OPINIA RZECZNICZKI GENERALNEJ
JULIANE KOKOTT
przedstawiona w dniu 10 lipca 2025 r.(1)
Sprawa C‑554/24 P
Rzeczpospolita Polska
przeciwko
Komisji Europejskiej
Odwołanie – Środki tymczasowe – Artykuł 279 TFUE – Wykonanie postanowienia wiceprezeski Trybunału o zastosowaniu środków tymczasowych – Zobowiązanie do zapłaty dziennej kary pieniężnej do czasu wykonania postanowienia – Niezastosowanie przez Polskę koniecznych środków – Ugoda – Wykreślenie sprawy w postępowaniu głównym – Odzyskanie okresowej kary pieniężnej – Akcesoryjny charakter środków tymczasowych – Rekompensata za szkody finansowe poniesione w wyniku zastosowania środków tymczasowych
I. Wprowadzenie
1. W sporze o ochronę Puszczy Białowieskiej Trybunał wywiódł z art. 279 TFUE swoją kompetencję do nałożenia okresowych kar pieniężnych w celu zapewnienia wykonania środków tymczasowych(2). Jak dotąd brakuje jednak zarówno doświadczeń z tym instrumentem, jak i szczególnych uregulowań w tym zakresie. Niniejsza sprawa jest wobec tego okazją dla Trybunału, by sprecyzować charakter i skutki nałożenia okresowej kary pieniężnej w postępowaniu w przedmiocie środków tymczasowych.
2. Spór dotyczy pierwszego postępowania, w którym Trybunał nałożył okresową karę pieniężną i w którym karę tę również (przynajmniej tymczasowo) naliczono. Republika Czeska toczyła z Polską spór o naruszenie przez tę ostatnią – w związku z przedłużeniem koncesji na wydobywanie węgla brunatnego w kopalni odkrywkowej Turów (Polska) – dyrektywy OOŚ(3), ramowej dyrektywy wodnej(4), dyrektywy w sprawie informacji o środowisku(5) oraz zasady lojalnej współpracy(6). W postępowaniu tym wiceprezeska Trybunału na wniosek Republiki Czeskiej najpierw nakazała zaprzestanie, natychmiast i do czasu zakończenia sporu, wydobywania węgla brunatnego w kopalni odkrywkowej(7), a następnie nałożyła na Polskę dzienną karę pieniężną, którą ta powinna płacić do chwili, w której zastosuje się do owego nakazu(8).
3. Po naliczeniu zgodnie z powyższym postanowieniem okresowej kary pieniężnej w łącznej wysokości 68 500 000 EUR państwa biorące udział w postępowaniu zawarły jednak ugodę, a Trybunał wykreślił sprawę będącą przedmiotem postępowania głównego ze swojego rejestru(9). Obecnie Polska toczy z Komisją spór o to, czy musi zapłacić wymienioną kwotę, czy też zobowiązanie to wygasło ze względu na zawarcie ugody i wykreślenie sprawy.
II. Ramy prawne
4. Podstawą prawną postępowania w przedmiocie środków tymczasowych przed sądami Unii jest art. 279 TFUE:
„W sprawach, które rozpatruje, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej może zarządzić niezbędne środki tymczasowe”.
5. W art. 39 ust. 4 statutu Trybunału Sprawiedliwości sprecyzowano charakter środka tymczasowego:
„Postanowienie prezesa lub sędziego, który go zastępuje, jest tymczasowe i w żadnym wypadku nie przesądza orzeczenia Trybunału co do istoty sprawy”.
6. Ugodę kończącą spór przewidziano w art. 147 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem:
„Jeżeli przed wydaniem orzeczenia strony zawrą ugodę i poinformują Trybunał o zrzeczeniu się wszelkich roszczeń, prezes postanawia o wykreśleniu sprawy z rejestru i rozstrzyga o kosztach zgodnie z przepisami art. 141, uwzględniając ewentualne propozycje stron w tym zakresie”.
7. Przesłanki zastosowania środków tymczasowych można znaleźć w art. 160 §§ 1–3 regulaminu postępowania przed Trybunałem:
„§ 1. Wniosek o zawieszenie wykonania aktu wydanego przez instytucję na podstawie art. 278 TFUE lub art. 157 TEWEA jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy wnioskodawca zaskarżył ten akt przed Trybunałem.
§ 2. Wniosek dotyczący innego środka tymczasowego, o którym mowa w art. 279 TFUE, jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy wnioskodawcą jest strona w postępowaniu toczącym się przed Trybunałem i gdy wniosek odnosi się do tego postępowania.
§ 3. We wnioskach [o zastosowanie środków tymczasowych], o których mowa w §§ 1 i 2, należy określić przedmiot sporu, okoliczności niecierpiące zwłoki, a także uprawdopodobnić z faktycznego i prawnego punktu widzenia konieczność zastosowania środka”.
8. Artykuł 162 §§ 2 i 3 regulaminu postępowania przed Trybunałem reguluje określenie zabezpieczenia i czas obowiązywania środka tymczasowego:
„§ 2. Wykonanie postanowienia może zostać uzależnione od złożenia przez wnioskodawcę zabezpieczenia, którego wysokość i rodzaj określa się stosownie do okoliczności.
§ 3. Postanowienie może wyznaczać dzień, z którym środek tymczasowy wygasa. W przeciwnym razie środek tymczasowy wygasa z dniem ogłoszenia wyroku kończącego postępowanie w sprawie”.
9. Artykuł 163 regulaminu postępowania przed Trybunałem dotyczy zmiany okoliczności:
„Na wniosek strony postanowienie może zostać w każdej chwili zmienione lub uchylone ze względu na zmianę okoliczności”.
III. Okoliczności faktyczne i postępowanie
10. W zaskarżonym wyroku okoliczności powstania sporu przedstawiono następująco:
A. Istotne zmiany w sprawie C‑121/21
11. W dniu 26 lutego 2021 r. Republika Czeska wniosła na podstawie art. 259 TFUE skargę o stwierdzenie, że Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy prawa Unii poprzez rozszerzenie zakresu i przedłużenie wydobycia węgla brunatnego w kopalni odkrywkowej Turów (Polska), znajdującej się w pobliżu granic z Republiką Czeską i Niemcami (sprawa C‑121/21).
12. Równocześnie Republika Czeska złożyła do Trybunału wniosek o zastosowanie środka tymczasowego, w którym wniosła się o nakazanie Polsce niezwłocznego zaprzestania działalności wydobywczej w kopalni Turów do czasu orzeczenia przez Trybunał co do istoty sprawy.
