WYROK TRYBUNAŁU (dziesiąta izba)

z dnia 1 sierpnia 2025 r. ( *1 )

Odesłanie prejudycjalne – Środowisko naturalne – Dyrektywa 2011/92/UE – Ocena skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne – Artykuł 6 – Konsultacje z organami, których przedsięwzięcie może dotyczyć z powodu ich szczególnej odpowiedzialności w odniesieniu do środowiska lub z powodu ich właściwości terytorialnej na szczeblu lokalnym lub regionalnym, i z zainteresowaną społecznością – Udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji – Artykuł 6 ust. 3 lit. b) – Zakres pojęcia „głównych sprawozdań i porad”

W sprawie C‑461/24

mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tribunal Superior de Justicia de Galicia (wyższy trybunał sprawiedliwości Galicji, Hiszpania) postanowieniem z dnia 21 czerwca 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 28 czerwca 2024 r., w postępowaniu:

Asociación Autonómica Ambiental e Cultural Petón do Lobo

przeciwko

Dirección Xeral de Planificación Enerxética e Recursos Naturais,

Eurus Desarrollos Renovables SLU,

TRYBUNAŁ (dziesiąta izba),

w składzie: D. Gratsias, prezes izby, E. Regan i J. Passer (sprawozdawca), sędziowie,

rzecznik generalny: N. Emiliou,

sekretarz: A. Calot Escobar,

uwzględniając pisemny etap postępowania,

rozważywszy uwagi, które przedstawili:

–	w imieniu Asociación Autonómica Ambiental e Cultural Petón do Lobo – M. Díaz Amor, procuradora i R.F. García Mondelo, abogado,

–	w imieniu Dirección Xeral de Planificación Enerxética e Recursos Naturais – S. Centeno Huerta, abogada i M. Pillado Quintáns, letrado,

–	w imieniu Eurus Desarrollos Renovables SLU – M.J. Gandoy Fernández, procuradora i Í. Muniozguren Martínez, abogado,

–	w imieniu rządu hiszpańskiego – A. Gavela Llopis i P. Pérez Zapico, w charakterze pełnomocników,

–	w imieniu rządu niemieckiego – J. Möller i P.-L. Krüger, w charakterze pełnomocników,

–	w imieniu Komisji Europejskiej – M. Noll-Ehlers i N. Ruiz García, w charakterze pełnomocników,

podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,

wydaje następujący

Wyrok

Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 6 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U. 2012, L 26, s. 1), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. (Dz.U. 2014, L 124, s. 1) (zwanej dalej „dyrektywą OOŚ”).

Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Asociación Autonómica Ambiental e Cultural Petón do Lobo (zwaną dalej „organizacją Petón do Lobo”), będącą organizacją ekologiczną a Dirección Xeral de Planificación Enerxética e Recursos Naturais (dyrekcją generalną ds. planowania energetycznego i zasobów naturalnych) wspólnoty autonomicznej Galicji (Hiszpania) i Eurus Desarrollos Renovables SLU w przedmiocie oddalenia środka odwoławczego wniesionego przez tę organizację na decyzję o udzieleniu tej spółce pozwolenia na budowę farmy wiatrowej.

Ramy prawne

Prawo Unii

W motywach 16–19 dyrektywy OOŚ wskazano:

„(16)

Skuteczny udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji umożliwia społeczeństwu wyrażenie, a decydentom branie pod uwagę opinii i trosk, które mogą mieć związek z tymi decyzjami, zwiększając w ten sposób odpowiedzialność i przejrzystość procesu podejmowania decyzji oraz wnosząc wkład w publiczną świadomość w zakresie kwestii dotyczących środowiska i w poparcie dla podjętych decyzji.

(17)	Udział, w tym uczestnictwo poprzez stowarzyszenia, organizacje i grupy, w szczególności organizacje pozarządowe promujące ochronę środowiska, powinien być odpowiednio rozwijany, w tym między innymi poprzez promowanie edukacji społeczeństwa w zakresie środowiska.

(18)	Wspólnota Europejska podpisała Konwencję ONZ/EKG o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (konwencja z Aarhus) dnia 25 czerwca 1998 r. i zatwierdziła ją dnia 17 lutego 2005 r.

(19)	Wśród celów konwencji z Aarhus znajduje się pragnienie zagwarantowania praw udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji w sprawach środowiskowych w celu przyczyniania się do ochrony prawa do życia w środowisku, które jest odpowiednie dla zdrowia i pomyślności osób”.

Motywy 31–33 i 36 dyrektywy 2014/52 mają następujące brzmienie:

„(31)

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który musi składać wykonawca, powinien zawierać opis rozsądnych, przeanalizowanych przez wykonawcę rozwiązań alternatywnych dotyczących przedsięwzięcia, w tym w stosownych przypadkach zarys prawdopodobnych zmian aktualnego stanu środowiska naturalnego w przypadku, gdyby projekt nie został zrealizowany (scenariusz odniesienia), co pozwoli podnieść jakość procedury oddziaływania na środowisko i umożliwi uwzględnianie kwestii dotyczących środowiska na wczesnym etapie opracowania projektu.

(32)

Dane i informacje zawarte przez wykonawcę w raportach o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zgodnie z załącznikiem IV do dyrektywy 2011/92/UE, powinny być kompletne i mieć odpowiednio wysoką jakość. Aby uniknąć powielania oceny, należy w stosownych wypadkach uwzględnić wyniki innych ocen przeprowadzanych na mocy ustawodawstwa unijnego, np. dyrektywy 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady [z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko (Dz.U. 2001, L 197, s. 30)] lub dyrektywy [Rady 2009/71/Euratom z dnia 25 czerwca 2009 r. ustanawiającej wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych (Dz.U. 2009, L 172, s. 18)], lub ustawodawstwa krajowego, o ile wyniki takie są dostępne.

(33)

Eksperci, z których pomocy skorzystano w przygotowaniu raportów o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, powinni posiadać właściwe kwalifikacje i kompetencje. Do celów analizy danego przedsięwzięcia przez właściwe organy wymaga się odpowiedniego poziomu wiedzy fachowej w danej dziedzinie w celu zagwarantowania, że informacje przedstawiane przez wykonawcę są kompletne i mają odpowiednio wysoką jakość.

[…]

(36)

W celu podniesienia skuteczności podejmowania decyzji i pewności prawnej [prawa] państwa członkowskie powinny zapewnić realizację poszczególnych etapów oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko w rozsądnym czasie, w zależności od charakteru przedsięwzięcia, jego stopnia złożoności, lokalizacji oraz rozmiaru. Takie ramy czasowe nie powinny w żadnym wypadku powodować naruszenia wysokich standardów ochrony środowiska, w szczególności tych, które wynikają z przepisów unijnych innych niż niniejsza dyrektywa, a także utrudniać skutecznego udziału społeczeństwa ani dostępu do wymiaru sprawiedliwości”.

