Sprawa T‑131/24

przeciwko

Komisji Europejskiej

Wyrok Sądu (piąta izba) z dnia 2 lipca 2025 r.

Służba publiczna – Urzędnicy – Emerytura – Reformy regulaminu pracowniczego z 2004 r. i 2014 r. – Przepisy przejściowe dotyczące niektórych metod obliczania uprawnień emerytalnych – Artykuł 28 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego – Pracownicy kontraktowi, którzy zostali urzędnikami – Roczna stopa przyrostu uprawnień emerytalnych – Wiek przejścia na emeryturę – Zakres stosowania aktu prawnego – Równość traktowania

Urzędnicy – Emerytury i renty – Metody obliczania wartości uprawnień emerytalnych – Przepisy przejściowe rozporządzenia nr 1023/2013 – Zastosowanie do pracowników pozostających w służbie w dniu 31 grudnia 2013 r. – Ograniczenie wyłącznie do pracowników, których przynależność do systemu emerytalno-rentowego Unii uległa przerwaniu – Wyłączenie – Naruszenie zasady równego traktowania ze względu na zrównanie pracowników, których przynależność do tego systemu uległa przerwaniu z pracownikami, w odniesieniu do których nie doszło do takiego przerwania – Brak

(art. 13 ust. 2 TUE; regulamin pracowniczy urzędników, zmieniony rozporządzeniem nr 1023/2013, motyw 29, art. 83 ust. 2, załącznik XIII, art. 21, 22, 28; warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 1 ust. 1, załącznik; rozporządzenie Rady nr 723/2004)

(zob. pkt 37–42, 44, 45, 108–114)
Urzędnicy – Emerytury i renty – Metody obliczania wartości uprawnień emerytalnych – Przepisy przejściowe rozporządzenia nr 1023/2013 – Zastosowanie do pracowników pozostających w służbie w dniu 31 grudnia 2013 r. – Zastosowanie do pracownika kontraktowego, który został urzędnikiem po tej dacie – Odmienne traktowanie takiego pracownika względem pracownika kontraktowego, który utrzymał ten status lub został pracownikiem tymczasowym – Uzasadnienie celem utrzymania równowagi aktuarialnej systemu emerytalno-rentowego Unii – Dopuszczalność – Powołanie się na praktykę innej instytucji – Brak wpływu

(art. 310, 317 TFUE; regulamin pracowniczy urzędników, zmieniony rozporządzeniem nr 1023/2013, art. 77, załącznik XIII, art. 21, 22, 28; warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 39 ust. 1, art. 83 ust. 2, art. 109 ust. 1, załącznik, art. 1 ust. 1; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1023/2013, motyw 13)

(zob. pkt 47–66, 77–88, 91–104)
Skargi urzędników – Zarzuty – Zarzut dotyczący naruszenia zasady równego traktowania – Zakwestionowanie przepisów przejściowych przyjętych celem zagwarantowania sprawiedliwego przejścia z jednego reżimu określonego w regulaminie pracowniczym do drugiego – Kontrola sądowa – Granice

(zob. pkt 69–73)

Streszczenie

Sąd, po rozpoznaniu skargi wniesionej przez CR, byłą urzędniczkę Komisji Europejskiej, na decyzję tej instytucji ustalającej uprawnienia emerytalne CR (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”), oddalił tę skargę i uściślił zasady stosowania przepisów przejściowych dotyczących niektórych metod obliczania uprawnień emerytalnych przewidzianych w załączniku XIII do Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”).

W czerwcu 2012 r. skarżąca rozpoczęła służbę w Komisji jako członek personelu kontraktowego. W sierpniu 2015 r. została mianowana urzędnikiem.

