–

w imieniu Bundesrepublik Deutschland – C. Strasser, Rechtsanwalt,

–

w imieniu Mutua Madrileña Automovilista – O. Riedmeyer, Rechtsanwalt,

–

w imieniu rządu hiszpańskiego – A. Gavela Llopis oraz J. Ruiz Sánchez, w charakterze pełnomocników,

–

w imieniu Komisji Europejskiej – S. Noë oraz S. Van den Bogaert, w charakterze pełnomocników,

1

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 13 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2012, L 351, s. 1) w związku z art. 11 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia.

2

Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Bundesrepublik Deutschland (Republiką Federalną Niemiec) a Mutua Madrileña Automovilista, hiszpańskim zakładem ubezpieczeń, dotyczącego żądania odszkodowawczego podniesionego przez to państwo członkowskie z tytułu wynagrodzenia wypłaconego przez nie jednemu z jego urzędników w okresie niezdolności do pracy w następstwie wypadku, w którym uczestniczył pojazd ubezpieczony w tym zakładzie ubezpieczeń.

3

Motywy 15, 16, 18 i 34 rozporządzenia nr 1215/2012 mają następujące brzmienie:

[…]

[…]

4

Artykuł 1 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:

„Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie w sprawach cywilnych i handlowych, niezależnie od rodzaju sądu. Nie obejmuje ono w szczególności spraw podatkowych, celnych, administracyjnych ani spraw dotyczących odpowiedzialności państwa za działania lub zaniechania w wykonywaniu władzy publicznej (acta iure imperii)”.

5

Rozdział II rozporządzenia nr 1215/2012, poświęcony „[j]urysdykcj[i]”, zawiera sekcję 1, zatytułowaną „Przepisy ogólne”, w której znajdują się art. 4–6 tego rozporządzenia.

6

Artykuł 4 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi:

„Z zastrzeżeniem przepisów niniejszego rozporządzenia osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego mogą być pozywane, niezależnie od ich obywatelstwa, przed sądy tego państwa członkowskiego”.

7

Zgodnie z art. 5 ust. 1 tego rozporządzenia:

„Osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego mogą być pozywane przed sądy innego państwa członkowskiego tylko zgodnie z przepisami ustanowionymi w sekcjach 2–7 niniejszego rozdziału”.

8

Sekcja 3 rozdziału II rozporządzenia nr 1215/2012, zatytułowana „Jurysdykcja w sprawach dotyczących ubezpieczenia”, obejmuje art. 10–16 tego rozporządzenia.

9

Artykuł 10 tego rozporządzenia ma następujące brzmienie:

„Nie naruszając przepisów art. 6 oraz art. 7 pkt 5, w sprawach dotyczących ubezpieczenia jurysdykcję określa niniejsza sekcja”.

10

Artykuł 11 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi:

„Ubezpieczyciel mający miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego może zostać pozwany:

[…]”.

11

Artykuł 13 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi:

„Przepisy art. 10, 11 i 12 mają zastosowanie do powództw wytoczonych przez poszkodowanego bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi, jeżeli takie bezpośrednie powództwo jest dopuszczalne”.

12

Zgodnie z art. 63 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012:

„Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia przez miejsce zamieszkania w przypadku spółek i osób prawnych rozumie się miejsce, w którym znajduje się:

13

W dniu 8 marca 2020 r. urzędniczka federalna, zatrudniona w biurze w Monachium (Niemcy) Deutsche Patent- und Markenamt (niemieckiego urzędu patentowego i znaków towarowych) i mająca miejsce zamieszkania w tym mieście, doznała obrażeń w wypadku drogowym, do którego doszło w Hiszpanii. Pojazd uczestniczący w tym wypadku był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w hiszpańskiej spółce Mutua Madrileña Automovilista.