Artykuł 1 dyrektywy OOŚ przewiduje w ust. 2:

„Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:

[…]

d)	»społeczeństwo« oznacza jedną lub więcej osób fizycznych lub prawnych oraz, zgodnie z krajowym ustawodawstwem lub praktyką, ich stowarzyszenia, organizacje lub grupy;

»zainteresowana społeczność« oznacza społeczeństwo, które jest lub może być dotknięte skutkami lub ma interes w procedurach podejmowania decyzji dotyczących środowiska, o których mowa w art. 2 ust. 2. Do celów niniejszej definicji organizacje pozarządowe działające na rzecz ochrony środowiska i spełniające wymagania przewidziane w prawie krajowym uważa się za mające interes w tym zakresie;

[…]

»ocena oddziaływania na środowisko« oznacza procedurę obejmującą:

(i)	przygotowanie przez wykonawcę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2;

(ii)	przeprowadzenie konsultacji, o których mowa w art. 6 oraz w stosownych przypadkach w art. 7;

(iii)

przeanalizowanie przez właściwy organ informacji przedstawionych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz, w razie konieczności, wszelkich dodatkowych informacji przedstawionych przez wykonawcę zgodnie z art. 5 ust. 3, a także wszelkich istotnych informacji uzyskanych w drodze konsultacji na podstawie art. 6 i 7;

(iv)	uzasadnioną konkluzję właściwego organu na temat znaczącego wpływu przedsięwzięcia na środowisko, uwzględniającą wyniki analizy, o której mowa w ppkt (iii) oraz – w stosownych przypadkach – dodatkową analizę przeprowadzoną przez ten organ; oraz

(v)	włączenie uzasadnionej konkluzji właściwego organu do decyzji, o których mowa w art. 8a”.

Zgodnie z art. 3 tej dyrektywy:

„1. Ocena oddziaływania na środowisko polega na właściwym określeniu, opisaniu i ocenie, dla każdego indywidualnego przypadku, bezpośredniego i pośredniego znaczącego wpływu przedsięwzięcia na:

a)	ludność i zdrowie ludzkie;

b)	różnorodność biologiczną ze szczególnym uwzględnieniem gatunków i siedlisk chronionych […];

c)	grunty, gleby, wody, powietrze i klimat;

d)	dobra materialne, dziedzictwo kulturowe i krajobraz;

e)	oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a)–d).

2. Wpływ, o którym mowa w ust. 1, na elementy w nim określone obejmuje spodziewany wpływ wynikający z podatności przedsięwzięcia na prawdopodobieństwo wystąpienia wypadków lub katastrof istotnych dla danego przedsięwzięcia”.

Artykuł 5 omawianej dyrektywy stanowi:

„1. W przypadku gdy wymagana jest ocena oddziaływania na środowisko, wykonawca przygotowuje i składa raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Wykonawca dostarcza przynajmniej następujące informacje:

a)	opis przedsięwzięcia zawierający informacje o miejscu, projekcie, wielkości i innych ważnych cechach przedsięwzięcia;

b)	opis ewentualnego znaczącego wpływu przedsięwzięcia na środowisko;

c)	opis cech przedsięwzięcia lub środków przewidzianych w celu uniknięcia ewentualnego znaczącego negatywnego wpływu na środowisko, zapobieżenia mu lub ograniczenia go, a także w miarę możliwości zrównoważenia tego wpływu;

d)	opis rozsądnych rozwiązań alternatywnych rozważanych przez wykonawcę, które są odpowiednie dla przedsięwzięcia i jego specyfiki, a także wskazanie głównych powodów wyboru danej opcji, z uwzględnieniem wpływu przedsięwzięcia na środowisko;

e)	podsumowanie w języku nietechnicznym informacji, o których mowa w lit. a)–d); oraz

f)	wszelkie dodatkowe informacje, o których mowa w załączniku IV, odnoszące się do konkretnych cech danego przedsięwzięcia lub typu przedsięwzięcia, a także elementów środowiska, które mogą zostać objęte oddziaływaniem.

Jeżeli wydano opinię na podstawie ust. 2, raport o oddziaływaniu na środowisko opiera się na tej opinii i zawiera informacje, których można w sposób uzasadniony wymagać do celów dojścia do uzasadnionej konkluzji dotyczącej znaczącego wpływu przedsięwzięcia na środowisko z uwzględnieniem obecnego stanu wiedzy oraz metod oceny. W celu uniknięcia powielania ocen wykonawca, przygotowując sprawozdanie z oceny oddziaływania na środowisko, uwzględnia dostępne wyniki innych odpowiednich ocen, których dokonano w oparciu o ustawodawstwo unijne lub krajowe.

2. W przypadkach gdy jest to wymagane przez wykonawcę, właściwy organ, biorąc pod uwagę informacje przekazane przez wykonawcę, zwłaszcza informacje dotyczące szczególnych cech przedsięwzięcia (w tym jego lokalizację i charakterystykę techniczną), a także jego prawdopodobny wpływ na środowisko, wydaje opinię na temat zakresu i poziomu szczegółowości informacji, które wykonawca musi podać w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu. Przed wydaniem opinii właściwy organ konsultuje się z organami, o których mowa w art. 6 ust. 1.

Państwa członkowskie mogą również żądać od właściwych organów wydania takiej opinii, niezależnie od tego, czy wystąpił o nią wykonawca.

3. Aby zagwarantować kompletność i jakość raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko:

a)	wykonawca zapewnia, aby raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko był przygotowany przez posiadających odpowiednie kompetencje ekspertów;

b)	właściwy organ zapewnia dysponowanie odpowiednią wiedzą fachową lub w razie konieczności dostęp do niej, aby dokonać analizy raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

c)	w stosownych przypadkach właściwy organ zwraca się do wykonawcy o dodatkowe informacje, zgodnie z załącznikiem IV, które mają bezpośredni związek z dojściem do uzasadnionej konkluzji na temat znaczącego wpływu przedsięwzięcia na środowisko.

4. Państwa członkowskie zapewniają w razie konieczności, by organy posiadające stosowne informacje, w szczególności w odniesieniu do art. 3, udostępniały te informacje wykonawcy”.

Zgodnie z art. 6 dyrektywy OOŚ:

„1. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki, aby zapewnić organom, których przedsięwzięcie może dotyczyć z powodu ich szczególnej odpowiedzialności w odniesieniu do środowiska lub z powodu ich właściwości terytorialnej na szczeblu lokalnym lub regionalnym, możliwość wyrażenia opinii na temat informacji dostarczonych przez wykonawcę i na temat wniosku o zezwolenie na inwestycję, uwzględniając w razie konieczności przypadki, o których mowa w art. 8a ust. 3. W tym celu państwa członkowskie wyznaczają organy, z którymi prowadzone są konsultacje, albo w sposób ogólny, albo w odniesieniu do poszczególnych przypadków. Informacje zebrane na podstawie art. 5 są przekazywane tym organom. Państwa członkowskie ustalają szczegółowe warunki konsultacji.