13. Postanowieniem z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (C‑121/21 R, EU:C:2021:420) wiceprezeska Trybunału uwzględniła ten wniosek i nakazała Polsce, natychmiast i do chwili ogłoszenia wyroku kończącego sprawę C‑121/21, zaprzestanie działalności wydobywczej w kopalni Turów.
14. Ze względu na to, że zdaniem Republiki Czeskiej Polska nie uczyniła zadość zobowiązaniom nałożonym na nią w postanowieniu z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (C‑121/21 R, EU:C:2021:420), Republika Czeska złożyła w dniu 7 czerwca 2021 r. nowy wniosek o zastosowanie środków tymczasowych, w którym zażądała zobowiązania Polski do zapłaty na rzecz budżetu Unii okresowej kary pieniężnej w wysokości 5 mln EUR dziennie.
15. Osobnym pismem, złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 29 czerwca 2021 r., Polska wniosła – na podstawie art. 163 regulaminu postępowania przed Trybunałem – o uchylenie postanowienia z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (C‑121/21 R, EU:C:2021:420).
16. Postanowieniem z dnia 20 września 2021 r., Republika Czeska/Polska (C‑121/21 R, EU:C:2021:752) wiceprezeska Trybunału, po pierwsze, oddaliła złożony przez Polskę wniosek o uchylenie postanowienia z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (C‑121/21 R, EU:C:2021:420), a po drugie, zobowiązała Polskę do zapłaty na rzecz Komisji okresowej kary pieniężnej w wysokości 500 000 EUR dziennie, począwszy od dnia doręczenia tego postanowienia aż do chwili, w której Polska zastosuje się do treści postanowienia z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (C‑121/21 R, EU:C:2021:420).
17. Polska nigdy nie zastosowała się do treści postanowienia z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (C‑121/21 R, EU:C:2021:420), natomiast w dniu 20 października 2021 r. złożyła ponownie wniosek o uchylenie owego postanowienia.
18. W dniu 3 lutego 2022 r. Republika Czeska i Polska zawarły jednak porozumienie kończące spór, który zapoczątkował sprawę C‑121/21 (zwane dalej „ugodą”). Zgodnie z informacjami podanymi przez media Polska zobowiązała się zapłacić Republice Czeskiej 45 mln EUR oraz wybudować zaporę mającą na celu ochronę wód gruntowych(10).
19. W dniu 4 lutego 2022 r. oba te państwa członkowskie poinformowały Trybunał, że w następstwie zawarcia owej ugody zrzekają się wszelkich roszczeń w sprawie C‑121/21. Tego samego dnia władze polskie zwróciły się do Komisji o zakończenie postępowania w sprawie egzekucji zasądzonych przez Trybunał okresowych kar pieniężnych, dołączając do wniosku tekst wspomnianej ugody.
20. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2022 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:82) prezes Trybunału wykreślił sprawę C‑121/21 z rejestru Trybunału.
21. W tym samym dniu Polska złożyła na podstawie art. 163 regulaminu postępowania przed Trybunałem wniosek o uchylenie postanowienia z dnia 20 września 2021 r., Republika Czeska/Polska (C‑121/21 R, EU:C:2021:752).
22. Postanowieniem z dnia 19 maja 2022 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2022:408) wiceprezes Trybunału umorzył postępowanie w sprawie wniosku Polski o uchylenie postanowienia z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (C‑121/21 R, EU:C:2021:420) w zakresie, w jakim wniosek ten dotyczy skutków tego postanowienia po dniu 4 lutego 2022 r. W pozostałym zakresie wnioski Polski zostały odrzucone.
B. Odzyskanie okresowej kary pieniężnej
23. Komisja wezwała następnie Polskę do zapłacenia narosłej do chwili wykreślenia sprawy C‑121/21 okresowej kary pieniężnej wraz z odsetkami za zwłokę i zagroziła – w wypadku niezapłacenia tych kwot – odzyskaniem ich przez potrącenie na podstawie art. 101 ust. 1 i art. 102 rozporządzenia finansowego(11).
24. W zaskarżonych decyzjach Komisja poinformowała Polskę, że potrąca owo zobowiązanie z różnego rodzaju wierzytelności tego państwa wobec Unii. Odzyskana w ten sposób przez potrącenie kwota roszczenia głównego wynosi 68 500 000 EUR i odpowiada dziennym karom pieniężnym należnym za okres od dnia 20 września 2021 r. do dnia 3 lutego 2022 r.
C. Postępowanie przed Sądem
25. Polska wniosła do Sądu o unieważnienie zaskarżonych decyzji oraz o obciążenie Komisji kosztami postępowania. W zaskarżonym wyroku z dnia 29 maja 2024 r., Polska/Komisja (T‑200/22 i T‑314/22, EU:T:2024:329) Sąd oddalił jednak skargę – zgodnie z żądaniami Komisji – i obciążył Polskę kosztami postępowania.
D. Odwołanie
26. W odwołaniu wniesionym w dniu 14 sierpnia 2024 r. Polska wnosi o:
– uchylenie zaskarżonego wyroku w całości;
– stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji;
– obciążenie Komisji kosztami postępowania w obu instancjach.
27. Komisja Europejska wnosi o:
– oddalenie odwołania jako oczywiście bezzasadnego;
– obciążenie Polski kosztami postępowania.
28. Strony przedstawiły swoje uwagi na piśmie. Na podstawie art. 76 § 2 regulaminu postępowania Trybunał zrezygnował z przeprowadzenia rozprawy, ponieważ uznaje sprawę za wyjaśnioną w stopniu wystarczającym do wydania orzeczenia.
IV. Ocena prawna
29. W odwołaniu Polska kwestionuje, po pierwsze, zastosowanie art. 279 TFUE przez Sąd (sekcja A niniejszej części), a po drugie, podnosi zarzut niewystarczającego uzasadnienia zaskarżonego wyroku (sekcja B niniejszej części).
A. Artykuł 279 TFUE
30. Pierwszy zarzut odwołania składa się z czterech części, dotyczących wykładni art. 279 TFUE w odniesieniu do skutków ugody. Zdaniem strony wnoszącej odwołanie ugoda taka musi eliminować z mocą wsteczną orzeczoną okresową karę pieniężną, ponieważ tymczasowy środek prawny jest uzależniony od sprawy głównej (śródtytuł 1). Takie wyeliminowanie jest również konieczne, aby zapobiec poniesieniu szkód finansowych przez adresatów środków tymczasowych (śródtytuł 2). W przeciwnym wypadku okresowa kara pieniężna pełniłaby funkcję sankcji (również śródtytuł 1). Nic innego nie wynika również z postanowienia z dnia 19 maja 2022 r. (śródtytuł 3).