14

W okresie, w którym urzędniczka ta była niezdolna do pracy z powodu obrażeń, jej pracodawca, Republika Federalna Niemiec, nadal wypłacał jej wynagrodzenie. Pismem z dnia 25 stycznia 2021 r. pracodawca zażądał zwrotu wpłaconej w ten sposób kwoty od przedstawiciela wyznaczonego przez Mutua Madrileña Automovilista w Niemczech do likwidacji szkód, który odmówił wypłaty tego odszkodowania, twierdząc, że zainteresowana urzędniczka spowodowała wypadek.

15

Republika Federalna Niemiec, działając w charakterze pracodawcy, wytoczyła przed Amtsgericht München (sądem rejonowym w Monachium, Niemcy) powództwo cywilne o zasądzenie od Mutua Madrileña Automovilista odszkodowania z tytułu szkody wynikającej z wypłaty gwarantowanego zainteresowanej urzędniczce wynagrodzenia. Ów zakład ubezpieczeń, którego siedziba znajduje się w Hiszpanii, podniósł zarzut braku jurysdykcji międzynarodowej tego sądu. Ponadto zakwestionował on zasadność roszczenia.

16

W orzeczeniu z dnia 16 lutego 2022 r. sąd ten stwierdził brak swojej jurysdykcji międzynarodowej ze względu na to, że Republika Federalna Niemiec nie może korzystać ze szczególnych przepisów jurysdykcyjnych w sprawach dotyczących ubezpieczenia, przewidzianych w art. 11 ust. 1 lit. b) i art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012. Po dokonaniu oceny potrzeb zapewnienia ochrony w odniesieniu do kategorii podmiotów prawa wspomniany sąd uznał bowiem, że pracodawca mający status państwa, zwłaszcza jeśli przyjmuje on ponadto rolę instytucji zabezpieczenia społecznego, nie może powoływać się na te przepisy, które, jako odstępstwa, powinny być interpretowane w sposób ścisły.

17

Republika Federalna Niemiec wniosła apelację od tego wyroku do Landgericht München I (sądu krajowego Monachium I, Niemcy), który jest sądem odsyłającym i dąży do ustalenia, czy sąd, przed którym wytoczono powództwo w pierwszej instancji, słusznie stwierdził brak swojej jurysdykcji w świetle tych przepisów rozporządzenia nr 1215/2012.

18

W tym względzie Republika Federalna Niemiec twierdzi, że nabyła w drodze cesji ustawowej – wynikające z utrzymania wynagrodzenia wypłacanego urzędniczce, która doznała obrażeń i której jest pracodawcą w okresie niezdolności do pracy – prawa do odszkodowania, które urzędniczka ta posiada wobec ubezpieczyciela pojazdu uczestniczącego w wypadku, w którym była ona poszkodowana. W tym charakterze Republika Federalna Niemiec mogłaby, podobnie jak zainteresowany pracownik, powołać się na jurysdykcję sądów państwa członkowskiego, w którym poszkodowany ma miejsce zamieszkania. Z orzecznictwa Trybunału w tej dziedzinie wynika, że nie ma potrzeby dokonywania indywidualnej oceny każdego przypadku i stosowania kryterium dotyczącego słabszej pozycji strony powodowej. Przeciwnie, w celu zapewnienia przewidywalności jurysdykcji każdy cesjonariusz działający w ramach takiego wstąpienia w prawa na mocy ustawy, a nie jako instytucja zabezpieczenia społecznego lub ubezpieczyciel, powinien mieć możliwość wytoczenia powództwa przed tymi sądami w charakterze poszkodowanego.

19

Mutua Madrileña Automovilista twierdzi natomiast, że z celu ochrony, o którym mowa w art. 11 ust. 1 lit. b) i art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012, wynika, iż jedynie powód, który znajduje się w sytuacji słabszej w stosunku do pozwanego ubezpieczyciela, może skorzystać z tych przepisów, aby uniknąć stanowiącej zasadę jurysdykcji sądów państwa członkowskiego miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego. Trybunał odmówił już zatem skorzystania z tej możliwości zarówno instytucjom zabezpieczenia społecznego, jak i podmiotom profesjonalnym działającym w sektorze ubezpieczeń. Podobnie powinno być w przypadku, gdy powód jest państwem, w szczególności gdy świadczy on świadczenia, które ze swej natury są równoważne ze świadczeniami z zabezpieczenia społecznego, co ma miejsce w przypadku Republiki Federalnej Niemiec.

