17.1.2017   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 12/95


ZALECENIE KOMISJI (UE) 2017/84

z dnia 16 stycznia 2017 r.

w sprawie monitorowania węglowodorów olejów mineralnych w żywności oraz w materiałach i wyrobach przeznaczonych do kontaktu z żywnością

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 292,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)

Węglowodory olejów mineralnych (MOH) to związki chemiczne uzyskiwane głównie z ropy naftowej, ale także produkowane syntetycznie z węgla, gazu ziemnego i biomasy. MOH mogą być obecne w żywności w wyniku zanieczyszczenia środowiska, stosowania smarów do urządzeń wykorzystywanych podczas zbiorów i produkcji żywności, stosowania substancji pomocniczych w przetwórstwie, dodatków do żywności i materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Produkty spożywcze zawierające MOH podlegają procedurze minimalizującej zawartość węglowodorów aromatycznych olejów mineralnych (MOAH).

(2)

W 2012 r. panel naukowy ds. środków trujących w łańcuchu żywnościowym (panel CONTAM) Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) stwierdził (1), że potencjalny wpływ grup substancji wśród MOH na zdrowie ludzi jest bardzo zróżnicowany. MOAH mogą działać jako genotoksyczne substancje rakotwórcze, natomiast niektóre węglowodory nasycone olejów mineralnych (MOSH) mogą akumulować się w tkance ludzkiej i mieć niekorzystny wpływ na wątrobę. Ponieważ niektóre MOAH uważane są za mutagenne i rakotwórcze, należy zapewnić monitorowanie MOH, aby lepiej zrozumieć powiązaną obecność MOSH i MOAH w artykułach spożywczych, które są głównym źródłem narażenia z dietą.

(3)

W związku z tym, że podejrzewa się, iż migracja z materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, takich jak opakowania papierowe i tekturowe, istotnie przyczynia się do ogólnego narażenia, monitorowanie powinno obejmować żywność paczkowaną, materiały opakowaniowe oraz obecność barier funkcjonalnych, a także sprzęt używany do przechowywania i przetwarzania. Niektóre parametry – takie jak okres i warunki przechowywania – mogą powodować wzrost migracji MOH z opakowania do żywności. Ze względu na to, że MOH łatwiej wykrywa się w dużych ilościach, strategia pobierania próbek powinna uwzględniać takie parametry, przy których migracja jest największa.

(4)

W celu zapewnienia wiarygodności uzyskanych danych analitycznych – przed wygenerowaniem wyników analiz – państwa członkowskie powinny zapewnić dostępność odpowiedniego sprzętu analitycznego i zdobyć wystarczające doświadczenie w analizie MOH zarówno w żywności, jak i w materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

(5)

Aby zapewnić jednolite stosowanie niniejszego zalecenia, laboratorium referencyjne Unii Europejskiej ds. materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością (LR UE) powinno opracować dalsze wytyczne dla właściwych organów państw członkowskich i innych zainteresowanych stron, w tym wytyczne dotyczące informacji, które mogłyby być gromadzone podczas badań, a także metod pobierania próbek i analizy,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:

1.

Państwa członkowskie powinny – przy aktywnym udziale podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa spożywcze, jak również producentów, przetwórców i dystrybutorów materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością i innych zainteresowanych stron – monitorować obecność MOH w żywności w 2017 i 2018 r. Monitorowanie powinno obejmować: tłuszcz zwierzęcy, chleb i bułki, pieczywo cukiernicze i wyroby ciastkarskie, płatki śniadaniowe, wyroby cukiernicze (w tym czekoladę) i kakao, mięso ryb, produkty rybne (ryby w puszkach), ziarna przeznaczone do spożycia przez ludzi, lody i desery, nasiona roślin oleistych, makaron, produkty otrzymywane ze zbóż, rośliny strączkowe, kiełbasy, orzechy z drzew orzechowych, oleje roślinne, jak również materiały przeznaczone do kontaktu z żywnością stosowane w przypadku tych produktów.

2.

W celu zapewnienia jednolitego stosowania niniejszego zalecenia oraz w celu uzyskania wiarygodnych i porównywalnych wyników monitorowania należy przestrzegać szczegółowych wytycznych opracowanych przez LR UE w ramach niniejszego zalecenia („wytyczne”). Ponieważ takie wytyczne jeszcze nie istnieją, państwa członkowskie powinny współpracować z LR UE, aby wspólnie opracować te wytyczne zgodnie ze swoimi potrzebami w zakresie rozwijania zdolności analitycznych.

3.