1. Akcesoryjny charakter środków tymczasowych i brak charakteru sankcji
31. W części pierwszej pierwszego zarzutu odwołania Polska podnosi, że Sąd w pkt 42 i 47 zaskarżonego wyroku nie uwzględnił akcesoryjnego charakteru środków tymczasowych względem sprawy głównej. W tym samym kierunku zmierza część trzecia pierwszego zarzutu odwołania, w której zakwestionowano nadanie przez Sąd, w pkt 47 i 48 zaskarżonego wyroku, okresowej karze pieniężnej funkcji sankcji za naruszenie obowiązków.
32. Zgodnie z pkt 42 zaskarżonego wyroku wykreślenie sprawy głównej miało wprawdzie wpływ na czas naliczania okresowej kary pieniężnej, nie skutkowało jednak wygaśnięciem ciążącego na Polsce obowiązku zapłaty już należnej – tytułem okresowej kary pieniężnej – kwoty. Dojście do odmiennego wniosku doprowadziłoby Sąd do odejścia od celu okresowej kary pieniężnej, jakim jest zapewnienie skutecznego stosowania prawa Unii.
33. W pkt 47 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził w tym względzie, że w niniejszej sprawie okresowa kara pieniężna ma na celu nie tylko zagwarantowanie skuteczności wyroku kończącego postępowanie w sprawie, lecz również zapewnienie dostosowania się przez Polskę do środków tymczasowych przewidzianych w postanowieniu z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (C‑121/21 R, EU:C:2021:420) oraz zniechęcenie Polski do opóźniania dostosowania swoich działań do treści owego postanowienia.
34. Z powyższego Sąd wywiódł, w pkt 48 zaskarżonego wyroku, że argumentacja Polski prowadziłaby do pozbawienia mechanizmu nakładanej na podstawie art. 279 TFUE okresowej kary pieniężnej jego istoty, bowiem akceptowano by sytuację, w której strona zobowiązana umyślnie uchybia obowiązkowi zastosowania się do zarządzonych środków tymczasowych aż do zakończenia sporu w postępowaniu głównym i tym samym narusza skuteczność prawa Unii.
35. Polska słusznie wychodzi z założenia, że środki tymczasowe mają względem postępowania głównego akcesoryjny charakter. Powinny one gwarantować pełną skuteczność przyszłego wyroku kończącego postępowanie w sprawie, tak aby uniknąć luk w ochronie prawnej zapewnianej przez Trybunał(12). Środki tymczasowe nie powinny natomiast stanowić sankcji za naruszenie prawa Unii.
36. Akcesoryjność ta znajduje również wyraz w art. 160 §§ 1 i 2 regulaminu postępowania. Artykuł 160 § 1 dotyczy zawieszenia wykonania aktów wydanych przez instytucje, o które można wnioskować tylko wtedy, gdy wnioskodawca zaskarżył również owe akty. Zgodnie natomiast z art. 160 § 2 wniosek dotyczący środka tymczasowego, o którym mowa w art. 279 TFUE, jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy wnioskodawcą jest strona w postępowaniu toczącym się przed Trybunałem i gdy wniosek odnosi się do tego postępowania.
37. Ponadto Polska słusznie podkreśla wolę strony w odniesieniu do środków tymczasowych, ponieważ zakładają one złożenie wniosku przez jedną ze stron. Orzeczenie z urzędu przewidziano wyłącznie w art. 160 § 7 regulaminu postępowania w odniesieniu do decyzji, które Trybunał wydał bez wysłuchania strony przeciwnej, ale wciąż – na wniosek strony.
38. Ze względu na ową akcesoryjność oraz inicjatywę strony w odniesieniu do środków tymczasowych w przypadku wykreślenia sprawy z powodu zawarcia ugody również środki tymczasowe zarządzone w celu zabezpieczenia wykonania wyroku kończącego postępowanie w sprawie muszą przestać wywoływać skutki.
39. Dlatego po zakończeniu postępowania w sprawie głównej poprzez wykreślenie(13) sprawy C‑121/21 ze względu na zawarcie ugody środki tymczasowe zarządzone w związku z tym postępowaniem wygasły(14), jak słusznie wyjaśnił Sąd w pkt 36 i 37 zaskarżonego wyroku.
40. Jednak czy oznacza to również, że z powodu zawarcia ugody i wykreślenia sprawy środki tymczasowe należy uznać za nieistniejące od początku lub że wygasają one z mocą wsteczną?
41. Artykuł 147 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem kwestię mocy wstecznej pozostawia otwartą. Przepis ten przewiduje jedynie postanowienie o wykreśleniu sprawy i rozstrzygnięcie o kosztach, jeżeli strony zawrą ugodę przed wydaniem orzeczenia i poinformują Trybunał o zrzeczeniu się wszelkich roszczeń.
42. Skutki wykreślenia nie zostały wyraźnie uregulowane. Można więc pomyśleć, że dotychczasowe czynności procesowe, włącznie ze środkami tymczasowymi, przestają wywoływać skutki z mocą wsteczną.
43. Za wnioskiem tym przemawia akcesoryjność środków tymczasowych. Ponieważ mają one na celu jedynie zapewnienie pełnej skuteczności przyszłego wyroku kończącego postępowanie w sprawie, nie są one już konieczne, jeżeli wyroku kończącego postępowanie w sprawie nie będzie.
44. Wskazuje na to również wymaganie – w celu wykreślenia sprawy zgodnie z art. 147 § 1 regulaminu postępowania – zrzeczenia się wszelkich roszczeń. Strony muszą bowiem w związku z tym zrzec się również ewentualnych roszczeń dotyczących środków tymczasowych. Wyeliminowanie środków tymczasowych z mocą wsteczną odpowiada w tym zakresie woli strony w kwestii owych środków.
45. Odniesienie do skutecznego stosowania prawa Unii w pkt 42 i 48 zaskarżonego wyroku również nie stoi na przeszkodzie wyeliminowaniu środków tymczasowych z mocą wsteczną. O ile prawdą jest, że środki tymczasowe przyczyniają się również do skutecznego stosowania prawa Unii, o tyle jest to jedynie nieuchronnym skutkiem ich pierwotnej funkcji, jaką jest zagwarantowanie pełnej skuteczności przyszłego wyroku kończącego postępowanie w sprawie. Jeżeli w ramach owej pierwotnej funkcji utrzymanie środków tymczasowych nie jest już konieczne, to nie można go również dłużej uzasadniać skutecznym stosowaniem prawa Unii. W przeciwnym razie środki tymczasowe zostałyby oderwane od postępowania w sprawie głównej i uzyskałyby charakter autonomiczny.