20

Zdaniem sądu odsyłającego strony w postępowaniu głównym nie kwestionują, że Republika Federalna Niemiec zamierza wnieść, zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami prawa hiszpańskiego, bezpośrednie powództwo przeciwko Mutua Madrileña Automovilista jako ubezpieczycielowi pojazdu uczestniczącego w wypadku, w którym zainteresowana urzędniczka doznała obrażeń. Jest również bezsporne, że to państwo członkowskie wniosło sprawę do sądu w oparciu o cesję ustawową, wynikającą z przepisów prawa niemieckiego, na mocy których w przypadku doznania obrażeń przez urzędnika pracodawca, który wypłacał mu wynagrodzenie w okresie niezdolności do pracy wynikającej z tych obrażeń, wstępuje w prawo do odszkodowania, które ustawa przyznaje temu urzędnikowi w stosunku do osoby trzeciej.

21

Biorąc pod uwagę wnioski, jakie można wyprowadzić z orzecznictwa Trybunału i z orzecznictwa sądów niemieckich, sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy państwo członkowskie – które, jako pracodawca, wnosi bezpośrednie powództwo przeciwko ubezpieczycielowi, na podstawie wstąpienia na mocy ustawy w prawa do odszkodowania urzędnika, który doznał obrażeń w wypadku – może powoływać się na szczególne przepisy jurysdykcyjne w sprawach dotyczących ubezpieczenia ustanowione na rzecz „poszkodowanego” w art. 11 ust. 1 lit. b) w związku z art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012, rozpatrywane w świetle jego motywów 15 i 18 tego rozporządzenia. Sąd ten podkreśla, że te szczególne przepisy jurysdykcyjne stanowią odstępstwo, a także fakt, że taka strona powodowa jest podmiotem prawa międzynarodowego publicznego.

22

W tych okolicznościach Landgericht München I (sąd krajowy Monachium I) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:

„Czy wykładni art. 13 ust. 2 rozporządzenia [nr 1215/2012] w związku z art. 11 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia należy dokonywać w ten sposób, że również samo państwo członkowskie Unii Europejskiej jako pracodawca, który w okresie spowodowanej przez wypadek drogowy (tymczasowej) niezdolności do pracy swojego urzędnika w dalszym ciągu wypłacał mu wynagrodzenie i który wstąpił w prawa owego pracownika względem mającego siedzibę w innym państwie członkowskim zakładu ubezpieczeń ubezpieczającego odpowiedzialność cywilną za pojazd uczestniczący w wypadku, może – w charakterze »poszkodowanego« w rozumieniu [pierwszego] przepisu – pozwać wspomniany zakład ubezpieczeń przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania niezdolnego do pracy urzędnika, jeżeli takie bezpośrednie powództwo jest dopuszczalne?”.

23

Poprzez pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012 w związku z art. 11 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie działające jako pracodawca wstępujący w prawa urzędnika, który doznał obrażeń w wypadku drogowym, i któremu nadal wypłacano wynagrodzenie w okresie niezdolności do pracy, może, jako „poszkodowany” w rozumieniu tego art. 13 ust. 2, pozwać zakład ubezpieczający odpowiedzialność cywilną wynikającą z ruchu pojazdu uczestniczącego w tym wypadku przed sąd miejsca zamieszkania tego urzędnika, gdy możliwe jest wniesienie bezpośredniego powództwa.