2. Aby zapewnić rzeczywisty udział zainteresowanych grup społeczeństwa w procesie decyzyjnym, ogół społeczeństwa jest informowany elektronicznie, przez ogłoszenia publiczne lub za pomocą innych właściwych środków o poniżej określonych kwestiach, we wstępnej fazie procedur podejmowania decyzji w dziedzinie ochrony środowiska, o których mowa w art. 2 ust. 2, a najpóźniej, gdy można zasadnie oczekiwać przedłożenia tego rodzaju informacji:

a)	wniosku o zezwolenie na inwestycję;

b)	fakcie, że przedsięwzięcie poddane jest procedurze oceny oddziaływania na środowisko oraz, gdzie stosowne, fakcie, że stosuje się art. 7;

c)	danych szczegółowych właściwych organów odpowiedzialnych za podejmowanie decyzji, organów, od których można uzyskać istotne informacje, organów, do których mogą być przedkładane komentarze lub zapytania, oraz szczegółach harmonogramu przekazywania komentarzy lub zapytań;

d)	charakterze możliwych decyzji lub, jeśli istnieje, projekcie decyzji;

e)	wskazaniu dostępności informacji zebranych na podstawie art. 5;

f)	wskazaniu czasu i miejsc, w których zostaną udostępnione istotne informacje, oraz środków, za pomocą których zostaną one udostępnione;

g)	szczegółach ustaleń dotyczących udziału społeczeństwa, dokonanych na podstawie ust. 5 niniejszego artykułu.

3. Państwa członkowskie zapewniają, by w odpowiednich ramach czasowych udostępniane były zainteresowanej społeczności następujące informacje:

a)	wszelkie informacje zebrane na podstawie art. 5;

b)	zgodnie z ustawodawstwem krajowym, główne sprawozdania i porady skierowane do właściwego organu lub organów w czasie, kiedy zainteresowana społeczność została poinformowana zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu;

zgodnie z przepisami dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska [Dz.U. 2003, L 41, s. 26], informacje inne niż te, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, które mają związek z decyzją zgodnie z art. 8 niniejszej dyrektywy oraz które stają się dostępne dopiero po czasie, kiedy zainteresowana społeczność została poinformowana zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu.

4. Zainteresowana społeczność otrzymuje wczesne i skuteczne możliwości udziału w procedurach podejmowania decyzji dotyczących środowiska, o których mowa w art. 2 ust. 2, i w tym celu uprawniona jest do wyrażania komentarzy i opinii, kiedy właściwy organ lub organy dysponują wszystkimi opcjami, zanim podjęta zostanie decyzja w sprawie wniosku o zezwolenie na inwestycję.

[…]

6. Zapewnia się odpowiednie ramy czasowe realizacji poszczególnych etapów, przy czym należy przewidzieć wystarczającą ilość czasu:

a)	na przekazanie informacji organom, o których mowa w ust. 1, oraz społeczeństwu; oraz

b)	aby organy, o których mowa w ust. 1, oraz zainteresowana społeczność przygotowały się do procedury podejmowania decyzji w zakresie ochrony środowiska i rzeczywiście w niej uczestniczyły z zastrzeżeniem przepisów niniejszego artykułu.

7. Ramy czasowe konsultacji z zainteresowaną społecznością, dotyczących raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, o którym mowa w art. 5 ust. 1, nie są krótsze niż 30 dni”.

Artykuł 7 tej dyrektywy przewiduje w ust. 2–5:

„2. Jeżeli państwo członkowskie, które otrzymuje informacje na podstawie ust. 1 wyrazi wolę uczestnictwa w procedurach podejmowania decyzji dotyczących środowiska, o których mowa w art. 2 ust. 2, państwo członkowskie, na którego terytorium przedsięwzięcie ma być zrealizowane, o ile do tej pory tego nie uczyniło, przesyła państwu członkowskiemu dotkniętemu skutkami przedsięwzięcia informacje, których udzielenie jest wymagane na podstawie art. 6 ust. 2, oraz informacje, których udostępnienie jest wymagane na podstawie art. 6 ust. 3 lit. a) i b).

3. Państwa członkowskie, których to dotyczy, każde w zakresie, w jakim go to dotyczy, zapewniają również, by:

a)	informacje określone w ust. 1 i 2 zostały udostępnione w odpowiednim czasie organom, o których mowa w art. 6 ust. 1, oraz zainteresowanej społeczności na terytorium państwa członkowskiego, które może być znacząco dotknięte; oraz

organy, o których mowa w art. 6 ust. 1, oraz zainteresowana społeczność miały możliwość, przed udzieleniem zezwolenia na inwestycję, przekazania w odpowiednim czasie swojej opinii w sprawie informacji dostarczonych właściwym organom państwa członkowskiego, na terytorium którego przedsięwzięcie ma być zrealizowane.

[…]

5. Szczegółowe zasady wdrażania ust. 1–4 niniejszego artykułu, w tym ustalanie ram czasowych dla konsultacji, określają zainteresowane państwa członkowskie na podstawie zasad i ram czasowych, o których mowa w art. 6 ust. 5–7; zasady te umożliwiają zainteresowanej społeczności na terytorium narażonego państwa członkowskiego skuteczne uczestnictwo w procedurach podejmowania decyzji w zakresie ochrony środowiska, o których mowa w art. 2 ust. 2, w odniesieniu do danego przedsięwzięcia”.

Prawo hiszpańskie

Artykuł 33 ust. 1 Ley estatal 21/2013 de evaluación ambiental (ustawy krajowej 21/2013 o ocenie oddziaływania na środowisko) z dnia 9 grudnia 2013 r. (BOE nr 296 z dnia 11 grudnia 2013 r., s. 98151), w wersji mającej zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „ustawą 21/2013”), ma następujące brzmienie:

„Zwykła ocena oddziaływania na środowisko składa się z następujących etapów:

a)	przygotowanie przez wykonawcę studium oddziaływania na środowisko;

b)	podanie przedsięwzięcia i studium oddziaływania na środowisko do wiadomości publicznej oraz poddanie ich konsultacjom z danymi organami administracji publicznej i zainteresowanymi osobami przez organ właściwy rzeczowo;

c)	analiza techniczna akt przez organ właściwy w sprawach środowiskowych;

d)	wydanie przez organ właściwy w sprawach środowiskowych oświadczenia o oddziaływaniu na środowisko;

e)	uwzględnienie treści oświadczenia o oddziaływaniu na środowisko w zezwoleniu na inwestycję przez organ właściwy rzeczowo”.

Artykuł 35 ust. 1 tej ustawy stanowi:

„Bez uszczerbku dla art. 34 ust. 6 wykonawca przygotowuje studium oddziaływania na środowisko, które obejmuje co najmniej następujące informacje szczegółowo określone w załączniku VI:

ogólny opis przedsięwzięcia, w tym informacje o jego lokalizacji, projekcie, wielkości i innych ważnych cechach przedsięwzięcia; prognozy czasowe dotyczące korzystania z gruntu i z innych zasobów naturalnych. Oszacowanie typu i ilości wytworzonych odpadów i wynikających z tego emisji substancji lub energii;

opis poszczególnych rozsądnych rozważanych rozwiązań dotyczących przedsięwzięcia i jego szczególnych cech, łącznie z rozwiązaniem »zero« lub brakiem realizacji przedsięwzięcia oraz uzasadnienie głównych powodów leżących u podstaw przyjętego rozwiązania, z uwzględnieniem oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

określenie, opis, analizę i w stosownych przypadkach określenie wielkości prawdopodobnego bezpośredniego i pośredniego, wtórnego, skumulowanego i synergistycznego, znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia na następujące elementy: zaludnienie, zdrowie ludzkie, florę, faunę, różnorodność biologiczną, georóżnorodność, glebę, podglebie, powietrze, wodę, środowisko morskie, klimat, zmianę klimatu, krajobraz, dobra materialne, dziedzictwo kulturowe i oddziaływania między wszystkimi wyżej wymienionymi elementami na etapach realizacji, eksploatacji i w stosownych przypadkach rozbiórki lub odstąpienia od przedsięwzięcia;

[…]

należy uwzględnić bądź konkretny ustęp obejmujący określenie, opis, analizę i w stosownych przypadkach określenie wielkości spodziewanego wpływu przedsięwzięcia wynikającego z podatności przedsięwzięcia na prawdopodobieństwo wystąpienia wypadków lub katastrof na elementy wymienione w lit. c), na zagrożenie wystąpienia takich wypadków lub katastrof i na ewentualny znaczący negatywny wpływ na środowisko w przypadku wystąpienia tych wypadków lub tych katastrof, bądź sprawozdanie uzasadniające niestosowanie niniejszego ustępu do przedsięwzięcia.