46. Wyeliminowanie środków tymczasowych z mocą wsteczną pozostawałoby jednak w konflikcie z konstrukcją okresowej kary pieniężnej.
47. Wiceprezeska zobowiązała Polskę do zapłaty okresowej kary pieniężnej w wysokości 500 000 EUR dziennie do chwili zaprzestania działalności wydobywczej. Tym samym jakiekolwiek dalsze opóźnianie wykonania środka tymczasowego powinno prowadzić do powiększenia tej kwoty. W związku z tym okresowa kara pieniężna miała na celu nie tylko to, by pierwotny środek zabezpieczający w ogóle wykonano, lecz także to, aby owo wykonanie nastąpiło jak najszybciej – czemu Sąd dał wyraz w pkt 47 zaskarżonego wyroku.
48. Ten dodatkowy skutek przymuszający przepadałby jednak, gdyby okresowa kara pieniężna wygasała całkowicie również w wypadku opóźniania wykonania. Pod tym względem narastająca okresowa kara pieniężna – patrząc z perspektywy czasu – rzeczywiście przypomina skutkiem sankcję za opóźnianie wykonania środka tymczasowego. Ów skutek o charakterze sankcji nie jest jednak celem zasądzenia narastającej okresowej kary pieniężnej, lecz jedynie nieodłącznym aspektem tego środka przymusu.
49. Będąc nieodłącznym aspektem środków tymczasowych, ów skutek o charakterze sankcji nie jest sprzeczny z ich akcesoryjnym charakterem. Dla zapewnienia skuteczności przyszłego wyroku kończącego postępowanie w sprawie konieczne może być bowiem wykonanie środka tymczasowego jak najszybciej – przykładowo w celu zapobieżenia dalszemu powiększaniu się szkód.
50. Niemniej jednak również taka konstrukcja okresowej kary pieniężnej nie stoi na przeszkodzie porozumieniu stron, by już naliczoną narastającą okresową karę pieniężną wyeliminować z mocą wsteczną. Ponieważ – jako środek tymczasowy – również tak skonstruowana okresowa kara pieniężna zależy od woli stron. W przeciwnym wypadku nadano by temu środkowi charakter autonomiczny, który byłby nie do pogodzenia z akcesoryjnością środków tymczasowych.
51. Nie można jednak wykluczyć, że pomimo prawnego wyeliminowania środków tymczasowych z mocą wsteczną pojawią się trudności faktyczne. Gdyby Polska zastosowała się do środka tymczasowego z dnia 21 maja 2021 r. i zaprzestała wydobycia węgla brunatnego, owo państwo członkowskie poniosłoby znaczne szkody, których nie naprawiłoby zawarcie ugody. Ustałyby dochody, podczas gdy nadal ponoszono by koszty utrzymania kopalni, zwłaszcza koszty wypompowywania napływających wód gruntowych. Ponadto zgodnie z argumentacją Polski w sprawie C‑121/21 stawiałoby to pod znakiem zapytania dalsze działanie zasilanej węglem brunatnym elektrowni Turów, a tym samym – dostawy energii cieplnej w okolicy oraz produkcję energii elektrycznej. Polska wyraziła nawet obawę, że pracownicy kopalni w okresie zaprzestania działalności wydobywczej poszukiwaliby innego zatrudnienia i w chwili ponownego rozpoczęcia wydobycia nie byliby już dostępni. Możliwe, że prowadziłoby to nawet do przesądzenia o orzeczeniu co do istoty sprawy.
52. Tymczasem również rzeczywiste problemy przemawiają przeciwko utrzymaniu środków tymczasowych do chwili wykreślenia sprawy. W związku z owym utrzymaniem Polska musiałaby bowiem uiścić znaczną kwotę tytułem okresowej kary pieniężnej, mimo iż środek tymczasowy, którego wykonanie kara ta miała zapewnić, w perspektywie czasu okazał się zbędny.
53. Do rzeczywistych skutków środków tymczasowych, które z perspektywy czasu okazały się zbędne, należy zatem tak czy inaczej podejść w inny sposób(15).
54. W związku z powyższym części pierwsza i trzecia pierwszego zarzutu odwołania są uzasadnione, ponieważ Sąd w pkt 42, 47 i 48 zaskarżonego wyroku nie uwzględnił w wystarczający sposób akcesoryjnego charakteru środków tymczasowych oraz związanej z tym woli stron, co w praktyce doprowadziło do niedopuszczalnego autonomicznego skutku okresowej kary pieniężnej, jakim jest skutek o charakterze sankcji. Ze względu na to naruszenie prawa zaskarżony wyrok należy uchylić.
2. Szkoda finansowa
55. W części drugiej pierwszego zarzutu odwołania Polska podnosi, że zaskarżony wyrok prowadzi do nieodwracalnych szkód finansowych spowodowanych środkami tymczasowymi. Ponoszenie tego rodzaju nieodwracalnych szkód jest jednak jej zdaniem niezgodne z tymczasowym charakterem środków tymczasowych.
56. Argument ten jest niedopuszczalny, ponieważ rozszerza on przedmiot sporu w stosunku do skargi wniesionej do Sądu. Dlatego też Polska nie może wskazać jakiegokolwiek punktu zaskarżonego wyroku, którego zarzut ten by dotyczył.
57. Poza tym gdyby Trybunał przychylił się do mojej opinii w przedmiocie części pierwszej i trzeciej pierwszego zarzutu odwołania, argument ten będzie bezskuteczny, ponieważ w takiej sytuacji nie dojdzie po polskiej stronie, przynajmniej w niniejszym przypadku, do jakichkolwiek szkód finansowych.
58. Gdyby jednak Trybunał uznał ów argument za dopuszczalny, a nie przychylił się do mojej opinii w przedmiocie części pierwszej i trzeciej pierwszego zarzutu odwołania, to należy zauważyć, że prawo Unii przewiduje instrumenty umożliwiające rekompensatę za takie szkody finansowe.
59. Prawdą jest, że orzeczenie wydane przez sędziego właściwego do orzekania w przedmiocie środków tymczasowych nie może przesądzać o przyszłym orzeczeniu co do istoty sprawy poprzez pozbawienie go praktycznej skuteczności(16).
60. Nie można jednak całkowicie wykluczyć rzeczywistych, nieodwracalnych szkód majątkowych spowodowanych środkami tymczasowymi. Wyjaśniłam już(17), jakich znacznych szkód można się obawiać w niniejszym przypadku w razie wykonania środków tymczasowych zarządzonych w dniu 21 maja 2021 r.