W międzyczasie przeprowadzona w 2014 r. ( 1 ). reforma regulaminu pracowniczego i Warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej, po pierwsze, wprowadziła nową roczną stopę przyrostu uprawnień emerytalnych w wysokości 1,8 %, która jest mniej korzystna od wcześniejszej stopy wynoszącej 1,9 %, a po drugie, ustaliła wiek emerytalny na 66 lat, w miejsce wcześniejszego wieku 63 lat.

W maju 2023 r. Urząd Administracji i Wypłacania Należności Indywidualnych (PMO) Komisji wydał zaskarżoną decyzję, stosując między innymi art. 28 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego, dotyczący metod obliczania rocznej stopy przyrostu uprawnień emerytalnych i wieku przejścia na emeryturę członków personelu kontraktowego, którzy zostali urzędnikami. PMO poinformował skarżącą, że od dnia 1 lipca 2023 r., z ukończeniem 66. roku życia, została jej przyznana emerytura. PMO wskazał również, że w okresie zatrudnienia skarżącej w charakterze członka personelu kontraktowego roczna stopa przyrostu jej uprawnień emerytalnych wynosiła 1,9 % oraz że w okresie służby w charakterze urzędnika ta roczna stopa przyrostu wynosiła 1,8 %.

W zażaleniu, które zostało oddalone przez Komisję, skarżąca podniosła, że sporny artykuł nie ma zastosowania do jej sytuacji ze względu na fakt, że jej przynależność do systemu emerytalno-rentowego instytucji Unii Europejskiej (zwanego dalej „SERUE”) ani odprowadzanie do niego składek nie uległy przerwaniu. Zwróciła się ona do PMO o ponowne rozpatrzenie zaskarżonej decyzji, tak aby jej wiek przejścia na emeryturę został ustalony na 63 lata, a roczny wskaźnik przyrostu wynoszący 1,9 % został wobec niej zastosowany w odniesieniu do całej jej kariery zawodowej. Ponadto, ponieważ skarżąca pozostawała czynna zawodowo do ukończenia 66. roku życia i uważała, że jej wiek emerytalny powinien wynosić 63 lata, wniosła ona o przyznanie jej dodatkowej podwyżki w wysokości 2,5 % jej ostatniego wynagrodzenia podstawowego za każdy rok przepracowany po osiągnięciu wieku 63 lat.

Ocena Sądu

W pierwszej kolejności Sąd zauważył, że w celu ustalenia, czy art. 28 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego ma zastosowanie, istotne jest jedynie spełnienie przesłanek określonych w tym artykule.

Artykuł 28 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego przewiduje dwie odrębne i kumulatywne przesłanki. Przesłanka pierwsza dotyczy rozpoczęcia służby w charakterze pracownika najpóźniej w dniu 1 maja 2004 r. lub w dniu 1 stycznia 2014 r. – w jednej z tych dat ów pracownik powinien był mieć obowiązującą umowę. Przesłanką drugą jest mianowanie tego pracownika urzędnikiem, które siłą rzeczy następuje po rozpoczęciu przez niego służby, ponieważ zgodnie z brzmieniem art. 28 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego mianowanie to powinno nastąpić „po” dniu 1 maja 2004 r. lub „po” dniu 1 stycznia 2014 r.

Ograniczenie stosowania tego artykułu, na które powołuje się skarżąca, wyłącznie do pracowników, których przynależność do SERUE uległa przerwaniu, nie wynika z jasnego brzmienia art. 28 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego. Uwzględnienie tezy skarżącej oznaczałoby zatem ograniczenie zakresu art. 28 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego poprzez dodanie przesłanki, która nie została przewidziana przez prawodawcę Unii.

Tymczasem jeżeli znaczenie przepisu prawa Unii wynika jednoznacznie z samego jego brzmienia, sąd Unii nie może odejść od tego brzmienia. Tym samym uznanie, że stosowanie przepisu regulaminu pracowniczego jest uzależnione od spełnienia przesłanki, która nie jest w nim zdefiniowana, stanowiłoby wykładnię contra legem tego przepisu, w związku z czym taka wykładnia nie może zostać zaakceptowana. Sąd Unii nie dysponuje bowiem, w świetle zasad równowagi instytucjonalnej i kompetencji powierzonych, wyrażonych w art. 13 ust. 2 TUE, uprawnieniem do odstąpienia od przepisów regulaminu pracowniczego, takich jak art. 28 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego, poprzez dodanie obecnie nieistniejącej przesłanki.

