WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)

z dnia 30 kwietnia 2025 r. ( *1 )

Odesłanie prejudycjalne – Ochrona konsumentów – Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 – Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne dotyczące żywności – Artykuł 10 ust. 1 i 3 – Szczególne warunki dotyczące oświadczeń zdrowotnych – Artykuły 13 i 14 – Wykazy dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych – Artykuł 28 ust. 5 i 6 – Środki przejściowe – Reklama promująca suplement żywnościowy przy wykorzystaniu oświadczeń zdrowotnych dotyczących substancji botanicznych wchodzących w skład tego suplementu – Oświadczenia zdrowotne, których ocena została zawieszona przez Komisję Europejską – Stosowanie rozporządzenia nr 1924/2006

W sprawie C‑386/23

mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy) postanowieniem z dnia 1 czerwca 2023 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 26 czerwca 2023 r., w postępowaniu:

Novel Nutriology GmbH

przeciwko

Verband Sozialer Wettbewerb eV,

TRYBUNAŁ (piąta izba),

w składzie: I. Jarukaitis, prezes czwartej izby, pełniący obowiązki prezesa piątej izby, D. Gratsias i E. Regan (sprawozdawca), sędziowie,

rzecznik generalny: A. Rantos,

sekretarz: N. Mundhenke, administratorka,

uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 20 czerwca 2024 r.,

rozważywszy uwagi, które przedstawili:

w imieniu Novel Nutriology GmbH – T. Büttner, Rechtsanwalt,

w imieniu Verband Sozialer Wettbewerb eV – D. Marquardt, Rechtsanwalt,

w imieniu rządu greckiego – V. Karra, E. Leftheriotou i A. Vasilopoulou, w charakterze pełnomocników,

w imieniu rządu francuskiego – M. de Lisi, H. Nunes da Silva i B. Travard, w charakterze pełnomocników,

w imieniu rządu włoskiego – G. Palmieri, w charakterze pełnomocnika, którą wspierał M. Di Benedetto, avvocato dello Stato,

w imieniu Komisji Europejskiej – B. Rous Demiri i E. Schmidt, w charakterze pełnomocników,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 17 października 2024 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 10 ust. 1 i 3 oraz art. 28 ust. 5 i 6 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz.U. 2006, L 404, s. 9; sprostowanie Dz.U. 2007, L 12, s. 3), zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 109/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 stycznia 2008 r. (Dz.U. 2008, L 39, s. 14) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1924/2006”).

2

Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Novel Nutriology GmbH a Verband Sozialer Wettbewerb eV (zwanym dalej „VSW”) w przedmiocie reklamy handlowej prowadzonej przez Novel Nutriology w celu promocji suplementu żywnościowego przy wykorzystaniu oświadczeń zdrowotnych dotyczących substancji botanicznych wchodzących w jego skład.

Ramy prawne

Prawo Unii

Dyrektywa 2002/46/WE

3

Artykuł 2 dyrektywy 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do suplementów żywnościowych (Dz.U. 2002, L 183, s. 51) stanowi:

„Do celów niniejszej dyrektywy:

a)

»suplementy żywnościowe« oznaczają środki spożywcze, których celem jest uzupełnienie normalnej diety i które są skoncentrowanym źródłem substancji odżywczych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, sprzedawanych w postaci dawek, a mianowicie w postaci kapsułek, pastylek, tabletek, pigułek i w innych podobnych formach, jak również w postaci saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w tym podobnych postaciach płynów lub proszków przeznaczonych do przyjmowania w niewielkich odmierzanych ilościach jednostkowych;

[…]”.

Rozporządzenie nr 1924/2006

4

Motywy 1, 9, 14, 16, 17, 23, 24 i 35 rozporządzenia 1924/2006 stanowią:

„(1)

Coraz więcej środków spożywczych jest etykietowanych i reklamowanych we Wspólnocie przy wykorzystaniu oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych. Dla zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów i ułatwienia im wyboru wprowadzane na rynek produkty muszą być bezpieczne i odpowiednio etykietowane […].

[…]

(9)

Istnieje szeroki zakres składników odżywczych i innych substancji, obejmujący w szczególności witaminy, składniki mineralne wraz z pierwiastkami śladowymi, aminokwasy, niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, błonnik pokarmowy, różne wyciągi roślinne i ziołowe, które wywierają określone skutki żywieniowe lub fizjologiczne i mogą znajdować się w żywności oraz być przedmiotem oświadczenia. Należy zatem ustalić ogólne zasady odnoszące się do wszystkich oświadczeń dotyczących żywności w celu zapewnienia konsumentom wysokiego poziomu ochrony, dostarczenia konsumentom wiedzy niezbędnej do dokonania wyboru z pełną znajomością faktów, jak również stworzenia dla branży spożywczej równych warunków konkurencji.

[…]

(14)

Wiele oświadczeń umieszczanych obecnie na etykietach i wykorzystywanych w reklamach żywności w niektórych państwach członkowskich dotyczy substancji, których korzystne działanie nie zostało wykazane lub co do których nie istnieje jeszcze jednoznaczne stanowisko naukowe. Należy zagwarantować, że w odniesieniu do substancji, których dotyczy oświadczenie, uzyskano potwierdzenie ich korzystnego działania odżywczego lub fizjologicznego.

[…]

(16)

Ważne jest, by oświadczenia dotyczące żywności były zrozumiałe dla konsumenta oraz właściwe jest zapewnienie wszystkim konsumentom ochrony przed oświadczeniami wprowadzającymi w błąd […].

(17)

Głównym aspektem branym pod uwagę przy stosowaniu oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych powinno być potwierdzenie naukowe, a podmioty działające na rynku spożywczym, stosując takie oświadczenia, powinny je uzasadniać. Oświadczenie powinno być potwierdzone naukowo poprzez uwzględnienie ogółu dostępnych danych naukowych i poprzez ocenę mocy naukowej dowodów.

[…]

(23)

Na stosowanie oświadczeń zdrowotnych we Wspólnocie powinno się zezwalać jedynie po dokonaniu oceny naukowej spełniającej najwyższe możliwe standardy. Aby zapewnić ujednoliconą ocenę naukową takich oświadczeń, powinna być ona przeprowadzana przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności [(EFSA)]. Wnioskodawca powinien mieć możliwość uzyskania na żądanie dostępu do akt swojej sprawy, w celu sprawdzenia stanu zaawansowania postępowania.

(24)

Obok czynników żywieniowych istnieje wiele innych czynników, które mogą mieć wpływ na stan psychiczny i zachowanie. Informowanie o tych funkcjach jest więc bardzo złożone i trudno jest w krótkim oświadczeniu na etykiecie lub w reklamie żywności zawrzeć obszerne, zgodne z prawdą i istotne informacje. Dlatego właściwe jest, przy stosowaniu oświadczeń o efektach psychologicznych i wpływie na zachowanie, wymaganie uzasadnienia naukowego.

[…]

(35)

Niezbędne są odpowiednie środki przejściowe, aby podmioty działające na rynku spożywczym mogły dostosować się do przepisów niniejszego rozporządzenia”.