W celu przygotowania studiów wymienionych w niniejszym ustępie wykonawca uwzględnia odpowiednie informacje uzyskane w drodze oceny ryzyka przeprowadzanej zgodnie z zasadami mającymi zastosowanie do przedsięwzięcia.

e)	środki umożliwiające zapobieżenie ewentualnemu znaczącemu negatywnemu wpływowi na środowisko i krajobraz, skorygowanie tego wpływu lub w stosownych przypadkach zrównoważenie go;

f)	program monitorowania środowiska;

g)	podsumowanie w języku nietechnicznym studium oddziaływania na środowisko i wniosków łatwym do zrozumienia językiem”.

Artykuł 36 omawianej ustawy stanowi:

„1. Wykonawca składa projekt i studium oddziaływania na środowisko organowi właściwemu rzeczowo, który podaje je do wiadomości publicznej przez okres co najmniej 30 dni roboczych w następstwie ogłoszenia w Boletín Oficial del Estado [dzienniku urzędowym państwa] lub w odpowiednim dzienniku urzędowym i na swojej stronie internetowej.

To podanie do wiadomości publicznej następuje na etapie postępowania materialnego w sprawie udzielenia zezwolenia na przedsięwzięcie, na którym to etapie wszystkie opcje dotyczące ustalenia treści, zakresu i określenia przedsięwzięcia są jeszcze możliwe do uwzględnienia.

[…]

2. W ogłoszeniu o rozpoczęciu etapu podania do wiadomości publicznej organ właściwy rzeczowo lub w stosownych przypadkach organ właściwy w sprawach środowiskowych uwzględnia podsumowanie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na przedsięwzięcie, które zawiera co najmniej następujące informacje:

a)	wskazanie, że przedsięwzięcie jest poddane procedurze zwykłej oceny oddziaływania na środowisko i że w stosownych przypadkach mogą znaleźć zastosowanie przepisy rozdziału III tego tytułu w dziedzinie konsultacji transgranicznych;

wskazanie organu właściwego do udzielenia zezwolenia na przedsięwzięcie lub – w przypadku przedsięwzięć podlegających obowiązkowi złożenia oświadczenia pod przysięgą lub uprzedniemu powiadomieniu – wskazanie organu, któremu należy złożyć wspomniane oświadczenie; wskazanie organów, od których można uzyskać istotne informacje, i organów, którym można przedstawić komentarze, oraz wyznaczonego na to terminu.

3. Organ właściwy rzeczowo lub w danym wypadku organ właściwy w sprawach środowiskowych przyjmuje niezbędne środki w celu zapewnienia, by dokumenty, które powinny być podane do wiadomości publicznej, zostały rozpowszechnione wśród ogółu społeczeństwa w najszerszym możliwym zakresie, poprzez środki łączności elektronicznej lub inne”.

Artykuł 37 ustawy 21/2013 stanowi:

„1. Równocześnie z etapem podania do wiadomości publicznej organ właściwy rzeczowo konsultuje się z danymi organami administracji publicznej i z zainteresowanymi osobami na temat spodziewanego znaczącego negatywnego wpływu na środowisko wynikającego z podatności przedsięwzięcia na prawdopodobieństwo wystąpienia wypadków lub katastrof mających wpływ na przedsięwzięcie.

[…]

2. Organ właściwy rzeczowo obowiązkowo wymaga następujących sprawozdań, które muszą być należycie uzasadnione:

a)	sprawozdanie właściwego w sprawach środowiskowych organu wspólnoty autonomicznej, na terenie której znajduje się przedsięwzięcie;

b)	sprawozdanie dotyczące dziedzictwa kulturowego, w stosownych przypadkach;

c)	sprawozdanie organów właściwych w sprawach planowania hydrologicznego i wód publicznych oraz w sprawach jakości wód, w stosownych przypadkach;

d)	sprawozdanie dotyczące publicznych zasobów morsko-lądowych i strategii morskich, w stosownych przypadkach […];

e)	wstępne sprawozdanie organu właściwego w sprawach oddziaływania promieniotwórczego, w stosownych przypadkach;

f)	sprawozdanie organów właściwych w sprawach zapobiegania ryzyku wynikającemu z poważnych wypadków lub klęsk żywiołowych i zarządzania nim, w stosownych przypadkach;

g)	sprawozdanie dotyczące zgodności przedsięwzięcia z planowaniem hydrologicznym lub z planowaniem na obszarze morskim, w stosownych przypadkach;

h)	sprawozdanie ministerstwa obrony, w przypadku gdy przedsięwzięcie oddziałuje na obszary uznane za istotne dla obrony narodowej oraz grunty, budynki i obiekty, wraz z ich strefami ochronnymi, przeznaczone dla celów obrony narodowej. Sprawozdanie jest wiążące w odniesieniu do obrony narodowej;

i)	sprawozdanie organów właściwych w sprawach zdrowia publicznego, w stosownych przypadkach.

Wspólnoty autonomiczne, w ramach swoich kompetencji, mogą ustanowić wszelkie obligatoryjne sprawozdania inne niż wyżej wymienione.

3. Konsultacje są dokonywane w drodze powiadomienia zawierającego co najmniej następujące informacje:

a)	studium oddziaływania na środowisko lub miejsce, lub miejsca, w których można mieć do niego wgląd;

b)	organ, któremu należy przekazywać sprawozdania i zastrzeżenia;

c)	wszystkie istotne dokumenty odnoszące się do przedsięwzięcia w celu oceny wpływu na środowisko, którymi dysponuje organ właściwy rzeczowo.

Konsultacje z danymi organami administracji publicznej i zainteresowanymi osobami są dokonywane drogą elektroniczną, w drodze zawiadomienia lub w inny sposób, pod warunkiem że przedstawiono dowód świadczący o przeprowadzeniu konsultacji.

4. Dane organy administracyjne i zainteresowane osoby dysponują maksymalnym terminem 30 dni roboczych od dnia otrzymania powiadomienia na wydanie sprawozdań i wyrażenie zastrzeżeń, jakie uznają one za właściwe.

5. Organ właściwy rzeczowo udostępnia danym organom administracji publicznej i zainteresowanym osobom informacje inne niż przewidziane w ust. 3, które można uzyskać dopiero po upływie wskazanego w art. 36 okresu podania do wiadomości publicznej oraz które są istotne dla celów decyzji w sprawie realizacji przedsięwzięcia”.