Sąd zauważył, że wniosku tego nie podważają ani orzecznictwo Trybunału, ani Sądu. W żadnym momencie te dwa sądy nie zamierzały podważyć wyborów dokonanych przez prawodawcę Unii i zmienić zakres stosowania art. 28 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego, zastrzegając go wyłącznie dla członków personelu tymczasowego lub kontraktowego, których umowa obowiązywała w dniu 1 maja 2004 r. lub w dniu 1 stycznia 2014 r. i których przynależność do SERUE uległa przerwaniu przed mianowaniem ich urzędnikami.

W drugiej kolejności, co się tyczy poszanowania zasady równego traktowania, Sąd uznał, po pierwsze, że biorąc pod uwagę szeroki zakres uznania, jakim dysponuje prawodawca Unii, ów prawodawca mógł uznać, iż urzędnicy mianowani po dniu 1 maja 2004 r. lub po dniu 1 stycznia 2014 r. powinni być traktowani inaczej niż gdyby zachowali status członka personelu tymczasowego lub członka personelu kontraktowego przez okres co najmniej dziesięciu lat. Ogólny wpływ reform z 2004 r. i 2014 r. na budżet Unii jest bowiem siłą rzeczy większy w odniesieniu do emerytur urzędników niż w odniesieniu do emerytur innych pracowników. Rozumowanie to jest zgodne z celem polegającym na zachowaniu równowagi aktuarialnej SERUE bez naruszania praw nabytych i uzasadnionych oczekiwań personelu już pełniącego służbę, który to cel ma charakter dodatkowy w stosunku do bardziej ogólnych celów dyscypliny budżetowej i konsolidacji finansów publicznych w trudnym kontekście społeczno-gospodarczym.

Ponadto z przepisów art. 28 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego nie można wywieść żadnego arbitralnego lub oczywiście nieodpowiedniego zróżnicowania w stosunku do celu zamierzonego przez prawodawcę Unii, jakim jest ochrona praw nabytych i uzasadnionych oczekiwań zainteresowanych urzędników, ponieważ podobnie jak w przypadku innych członków personelu już pełniących służbę w dniu 1 maja 2004 r. lub w dniu 1 stycznia 2014 r., ich prawa nabyte i uzasadnione oczekiwania są przestrzegane.

Po drugie, przy badaniu porównywalności ich odpowiednich sytuacji nie ma znaczenia, czy przynależność tych urzędników do SERUE uległa przerwaniu przed ich mianowaniem. Okoliczność ta odnosi się bowiem do okresu ich zatrudnienia w charakterze pracowników, podczas gdy zastosowanie przepisów art. 28 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego zależy od ich mianowania urzędnikami. Tym samym okoliczność ta będzie co najwyżej skutkować w praktyce tym, że urzędnik, którego przynależność, a tym samym odprowadzanie składek do SERUE uległy przerwaniu przed jego mianowaniem, zgromadzi mniej lat uprawniających do emerytury, odnoszących się wyłącznie do okresu zatrudnienia w charakterze pracownika, niż gdyby nie doszło do takiego przerwania.

( 1 ) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 1023/2013 z dnia 22 października 2013 r. zmieniające Regulamin pracowniczy urzędników Unii Europejskiej i Warunki zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej (Dz.U. 2013, L 287, s. 15) weszło w życie w dniu 1 listopada 2013 r. i ma zastosowanie, w odniesieniu do przepisów mających znaczenie dla niniejszej sprawy, od dnia 1 stycznia 2014 r.