5

Artykuł 1 rozporządzenia nr 1924/2006, zatytułowany „Przedmiot i zakres stosowania”, stanowi w ust. 1 i 2:

„1.   Niniejsze rozporządzenie harmonizuje przepisy ustawowe, wykonawcze i działania administracyjne państw członkowskich odnoszące się do oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych w celu zapewnienia skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego przy jednoczesnym zapewnianiu wysokiego poziomu ochrony konsumentów.

2.   Niniejsze rozporządzenie znajduje zastosowanie do oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych zawartych w przekazach komercyjnych, zarówno w etykietowaniu, przy prezentacji, jak i w reklamach żywności przeznaczonej dla konsumentów końcowych.

[…]”.

6

Artykuł 2 tego rozporządzenia, zatytułowany „Definicje”, przewiduje:

„1.   Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się:

[…]

b)

definicję »suplementu żywnościowego« zawartą w dyrektywie [2002/46];

[…]

2.   Zastosowanie mają również następujące definicje:

[…]

5)

»oświadczenie zdrowotne« oznacza każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników a zdrowiem;

[…]”.

7

Rozdział II wskazanego rozporządzenia, zatytułowany „Zasady ogólne”, zawiera art. 3–7.

8

Zgodnie z art. 3, zatytułowanym „Zasady ogólne dotyczące wszystkich oświadczeń”:

„Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne mogą być stosowane przy etykietowaniu, prezentacji i w reklamie żywności wprowadzanej na rynek we Wspólnocie jedynie w przypadku, gdy są one zgodne z przepisami niniejszego rozporządzenia.

Bez uszczerbku dla [dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/13/WE z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych (Dz.U. 2000, L 109, s. 29) oraz dyrektywy Rady 84/450/EWG z dnia 10 września 1984 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz.U. 1984, L 250, s. 17)] oświadczenia żywieniowe i zdrowotne nie mogą:

a) być nieprawdziwe, niejednoznaczne lub wprowadzające w błąd;

[…]”.

9

Artykuł 5 tego rozporządzenia, zatytułowany „Ogólne warunki”, ma następujące brzmienie:

„1.   Stosowanie oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych jest dozwolone jedynie w przypadkach, gdy spełnione są następujące warunki:

a)

na podstawie ogólnie uznanych dowodów naukowych potwierdzone zostało, że obecność lub brak albo też obniżona zawartość w danej żywności lub kategorii żywności składnika odżywczego lub innej substancji, do której odnosi się oświadczenie, ma korzystne działanie odżywcze lub fizjologiczne;

[…]

2.   Stosowanie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych jest dopuszczalne tylko w przypadku, gdy można oczekiwać, że przeciętny konsument zrozumie opisane w oświadczeniu korzystne działanie.

[…]”.

10

Artykuł 6 tego rozporządzenia, zatytułowany „Naukowe potwierdzanie oświadczeń”, stanowi w ust. 1 i 2:

„1.   Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne muszą się opierać na ogólnie przyjętych dowodach naukowych i być nimi potwierdzone.

2.   Podmiot działający na rynku spożywczym, który zamieszcza oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne, uzasadnia zastosowanie tego oświadczenia”.

11

Rozdział IV rozporządzenia nr 1924/2006, dotyczący oświadczeń zdrowotnych, obejmuje art. 10–19.

12

Zgodnie z art. 10, zatytułowanym „Warunki szczególne”:

„1.   Oświadczenia zdrowotne są zabronione, o ile nie są one zgodne z ogólnymi wymaganiami zawartymi w rozdziale II i wymaganiami szczególnymi zawartymi w niniejszym rozdziale oraz o ile nie zostało udzielone w odniesieniu do nich zezwolenie zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i nie figurują w wykaz[ach] dozwolonych oświadczeń zawartym [o których mowa] w art. 13 i 14.

[…]

3.   Odniesienie do ogólnych, nieswoistych korzyści, jakie przynosi dany składnik odżywczy lub dana żywność dla ogólnego dobrego stanu zdrowia i dla związanego ze zdrowiem dobrego samopoczucia, może być zamieszczone jedynie w przypadku, gdy towarzyszy mu [konkretne] oświadczenie zdrowotne znajdujące się w wykazach zawartych w art. 13 lub 14.

[…]”.

13

Artykuł 13 tego rozporządzenia, zatytułowany „Oświadczenia zdrowotne inne niż dotyczące zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci”, stanowi:

„1.   Oświadczenia zdrowotne opisujące lub powołujące się na:

a)

rolę składnika odżywczego lub innej substancji we wzroście, rozwoju i funkcjach organizmu, lub

b)

funkcje psychologiczne lub behawioralne, lub

[…]

które są wymienione w wykazie określonym w ust. 3, mogą być stosowane bez konieczności zachowania procedur określonych w art. 15–19, jeżeli są:

(i) oparte na ogólnie zaakceptowanych dowodach naukowych; oraz

(ii) zrozumiałe dla przeciętnego konsumenta.

2.   Państwa członkowskie dostarczają Komisji [Europejskiej] wykazy oświadczeń, o których mowa w ust. 1, w terminie do 31 stycznia 2008 r., wraz warunkami ich stosowania i z odwołaniami do konkretnych uzasadnień naukowych.

3.   Po zasięgnięciu opinii [EFSA] Komisja w terminie do 31 stycznia 2010 r. przyjmuje – zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 25 ust. 3 – wspólnotowy wykaz dopuszczalnych oświadczeń, o których mowa w ust. 1, mający na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia poprzez jego uzupełnienie oraz wszelkie niezbędne warunki stosowania tych oświadczeń.

4.   Wszelkie zmiany w wykazie, o którym mowa w ust. 3, oparte na ogólnie zaakceptowanych dowodach naukowych i mające na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia poprzez jego uzupełnienie, są przyjmowane zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 25 ust. 3, po zasięgnięciu opinii [EFSA], z inicjatywy Komisji lub na wniosek państwa członkowskiego.

5.   Dodawanie oświadczeń do wykazu, o którym mowa w ust. 3, w oparciu o nowo uzyskane dowody naukowe lub dodawanie oświadczeń zawierających wniosek o ochronę zastrzeżonych danych następuje zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 18, z wyjątkiem oświadczeń odnoszących się do rozwoju i zdrowia dzieci, na które wydawane są zezwolenia zgodnie z procedurą określoną w art. 15, 16, 17 i 19”.

14

Artykuł 14 omawianego rozporządzenia, zatytułowany „Oświadczenia o zmniejszaniu ryzyka choroby oraz oświadczenia odnoszące się do rozwoju i zdrowia dzieci”, ma następujące brzmienie:

„1.   Nie naruszając art. 2 ust. 1 lit. b) dyrektywy [2000/13], następujące oświadczenia mogą być stosowane po uzyskaniu zezwolenia na wpisanie ich do wspólnotowego wykazu dopuszczalnych oświadczeń wraz z wszelkimi niezbędnymi warunkami stosowania tych oświadczeń, zgodnie z procedurą określoną w art. 15, 16, 17 i 19 niniejszego rozporządzenia:

a)

oświadczenia o zmniejszaniu ryzyka choroby;

b)

oświadczenia odnoszące się do rozwoju i zdrowia dzieci.