24

Na wstępie należy podkreślić, że wykładnia dokonana przez Trybunał w odniesieniu do przepisów konwencji brukselskiej i przepisów rozporządzenia nr 44/2001 obowiązuje również w odniesieniu do przepisów rozporządzenia nr 1215/2012, jak wynika to z jego motywu 34, jeżeli przepisy te można uznać za „równoważne”. W niniejszej sprawie taka sytuacja ma miejsce w przypadku, po pierwsze, art. 8 akapit pierwszy pkt 2 konwencji brukselskiej, art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 44/2001 i art. 11 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1215/2012, a po drugie, art. 10 ust. 2 konwencji brukselskiej, art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001 i art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012 (zob. podobnie wyroki: z dnia 31 stycznia 2018 r., Hofsoe, C‑106/17, EU:C:2018:50, pkt 36; z dnia 30 czerwca 2022 r., Allianz Elementar Versicherung, C‑652/20, EU:C:2022:514, pkt 20–24, 30).

25

Co się tyczy postawionego pytania, należy przypomnieć w pierwszej kolejności, że art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012 w związku z motywami 15 i 16 tego rozporządzenia ustanawia ogólną zasadę jurysdykcji, zgodnie z którą osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego powinny być pozywane przed sądy tego państwa, z wyjątkiem kilku przypadków określonych w tym rozporządzeniu.

26

I tak art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012 przewiduje, że w drodze odstępstwa od tej ogólnej zasady osoby mające miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium państwa członkowskiego mogą być pozywane przed sądy innego państwa członkowskiego zgodnie z przepisami ustanowionymi w sekcjach 2–7 rozdziału II tego rozporządzenia. W szczególności sekcja 3 tego rozdziału II zawiera szczególne przepisy jurysdykcyjne w sprawach dotyczących ubezpieczenia, zawarte w art. 10–16 tego rozporządzenia i stanowiące autonomiczny system podziału jurysdykcji w tej dziedzinie (zob. podobnie wyrok z dnia 30 czerwca 2022 r., Allianz Elementar Versicherung, C‑652/20, EU:C:2022:514, pkt 44, 45 i przytoczone tam orzecznictwo).

27

Z motywu 18 rozporządzenia nr 1215/2012 wynika, że sprawy z zakresu ubezpieczeń charakteryzują się pewną nierównowagą między stronami, którą przepisy sekcji 3 rozdziału II tego rozporządzenia mają skorygować poprzez zapewnienie stronie słabszej możliwości korzystania z przepisów jurysdykcyjnych korzystniejszych dla niej niż przepisy ogólne. Przepisy te mają zatem na celu zagwarantowanie, że strona ta będzie mogła pozwać stronę silniejszą przed łatwo dostępny sąd państwa członkowskiego [zob. podobnie wyrok z dnia 27 kwietnia 2023 r., A1 i A2 (Ubezpieczenie jednostki rekreacyjnej), C‑352/21, EU:C:2023:344, pkt 48, 49 i przytoczone tam orzecznictwo].

28

W szczególności art. 11 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1215/2012 przewiduje, że ubezpieczyciel mający miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium państwa członkowskiego może być pozwany przed sądy tego państwa. W art. 11 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia dodano, że taki ubezpieczyciel może być również pozwany przed sąd w innym państwie członkowskim, w szczególności przed sąd miejsca, w którym powód ma miejsce zamieszkania, w przypadku gdy powództwo jest wytaczane przez ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uposażonego z tytułu ubezpieczenia. Zgodnie z art. 13 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia przepisy jego art. 11 mają zastosowanie do powództw wytoczonych przez poszkodowanego bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi, jeżeli takie powództwo jest możliwe.