Zgodnie z brzmieniem art. 38 ust. 2 ustawy 21/2013:

„Jeśli w następstwie etapu podania do wiadomości publicznej i konsultacji z danymi organami administracji publicznej i zainteresowanymi osobami wykonawca wprowadzi do przedsięwzięcia lub studium oddziaływania na środowisko zmiany pociągające za sobą znaczący wpływ na środowisko, inny niż pierwotnie zakładany, przeprowadza się nowy etap podania do wiadomości publicznej i konsultacji na warunkach określonych w art. 36 i 37, co w każdym razie musi nastąpić przed wydaniem oświadczenia o oddziaływaniu na środowisko”.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy 21/2013 „[o]rgan właściwy w sprawach środowiskowych po zakończeniu analizy technicznej akt oceny oddziaływania na środowisko wydaje oświadczenie o oddziaływaniu na środowisko”. Na podstawie art. 41 ust. 2 tej ustawy owo oświadczenie powinno zawierać w szczególności „podsumowanie wyników procesu podania do wiadomości publicznej i konsultacji z danymi organami administracji publicznej i zainteresowanymi stronami oraz sposób, w jaki zostały one uwzględnione”.

Artykuł 33 Ley autonómica gallega 8/2009 por la que se regula el aprovechamiento eólico en Galicia y se crean el canon eólico y el Fondo de Compensación Ambiental (ustawy wspólnoty autonomicznej Galicji 8/2009 regulującej wykorzystanie wiatru w Galicji oraz ustanawiającej opłatę środowiskową pobieraną w związku z elektrowniami wiatrowymi i środowiskowy fundusz kompensacyjny) z dnia 22 grudnia 2009 r. (BOE nr 30 z dnia 4 lutego 2010 r., s. 9842), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „ustawą 8/2009”), przewiduje w ust. 10–12 i 15:

„10. Podmiot odpowiedzialny za [rozpatrywanie wniosku] podaje jednocześnie do wiadomości publicznej projekt wykonawczy i studium oddziaływania na środowisko w przypadku zwykłej oceny wpływu na środowisko poprzez ich publikację w Diario Oficial de Galicia [dzienniku urzędowym wspólnoty autonomicznej Galicji] a także na stronie internetowej ministerstwa wspólnoty autonomicznej właściwego w sprawach energii. […]

11. We wskazanym terminie każda zainteresowana osoba, podmiot lub organizacja może przedstawić dowolną liczbę zastrzeżeń lub wystąpić z wnioskiem o zbadanie akt i dokumentacji technicznej lub jej uzgodnionej części. Przedstawione zastrzeżenia przekazuje się wnioskodawcy, tak aby mógł on ustosunkować się do ich treści i przesłać swoją odpowiedź podmiotowi [rozpatrującemu wniosek] w maksymalnym terminie 15 dni.

12. Jednocześnie z podaniem do wiadomości publicznej podmiot odpowiedzialny za [rozpatrzenie wniosku] przeprowadza wysłuchania i konsultacje z odpowiednimi organami administracji publicznej i zainteresowanymi osobami, zwracając się co najmniej o obligatoryjne sprawozdania wskazane w celu oceny wpływu na środowisko i przeprowadzając wysłuchania zainteresowanych gmin. […]

15. Podmiot [rozpatrujący wniosek] przekazuje wykonawcy otrzymane sprawozdania i zastrzeżenia, aby dokonać w ich świetle dostosowań lub aby je uwzględnić przy opracowaniu projektu wykonawczego i studium oddziaływania na środowisko w celu wprowadzenia przez niego zmian i korekt w każdym z tych dokumentów. Wykonawca dysponuje maksymalnym terminem jednego miesiąca na przedstawienie ostatecznych dokumentów dostosowanych w celu kontynuowania postępowania […]”.

Artykuł 34 ust. 1 ustawy 8/2009 stanowi, że „[p]o zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie zezwolenia i wykazaniu przez wnioskodawcę dostępu do sieci przesyłu lub, odpowiednio, dystrybucji i po uzyskaniu punktu przyłączenia do jednej z tych sieci dyrekcja generalna właściwa w sprawach energii wydaje decyzję w sprawie udzielenia uprzedniego zezwolenia administracyjnego i pozwolenia administracyjnego na budowę farmy wiatrowej w maksymalnym terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania pełnej dokumentacji przez organ właściwy do rozstrzygnięcia sprawy”.

Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

W dniu 22 grudnia 2017 r. spółka Eurus Desarrollos Renovables SLU, jako wykonawca, zwróciła się do organów wspólnoty autonomicznej Galicji z wnioskiem o wydanie uprzedniego zezwolenia administracyjnego i pozwolenia na budowę obiektów farmy wiatrowej „A Raña III” położonej na terenie gminy Mazaricos (Hiszpania). Do wniosku załączono szereg dokumentów, w tym przewidziane w art. 35 ustawy 21/2013 studium oddziaływania rozpatrywanego przedsięwzięcia na środowisko.

19	Po przygotowaniu sprawozdań wstępnych otwarto etap podania do wiadomości publicznej na okres 30 dni, w wyniku którego to etapu sformułowano szereg zastrzeżeń.

20	Jednocześnie podmioty właściwe w szczególności w zakresie leśnictwa, wód, dziedzictwa naturalnego i kulturowego, turystyki, zdrowia, energii elektrycznej i bezpieczeństwa lotniczego przekazały sprawozdania zgodnie z art. 37 ustawy 21/2013.

Dirección Xeral de Calidade Ambiental, Sostibilidade e Cambio Climático (dyrekcja generalna ds. jakości środowiska, zrównoważonego rozwoju i zmian klimatu) wspólnoty autonomicznej Galicji wydała w dniu 17 czerwca 2022 r. przewidziane w art. 41 ustawy 21/2013 oświadczenie o oddziaływaniu na środowisko.

22	Po przedstawieniu przez Eurus Desarrollos Renovables wymaganej dokumentacji technicznej dyrekcja generalna ds. planowania energetycznego i zasobów naturalnych wspólnoty autonomicznej Galicji wydała w dniu 30 czerwca 2022 r. na jego rzecz zezwolenia, o które się ubiegał.

Organizacja Petón do Lobo wniosła do Tribunal Superior de Justicia de Galicia (wyższego trybunału sprawiedliwości Galicji, Hiszpania), będącego sądem odsyłającym, środek zaskarżenia od dorozumianej decyzji oddalającej odwołanie w trybie administracyjnym w celu stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 30 czerwca 2022 r.

Z postanowienia odsyłającego wynika, że w ramach środka zaskarżenia organizacja ta podniosła zarzut nieważności dotyczący braku objęcia ostatecznie zatwierdzonego przedsięwzięcia procedurą podania do wiadomości publicznej i powołała się w tym względzie na wyrok sądu odsyłającego z dnia 14 stycznia 2022 r. W owym wyroku ten sąd miał uznać w podobnej sprawie i na podstawie tych samych przepisów krajowych i wspólnoty autonomicznej, że ponieważ przepisy te pomijają przekazanie zainteresowanym sprawozdań wymienionych w art. 37 ustawy 21/2013, aby mogli oni sformułować zastrzeżenia, naruszają one ustanowiony w art. 6 ust. 3 dyrektywy OOŚ wymóg poinformowania społeczności.