Państwa członkowskie powinny pobierać próbki środków spożywczych zgodnie z przepisami ustanowionymi w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 333/2007 (2). Pobieranie próbek powinno obejmować proporcjonalną ilość żywności paczkowanej. Pobieranie próbek materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością powinno być realizowane zgodnie z najlepszymi praktykami odpowiednimi dla poszczególnych materiałów lub wyrobów i określonymi w wytycznych. Należy zbadać dalsze możliwe źródła MOH związane z wykorzystaniem innych materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością w łańcuchu dostaw, np. podczas przechowywania lub przetwarzania, jeżeli istnieją wyraźne oznaki, że przyczyniają się one do obecności MOH. Pobieranie próbek żywności paczkowanej powinno koncentrować się na towarach, w przypadku których wkrótce upływa data minimalnej trwałości i które są przechowywane lub przetwarzane w stosunkowo ciepłych warunkach.

4.

Próbki powinny być pobierane z żywności w obrocie handlowym. W przypadku żywności paczkowanej poziom węglowodorów olejów mineralnych należy określić zarówno w odniesieniu do żywności, jak i do materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, jeżeli podejrzewa się, że stanowią one źródło wykrytych MOH. Szczególną uwagę należy zwrócić na różnice między MOSH a MOAH oraz interpretację wyników analiz, aby zagwarantować, że uzyskane dane są wiarygodne i porównywalne. Państwa członkowskie, które zamierzają analizować obecność MOSH i MOAH w środkach spożywczych i materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością, mogą zwrócić się o pomoc techniczną do laboratorium referencyjnego UE ds. materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

5.

W przypadku wykrycia MOH w żywności państwa członkowskie powinny przeprowadzić dalsze badania w zakładach przedsiębiorstw spożywczych w celu określenia możliwego źródła lub źródeł MOH. Badania powinny w miarę możliwości obejmować systemy stosowane przez podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze, które mogły mieć wpływ na zanieczyszczenie lub jego kontrolę (np. metody produkcji i przetwarzania, analiza zagrożeń i krytycznych punktów kontroli (HACCP) lub podobne systemy lub środki wdrożone w celu zapobiegania obecności MOH).

6.

W przypadku wykrycia MOH w materiale przeznaczonym do kontaktu z żywnością lub MOH pochodzących z takiego materiału państwa członkowskie powinny zgromadzić dane dotyczące materiału przeznaczonego do kontaktu z żywnością (np. rodzaj i skład materiału opakowaniowego, obecność bariery funkcjonalnej, okres przydatności do spożycia pakowanej żywności) oraz przeprowadzić dalsze badania w zakładach producentów, przetwórców i dystrybutorów materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością w celu określenia systemów stosowanych przez zainteresowane przedsiębiorstwa (np. metody produkcji i przetwarzania materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz dokumentacja wymagana zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2023/2006 (3) w sprawie dobrej praktyki produkcyjnej) zgodnie z wytycznymi.

7.

Państwa członkowskie, podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze, producenci, przetwórcy i dystrybutorzy materiałów do kontaktu z żywnością oraz inne zainteresowane strony powinny dostarczać EFSA dane z monitorowania wyrażone w przeliczeniu na całkowitą masę wraz z informacjami oraz w formacie sprawozdania elektronicznego określonymi przez EFSA w celu ich późniejszego wprowadzenia do jednej bazy danych. Podmioty te powinny dostarczyć dane najpóźniej do dnia 1 października 2017 r., a następnie do dnia 1 października 2018 r. Ostatnie wyniki należy przedstawić do dnia 28 lutego 2019 r. Potencjalnie dostępne dane o występowaniu MOH za 2016 r., które jeszcze nie zostały przedstawione, powinny zostać w najszybszym możliwym terminie przekazane zgodnie z tymi samymi zasadami.

Sporządzono w Brukseli dnia 16 stycznia 2017 r.

W imieniu Komisji

Vytenis ANDRIUKAITIS

Członek Komisji


(1)  Panel EFSA ds. środków trujących w łańcuchu żywnościowym (CONTAM); opinia naukowa dotycząca węglowodorów olejów mineralnych w żywności. Dziennik EFSA 2012;10(6):2704, 185 s., doi:10.2903/j.efsa.2012.2704.

(2)  Rozporządzenie Komisji (WE) nr 333/2007 z dnia 28 marca 2007 r. ustanawiające metody pobierania próbek i metody analiz do celów urzędowej kontroli poziomów ołowiu, kadmu, rtęci, cyny nieorganicznej, 3-MCPD i benzo[a]pirenu w środkach spożywczych (Dz.U. L 88 z 29.3.2007, s. 29).

(3)  Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2023/2006 z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie dobrej praktyki produkcyjnej w odniesieniu do materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością (Dz.U. L 384 z 29.12.2006, s. 75).