61. Gdyby wyrok kończący postępowanie w sprawie wskazał, że koncesja będąca przedmiotem sporu w sprawie C‑121/21 była niezgodna z prawem, nie byłoby w ogóle podstaw do rekompensowania takich szkód. Gdyby natomiast wyrok kończący postępowanie w sprawie potwierdził zgodność planu z prawem i wskazał tym samym, że zarządzony środek nie był konieczny, pojawiłaby się kwestia rekompensaty za szkody finansowe poniesione w wyniku zastosowania środków tymczasowych.
62. W takiej sytuacji można by pomyśleć o zabezpieczeniu pieniężnym, ale również o roszczeniu względem Komisji z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, a także o roszczeniach odszkodowawczych wobec strony przeciwnej lub wobec Trybunału.
63. Po pierwsze, szkody mogłoby zasadniczo zrekompensować złożone zabezpieczenie, gdyby z perspektywy czasu okazało się, że środki tymczasowe były nieuzasadnione. Jak twierdzi Polska, art. 162 § 2 regulaminu postępowania pozwala na uzależnienie wykonania środka tymczasowego od zabezpieczenia.
64. W niniejszym przypadku można było pomyśleć o tym, aby nałożyć na Republikę Czeską obowiązek złożenia takiego zabezpieczenia. Trudno byłoby jednak oszacować kwotę zabezpieczenia pieniężnego w odniesieniu do negatywnych skutków natychmiastowego zaprzestania działalności wydobywczej, zwłaszcza gdyby owo zaprzestanie miało ostatecznie zakończyć się definitywnym zaprzestaniem wydobycia. W postępowaniu w przedmiocie środków tymczasowych kwestia ta jednak się nie pojawiła, ponieważ Polska nie wniosła o ustanowienie takiego zabezpieczenia.
65. Po drugie, można by tutaj pomyśleć o roszczeniu wobec Komisji o zwrot okresowej kary pieniężnej z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Według zasad wspólnych dla praw państw członkowskich osoba ponosząca stratę, która powoduje przysporzenie w majątku innej osoby bez podstawy prawnej tego wzbogacenia, ma tytułem zasady ogólnej prawo do odszkodowania do wysokości tej straty ze strony wzbogaconej osoby(18). Gdyby Polska zapłaciła na rzecz Komisji okresową karę pieniężną jeszcze przed zawarciem ugody, lecz orzeczona okresowa kara pieniężna wygasłaby – jak zaproponowałam – z mocą wsteczną, mogłaby ona domagać się zwrotu owych płatności. Natomiast gdyby Trybunał nie przychylił się do mojej opinii w przedmiocie mocy wstecznej zawarcia ugody, w odniesieniu do okresu przed jej zawarciem nadal istniałaby podstawa prawna uiszczenia okresowej kary pieniężnej na rzecz Komisji.
66. Po trzecie, rekompensatę za szkody finansowe poniesione w wyniku zastosowania środka tymczasowego mogłoby umożliwić prawo do odszkodowania przyznane przez prawo Unii. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawo do odszkodowania – czy to z tytułu odpowiedzialności pozaumownej państw członkowskich, czy to Unii – przysługuje, o ile spełnione zostały trzy przesłanki: sprawca szkody naruszył normę prawa Unii będącą źródłem uprawnień dla poszkodowanego, naruszenie owej normy jest wystarczająco istotne oraz istnieje bezpośredni związek przyczynowy między owym naruszeniem a podnoszoną szkodą(19).
67. Z jednej strony takie roszczenie odszkodowawcze mogłoby w bardzo rzadkich przypadkach przysługiwać wobec wnioskodawcy, tutaj – Republiki Czeskiej. Wniosek o zastosowanie środków tymczasowych narusza jednak prawo Unii jedynie wówczas, gdy wnioskodawca składa go w sposób stanowiący nadużycie, przykładowo wtedy, gdy świadomie wprowadza on Sąd w błąd co do przesłanek zastosowania środków tymczasowych (oszustwo sądowe). W niniejszym przypadku – w odniesieniu do wniosków Republiki Czeskiej – nic nie wskazuje na taką sytuację. Wprawdzie można byłoby sobie wyobrazić dalsze podstawy odpowiedzialności z tytułu wniosku o zastosowanie środków tymczasowych(20), jednak dotychczas brakuje odpowiednich uregulowań.
68. Z drugiej strony wchodzi w grę roszczenie odszkodowawcze wobec Unii, które musiałoby się opierać na naruszeniu prawa Unii przez Trybunał przy wydawaniu orzeczenia w przedmiocie środków tymczasowych.
69. Trybunał przyznał już, że naruszenie prawa Unii przez sądy może stanowić podstawę wystąpienia z roszczeniami odszkodowawczymi(21). Nie stoi na przeszkodzie takiemu roszczeniu również powaga rzeczy osądzonej, ponieważ roszczenie odszkodowawcze stanowi inny przedmiot sporu niż pierwotne orzeczenie sądowe(22).
70. W praktyce uzasadnienie takiego roszczenia może być jednak bardzo trudne. Co do zasady środek tymczasowy nie będzie niezgodny z prawem, nie mówiąc już o tym, by przedstawiał sobą istotne naruszenie.
71. W niniejszym przypadku wystąpienie z roszczeniem odszkodowawczym przeciwko Unii nie wydaje się jednak z góry skazane na niepowodzenie.
72. Środki tymczasowe mogą zostać zarządzone przez sąd orzekający w ich przedmiocie jedynie wtedy, gdy zostanie wykazane, że ich zastosowanie jest prima facie prawnie i faktycznie uzasadnione (fumus boni iuris) oraz że mają one pilny charakter, w tym znaczeniu, iż ich zarządzenie i wykonanie przed wydaniem orzeczenia co do istoty sprawy jest konieczne w celu uniknięcia poważnej i nieodwracalnej szkody dla interesów wnioskującego o ich zastosowanie. Sąd orzekający w przedmiocie środków tymczasowych dokonuje także w razie potrzeby wyważenia wchodzących w grę interesów(23). Poza tym orzeczenie wydane przez sędziego właściwego do orzekania w przedmiocie środków tymczasowych nie może przesądzać o przyszłym orzeczeniu co do istoty sprawy(24).
73. Wiceprezeska Trybunału w postanowieniu z dnia 21 maja 2021 r. oparła fumus boni iuris na tym, że Polska wydała sporną koncesję na działalność wydobywczą na podstawie przepisu, który pozwalał na przedłużenie koncesji bez przeprowadzenia uprzedniej oceny oddziaływania na środowisko(25).