Wspomniany wyrok został uchylony wyrokiem Sala de lo Contencioso-Administrativo del Tribunal Supremo (izby administracyjnej sądu najwyższego, Hiszpania) z dnia 21 grudnia 2023 r., gdyż uznano w szczególności, że dyrektywa OOŚ zapewnia państwom członkowskim szereg możliwości proceduralnych dotyczących tego, kiedy należy poinformować zainteresowaną społeczność i podjąć konsultacje z organami, których to przedsięwzięcie może dotyczyć z powodu ich szczególnej odpowiedzialności w odniesieniu do środowiska lub ich właściwości terytorialnej na szczeblu lokalnym lub regionalnym.

Sąd odsyłający uważa jednak, że organy rozpatrujące wnioski o wydanie zezwolenia na przedsięwzięcia mające wpływ na środowisko są zobowiązane na podstawie art. 6 dyrektywy OOŚ do uprzedniego podjęcia trzech środków. Dwa pierwsze, co do których nie ma określonych ram czasowych, polegają na wysłuchaniu ogółu społeczeństwa odnośnie do przedsięwzięcia i uzyskaniu sprawozdań od właściwych organów w różnych dziedzinach. Trzeci ma miejsce później i polega na przekazaniu głównych sprawozdań i porad tych organów zainteresowanej społeczności, aby mogła ona sformułować zastrzeżenia, zanim zostanie podjęta końcowa decyzja.

Sąd ten uważa bowiem, że obowiązek nałożony na państwa członkowskie w art. 6 ust. 3 dyrektywy OOŚ jest jasny, mianowicie muszą one zapewnić, aby główne sprawozdania zostały udostępnione zainteresowanej społeczności, tak aby mogła ona skorzystać z przyznanego jej w ust. 4 tego artykułu prawa do wyrażania – w terminie co najmniej 30 dni – komentarzy i opinii, zanim zostanie podjęta decyzja dotycząca oddziaływania rozpatrywanego przedsięwzięcia na środowisko.

Wspomniany sąd wskazuje, że sprawozdania, o których mowa w art. 37 ust. 2 ustawy 21/2013, są objęte zakresem zawartego w art. 6 ust. 3 lit. b) dyrektywy OOŚ sformułowania „główne sprawozdania i porady”, ponieważ treść tych sprawozdań ma bezpośredni i istotny wpływ na ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wspomniane sprawozdania dostarczają cennych informacji technicznych pochodzących właśnie od organów administracji wyspecjalizowanych w dziedzinach określonych w art. 3 dyrektywy. Informacje istotne i znaczące przy ocenie przedsięwzięcia mogącego powodować „znaczące skutki w środowisku” w rozumieniu dyrektywy OOŚ wynikają co najmniej z treści sprawozdań, o których mowa w art. 37 ust. 2 lit. a)–g) i i) ustawy 21/2013.

Jednakże w ustawie 21/2013 nie przewidziano późniejszego, podejmowanego po otrzymaniu tych sprawozdań środka zapewniającego zainteresowanej społeczności rzeczywistą możliwość udziału w procesie oceny. Artykuł 37 ust. 5 ustawy 21/2013 również nie wypełnia tej luki, ponieważ nie wskazuje jasno informacji, o których mowa, oraz przewiduje w stosunku do nich jedynie ich „udostępnienie”, a nie rzeczywistą procedurę umożliwiającą wykonanie „uprawni[enia] do wyrażania komentarzy i opinii” przyznanego zainteresowanej społeczności przez art. 6 ust. 4 dyrektywy OOŚ.

30	W konsekwencji sąd odsyłający uważa, że możliwe jest, iż w art. 36–38 ustawy 21/2013 oraz art. 33 i 34 ustawy 8/2009 nie dokonano odpowiedniej transpozycji wymogów zawartych w art. 6 ust. 3 dyrektywy OOŚ.

W tych okolicznościach Tribunal Superior de Justicia de Galicia (wyższy trybunał sprawiedliwości Galicji) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1)	Sąd odsyłający zwraca się o wyjaśnienie znaczenia wyrażenia »główne sprawozdania i porady«, o którym mowa w art. 6 ust. 3 [dyrektywy OOŚ].

2)	Czy sprawozdania, o których mowa w art. 37 ust. 2 Ley (ustawy) 21/2013, należy rozumieć jako objęte zakresem »głównych sprawozdań i porad«, o których mowa w art. 6 ust. 3 [dyrektywy OOŚ]?

Sąd odsyłający zwraca się o wyjaśnienie, czy art. 36[–]38 [ustawy 21/2013] oraz art. 33 i 34 [ustawy 8/2009] są sprzeczne z wynikającym z art. 6 ust. 3 [dyrektywy OOŚ] wymogiem zapewnienia, by zostały udostępnione zainteresowanej społeczności sporządzone główne sprawozdania sektorowe w celu umożliwienia jej skorzystania z przyznanego jej w ust. 4 tego przepisu prawa do wyrażenia komentarzy i opinii oraz do udziału, w terminie nie krótszym niż 30 dni, w procedurze podejmowania decyzji w sprawie wniosku o zezwolenie na inwestycję, zanim decyzja ta zostanie podjęta”.

Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 10 września 2024 r., Asociación Petón do Lobo (C‑461/24, EU:C:2024:758), wniosek sądu odsyłającego dotyczący rozpatrzenia niniejszego odesłania prejudycjalnego w trybie przyspieszonym przewidzianym w art. 105 regulaminu postępowania przed Trybunałem został oddalony. Tym samym postanowieniem prezes Trybunału zdecydował na podstawie art. 53 § 3 regulaminu postępowania przed Trybunałem o rozpoznaniu niniejszej sprawy w pierwszej kolejności.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

Poprzez trzy pytania, które należy zbadać łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy dyrektywę OOŚ, a w szczególności art. 6 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy, należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie ustawodawstwu państwa członkowskiego, w myśl którego w ramach procedury oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia podlegającego tej dyrektywie z organami, których to przedsięwzięcie może dotyczyć z powodu ich szczególnej odpowiedzialności w odniesieniu do środowiska lub ich właściwości terytorialnej na szczeblu lokalnym lub regionalnym, przeprowadzane są konsultacje w tym samym czasie co z zainteresowaną społecznością, przy czym ta ostatnia nie jest następnie uprawniona do przedstawienia właściwemu organowi lub organom właściwym do udzielenia zezwolenia na wspomniane przedsięwzięcie komentarzy i opinii dotyczących opinii wyrażonych w tych ramach przez właściwe organy, z którymi się konsultowano.

34	Na podstawie art. 1 ust. 2 lit. g) ppkt (ii) dyrektywy OOŚ procedura oceny oddziaływania na środowisko powinna obejmować „przeprowadzenie konsultacji, o których mowa w art. 6 oraz w stosownych przypadkach w art. 7”.

Zgodnie z art. 6 dyrektywy OOŚ należy zasięgnąć opinii z jednej strony organów, których przedsięwzięcie może dotyczyć z powodu ich szczególnej odpowiedzialności w odniesieniu do środowiska lub z powodu ich właściwości terytorialnej na szczeblu lokalnym lub regionalnym, a z drugiej strony – zainteresowanej społeczności.

36	Prawo tej zainteresowanej społeczności do tego, by zasięgano jej opinii, stanowi istotny element przewidzianego w dyrektywie OOŚ procesu oceny.