2.   Oprócz wymogów ogólnych określonych w niniejszym rozporządzeniu oraz wymogów szczególnych zawartych w ust. 1, w przypadku oświadczeń o zmniejszeniu ryzyka choroby przy etykietowaniu, a jeśli ono nie występuje – w prezentacji lub w reklamie, zamieszcza się również stwierdzenie, że istnieje wiele czynników ryzyka choroby, której dotyczy oświadczenie, i że zmiana jednego z tych czynników ryzyka może wywierać korzystny wpływ lub nie wywierać go”.

15

Artykuł 15 rozporządzenia nr 1924/2006, zatytułowany „Wniosek o udzielenie zezwolenia”, stanowi w ust. 3:

„Wniosek zawiera:

[…]

c)

kopie wyników badań, które zostały przeprowadzone w odniesieniu do danego oświadczenia zdrowotnego, w tym – jeśli takie istnieją – niezależnych i poddanych ocenie środowiska badawczego badań, jak też wszelkich innych dostępnych materiałów, z których wynika, że dane oświadczenie spełnia kryteria określone w niniejszym rozporządzeniu;

[…]

e)

kopie wyników innych badań naukowych, które mają znaczenie dla danego oświadczenia zdrowotnego;

f)

propozycję sformułowania oświadczenia zdrowotnego, dla którego wnioskuje się o zezwolenie, w razie potrzeby wraz ze szczegółowymi warunkami stosowania;

[…]”.

16

Artykuł. 16 tego rozporządzenia, zatytułowany „Opinia Urzędu” stanowi w ust. 3 i 5:

„3.   W celu wydania opinii [EFSA] weryfikuje:

a)

czy oświadczenie zdrowotne jest potwierdzone danymi naukowymi;

b)

czy sformułowanie oświadczenia zdrowotnego odpowiada kryteriom określonym w niniejszym rozporządzeniu.

[…]

5.   [EFSA] przedkłada Komisji, państwom członkowskim i wnioskodawcy opinię wraz ze sprawozdaniem opisującym ocenę oświadczenia zdrowotnego oraz z uzasadnieniem opinii i informacjami, na jakich została ona oparta”.

17

Artykuł 17 rzeczonego rozporządzenia, zatytułowany „Zezwolenie wspólnotowe” stanowi w ust. 1 i 5:

„1.   Komisja przedkłada komitetowi, o którym mowa w art. 23 ust. 2, w terminie dwóch miesięcy od daty otrzymania opinii [EFSA], projekt decyzji w sprawie wykazu dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, z uwzględnieniem opinii [EFSA], wszelkich odpowiednich przepisów prawa wspólnotowego oraz pozostałych uzasadnionych czynników mających znaczenie dla badanej sprawy. Jeżeli projekt decyzji nie jest zgodny z opinią [EFSA], Komisja wyjaśnia przyczyny różnic.

[…]

5.   Oświadczenia zdrowotne zawarte w wykazach, o których mowa w art. 13 i 14, mogą być stosowane zgodnie z dotyczącymi ich warunkami przez każdy podmiot działający na rynku spożywczym, o ile ich stosowanie nie jest ograniczone przepisami art. 21.

[…]”.

18

Artykuł 18 tego rozporządzenia, zatytułowany „Oświadczenia, o których mowa w art. 13 ust. 5”, ma następujące brzmienie:

„1.   Podmioty działające na rynku spożywczym, które chcą stosować oświadczenie zdrowotne nieuwzględnione w wykazie określonym w art. 13 ust. 3, mogą złożyć wniosek o włączenie oświadczenia do tego wykazu.

[…]

3.   Ważny wniosek, zgodny ze wskazówkami, o których mowa w art. 15 ust. 5, oraz wszelkie informacje dostarczone przez wnioskodawcę są niezwłocznie przesyłane [EFSA] w celu dokonania oceny naukowej oraz do wiadomości Komisji i państwom członkowskim […].

[…]”.

19

Zgodnie z art. 28 tego rozporządzenia, zatytułowanym „Środki przejściowe”:

„[…]

5.   Oświadczenia zdrowotne, o których mowa w art. 13 ust. 1 lit. a), mogą być stosowane od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia do dnia przyjęcia wykazu, o którym mowa w art. 13 ust. 3, na odpowiedzialność podmiotów działających na rynku spożywczym, pod warunkiem że są one zgodne z niniejszym rozporządzeniem i mającymi do nich zastosowanie istniejącymi przepisami krajowymi i bez uszczerbku dla zastosowanych środków bezpieczeństwa, o których mowa w art. 24.

6.   Oświadczenia zdrowotne inne niż określone w art. 13 ust. 1 lit. a) oraz art. 14 ust. 1 lit. a), które były stosowane zgodnie z przepisami krajowymi przed datą wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, podlegają następującym wymogom:

a)

w odniesieniu do oświadczeń zdrowotnych, które były przedmiotem oceny i zezwolenia w państwie członkowskim, zezwolenia są wydawane w sposób następujący:

(i)

państwa członkowskie informują Komisję w terminie do 31 stycznia 2008 r. o oświadczeniach zdrowotnych, przedstawiając sprawozdanie oceniające naukowe uzasadnienie oświadczenia;

(ii)

po konsultacji z [EFSA] Komisja, zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 25 ust. 3, przyjmuje decyzję w sprawie oświadczeń zdrowotnych, na których stosowanie wydano w taki sposób zezwolenie. Decyzje takie mają na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia poprzez jego uzupełnienie.

Oświadczenia żywieniowe, na których stosowanie nie zostało wydane zezwolenie zgodnie z powyższą procedurą, mogą być w dalszym ciągu stosowane przez okres sześciu miesięcy od przyjęcia takiej decyzji;

b)

oświadczenia zdrowotne, które nie były przedmiotem oceny i zezwolenia w państwie członkowskim: oświadczenia takie mogą w dalszym ciągu być stosowane pod warunkiem złożenia wniosku zgodnie z niniejszym rozporządzeniem przed 19 stycznia 2008 r., a oświadczenia zdrowotne, na których stosowanie nie wydano zezwolenia zgodnie z powyższą procedurą, mogą być w dalszym ciągu stosowane przez okres sześciu miesięcy od wydania decyzji zgodnie z art. 17 ust. 3”.

Rozporządzenie (UE) 432/2012

20

Zgodnie z motywami 10 i 11 rozporządzenia Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiającego wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz.U. 2012, L 136, s. 1):

„(10)

Komisja zidentyfikowała pewną liczbę oświadczeń przedstawionych do oceny, odnoszących się do substancji roślinnych lub ziołowych, powszechnie znanych jako substancje »botaniczne«, w odniesieniu do których [EFSA] nie zakończył[a] jeszcze oceny naukowej. Ponadto istnieje szereg oświadczeń zdrowotnych, w odniesieniu do których wymagana jest dalsza ocena, zanim Komisja będzie w stanie rozważyć ich włączenie lub niewłączenie do wykazu dopuszczonych oświadczeń, lub które zostały ocenione, ale z uwagi na inne uzasadnione czynniki na tym etapie ich rozpatrzenie nie może zostać ukończone przez Komisję.