29

W drugiej kolejności z orzecznictwa Trybunału wynika, że przepisy jurysdykcyjne stanowiące odstępstwo od ogólnej zasady jurysdykcji sądu miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego należy interpretować w sposób ścisły, co wyklucza wyjście poza przypadki wyraźnie przewidziane w rozporządzeniu nr 1215/2012, w szczególności w odniesieniu do jurysdykcji sądu miejsca zamieszkania powoda, przewidzianej w art. 11 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia (zob. podobnie wyrok z dnia 30 czerwca 2022 r., Allianz Elementar Versicherung, C‑652/20, EU:C:2022:514, pkt 46, 47 i przytoczone tam orzecznictwo).

30

Trybunał orzekł również, że cel zapewnienia ochrony realizowany przez szczególne przepisy jurysdykcyjne zawarte w sekcji 3 rozdziału II rozporządzenia nr 1215/2012, podobnie jak przez przepisy zawarte wcześniej w sekcji 3 rozdziału II rozporządzenia nr 44/2001, oznacza, że stosowanie tych przepisów nie może być rozszerzone na osoby, w odniesieniu do których ochrona ta nie jest uzasadniona [zob. podobnie wyroki: z dnia 17 września 2009 r., Vorarlberger Gebietskrankenkasse, C‑347/08, EU:C:2009:561, pkt 40, 41; a także z dnia 21 października 2021 r., T.B. i D. (Jurysdykcja w sprawach dotyczących ubezpieczenia), C‑393/20, EU:C:2021:871, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo].

31

Ponadto Trybunał orzekł, że zarówno art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001 w związku z art. 9 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia, jak i art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012 w związku z jego art. 11 ust. 1 lit. b) należy interpretować w ten sposób, że ze szczególnych przepisów jurysdykcyjnych w sprawach dotyczących ubezpieczenia korzystają osoby, które poniosły szkodę, przy czym krąg tych osób nie jest ograniczony do osób, które bezpośrednio poniosły szkodę (zob. podobnie, w odniesieniu do pierwszego z tych rozporządzeń, wyrok z dnia 20 lipca 2017 r., MMA IARD, C‑340/16, EU:C:2017:576, pkt 33, a w odniesieniu do drugiego z nich, wyrok z dnia 31 stycznia 2018 r., Hofsoe, C‑106/17, EU:C:2018:50, pkt 37).

32

Tak więc niektóre kategorie osób, które wstąpiły w prawa przysługujące osobie bezpośrednio poszkodowanej w wyniku szkody, mogą również powoływać się na przepisy jurysdykcyjne przewidziane w art. 13 ust. 2 w związku z art. 11 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1215/2012 w celu pozwania ubezpieczyciela przed sąd inny niż sąd jego siedziby, jeżeli osoby te, które wstąpiły w prawa, można uznać za „poszkodowane” w rozumieniu tego art. 13 ust. 2.

33

Trybunał wyjaśnił jednak, że nie ma potrzeby dokonywania w każdym konkretnym przypadku oceny kwestii, czy osobę, która wytoczyła powództwo przeciwko danemu ubezpieczycielowi, można uznać za „stronę słabszą”, aby mogła zostać objęta zakresem pojęcia „poszkodowanego” w rozumieniu art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012. Jak już bowiem podkreślił Trybunał, taka ocena spowodowałaby powstanie ryzyka braku pewności prawa i byłaby sprzeczna z celem rozporządzenia nr 1215/2012, wyrażonym w jego motywie 15, zgodnie z którym przepisy jurysdykcyjne powinny być w wysokim stopniu przewidywalne [zob. podobnie wyroki: z dnia 20 lipca 2017 r., MMA IARD, C‑340/16, EU:C:2017:576, pkt 34; a także z dnia 21 października 2021 r., T.B. i D. (Jurysdykcja w sprawach dotyczących ubezpieczenia), C‑393/20, EU:C:2021:871, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo].