Jak wskazano bowiem w motywie 16 dyrektywy OOŚ, skuteczny udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji umożliwia społeczeństwu wyrażenie, a decydentom branie pod uwagę opinii i trosk, które mogą mieć związek z tymi decyzjami, zwiększając w ten sposób odpowiedzialność i przejrzystość procesu podejmowania decyzji oraz wnosząc wkład w publiczną świadomość w zakresie kwestii dotyczących środowiska i w poparcie dla podjętych decyzji.

W tym celu art. 6 dyrektywy OOŚ przewiduje przede wszystkim w ust. 2 i 3, że wszystkie informacje dotyczące przedsięwzięć objętych oceną oddziaływania na środowisko powinny być, w zależności od przypadku, podane do wiadomości społeczeństwa „we wstępnej fazie procedur podejmowania decyzji […], a najpóźniej, gdy można zasadnie oczekiwać przedłożenia tego rodzaju informacji” lub udostępnione zainteresowanej społeczności „w odpowiednich ramach czasowych”. Artykuł ten stanowi następnie w ust. 4, że „[z]ainteresowana społeczność otrzymuje wczesne i skuteczne możliwości udziału w procedurach podejmowania decyzji […], i w tym celu uprawniona jest do wyrażania komentarzy i opinii, kiedy właściwy organ lub organy dysponują wszystkimi opcjami, zanim podjęta zostanie decyzja w sprawie wniosku o zezwolenie na inwestycję”. Wreszcie ust. 7 wspomnianego artykułu stanowi, że ramy czasowe konsultacji z zainteresowaną społecznością, dotyczących raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, o którym mowa w art. 5 ust. 1, nie są krótsze niż 30 dni.

Z powyższych przepisów wynika z jednej strony, że zarówno podanie do wiadomości zainteresowanej społeczności czy publiczne udostępnienie informacji stanowiących podstawę udziału społeczeństw w ramach procesu oceny i udzielania zezwoleń na realizację przedsięwzięć podlegających dyrektywie OOŚ, jak i umożliwienie zainteresowanej społeczności przedstawienia uwag i opinii w przedmiocie tych informacji, a także, ogólniej, w przedmiocie danego przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko, powinny nastąpić we wstępnej fazie postępowania, a w każdym razie przed podjęciem decyzji w sprawie zezwolenia na realizację tego przedsięwzięcia (zob. podobnie wyrok z dnia 24 lutego 2022 r., Namur-Est Environnement,C‑463/20, EU:C:2022:121, pkt 70, 71).

Z drugiej strony ten udział musi być skuteczny, co oznacza, że zainteresowana społeczność powinna mieć możliwość wypowiedzenia się na temat danego przedsięwzięcia oraz jego oddziaływania na środowisko nie tylko w sposób użyteczny i kompletny, ale też w momencie, w którym wszystkie opcje są jeszcze możliwe do uwzględnienia (wyrok z dnia 24 lutego 2022 r., Namur-Est Environnement,C‑463/20, EU:C:2022:121, pkt 72).

W odniesieniu do konsultacji z organami, których przedsięwzięcie może dotyczyć z powodu ich szczególnej odpowiedzialności w odniesieniu do środowiska lub z powodu ich właściwości terytorialnej na szczeblu lokalnym lub regionalnym, art. 6 ust. 1 dyrektywy OOŚ przewiduje zasadniczo, że organy te muszą mieć możliwość wyrażenia opinii na temat informacji dostarczonych przez wykonawcę i na temat wniosku o zezwolenie na inwestycję.

Mając to na uwadze, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że w art. 6 ust. 1 dyrektywy OOŚ nie sprecyzowano, na jakim etapie procesu oceny i udzielania zezwoleń na realizację przedsięwzięć podlegających tej dyrektywie powinny nastąpić konsultacje z tymi organami. Przepis ten, przeciwnie, przewiduje, że państwa członkowskie ustanawiają szczegółowe regulacje dotyczące tych konsultacji.

Moment, w którym mają miejsce takie konsultacje, nie wynika również z innych przepisów tego art. 6. W szczególności ust. 6 tego przepisu odnosi się do konsultacji z jednej strony z organami, których przedsięwzięcie może dotyczyć z powodu ich szczególnej odpowiedzialności w odniesieniu do środowiska lub z powodu ich właściwości terytorialnej na szczeblu lokalnym lub regionalnym, a z drugiej strony z zainteresowaną społecznością, bez wskazania kolejności, w jakiej konsultacje te powinny mieć miejsce.

44	Takie uściślenie nie pojawia się również ani w art. 1 ust. 2 lit. g) ppkt (ii) dyrektywy OOŚ, ani zresztą w odniesieniu do konsultacji, które należy przeprowadzić w danym wypadku w innym państwie członkowskim, które może być dotknięte skutkami przedsięwzięcia, w art. 7 ust. 3 tej dyrektywy.

W drugiej kolejności w art. 6 ust. 2 i 3 dyrektywy OOŚ nie wymieniono wśród informacji, które muszą zostać podane do wiadomości społeczeństwa lub udostępnione zainteresowanej społeczności, opinii wyrażonych na podstawie tego art. 6 ust. 1 przez organy, o których mowa w tym ostatnim przepisie. Podobnie art. 6 ust. 4 dyrektywy OOŚ nie stanowi, by zainteresowana społeczność była uprawniona do przedstawiania właściwemu organowi lub organom właściwym do udzielenia zezwolenia na przedsięwzięcie komentarzy lub opinii dotyczących opinii wyrażonych na podstawie art. 6 ust. 1 tej dyrektywy przez organy, o których w nim mowa.

Co się tyczy konkretnie art. 6 ust. 3 lit. b) dyrektywy OOŚ, który odnosi się do udostępnienia zainteresowanej społeczności „główn[ych] sprawozda[ń] i porad[…] skierowan[ych] do właściwego organu lub organów”, należy zauważyć, że przepis ten nie odsyła również do art. 6 ust. 1 tej dyrektywy, lecz przeciwnie – odsyła do prawa państw członkowskich.

Ponadto, o ile ze względu na cel dyrektywy OOŚ zawarte w jej art. 6 ust. 3 lit. b) pojęcie „sprawozda[ń] i porad[…] skierowan[ych] do właściwego organu lub organów” może obejmować wszystkie dokumenty istotne dla oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko, którymi dysponują ten organ lub te organy, o tyle należy zauważyć, że zakres wspomnianego art. 6 ust. 3 lit. b) jest ograniczony do głównych sprawozdań i porad skierowanych do właściwego organu lub właściwych organów „w czasie, kiedy zainteresowana społeczność została poinformowana zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu”.

Dlatego, o ile nie można wykluczyć, że zgodnie z prawem krajowym może jest konieczne by najbardziej istotne opinie wyrażone na podstawie art. 6 ust. 1 dyrektywy OOŚ przez organy, o których mowa w tym ostatnim przepisie, były na mocy tego art. 6 ust. 3 lit. b) dyrektywy OOŚ podane do wiadomości zainteresowanej społeczności, gdy opinie te zostały przedstawione właściwym organom w czasie, kiedy ta społeczność została poinformowana, o tyle z przepisu tego nie można również wywieść, iż wspomniane opinie powinny w każdym wypadku być częścią informacji stanowiących podstawę konsultacji z zainteresowaną społecznością.