(11)

Oświadczenia, których ocena [EFSA] lub rozpatrzenie przez Komisję nie zostały jeszcze zakończone, zostaną opublikowane na stronie internetowej Komisji i mogą nadal być stosowane zgodnie z art. 28 ust. 5 i 6 rozporządzenia [nr 1924/2006]”.

Rozporządzenie (UE) 536/2013

21

Motyw 9 rozporządzenia Komisji (UE) nr 536/2013 z dnia 11 czerwca 2013 r. zmieniającego rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz.U. 2013, L 160, s. 4) ma następujące brzmienie:

„W celu zapewnienia przejrzystości i pewności prawa dla wszystkich zainteresowanych stron oświadczenia, które są nadal rozpatrywane, pozostaną na stronie internetowej Komisji i mogą być nadal stosowane na podstawie art. 28 ust. 5 i 6 rozporządzenia [nr 1924/2006]”.

Prawo niemieckie

22

Paragraf 3 Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb (ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji) z dnia 3 lipca 2004 r. (BGBl. 2004 I, s. 1414), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, zatytułowany „Zakaz nieuczciwych praktyk handlowych”, stanowi:

„(1)   Nieuczciwe praktyki handlowe są niedozwolone.

(2)   Praktyki handlowe, które docierają do konsumentów lub do nich są kierowane, uważa się za nieuczciwe, gdy nie pozostają w zgodności z regułami staranności, której powinni dochować przedsiębiorcy i gdy mogą one w sposób istotny wpłynąć na zachowanie gospodarcze konsumenta.

[…]”.

23

Paragraf 3a tej ustawy, zatytułowany „Naruszenie prawa”, stanowi:

„W sposób nieuczciwy działa ten, kto narusza przepis ustawy służący w szczególności regulowaniu zachowania na rynku w interesie uczestników, jeżeli naruszenie to może istotnie naruszyć interesy konsumentów, innych uczestników rynku lub podmiotów konkurujących”.

Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne

24

Novel Nutriology oferuje do sprzedaży suplement żywnościowy (zwany dalej „rozpatrywanym produktem”), który reklamowała na swojej stronie internetowej, wykorzystując następujące oświadczenia dotyczące „wyciągu z szafranu” i „wyciągu z soku melona”, które wchodzą w skład tego produktu:

„1. Wyciąg z szafranu poprawiający nastrój.

2. Ekstrakt z szafranu Safr’Inside zawarty w [rozpatrywanym produkcie] był testowany na 50 uczestnikach przez okres 30 dni w ramach otwartego badania. Przy dawce 30 mg Safr’Inside dziennie 77 % badanych doświadczyło poprawy równowagi emocjonalnej, czuło się bardziej optymistycznie i szczęśliwie już po dwóch tygodniach przyjmowania, a 66 % czuło się również bardziej zrelaksowanymi i dynamicznymi. Po 30 dniach u 11 % badanych poprawiła się jakość snu.

3. W badaniach udowodniono, że po czterech tygodniach wyciąg z soku z melona wraz z działaniem dysmutazy ponadtlenkowej zmniejszył uczucie stresu i wyczerpania. Ponadto drażliwość i wyczerpanie zmniejszyły się o 63 %, co doprowadziło do znacznej poprawy jakości życia”.

25

Wobec uznania, że oświadczenia te są zabronione na mocy art. 10 rozporządzenia nr 1924/2006, VSW, stowarzyszenie zawodowe prawa niemieckiego, które zgodnie ze swoim statutem ma w szczególności za zadanie obronę interesów handlowych swoich członków, pismem z dnia 23 października 2019 r. wezwało Novel Nutriology do złożenia oświadczenia, że zobowiązuje się do zaprzestania stosowania do tych oświadczeń.

26

Ponieważ Novel Nutriology nie zastosowała się do tego wezwania, VSW wniosło do Landgericht Hamburg (sądu krajowego w Hamburgu, Niemcy) powództwo o zakazanie Novel Nutriology pod groźbą okresowej kary pieniężnej promocji rozpatrywanego produktu w obrocie handlowym przy użyciu oświadczeń, o których mowa w postępowaniu głównym.

27

Po uwzględnieniu przez ten sąd tej skargi Novel Nutriology wniosła apelację od wyroku wspomnianego sądu do Oberlandesgericht Hamburg (wyższego sądu krajowego w Hamburgu, Niemcy), który apelację tę oddalił.

28

Novel Nutriology wniosła skargę rewizyjną (Revision) od wyroku tego sądu do Bundesgerichtshof (federalnego trybunału sprawiedliwości, Niemcy), który jest sądem odsyłającym.

29

Sąd ten zwrócił uwagę, po pierwsze, że zgodnie z art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1924/2006 oświadczenia zdrowotne są zabronione, o ile nie są zgodne z ogólnymi wymaganiami zawartymi w rozdziale II tego rozporządzenia i wymaganiami szczególnymi zawartymi w rozdziale IV tego rozporządzenia oraz o ile nie zostało udzielone w odniesieniu do nich zezwolenie zgodnie z tym rozporządzeniem i nie figurują w wykazie dozwolonych oświadczeń, o którym mowa w jego art. 13 i 14.

30

Po drugie, zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006 odniesienia do ogólnych, nieswoistych korzyści, jakie przynosi dany składnik odżywczy lub dana żywność dla ogólnego dobrego stanu zdrowia i dla związanego ze zdrowiem dobrego samopoczucia, mogą być zamieszczone jedynie w przypadku, gdy towarzyszy im oświadczenie zdrowotne znajdujące się w wykazach, o których mowa w art. 13 i 14 tego rozporządzenia.

31

W tym względzie, po stwierdzeniu, że Oberlandesgericht Hamburg (wyższy sąd krajowy w Hamburgu) nie naruszył prawa, orzekając, iż oświadczenia, o których mowa w postępowaniu głównym, stanowią „oświadczenia zdrowotne” w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 5 oraz art. 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1924/2006, sąd odsyłający wskazał jednak, że nie rozstrzygnięto kwestii, czy przepisy art. 10 ust. 1 i 3 tego rozporządzenia mają zastosowanie do oświadczeń zdrowotnych dotyczących substancji botanicznych, w sytuacji gdy EFSA i Komisja nie zakończyły badania tych oświadczeń prowadzonego w celu ich ewentualnego włączenia do wykazów, o których mowa w art. 13 i 14 tego rozporządzenia.