34

W tak określonych ramach, po stwierdzeniu, że żadna szczególna ochrona nie jest uzasadniona w odniesieniu do stosunków między podmiotami profesjonalnymi działającymi w sektorze ubezpieczeń, z których żaden nie może być objęty domniemaniem, że znajduje się w słabszej pozycji w stosunku do drugiego, Trybunał wykluczył stosowanie art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012 w związku z art. 11 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia w przypadkach, w których cesjonariusz praw osoby bezpośrednio poszkodowanej jest takim podmiotem profesjonalnym (zob. podobnie wyroki: z dnia 31 stycznia 2018 r., Hofsoe, C‑106/17, EU:C:2018:50, pkt 41–43, 47 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 20 maja 2021 r., CNP, C‑913/19, EU:C:2021:399, pkt 40–43).

35

Podobnie Trybunał wykluczył stosowanie art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001 w związku z art. 9 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia, który jest odpowiednikiem tych przepisów rozporządzenia nr 1215/2012, w przypadku gdy cesjonariuszem roszczeń osoby bezpośrednio poszkodowanej jest instytucja zabezpieczenia społecznego działająca w celu zwrotu świadczeń udzielonych ubezpieczonemu poszkodowanemu w wypadku drogowym (zob. podobnie wyrok z dnia 17 września 2009 r., Vorarlberger Gebietskrankenkasse, C‑347/08, EU:C:2009:561, pkt 33, 42, 43, 47).

36

Natomiast, co się tyczy tych przepisów rozporządzenia nr 44/2001, Trybunał orzekł, że pracodawca, który wstąpił w prawa swojego pracownika ze względu na wypłatę wynagrodzenia temu pracownikowi w okresie niezdolności do pracy i który, wyłącznie ze względu na ten status, wytoczy powództwo z tytułu poniesionej przez tego pracownika szkody, może zostać uznany za stronę słabszą od pozwanego ubezpieczyciela (zob. podobnie wyrok z dnia 20 lipca 2017 r., MMA IARD, C‑340/16, EU:C:2017:576, pkt 36).

37

Stwierdził on zatem, że zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001 pracodawcy, którzy wstąpili w prawa swoich pracowników do odszkodowania, mogą – jako osoby, które doznały szkody, i to niezależnie od ich rozmiaru i formy prawnej – powoływać się na szczególne przepisy jurysdykcyjne zawarte w art. 8–10 tego rozporządzenia (wyrok z dnia 20 lipca 2017 r., MMA IARD, C‑340/16, EU:C:2017:576, pkt 35).

38

W niniejszej sprawie sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy z orzecznictwa tego wynika, że państwu członkowskiemu działającemu w charakterze pracodawcy, który wstąpił w prawa do odszkodowania bezpośrednio poszkodowanej urzędniczki, w zakresie, w jakim doznała ona obrażeń w wypadku, w którym uczestniczył ubezpieczony pojazd, należy przyznać status „poszkodowanego” w rozumieniu art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012, z uwagi na fakt, że nadal wypłacało wynagrodzenie tej urzędniczce w okresie niezdolności do pracy, w związku z czym takie państwo-pracodawca korzystałoby z możliwości pozwania danego ubezpieczyciela przed sąd miejsca, w którym powód ma miejsce zamieszkania, zgodnie z art. 11 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia, gdy możliwe jest wniesienie takiego bezpośredniego powództwa.

39

Tymczasem, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 50–55 opinii, sytuacja badana przez Trybunał w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 20 lipca 2017 r., MMA IARD (C‑340/16, EU:C:2017:576), jest analogiczna do sytuacji rozpatrywanej w postępowaniu głównym. Wyrok ten został bowiem wydany w kontekście powództwa wniesionego przez podmiot prawa publicznego działający w charakterze pracodawcy, podobnie jak państwo członkowskie będące stroną powodową w niniejszym sporze w postępowaniu głównym. Ponadto jednostka ta wstąpiła w prawa do odszkodowania jednego ze swoich pracowników w okolicznościach faktycznych podobnych do okoliczności faktycznych leżących u podstaw tego sporu, ponieważ chodziło również o powództwo odszkodowawcze, którego podstawą było wynagrodzenie wypłacane pracownikowi, w tym przypadku urzędnikowi, poszkodowanemu w wypadku drogowym. W związku z tym rozważania, które Trybunał przyjął w owym wyroku, można przenieść na grunt niniejszej sprawy.