74. Jednak już z okoliczności faktycznych przedstawionych w postanowieniu z dnia 21 maja 2021 r. wynika, że operator kopalni dołączył decyzję w sprawie oceny oddziaływania na środowisko do wniosku o przedłużenie koncesji(26). Dlatego wątpliwe jest, by przedłużenie wynikało z podnoszonego braku transpozycji dyrektywy OOŚ.
75. Poza tym Polska w odpowiedzi na skargę w postępowaniu głównym udzielonej w dniu 7 czerwca 2021 r. – zatem po zarządzeniu środków tymczasowych – wyjaśniła, że właściwe organy w dniu 28 kwietnia 2021 r. – zatem przed zarządzeniem środków tymczasowych – wydały już kolejną długoterminową koncesję na działalność wydobywczą, której podstawą była ocena oddziaływania na środowisko. Ową kolejną koncesją Polska naprawiłaby ewentualną wadę spornej koncesji. Wiceprezeska Trybunału powinna była to uwzględnić najpóźniej w postanowieniu z dnia 20 września 2021 r. przy orzekaniu okresowej kary pieniężnej w celu zapewnienia wykonania środków tymczasowych.
76. Wydaje się, że w tym kontekście rzecznik generalny P. Pikamäe ograniczył badanie zarzutu w sprawie w postępowaniu głównym do zgodności polskich uregulowań z dyrektywą OOŚ i uznał, że przedmiotem sprawy nie jest zgodność z prawem wydania koncesji na działalność wydobywczą(27).
77. Mało przekonujące wydaje się również, że wiceprezeska nie wiąże w jakikolwiek sposób podnoszonego naruszenia dyrektywy OOŚ z poważną i nieodwracalną szkodą, która uzasadniałaby niezwłoczną potrzebę działania. Wiceprezeska stwierdziła, że kontynuacja wydobycia węgla brunatnego w kopalni Turów mogłaby wyrządzić – poprzez ingerencję w wody gruntowe – poważną i nieodwracalną szkodę dla środowiska naturalnego i zdrowia ludzkiego(28). Takie skutki należałoby z pewnością zbadać w ramach oceny oddziaływania na środowisko. Badanie takie nie zapobiegłoby jednak tego rodzaju skutkom(29).
78. Wydaje się poza tym, że również argumentacja Republiki Czeskiej przywołana na poparcie skargi w postępowaniu głównym nie zmierzała ku temu, iż takie skutki naruszyłyby prawo Unii. Republika Czeska wyszła raczej z założenia, że takie naruszenie celów art. 4 ust. 1 lit. a) ppkt (ii) i art. 4 ust. 1 lit. b) ppkt (ii) ramowej dyrektywy wodnej jest uzasadnione odstępstwami przewidzianymi w art. 4 ust. 4 i 5(30).
79. I wreszcie na pogłębioną analizę zasługiwałoby pytanie, czy wiceprezeska – w ramach wyważania interesów(31) i przy orzekaniu okresowej kary pieniężnej(32) – uznała polski argument w przedmiocie szkód spowodowanych zaprzestaniem działalności wydobywczej(33) za zasadny bądź czy przekroczyła próg, za którym nastąpiło przeinaczenie dowodów, i tym samym być może nawet przesądziła o orzeczeniu co do istoty sprawy.
80. W niniejszym postępowaniu Polska nie podniosła jednak jakichkolwiek argumentów w przedmiocie owych ewentualnych podstaw roszczenia odszkodowawczego.
81. Poza tym nie może być również zadaniem Komisji odpowiadanie na podobną argumentację w przedmiocie naruszenia prawa Unii przez Trybunał. W takim postępowaniu musiałby raczej Unię reprezentować – również przed Trybunałem – sam Trybunał(34).
82. To jednak nie wyklucza, by Komisja, w stosownym wypadku wraz z Radą i Parlamentem, postarała się – gdyby Trybunał nie przychylił się do mojej opinii w przedmiocie części pierwszej i trzeciej pierwszego zarzutu odwołania – o ugodę w sporze o okresową karę pieniężną. Byłoby prawdopodobnie korzystne dla wszystkich zainteresowanych stron, gdyby Unia przeznaczyła owe środki na specjalny program wsparcia transformacji energetycznej w Polsce, a owo państwo członkowskie zrezygnowało w zamian z dalszych kroków w celu odzyskania okresowej kary pieniężnej.
83. Jeśli chodzi o część drugą pierwszego zarzutu odwołania, w której Polska podnosi nieodwracalne szkody finansowe, to należy jednak stwierdzić, że gdyby Trybunał, wbrew mojej opinii, uznał ją za dopuszczalną, byłaby ona – z powodu przedstawionych mechanizmów kompensacyjnych – bezzasadna.
3. Błędna wykładnia postanowienia z dnia 19 maja 2022 r.
84. W części czwartej pierwszego zarzutu odwołania Polska kwestionuje pkt 40 zaskarżonego wyroku. Sąd stwierdził w nim między innymi, że z pkt 26 postanowienia wiceprezesa z dnia 19 maja 2022 r. wynika wyraźnie, że zobowiązanie Polski do zapłaty na rzecz Komisji okresowej kary pieniężnej w wysokości 500 000 EUR dziennie do chwili zaprzestania działalności wydobywczej należy uznać za bezskuteczne począwszy (dopiero) od dnia 4 lutego 2022 r. Innymi słowy, orzeczona przez wiceprezeskę Trybunału w postanowieniu z dnia 20 września 2021 r. dzienna kara pieniężna przestała wywoływać skutki (dopiero) od dnia 4 lutego 2022 r. Dlatego dzienna kara pieniężna zgodnie z pkt 41 zaskarżonego wyroku z dnia 20 września 2021 r. była naliczana do dnia 3 lutego 2022 r.
85. Polska podnosi w odpowiedzi, że wiceprezes w postanowieniu z dnia 19 maja 2022 r. stwierdził tylko, iż zgodnie z art. 163 regulaminu postępowania ma on jedynie możliwość zmiany środka tymczasowego ze skutkiem na przyszłość. Uchylenie z mocą wsteczną nie leży w jego kompetencji(35). Postanowienie to nie zawiera zatem jakiegokolwiek stwierdzenia w przedmiocie (automatycznego) wyeliminowania z mocą wsteczną zobowiązania do zapłaty okresowej kary pieniężnej przez wykreślenie sprawy w postępowaniu głównym.