32

Odpowiedź na to pytanie ma decydujące znaczenie dla umożliwienia temu sądowi wydania orzeczenia w sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym, ponieważ jego zdaniem w przypadku gdyby art. 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1924/2006 miał zastosowanie, złożony przez VSW wniosek o zakazanie Novel Nutriology promocji rozpatrywanego produktu przy użyciu oświadczeń, o których mowa w postępowaniu głównym, powinien zostać uwzględniony ze względu na to, że oświadczenia te są zabronione na mocy tego rozporządzenia.

33

Sąd odsyłający wskazał, że zgodnie z wykładnią przyjętą przez część sądów niemieckich art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006 nie ma zastosowania w okolicznościach takich jak te, które zaistniały w sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym. Prawodawca Unii przewidział bowiem jedynie ograniczony zakaz stosowania ogólnych i nieswoistych oświadczeń zdrowotnych, w myśl którego ogólne odniesienia do zdrowia są zakazane tylko wtedy, gdy nie towarzyszą im konkretne oświadczenia zawarte w wykazach, o których mowa w art. 13 lub 14 tego rozporządzenia, co opiera się na założeniu, że wykazy te zostały sporządzone.

34

Z uwagi na zawieszenie przez EFSA i Komisję badania oświadczeń zdrowotnych dotyczących „składników botanicznych” podmiot działający na rynku spożywczym nie ma obecnie możliwości uzyskania decyzji w sprawie konkretnych oświadczeń zdrowotnych, w związku z czym żadne takie oświadczenie nie może towarzyszyć ogólnemu odniesieniu dotyczącemu zdrowia.

35

Niemożność stosowania tych przepisów tak długo, jak długo trwa bezczynność Komisji, dotyczy również sytuacji, w której zainteresowana osoba nie złożyła żadnego wniosku o włączenie oświadczeń zdrowotnych do wykazów, o których mowa w art. 13 lub 14 rozporządzenia nr 1924/2006, ponieważ taki wniosek nie miałby żadnej szansy na uwzględnienie w najbliższej przyszłości ze względu na zawieszenie badania oświadczeń zdrowotnych dotyczących substancji botanicznych.

36

Za tym, że art. 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1924/2006 nie ma zastosowania, przemawia ponadto okoliczność, że wieloletnia bezczynność Komisji mogłaby zostać uznana za nieproporcjonalne ograniczenie wolności prowadzenia działalności gospodarczej ustanowionej w art. 16 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”), a także za nieuzasadnione nierówne traktowanie w stosunku do możliwości reklamowych konkurentów, których wnioski o włączenie oświadczeń zdrowotnych do wykazów, o których mowa w art. 13 lub 14 tego rozporządzenia, dotyczą substancji ocenionych przez EFSA i zbadanych przez Komisję.

37

Zgodnie z drugą wykładnią, określoną przez sąd odsyłający jako „przeważającą” w sądach niemieckich, art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006 ma zastosowanie do substancji botanicznych. Jednakże wymogi tego przepisu należy uznać za spełnione, gdy odniesieniu do ogólnych korzystnych skutków takiej substancji towarzyszy konkretne oświadczenie zdrowotne, które może być stosowane na warunkach określonych w art. 28 ust. 5 i 6 tego rozporządzenia.

38

Za taką wykładnią przemawia fakt, że w treści art. 10 ust. 1 i 3 rzeczonego rozporządzenia nie wprowadzono rozróżnienia ze względu na to, czy oświadczenia zdrowotne odnoszą się one do „substancji botanicznych”, czy też nie.

39

Ponadto wykładnia teleologiczna sprzeciwiałaby się temu, aby reklama wykorzystująca nieswoiste oświadczenia zdrowotne dotyczące „substancji botanicznych” mogła być całkowicie zwolniona z ograniczeń przewidzianych w tymże art. 10 ust. 1 i 3 w braku pełnej oceny naukowej konkretnych oświadczeń zdrowotnych, które powinny im towarzyszyć. Istniałoby bowiem wówczas ryzyko, że konsumenci nie będą w stanie odróżnić suplementów żywnościowych od roślinnych lub ziołowych produktów leczniczych i że – wbrew intencji prawodawcy Unii – stosowanie suplementów żywnościowych opatrzonych niezweryfikowanymi oświadczeniami zdrowotnymi mogłoby nadal stanowić zagrożenie dla zdrowia pacjentów.

40

Ponadto uzasadniony interes podmiotów działających na rynku spożywczym w posługiwaniu się oświadczeniami zdrowotnymi w odniesieniu do „substancji botanicznych” mógł zostać w wystarczającym stopniu uwzględniony, ponieważ w motywie 11 rozporządzenia nr 432/2012 i w motywie 9 rozporządzenia nr 536/2013 Komisja podkreśliła, że oświadczenia zdrowotne, których rozpatrywanie nie zostało jeszcze zakończone, pozostaną na jej stronie internetowej i mogą być nadal stosowane na podstawie art. 28 ust. 5 i 6 rozporządzenia nr 1924/2006.

41

Wreszcie sąd odsyłający stoi na stanowisku, że oświadczenia zdrowotne, o których mowa w postępowaniu głównym, a które dotyczą funkcji psychologicznych w rozumieniu art. 13 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia, nie mogą być nadal stosowane na podstawie art. 28 ust. 6 lit. b) rzeczonego rozporządzenia, ponieważ Novel Nutriology nie złożyła w odniesieniu do nich żadnego wniosku o udzielenie zezwolenia na podstawie tego rozporządzenia przed dniem 19 stycznia 2008 r. Oberlandesgericht Hamburg (wyższy sąd krajowy w Hamburgu) stwierdził bowiem – co nie zostało zakwestionowane w ramach skargi rewizyjnej – że w odniesieniu do wyciągu z soku melona wchodzącego w skład rozpatrywanego produktu spółka ta nie złożyła żadnego wniosku, zaś wniosek dotyczący wchodzącego w skład tego produktu wyciągu z szafranu został złożony w dniu 13 stycznia 2009 r.

42

W tych okolicznościach Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:

„Czy substancje roślinne lub ziołowe (zwane dalej »substancjami botanicznymi«) mogą być reklamowane za pomocą oświadczeń zdrowotnych (art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1924/2006) lub odniesień do ogólnych, nieswoistych korzyści, jakie przynosi dany składnik odżywczy lub dana żywność dla ogólnego dobrego stanu zdrowia i dla związanego ze zdrowiem dobrego samopoczucia (art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006), jeżeli w odniesieniu do takich oświadczeń nie zostało udzielone zezwolenie zgodnie z tym rozporządzeniem i nie figurują one w wykazach dopuszczonych oświadczeń przewidzianych w art. 13 i 14 wskazanego rozporządzenia (art. 10 ust. 1 [tego] rozporządzenia) lub jeżeli odniesieniom tym nie towarzyszy konkretne oświadczenie zdrowotne znajdujące się w wykazach przewidzianych w art. 13 lub 14 rozporządzenia nr 1924/2006 (art. 10 ust. 3 tego rozporządzenia), tak długo, jak długo nie zostały zakończone ocena [EFSA] i rozpatrywanie przez Komisję włączenia zgłoszonych oświadczeń w odniesieniu do »substancji botanicznych« do wykazów wspólnotowych przewidzianych w art. 13 i 14 rozporządzenia nr 1924/2006?”.