40

Analogia ta narzuca się, tym bardziej że państwo członkowskie, które działa w celu naprawienia szkody, nie jako podmiot prawa międzynarodowego publicznego, lecz jedynie jako pracodawca wstępujący w prawa jednego ze swoich pracowników, bez względu na to, czy ma on status urzędnika, podlega tym samym przepisom materialnym i proceduralnym co podmiot prawa prywatnego.

41

Ponadto, biorąc pod uwagę przedmiotowy zakres stosowania rozporządzenia nr 1215/2012, określony w jego art. 1 ust. 1, aby państwo członkowskie mogło powołać się na przepisy jurysdykcyjne przewidziane w tym rozporządzeniu, spór musi z założenia dotyczyć „spraw cywilnych i handlowych” w rozumieniu tego przepisu, co wyklucza w szczególności wykonywanie prerogatyw władzy publicznej, a zatem wykonywanie uprawnień wykraczających poza normy prawa powszechnego (zob. podobnie wyrok z dnia 4 października 2024 r., Mahá, C‑494/23, EU:C:2024:848, pkt 30–32).

42

Tym samym art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012 w związku z art. 11 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że pracodawcę, który wypłacał wynagrodzenie swojemu pracownikowi nieobecnemu w pracy w następstwie wypadku drogowego i który wstąpił w jego prawa wobec ubezpieczyciela pojazdu uczestniczącego w tym wypadku, należy uznać za „poszkodowanego” w rozumieniu tego art. 13 ust. 2, i to również w wypadku, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – stroną powodową jest państwo członkowskie działające w charakterze pracodawcy.

43

W tym kontekście bez znaczenia jest przywołana przez pozwaną w postępowaniu głównym okoliczność, że takie państwo członkowskie wykonuje ponadto zadania instytucji zabezpieczenia społecznego, ponieważ wykładnia, o którą zwrócił się sąd odsyłający, dotyczy wyraźnie jedynej sytuacji, w której dane państwo członkowskie wnosi powództwo o odszkodowanie wyłącznie jako pracodawca wstępujący w prawa pracownika do odszkodowania, a nie jako instytucja zabezpieczenia społecznego.

44

W trzeciej kolejności należy zauważyć, że w świetle brzmienia postawionego pytania sąd odsyłający wydaje się uważać, iż na podstawie art. 13 ust. 2 w związku z art. 11 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1215/2012, w przypadku gdy powód, który pozwał ubezpieczyciela, jest państwem członkowskim działającym jako pracodawca wstępujący w prawa swojego bezpośrednio poszkodowanego pracownika, to sąd miejsca zamieszkania tego pracownika ma właściwość miejscową.

45

Otóż tezy tej nie można przyjąć. Po pierwsze, należy przypomnieć, że poprzez użycie wyrażenia „sąd miejsca, w którym powód ma miejsce zamieszkania”, art. 11 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1215/2012 wskazuje bezpośrednio konkretny sąd w danym państwie członkowskim, nie odsyłając do zasad podziału właściwości miejscowej obowiązujących w tym państwie, w związku z czym, jeżeli przepis ten ma zastosowanie, określa on zarówno jurysdykcję międzynarodową, jak i właściwość miejscową tak wskazanego sądu (zob. podobnie wyrok z dnia 30 czerwca 2022 r., Allianz Elementar Versicherung, C‑652/20, EU:C:2022:514, pkt 38, 57).