86. Polska słusznie wskazuje, że stwierdzenia zawarte w pkt 26 postanowienia z dnia 19 maja 2022 r. miały bezpośrednio na celu poparcie orzeczenia wiceprezesa. Nie było w tym celu konieczne stwierdzenie, że zobowiązanie do zapłaty kary okresowej nie może wygasnąć z mocą wsteczną. Wystarczyłyby raczej stwierdzenia, że wiceprezes nie może uchylić zobowiązania do zapłaty z mocą wsteczną oraz że przez wykreślenie sprawy zobowiązanie owo wygasa ze skutkiem na przyszłość.
87. Tymczasem również Sąd w pkt 40 zaskarżonego wyroku nie stwierdził niczego innego.
88. Dla polskiej sprawy decydujący jest raczej wniosek zawarty w pkt 42 zaskarżonego wyroku, którego podstawą jest pkt 40 tego wyroku, że wykreślenie sprawy głównej nie doprowadziło do wygaśnięcia zobowiązania polegającego na zapłacie należnej w ramach okresowej kary pieniężnej kwoty. Wniosek ten, jak już wskazano(36), narusza prawo i należy go w związku z tym uchylić.
89. Natomiast część czwarta pierwszego zarzutu odwołania jest bezzasadna.
B. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku
90. W drugim zarzucie odwołania Polska kwestionuje pkt 46 zaskarżonego wyroku. W punkcie tym Sąd odrzuca argument Polski, że z większości krajowych systemów prawnych wynika, iż środki zabezpieczające orzeczone w oczekiwaniu na wydanie ostatecznego orzeczenia wygasają z mocą wsteczną, gdy postępowanie główne staje się bezprzedmiotowe. Nie może to być zdaniem Sądu wystarczające do wykazania, że owe przepisy proceduralne stanowią część wspólnych dla państw członkowskich tradycji konstytucyjnych i mogą w związku z tym stanowić część porządku prawnego Unii jako źródło prawa.
91. W tym zarzucie odwołania Polska nie kwestionuje treści owego stwierdzenia Sądu, lecz twierdzi jedynie, że uzasadnienie to jest niewystarczające. W związku z tym należy jedynie zbadać, czy uzasadnienie wyroku przedstawia w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie Sądu, pozwalając zainteresowanym na poznanie powodów wydanego orzeczenia, a Trybunałowi na dokonanie jego kontroli sądowej(37).
92. Wyjaśnienia zawarte w pkt 46 zaskarżonego wyroku są wystarczające, by spełnić te wymogi. Zgodnie z tymi wyjaśnieniami argumenty Polski nie przekonały Sądu, że istnieje ogólna tradycja konstytucyjna państw członkowskich, zgodnie z którą ugoda prowadzi do nieważności ex tunc środków tymczasowych i odpowiednich środków wykonawczych. W podobnej sprawie Trybunał uzasadnił swoje stwierdzenie jeszcze bardziej lakonicznie(38).
93. W związku z tym stwierdzenie to jest wystarczająco uzasadnione, a drugi zarzut odwołania – bezzasadny.
V. W przedmiocie skargi przed Sądem
94. Artykuł 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości stanowi, że jeśli odwołanie jest zasadne, Trybunał uchyla orzeczenie Sądu. Może on wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala, lub skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd.
95. W mojej opinii – co do części pierwszej i trzeciej pierwszego zarzutu odwołania – ugoda doprowadziła do tego, że środki tymczasowe wygasają z mocą wsteczną. W związku z tym Komisja w zaskarżonych decyzjach niesłusznie potrąciła okresową karę pieniężną z polskich roszczeń. Należy zatem stwierdzić nieważność owych decyzji.
VI. Koszty
96. Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on również o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
97. Ponieważ Polska wygrywa sprawę i wnosi o obciążenie Komisji kosztami, należy obciążyć Komisję jej własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Polskę.
VII. Wnioski
98. W związku z powyższym proponuję, aby Trybunał orzekł, co następuje:
1) Uchyla się wyrok Sądu z dnia 29 maja 2024 r., Polska/Komisja (T‑200/22 i T‑314/22, EU:T:2024:329).
2) Stwierdza się nieważność decyzji Komisji Europejskiej z dnia 7 i 8 lutego 2022 r., 16 i 31 marca 2022 r. oraz 16 maja 2022 r., na podstawie których odzyskała ona przez potrącenie kwoty należne od Rzeczypospolitej Polskiej za okresy, po pierwsze, od dnia 20 września 2021 r. do dnia 17 stycznia 2022 r., a po drugie, od dnia 18 stycznia 2022 r. do dnia 3 lutego 2022 r., z tytułu dziennej kary pieniężnej orzeczonej przez wiceprezeskę Trybunału w postanowieniu z dnia 20 września 2021 r., Republika Czeska/Polska (C‑121/21 R, EU:C:2021:752).
3) Komisja Europejska ponosi koszty własne oraz zostaje obciążona kosztami poniesionymi przez Rzeczpospolitą Polską w postępowaniach przed Sądem i Trybunałem Sprawiedliwości.
1 Język oryginału: niemiecki.
2 Postanowienie z dnia 20 listopada 2017 r., Komisja/Polska (Puszcza Białowieska) (C‑441/17 R, EU:C:2017:877, pkt 97 i nast.).
3 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U. 2012, L 26, s. 1), w brzmieniu zmienionym dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. (Dz.U. 2014, L 124, s. 1).
4 Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz.U. 2000, L 327, s. 1), ostatnio zmieniona dyrektywą Komisji 2014/101/UE z dnia 30 października 2014 r. (Dz.U. 2014, L 311, s. 32).
5 Dyrektywa 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylająca dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz.U. 2003, L 41, s. 26).
6 Zobacz opinia rzecznika generalnego P. Pikamäego w sprawie Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:74).
7 Postanowienie wiceprezeski Trybunału z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:420).
8 Postanowienie wiceprezeski Trybunału z dnia 20 września 2021 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:752).
9 Postanowienie z dnia 4 lutego 2022 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:82).
10 Zobacz przykładowo: Reuters, Poland sign deal to end Polish coal mine dispute – Czech PM, z dnia 3 lutego 2022 r., https://www.reuters.com/article/business/energy/-poland-sign-deal-to-end-polish-coal-mine-dispute-czech-pm-idUSP7N2HH02Q/.; Landesecho, Tschechien und Polen einigen sich im Konflikt um Kohlegrube Turów, z dnia 4 lutego 2024 r., https://landesecho.cz/wirtschaft/tschechien-und-polen-einigen-sich-im-konflikt-um-kohlegrube-turow/002031/.