W przedmiocie pytania prejudycjalnego

43

Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1924/2006 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by w ramach reklamy komercyjnej suplementu żywnościowego zawierającego „substancje botaniczne” w rozumieniu rozporządzenia nr 432/2012 – do czasu zakończenia przez Komisję badania oświadczeń zdrowotnych dotyczących substancji botanicznych prowadzonego w celu umieszczenia ich w wykazach dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 13 i 14 rozporządzenia nr 1924/2006 – istniała możliwość posługiwania się konkretnymi oświadczeniami zdrowotnymi dotyczącymi takich substancji lub zamieszczania odniesienia do ogólnych, nieswoistych korzyści, jakie substancja taka przynosi dla ogólnego stanu zdrowia i związanego ze zdrowiem dobrego samopoczucia, w sytuacji gdy takiemu odniesieniu nie towarzyszy konkretne oświadczenie zdrowotne zawarte we wspomnianych wykazach.

44

Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006 ma ono zastosowanie do oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych zawartych w przekazach komercyjnych dotyczących żywności, która jako taka jest przeznaczona dla konsumentów końcowych, w tym – jak wynika z art. 2 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia w związku z art. 2 lit. a) dyrektywy 2002/46 – suplementów żywnościowych.

45

Zgodnie z art. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1924/2006 oświadczenia takie mogą być stosowane przy etykietowaniu, prezentacji i w reklamie żywności wprowadzanej na rynek w Unii Europejskiej jedynie w przypadku, gdy są one zgodne z przepisami tego rozporządzenia.

46

W tym kontekście należy w pierwszej kolejności podkreślić, że szczególne wymogi dotyczące oświadczeń zdrowotnych określono w rozdziale IV rozporządzenia nr 1924/2006, do którego należy art. 10 ust. 1, zgodnie z którym oświadczenia zdrowotne są zabronione, chyba że, po pierwsze, są one zgodne z ogólnymi wymaganiami ustanowionymi w rozdziale II tego rozporządzenia oraz z wymaganiami szczególnymi przewidzianymi we wspomnianym rozdziale IV, a po drugie, zostało udzielone w odniesieniu do nich zezwolenie zgodnie z rzeczonym rozporządzeniem i figurują w wykazach dozwolonych oświadczeń, o których mowa w jego art. 13 i 14.

47

Tym samym art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1924/2006 ustanawia ogólny zakaz stosowania oświadczeń zdrowotnych, z wyjątkiem oświadczeń zawartych w wykazach dozwolonych oświadczeń, o których mowa w art. 13 lub w art. 14 tego rozporządzenia (wyrok z dnia 30 stycznia 2020 r., Dr. Willmar Schwabe,C‑524/18, EU:C:2020:60, pkt 37).

48

Ponadto art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006 stanowi, że wszelkim odniesieniom do ogólnych, nieswoistych korzyści, jakie dany składnik odżywczy lub dana żywność przynosi dla zdrowia, musi towarzyszyć konkretne oświadczenie zdrowotne znajdujące się w wykazach, o których mowa w art. 13 lub 14 tego rozporządzenia.

49

Artykuł 10 wspomnianego rozporządzenia wprowadza zatem rozróżnienie pomiędzy dwiema kategoriami oświadczeń zdrowotnych, a mianowicie z jednej strony konkretnymi oświadczeniami zdrowotnymi, o których mowa w ust. 1 tego artykułu, a z drugiej strony „ogólnymi” oświadczeniami zdrowotnymi, stanowiącymi odniesienie do ogólnych, nieswoistych korzyści dla ogólnego stanu zdrowia, o których to oświadczeniach jest mowa w ust. 3 tego artykułu (zob. podobnie wyrok z dnia 30 stycznia 2020 r., Dr. Willmar Schwabe, C‑524/18, EU:C:2020:60, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).

50

Z powyższych rozważań wynika, że stosowanie konkretnego oświadczenia zdrowotnego jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy znajduje się ono w jednym z wykazów dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 1 tego rozporządzenia, przy czym każdemu ogólnemu oświadczeniu zdrowotnemu musi towarzyszyć takie konkretne oświadczenie.

51

W drugiej kolejności należy podkreślić, że umieszczanie konkretnych oświadczeń zdrowotnych w tych wykazach podlega różnym procedurom udzielania zezwoleń mającym na celu w szczególności zagwarantowanie, jak wynika z art. 6 wspomnianego rozporządzenia w związku z jego motywem 23, by oświadczenia te były potwierdzone naukowo.

52

Co się tyczy w szczególności oświadczeń zdrowotnych opisujących funkcje psychologiczne lub behawioralne lub wspominających o nich, które sąd odsyłający uważa za kategorię oświadczeń obejmującą oświadczenia, o których mowa w postępowaniu głównym, art. 13 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1924/2006 w związku z motywem 24 tego rozporządzenia pozwala na posługiwanie się takimi oświadczeniami, tylko jeśli spełnione są pewne warunki, w tym, po pierwsze, oświadczenia te opierają się na ogólnie zaakceptowanych dowodach naukowych, a po drugie, są zrozumiałe dla przeciętnego konsumenta.

53

Wymóg, aby dopuszczalne oświadczenia zdrowotne opisujące funkcje psychologiczne lub behawioralne lub wspominające o nich znajdowały się w wykazie, o którym mowa w art. 13 rozporządzenia nr 1924/2006, jest zatem uzasadniony potrzebą zapewnienia naukowo potwierdzonego charakteru i prawidłowego zrozumienia takich oświadczeń zawartych w przekazach komercyjnych dotyczących żywności przeznaczonej jako taka dla konsumentów końcowych.

54

W trzeciej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 13 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia Komisja była zobowiązana do zasięgnięcia opinii EFSA w celu przyjęcia najpóźniej do dnia 31 stycznia 2010 r. wykazu dopuszczalnych oświadczeń zdrowotnych, o których mowa w ust. 1 tego artykułu.

55

Jednakże, jak przyznała Komisja na rozprawie przed Trybunałem, ocena oświadczeń zdrowotnych dotyczących substancji botanicznych została zawieszona, a wykaz dotyczący takich oświadczeń nie został jeszcze sporządzony.

56

Ponadto w motywie 9 rozporządzenia nr 536/2013 wskazano zasadniczo, że oświadczenia zdrowotne, których badanie nie zostało zakończone, pozostaną na stronie internetowej Komisji i mogą być nadal stosowane, zgodnie ze środkami przejściowymi przewidzianymi w art. 28 ust. 5 i 6 rozporządzenia nr 1924/2006.

57

Co się tyczy w szczególności oświadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 13 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1924/2006, które opisują funkcje psychologiczne lub behawioralne lub wspominają o nich, są one objęte art. 28 ust. 6 rozporządzenia nr 1924/2006, o ile były stosowane zgodnie z przepisami krajowymi obowiązującymi przed datą wejścia w życie tego rozporządzenia.