46

Po drugie, z orzecznictwa Trybunału wynika, że pracodawca, który wstąpił w prawa swojego pracownika ze względu na to, iż wypłacił wynagrodzenie temu pracownikowi, poniósł własną szkodę, a zatem sam jest „poszkodowanym” w rozumieniu art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012, w związku z czym taki pracodawca może skorzystać z przewidzianej w art. 11 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia możliwości wytoczenia powództwa przeciwko ubezpieczycielowi przed sąd miejsca, w którym ma miejsce zamieszkania lub siedzibę (zob. podobnie wyroki: z dnia 13 grudnia 2007 r., FBTO Schadeverzekeringen, C‑463/06, EU:C:2007:792, pkt 31; a także z dnia 20 lipca 2017 r., MMA IARD, C‑340/16, EU:C:2017:576, pkt 35–37, 39).

47

Ponadto, ponieważ ten pracodawca, który wstąpił w prawa do odszkodowania, jako jedyny może powoływać się na roszczenia odszkodowawcze wynikające z wstąpienia w prawa, nie jest konieczne wymaganie od niego wniesienia sprawy do sądu miejsca zamieszkania pracownika, aby uniknąć ryzyka mnożenia sądów rozpatrujących sprawę. Zgodnie ze stwierdzeniem zawartym w pkt 42 niniejszego wyroku rozważania te odnoszą się również do przypadku, w którym – tak jak w niniejszej sprawie – wspomniany pracodawca, który wstąpił w prawa pracownika, jest państwem członkowskim.

48

Po trzecie, co się tyczy konkretnie ustalenia miejsca, w którym taki pracodawca, który wstąpił w prawa pracownika, ma siedzibę, jeżeli jest on państwem członkowskim, należy przypomnieć, że z art. 63 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012 wynika, iż do celów stosowania tego rozporządzenia osoby prawne mają miejsce zamieszkania w miejscu, w którym znajduje się ich statutowa siedziba, główny organ zarządzający lub główne przedsiębiorstwo. W takiej sytuacji miejsce, w którym ma siedzibę takie państwo członkowskie będące pracodawcą, należy zdefiniować jako miejsce siedziby administracyjnej jednostki organizacyjnej zatrudniającej danego urzędnika, która, w praktyce, poniosła szkodę związaną z jego nieobecnością w czasie niezdolności do pracy. Wykładnia ta, w zakresie, w jakim zapewnia ona ścisły związek pomiędzy sądem właściwym a sporem, jest zgodna z celami przewidywalności przepisów jurysdykcyjnych, prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości i pewności prawa, które wynikają z motywów 15 i 16 wspomnianego rozporządzenia.

49

W świetle całości powyższych rozważań na postawione pytanie należy odpowiedzieć, iż art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012 w związku z art. 11 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie działające jako pracodawca wstępujący w prawa urzędnika, który doznał obrażeń w wypadku drogowym i któremu nadal wypłacano wynagrodzenie w okresie niezdolności do pracy, może, jako „poszkodowany” w rozumieniu tego art. 13 ust. 2, pozwać zakład ubezpieczający odpowiedzialność cywilną wynikającą z ruchu pojazdu uczestniczącego w tym wypadku nie przed sąd miejsca zamieszkania tego urzędnika, lecz przed sąd miejsca siedziby jednostki administracyjnej zatrudniającej tego urzędnika, gdy możliwe jest wniesienie bezpośredniego powództwa.

50

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:

Artykuł 13 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych w związku z art. 11 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia

należy interpretować w ten sposób, że:

państwo członkowskie działające jako pracodawca wstępujący w prawa urzędnika, który doznał obrażeń w wypadku drogowym i któremu nadal wypłacano wynagrodzenie w okresie niezdolności do pracy, może, jako „poszkodowany” w rozumieniu tego art. 13 ust. 2, pozwać zakład ubezpieczający odpowiedzialność cywilną wynikającą z ruchu pojazdu uczestniczącego w tym wypadku nie przed sąd miejsca zamieszkania tego urzędnika, lecz przed sąd miejsca siedziby jednostki administracyjnej zatrudniającej tego urzędnika, gdy możliwe jest wniesienie bezpośredniego powództwa.