11 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (Dz.U. 2018, L 193, s. 1).
12 Postanowienie z dnia 20 listopada 2017 r., Komisja/Polska (Puszcza Białowieska) (C‑441/17 R, EU:C:2017:877, pkt 94, 95). Zobacz również postanowienia wiceprezesa Trybunału: z dnia 10 września 2013 r., Komisja/Pilkington Group (C‑278/13 P(R), EU:C:2013:558, pkt 68); z dnia 2 marca 2016 r., Evonik Degussa/Komisja (C‑162/15 P‑R, EU:C:2016:142, pkt 29).
13 Postanowienie z dnia 4 lutego 2022 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:82).
14 Postanowienie wiceprezesa Trybunału z dnia 19 maja 2022 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2022:408, pkt 25, 26).
15 Zobacz pkt 62–81 niniejszej opinii.
16 Postanowienia wiceprezesa Trybunału: z dnia 10 września 2013 r., Komisja/Pilkington Group (C‑278/13 P(R), EU:C:2013:558, pkt 68); z dnia 2 marca 2016 r., Evonik Degussa/Komisja (C‑162/15 P‑R, EU:C:2016:142, pkt 105); z dnia 20 listopada 2017 r., Komisja/Polska (Puszcza Białowieska) (C‑441/17 R, EU:C:2017:877, pkt 94, 95).
17 Zobacz pkt 51 niniejszej opinii.
18 Wyroki: z dnia 16 grudnia 2008 r., Masdar (UK)/Komisja (C‑47/07 P, EU:C:2008:726, pkt 44); z dnia 9 lipca 2020 r., Republika Czeska/Komisja (C‑575/18 P, EU:C:2020:530, pkt 82).
19 Wyroki: z dnia 5 marca 1996 r., Brasserie du pêcheur i Factortame (C‑46/93 i C‑48/93, EU:C:1996:79, pkt 51); z dnia 16 lipca 2009 r., Komisja/Schneider Electric (C‑440/07 P, EU:C:2009:459, pkt 160); z dnia 5 marca 2024 r., Kočner/Europol (C‑755/21 P, EU:C:2024:202, pkt 117).
20 Tak jak to przewidziano na przykład w przypadku ochrony własności intelektualnej zgodnie z art. 9 ust. 7 dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (Dz.U. 2004, L 157, s. 45) oraz w przypadku ochrony tajemnic przedsiębiorstwa zgodnie z art. 11 ust. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/943 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony niejawnego know‑how i niejawnych informacji handlowych (tajemnic przedsiębiorstwa) przed ich bezprawnym pozyskiwaniem, wykorzystywaniem i ujawnianiem (Dz.U. 2016, L 157, s. 1).
21 Wyroki: z dnia 30 września 2003 r., Köbler (C‑224/01, EU:C:2003:513, pkt 32–36); z dnia 16 lipca 2009 r., Der Grüne Punkt – Duales System Deutschland/Komisja (C‑385/07 P, EU:C:2009:456, pkt 195); z dnia 26 listopada 2013 r., Gascogne Sack Deutschland/Komisja (C‑40/12 P, EU:C:2013:768, pkt 89).
22 Zobacz wyrok z dnia 30 września 2003 r., Köbler (C‑224/01, EU:C:2003:513, pkt 39).
23 Postanowienie Trybunału z dnia 12 lipca 1996 r., Zjednoczone Królestwo/Komisja (C‑180/96 R, EU:C:1996:308, pkt 44); postanowienie prezesa Trybunału z dnia 24 września 1996 r., Zjednoczone Królestwo/Komisja (C‑239/96 R i C‑240/96 R, EU:C:1996:347, pkt 31); postanowienie wiceprezeski Trybunału z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:420, pkt 34).
24 Postanowienia wiceprezesa Trybunału: z dnia 10 września 2013 r., Komisja/Pilkington Group (C‑278/13 P(R), EU:C:2013:558, pkt 68); z dnia 2 marca 2016 r., Evonik Degussa/Komisja (C‑162/15 P‑R, EU:C:2016:142, pkt 105); z dnia 20 listopada 2017 r., Komisja/Polska (Puszcza Białowieska) (C‑441/17 R, EU:C:2017:877, pkt 94, 95).
25 Postanowienie z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:420, pkt 49).
26 Postanowienie z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:420, pkt 14).
27 Opinia rzecznika generalnego P. Pikamäego w sprawie Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:74, pkt 55, 61).
28 Postanowienie z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:420, w szczególności pkt 66, 69, 72).
29 Zobacz wyrok z dnia 14 marca 2013 r., Leth (C‑420/11, EU:C:2013:166, pkt 46).
30 Zobacz zarzut czwarty Republiki Czeskiej w sprawie C‑121/21 i w tym względzie opinia rzecznika generalnego P. Pikamäego w sprawie Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:74, pkt 131 i nast.).
31 Postanowienie z dnia 21 maja 2021 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:420, w szczególności pkt 89, 90).
32 Postanowienie z dnia 20 września 2021 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2021:752, pkt 24, 25).
33 Zobacz pkt 51 niniejszej opinii.
34 Zobacz postanowienie Sądu z dnia 6 stycznia 2015 r., Kendrion/Unia Europejska (T‑479/14, EU:T:2015:2, pkt 19), a także postanowienie wiceprezesa Trybunału z dnia 18 grudnia 2015 r., Trybunał Sprawiedliwości/Kendrion (C‑71/15 P, EU:C:2015:857), w przedmiocie wykreślenia wniesionego przeciwko temu postanowieniu odwołania.
35 Postanowienie z dnia 19 maja 2022 r., Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21 R, EU:C:2022:408, pkt 30–32 w odniesieniu do pkt 22). Zobacz również postanowienia wiceprezesa Trybunału: z dnia 21 kwietnia 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) (C‑204/21 R‑RAP, EU:C:2023:334, pkt 12); a także z dnia 28 września 2023 r., Rada/Mazepin (C‑564/23 P(R) i C‑564/23 P(R)‑R, EU:C:2023:727, pkt 24).
36 Zobacz pkt 42–54 niniejszej opinii.
37 Wyroki: z dnia 2 kwietnia 2009 r., France Télécom/Komisja (C‑202/07 P, EU:C:2009:214, pkt 29); z dnia 27 czerwca 2024 r., Komisja/Servier i in. (C‑176/19 P, EU:C:2024:549, pkt 267).
38 Wyrok z dnia 11 stycznia 2000 r., Niderlandy i van der Wal/Komisja (C‑174/98 P i C‑189/98 P, EU:C:2000:1, pkt 17).