58

W niniejszej sprawie, jak wynika z pkt 41 niniejszego wyroku, sąd odsyłający wychodzi z założenia, że konkretne oświadczenia zdrowotne, o których mowa w postępowaniu głównym, są objęte na mocy przepisów przejściowych zakresem stosowania art. 28 ust. 6 lit. b) rozporządzenia nr 1924/2006.

59

Zgodnie z tym przepisem oświadczenia zdrowotne, o których mowa w szczególności w art. 13 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1924/2006, które nie były przedmiotem oceny i zezwolenia w państwie członkowskim, mogą być w dalszym ciągu stosowane pod warunkiem złożenia wniosku zgodnie z tym rozporządzeniem przed dniem 19 stycznia 2008 r.

60

Jednakże w niniejszej sprawie, jak wynika z pkt 41 niniejszego wyroku, sąd odsyłający wyjaśnia, że jedno z dwóch oświadczeń, o których mowa w postępowaniu głównym, było przedmiotem spóźnionego wniosku na podstawie art. 28 ust. 6 lit. b) rozporządzenia nr 1924/2006, podczas gdy w odniesieniu do drugiego oświadczenia nie złożono żadnego wniosku.

61

W konsekwencji stosowanie oświadczeń takich jak te, o których mowa w postępowaniu głównym, nie może być dozwolone na podstawie systemu przejściowego przewidzianego w art. 28 ust. 6 rozporządzenia nr 1924/2006, lecz może ono być dozwolone jedynie na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1924/2006. Wynika z tego, że na stosowanie takich oświadczeń nie można zezwolić dopóty, dopóki Komisja nie zakończy ich badania.

62

Taka wykładnia jest zasadna tym bardziej, że w art. 28 wspomnianego rozporządzenia prawodawca Unii wyraźnie przewidział środki przejściowe, które – jak stanowi motyw 35 tego rozporządzenia – mają na celu umożliwienie podmiotom działającym na rynku spożywczym dostosowania się do wymogów tego rozporządzenia.

63

Wykładnię tę potwierdza cel rozporządzenia nr 1924/2006, którym – jak stanowi jego art. 1 ust. 1 – jest zapewnienie skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów, w szczególności przed oświadczeniami wprowadzającymi w błąd, poprzez ułatwienie im wyboru dzięki wprowadzaniu na rynek bezpiecznych i odpowiednio oznakowanych produktów. Ponadto zgodnie z orzecznictwem Trybunału ochrona zdrowia jest również jednym z głównych celów rzeczonego rozporządzenia (wyrok z dnia 30 stycznia 2020 r., Dr. Willmar Schwabe, C‑524/18, EU:C:2020:60, pkt 35, 55 i przytoczone tam orzecznictwo).

64

Aby osiągnąć cele polegające na zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów oraz ochrony zdrowia ludzkiego, konsumentom należy w szczególności udzielić niezbędnych informacji, aby umożliwić im dokonanie wyboru z pełną świadomością faktów (zob. podobnie wyrok z dnia 14 lipca 2016 r., Verband Sozialer Wettbewerb, C‑19/15, EU:C:2016:563, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).

65

W związku z tym, jak wskazano w motywie 23 rozporządzenia nr 1924/2006, na stosowanie oświadczeń zdrowotnych w Unii powinno się zezwalać jedynie po dokonaniu oceny naukowej spełniającej najwyższe standardy, która – aby zapewnić zharmonizowaną ocenę – powinna być przeprowadzana przez EFSA (zob. podobnie wyrok z dnia 30 stycznia 2020 r., Dr. Willmar Schwabe, C‑524/18, EU:C:2020:60, pkt 55).

66

W tych okolicznościach art. 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1924/2006 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by podmiot działający na rynku spożywczym stosował oświadczenia zdrowotne dotyczące substancji botanicznych dopóty, dopóki Komisja nie zakończy badania takich oświadczeń w celu umieszczenia ich w wykazach dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, chyba że stosowanie takich oświadczeń jest dozwolone na podstawie środków przejściowych przewidzianych w tym rozporządzeniu.

67

Wykładni tej nie podważa ustanowiona w art. 16 Karty zasada wolności prowadzenia działalności gospodarczej.

68

W tym względzie należy bowiem przede wszystkim przypomnieć, że ta zasada, która chroni wolność prowadzenia działalności gospodarczej i handlowej, swobodę wykorzystywania, w granicach odpowiedzialności za własne działania, zasobów gospodarczych, technicznych i finansowych, jakimi dysponuje przedsiębiorstwo, a także swobodę zawierania umów (wyrok z dnia 27 czerwca 2024 r., Gestore dei Servizi Energetici, C‑148/23, EU:C:2024:555, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo), nie ma charakteru absolutnego, lecz powinna być rozpatrywana przez pryzmat jej funkcji w społeczeństwie (zob. podobnie wyrok z dnia 29 lutego 2024 r., cdVet Naturprodukte, C‑13/23, EU:C:2024:175, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).

69

Co więcej, w art. 52 ust. 1 Karty dopuszcza się wprowadzenie ograniczeń w wykonywaniu ustanowionych w niej praw i wolności, o ile przewidziane są one ustawą, szanują istotę tych praw i wolności i, z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności, są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób.

70

Wreszcie gdy zachodzi konflikt pomiędzy kilkoma prawami chronionymi w porządku prawnym Unii, oceny ich ograniczeń należy dokonywać, przestrzegając konieczności pogodzenia wymogów związanych z ochroną poszczególnych praw oraz zapewnienia odpowiedniej równowagi między nimi (wyrok z dnia 29 lutego 2024 r., cdVet Naturprodukte, C‑13/23, EU:C:2024:175, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).

71

W niniejszej sprawie należy, po pierwsze, zauważyć, że wymóg dotyczący uprzedniego uzyskania zezwolenia na stosowanie konkretnych oświadczeń zdrowotnych i umieszczenia ich w wykazach, o których mowa w art. 13 i 14 rozporządzenia nr 1924/2006, nie pozbawia podmiotów działających na rynku spożywczym wprowadzających do obrotu żywność zawierającą substancje botaniczne wszelkiej możliwości wprowadzania na rynek takiej żywności, lecz jedynie skutkuje zakazem jej promocji za pomocą oświadczeń zdrowotnych, które nie zostały uprzednio ocenione i na które nie udzielono zezwolenia zgodnie z tym rozporządzeniem.

72

Ponadto okoliczność, że oświadczenia zdrowotne dotyczące substancji botanicznych nie mogą być przedmiotem takiego zezwolenia dopóty, dopóki Komisja nie zakończy ich badania w celu ewentualnego umieszczenia ich w wykazach dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, nie skutkuje całkowitym uniemożliwieniem stosowania tych oświadczeń. Jak wynika bowiem z pkt 57–59 niniejszego wyroku, prawodawca Unii przewidział środki przejściowe mające na celu przyznanie takim podmiotom możliwości posłużenia się takimi oświadczeniami. Jest tak w szczególności w przypadku oświadczeń zdrowotnych, które, podobnie jak oświadczenia, o których mowa w postępowaniu głównym, opisują funkcje psychologiczne lub behawioralne lub wspominają o nich i które mogą być w dalszym ciągu stosowane na podstawie art. 28 ust. 6 rozporządzenia nr 1924/2006, z zastrzeżeniem spełnienia przez dany podmiot gospodarczy przewidzianych w tym przepisie warunków.

