejścia w życie.

Przed konferencją w Paryżu Komisja zorganizuje międzynarodową konferencję w celu zwiększenia wzajemnego zrozumienia zakresu zaplanowanych, ustalonych na szczeblu krajowym wkładów i adekwatności zbiorowych ambicji, a także w celu ułatwienia otwartej wymiany poglądów. Celem tej konferencji, która ma się odbyć przed listopadem 2015 r., będzie zbliżenie krajów partnerskich, kluczowych ekspertów ze środowisk akademickich, ośrodków analitycznych i organizacji międzynarodowych. 

Do połowy 2015 r. Komisja zacznie również przedstawiać Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wnioski ustawodawcze, mając na względzie wdrożenie ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030.

Komisja będzie w dalszym ciągu włączać działania w dziedzinie zmiany klimatu do działań w ramach współpracy gospodarczej i współpracy na rzecz rozwoju, podejmować inicjatywy mające na celu ściślejszą współpracę z państwami członkowskimi w zakresie zapewniania finansowania na rzecz rozwoju mającego związek ze zmianą klimatu, a także lepiej wykorzystywać otwartość swoich programów w zakresie badań naukowych i innowacji, by wspierać swoich partnerów międzynarodowych, pomagając im w przygotowaniach do wypełniania ich zobowiązań w ramach nowego protokołu.

Komisja zwraca się do Parlamentu Europejskiego i Rady o możliwie szybkie zatwierdzenie proponowanego podejścia.

Tabela 1: Proponowany przez UE zaplanowany, ustalony na szczeblu krajowym wkład

Zobowiązanie

Rodzaj || Bezwzględna redukcja emisji w porównaniu do emisji w roku obliczeniowym.

Zakres || Wszystkie sektory gospodarki.

Zakres obowiązywania || Wszystkie gazy cieplarniane, których emisje nie są kontrolowane w ramach protokołu montrealskiego: dwutlenek węgla (CO2) · metan (CH4) · podtlenek azotu (N2O) · wodorofluorowęglowodory (HFC) · perfluorowęglowodory (PFC) · heksafluorek siarki (SF6) · trójfluorek azotu (NF3)

Rok obliczeniowy || 1990

Okres || Od 2021 do 2030 r. włącznie

Docelowy poziom redukcji || Ograniczenie emisji wewnętrznych o co najmniej 40 % do 2030 r.

Emisje objęte systemem (w %) || 100 %

Włącznie z rolnictwem, leśnictwem i innymi sposobami użytkowania gruntów? || Tak

Wkład netto międzynarodowych mechanizmów rynkowych || Brak wkładu w postaci międzynarodowych jednostek emisji

Proces planowania || Zatwierdzenie ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 przez Radę Europejską w dniach 23 i 24 października 2014 r. (EUCO 169/14). Zlecenie Komisji Europejskiej przygotowania wniosków ustawodawczych w celu wdrożenia ram do 2030 r. (program prac Komisji na 2015 r.), w tym dotyczących użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa.

Sprawiedliwe i ambitne || Zobowiązanie to jest zgodne ze strategiami UE mającymi na celu przejście na niskoemisyjną gospodarkę i czyni prawdopodobną realizację celu „poniżej 2 °Cˮ.  Kieruje ono UE na drogę do długoterminowej i efektywnej pod względem kosztów redukcji emisji wewnętrznych rzędu 80 %. Ta wartość docelowa odpowiada ustalonemu przez IPCC wartości redukcji emisji wymaganej od grupy krajów rozwiniętych, i która do 2050 r. powinna wynosić 80-95 % w porównaniu do poziomów z 1990 r. UE ma już za sobą szczytowy poziom emisji. Według danych pochodzących z bazy EDGAR emisje 28 państw członkowskich UE osiągnęły najwyższy poziom – około 6,4 Gt ekwiwalentu CO2 – w 1979 r.

Podstawowe założenia

Stosowany parametr pomiaru || Współczynnik ocieplenia globalnego w perspektywie 100 lat zgodnie z 4. sprawozdaniem oceniającym IPCC.

Metody stosowane do szacowania emisji || Wytyczne IPCC z 2006 r.

Podstawy stosowane do obliczania emisji z rolnictwa, leśnictwa i innego użytkowania gruntów || Kompleksowe ramy (podejście w oparciu o rodzaj działalności lub rodzaj gruntu) na potrzeby obliczania emisji (źródła i pochłaniacze) pochodzących z użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa, w oparciu o:  (i) zasady uzgodnione w decyzji 2/CMP.7, obowiązujące decyzje Konferencji Stron i prawodawstwo UE (decyzja 529/2013/UE); oraz (ii) obecny poziom integralności środowiskowej.

Zakres

Sektory/kategorie źródeł || · Energia o Spalanie paliwa § Przemysł energetyczny § Przemysł wytwórczy i budowlany § Transport § Inne sektory § Inne o Emisje niezorganizowane z paliw § Paliwa stałe § Ropa naftowa i gaz ziemny oraz inne emisje z produkcji energii o Transport i składowanie CO2 · Procesy przemysłowe i zastosowania produktów o Przemysł mineralny o Przemysł chemiczny o Przemysł metalurgiczny o Produkty z paliw niezwiązane z energetyką i stosowanie rozpuszczalników o Przemysł elektroniczny o Zastosowania produktów jako substytutów substancji zubożających warstwę ozonową o Wytwarzanie i stosowanie innych produktów o Inne · Rolnictwo o Fermentacja jelitowa o Gospodarowanie nawozem naturalnym o Uprawa ryżu o Gleby rolnicze o Planowane wypalanie sawann o Spalanie pozostałości rolnych na polach o Wapnowanie o Stosowanie mocznika o Inne nawozy zawierające dwutlenek węgla o Inne · Odpady o Unieszkodliwianie odpadów stałych o Biologiczne przetwarzanie odpadów stałych o Spalanie i otwarte spalanie odpadów  o Oczyszczanie i odprowadzanie ścieków o Inne · Użytkowanie gruntów, zmiana użytkowania gruntów i leśnictwo określone w decyzji 529/2013/UE o Zalesianie, ponowne zalesianie o Wylesianie o Gospodarka leśna o Gospodarka gruntami uprawnymi o Gospodarka pastwiskami o Lub równoważne obliczanie w oparciu o rodzaj gruntu przy stosowaniu kategorii UNFCCC służących do składania sprawozdań o Inne kategorie/rodzaje działalności wybrane przez UE i jej państwa członkowskie jako strony protokołu z Kioto i poprawki dauhańskiej.

[1] Program Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska – „The Emissions Gap Report 2014. A UNEP synthesis report” [Raport w sprawie rozbieżności między potrzebami a perspektywami w zakresie redukcji emisji. Sprawozdanie podsumowujące UNEP]. 

[2] Odpowiada to długoterminowemu celowi UE zakładającemu do 2050 r. zmniejszenie światowych emisji gazów cieplarnianych o połowę w porównaniu z 1990 r., co potwierdziła Rada ds. Środowiska w swoich konkluzjach z dnia 28 października 2014 r.

[3] COM(2011) 112 final: Plan działania prowadzący do przejścia na konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r.

[4] Art. 5 i 6 decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1313/2013 w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności

Załącznik: Podstawowe informacje dotyczące emisji UE oraz profile krajów o największych emisjach na świecie

UE: redukcja emisji gazów cieplarnianych przy jednoczesnym wzroście gospodarki

 Źródło: EEA, DG ECFIN (baza danych Ameco), Eurostat.