Z brzmienia dyrektywy OOŚ nie wynika zatem ani to, że konsultacje na podstawie art. 6 ust. 1 tej dyrektywy z organami, których przedsięwzięcie może dotyczyć z powodu ich szczególnej odpowiedzialności w odniesieniu do środowiska lub z powodu ich właściwości terytorialnej na szczeblu lokalnym lub regionalnym, powinny mieć miejsce przed konsultacjami z zainteresowaną społecznością, ani to, że ta ostatnia powinna w każdym wypadku być uprawniona do przedstawienia właściwemu organowi lub organom właściwym do udzielenia zezwolenia na przedsięwzięcie komentarzy lub opinii dotyczących opinii wyrażonych na podstawie art. 6 ust. 1 wspomnianej dyrektywy przez organy, o których mowa w tym przepisie.

W związku z tym państwom członkowskim wolno prowadzić konsultacje z jednej strony z organami, których przedsięwzięcie może dotyczyć z powodu ich szczególnej odpowiedzialności w odniesieniu do środowiska lub z powodu ich właściwości terytorialnej na szczeblu lokalnym lub regionalnym, a z drugiej strony z zainteresowaną społecznością równocześnie i bez uprawnienia następnie tej społeczności do przedstawienia właściwemu organowi lub organom właściwym do udzielenia zezwolenia na wspomniane przedsięwzięcie komentarzy i opinii dotyczących opinii wyrażonych w tych ramach przez organy, z którymi się konsultowano, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

W zakresie, w jakim w motywach 16–19 dyrektywy 2011/92 zwrócono uwagę na cel służący skutecznemu udziałowi społeczeństwa w podejmowaniu decyzji, należy dodać, że z brzmienia art. 6 ust. 2, 4 i art. 6 ust. 6 lit. b), a także art. 7 ust. 5 dyrektywy OOŚ wynika, iż prawodawca Unii uwzględnił ten cel przy formułowaniu owych artykułów, bez wprowadzenia przy tym wyraźnego wymogu, by z organami, których przedsięwzięcie może dotyczyć z powodu ich szczególnej odpowiedzialności w odniesieniu do środowiska lub z powodu ich właściwości terytorialnej na szczeblu lokalnym lub regionalnym, konsultowano się przed zainteresowaną społecznością lub by ta społeczność była uprawniona do przedstawienia właściwemu organowi lub organom właściwym do udzielenia zezwolenia na wspomniane przedsięwzięcie komentarzy i opinii dotyczących opinii wyrażonych w tych ramach przez organy, z którymi się konsultowano.

Ponadto w art. 6 ust. 7 dyrektywy OOŚ prawodawca Unii dokonał wyboru raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, o którym mowa w art. 5 tej dyrektywy, jako momentu rozpoczęcia biegu terminu nie krótszego niż 30 dni, jakim powinna dysponować zainteresowana społeczność w każdych okolicznościach w ramach konsultacji z nią. Oznacza to, że w ocenie tego prawodawcy to właśnie ów raport ma kluczowe znaczenie dla skutecznego udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji.

Co więcej, z motywów 31–33 dyrektywy 2014/52 wynika, że poprzez zmiany wprowadzone w art. 5 i w załączniku IV do dyrektywy 2011/92 prawodawca Unii zapewnił, aby dane i informacje zawarte przez wykonawcę we wspomnianym raporcie były kompletne i miały odpowiednio wysoką jakość oraz aby w tym celu eksperci, z których pomocy skorzystano w przygotowaniu raportów o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia podlegającego dyrektywie OOŚ, posiadali właściwe kwalifikacje i kompetencje.

Z powyższego wynika, że w zakresie, w jakim zainteresowana społeczność dysponuje w celu skonsultowania się z nią w ramach procesu oceny i udzielania zezwoleń na realizację przedsięwzięć podlegających dyrektywie OOŚ wszystkimi informacjami określonymi w art. 6 ust. 2 i 3 tej dyrektywy, a zwłaszcza przez co najmniej 30 dni raportem o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przygotowanym zgodnie z wymogami z art. 5 wspomnianej dyrektywy oraz załącznika IV do tej dyrektywy, udział zainteresowanej społeczności można uznać za skuteczny. Nie jest natomiast w tym względzie konieczne, aby zainteresowana społeczność była w każdym wypadku uprawniona do wypowiedzenia się w ramach tych konsultacji również na temat opinii wyrażonych na podstawie art. 6 ust. 1 dyrektywy OOŚ przez organy, o których mowa w tym ostatnim przepisie.

Ponadto, jak zaznaczyły zasadniczo rząd niemiecki i Komisja Europejska w uwagach na piśmie, przeciwne rozwiązanie mogłoby okazać się nadmiernie uciążliwe dla danych administracji krajowych i wydłużyć postępowanie, co nie byłoby zgodne ze wskazanym w motywie 36 dyrektywy 2014/52 celem służącym skutecznemu procesowi decyzyjnemu.

Mając na uwadze powyższe, należy przypomnieć, że art. 6 ust. 3 lit. c) dyrektywy OOŚ nakłada na państwa członkowskie obowiązek udostępnienia zainteresowanej społeczności zgodnie z przepisami dyrektywy 2003/4 istotnych informacji innych niż informacje określone w art. 6 ust. 2, które stają się dostępne po czasie, kiedy zainteresowana społeczność została poinformowana na podstawie tego ostatniego przepisu.

Mając na względzie powyższe rozważania, na pytania prejudycjalne należy odpowiedzieć, że dyrektywa OOŚ nie stoi na przeszkodzie ustawodawstwu państwa członkowskiego, w myśl którego w ramach procedury oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia podlegającego tej dyrektywie z organami, których to przedsięwzięcie może dotyczyć z powodu ich szczególnej odpowiedzialności w odniesieniu do środowiska lub ich właściwości terytorialnej na szczeblu lokalnym lub regionalnym, przeprowadzane są konsultacje w tym samym czasie co z zainteresowaną społecznością, bez uprawnienia tej społeczności do przedstawienia właściwemu organowi lub organom właściwym do udzielenia zezwolenia na wspomniane przedsięwzięcie komentarzy i opinii dotyczących opinii wyrażonych w tych ramach przez właściwe organy, z którymi się konsultowano.

W przedmiocie kosztów

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (dziesiąta izba) orzeka, co następuje:

Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, zmienioną dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r.,

należy interpretować w ten sposób, że:

nie stoi ona na przeszkodzie ustawodawstwu państwa członkowskiego, w myśl którego w ramach procedury oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia podlegającego tej dyrektywie z organami, których to przedsięwzięcie może dotyczyć z powodu ich szczególnej odpowiedzialności w odniesieniu do środowiska lub ich właściwości terytorialnej na szczeblu lokalnym lub regionalnym, przeprowadzane są konsultacje w tym samym czasie co z zainteresowaną społecznością, bez uprawnienia tej społeczności do przedstawienia właściwemu organowi lub organom właściwym do udzielenia zezwolenia na wspomniane przedsięwzięcie komentarzy i opinii dotyczących opinii wyrażonych w tych ramach przez właściwe organy, z którymi się konsultowano.

Podpisy

( *1 ) Język postępowania: hiszpański.