73

W tych okolicznościach, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 43 opinii, zastosowanie art. 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1924/2006 do dotyczących substancji botanicznych oświadczeń zdrowotnych, które opisują funkcje psychologiczne lub behawioralne lub wspominają o nich, nie narusza samej istoty wolności prowadzenia działalności gospodarczej.

74

Po drugie, jak wskazano w pkt 63–66 niniejszego wyroku, zakaz reklamowania żywności zawierającej substancje botaniczne za pomocą oświadczeń zdrowotnych, które nie zostały uprzednio ocenione i na które nie wydano zezwolenia zgodnie z tym rozporządzeniem, odpowiada celowi, jakim jest ochrona zdrowia ludzkiego i ochrona konsumentów.

75

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem cel ochrony zdrowia ma nadrzędne znaczenie w stosunku do interesów o charakterze gospodarczym, ponieważ znaczenie tego celu może uzasadniać negatywne konsekwencje gospodarcze, nawet o dużym zasięgu (wyrok z dnia 24 lutego 2022 r., Agenzia delle dogane e dei monopoli i Ministero dell’Economia e delle Finanze, C‑452/20, EU:C:2022:111, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).

76

W niniejszej sprawie należy zatem uznać, jak wskazał w istocie rzecznik generalny w pkt 44 opinii, że zakaz reklamowania żywności zawierającej substancje botaniczne za pomocą opisujących funkcje psychologiczne lub behawioralne lub wspominających o nich oświadczeń zdrowotnych, które nie zostały uprzednio ocenione, na które nie wydano zezwolenia zgodnie z rozporządzeniem nr 1924/2006 i które również nie są dozwolone na podstawie przewidzianych w nim środków przejściowych, pozwala na zapewnienie właściwej równowagi pomiędzy prawami podstawowymi, które należy pogodzić, bez nadmiernego naruszania uzasadnionego prawa podmiotów gospodarczych działających w sektorze spożywczym do prowadzenia działalności gospodarczej.

77

Zasada równego traktowania nie może również prowadzić do wykładni odmiennej niż ta przyjęta w pkt 66 niniejszego wyroku.

78

Zasada ta, ustanowiona w art. 20 Karty, wymaga bowiem, aby porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób, a sytuacje odmienne nie były traktowane w sposób jednakowy, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione. Odmienne traktowanie jest uzasadnione, jeżeli jest oparte na kryterium obiektywnym i racjonalnym, to znaczy w sytuacji gdy pozostaje ono w związku z prawnie dopuszczalnym celem realizowanym przez dane przepisy oraz gdy jest proporcjonalne do celu realizowanego za pomocą danego traktowania (wyrok z dnia 23 listopada 2023 r., Seven.One Entertainment Group, C‑260/22, EU:C:2023:900, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).

79

Zgodnie z orzecznictwem Trybunału oceny porównywalności sytuacji w celu dokonania oceny przestrzegania wspomnianej zasady ogólnej należy dokonywać w świetle celu aktu, w który wpisuje się dana norma (zob. podobnie wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., HDI Global i MS Amlin Insurance, C‑771/22 i C‑45/23, EU:C:2024:644, pkt 84 i przytoczone tam orzecznictwo).

80

Jak wskazano w pkt 63 niniejszego wyroku, rozporządzenie nr 1924/2006 ma na celu osiągnięcie wysokiego poziomu ochrony konsumentów i zdrowia ludzkiego. Artykuł 10 ust. 1 i 3 tego rozporządzenia przyczynia się do realizacji tego celu, gwarantując konsumentom, że oświadczenia zdrowotne służące do reklamowania żywności zostały zweryfikowane naukowo, co ma im umożliwić dokonanie wyboru z pełną świadomością faktów.

81

W konsekwencji, biorąc pod uwagę ten cel, porównanie podmiotów działających na rynku spożywczym zamierzających stosować oświadczenia zdrowotne w celu reklamowania sprzedawanej przez nie żywności należy przeprowadzić z uwzględnieniem uzasadnienia naukowego takich oświadczeń.

82

Wynika z tego, że zgodnie z zasadą równego traktowania wszystkie podmioty działające na rynku spożywczym muszą przestrzegać przepisów zawartych w art. 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1924/2006.

83

W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na zadane pytanie powinna brzmieć: art. 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1924/2006 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by w ramach reklamy komercyjnej suplementu żywnościowego zawierającego „substancje botaniczne” w rozumieniu rozporządzenia nr 432/2012 – do czasu zakończenia przez Komisję badania oświadczeń zdrowotnych dotyczących substancji botanicznych prowadzonego w celu umieszczenia ich w wykazach dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 13 i 14 rozporządzenia nr 1924/2006 – istniała możliwość posługiwania się konkretnymi oświadczeniami zdrowotnymi dotyczącymi takich substancji i opisującymi funkcje psychologiczne lub behawioralne lub wspominającymi o nich lub też zamieszczania odniesienia do ogólnych, nieswoistych korzyści, jakie substancja taka przynosi dla ogólnego stanu zdrowia i związanego ze zdrowiem dobrego samopoczucia, w sytuacji gdy takiemu odniesieniu nie towarzyszy konkretne oświadczenie zdrowotne zawarte we wspomnianych wykazach, chyba że stosowanie takich oświadczeń jest dozwolone zgodnie z warunkami art. 28 ust. 6 tego rozporządzenia.

W przedmiocie kosztów

84

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

 

Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

 

Artykuł 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 109/2008 z dnia 15 stycznia 2008 r.,

 

należy interpretować w ten sposób, że:

 

stoi on na przeszkodzie temu, by w ramach reklamy komercyjnej suplementu żywnościowego zawierającego „substancje botaniczne” w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiającego wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci – do czasu zakończenia przez Komisję Europejską badania oświadczeń zdrowotnych dotyczących substancji botanicznych prowadzonego w celu umieszczenia ich w wykazach dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 13 i 14 rozporządzenia nr 1924/2006, ze zmianami – istniała możliwość posługiwania się konkretnymi oświadczeniami zdrowotnymi dotyczącymi takich substancji i opisującymi funkcje psychologiczne lub behawioralne lub wspominającymi o nich lub też zamieszczania odniesienia do ogólnych, nieswoistych korzyści, jakie substancja taka przynosi dla ogólnego stanu zdrowia i związanego ze zdrowiem dobrego samopoczucia, w sytuacji gdy takiemu odniesieniu nie towarzyszy konkretne oświadczenie zdrowotne zawarte we wspomnianych wykazach, chyba że stosowanie takich oświadczeń jest dozwolone zgodnie z warunkami art. 28 ust. 6 tego rozporządzenia.

 

Podpisy


( *1 ) Język postępowania: niemiecki.