–

w imieniu IMI – Imagens Médicas Integradas S.A. – A. Dias Henriques, R. Oliveira, M. Rodrigues Caldeira i M. Valente, advogados,

–

w imieniu Synlabhealth II S.A. – A. Martins Ferreira, advogado,

–

w imieniu SIBS – Sociedade Gestora de Participações Sociais S.A. i in. – M. de Abreu Castelo Branco, J. Pateira Ferreira i C. Pinto Correia, advogados,

–

w imieniu Autoridade da Concorrência – D. Cardoso, A. Cruz Nogueira i S. Parodi, advogadas,

–

w imieniu rządu portugalskiego – C. Alves, P. Barros da Costa i A. Oliveira Santos, w charakterze pełnomocników,

–

w imieniu rządu czeskiego – L. Halajová, M. Smolek i J. Vláčil, w charakterze pełnomocników,

–

w imieniu rządu greckiego – K. Boskovits, w charakterze pełnomocnika,

–

w imieniu rządu fińskiego – H. Leppo, w charakterze pełnomocnika,

–

w imieniu rządu szwedzkiego – F.-L. Göransson, w charakterze pełnomocnika,

–

w imieniu Komisji Europejskiej – P. Berghe, P. Caro de Sousa i E. Rousseva, w charakterze pełnomocników,

–

w imieniu Urzędu Nadzoru EFTA – C. Simpson, E. Gromnicka i M.‑M. Joséphidès, w charakterze pełnomocników,

1

Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni art. 7 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”).

2

Wnioski te zostały złożone w ramach trzech sporów między szeregiem przedsiębiorstw a Autoridade da Concorrência (organem ochrony konkurencji, Portugalia) w przedmiocie zgodności z prawem przeszukania pomieszczeń tych przedsiębiorstw oraz zbadania, zebrania i zajęcia w nich dowodów w ramach dochodzeń prowadzonych przez ten organ, dotyczących praktyk antykonkurencyjnych, o których mowa w art. 101 i 102 TFUE.

3

Artykuł 101 TFUE stanowi:

„1.   Niezgodne z rynkiem wewnętrznym i zakazane są wszelkie porozumienia między przedsiębiorstwami, wszelkie decyzje związków przedsiębiorstw i wszelkie praktyki uzgodnione, które mogą wpływać na handel między państwami członkowskimi i których celem lub skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji wewnątrz rynku wewnętrznego, a w szczególności te, które polegają na:

2.   Porozumienia lub decyzje zakazane na mocy niniejszego artykułu są nieważne z mocy prawa.

[…]”.

4

Zgodnie z art. 102 TFUE:

„Niezgodne z rynkiem wewnętrznym i zakazane jest nadużywanie przez jedno lub większą liczbę przedsiębiorstw pozycji dominującej na rynku wewnętrznym lub na znacznej jego części, w zakresie, w jakim może wpływać na handel między państwami członkowskimi.

Nadużywanie takie może polegać w szczególności na:

5

Artykuł 7 Karty stanowi:

„Każdy ma prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, domu i komunikowania się”.

6

Zgodnie z art. 8 Karty:

„1.   Każdy ma prawo do ochrony danych osobowych, które go dotyczą.

2.   Dane te muszą być przetwarzane rzetelnie w określonych celach i za zgodą osoby zainteresowanej lub na innej uzasadnionej podstawie przewidzianej ustawą. Każdy ma prawo dostępu do zebranych danych, które go dotyczą, i prawo do dokonania ich sprostowania.

[…]”.

7

W motywie 26 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. [101] i [102 TFUE] (Dz.U. 2003, L 1, s. 1) wskazano:

„Doświadczenie wskazuje, że istnieją przypadki, gdy dokumenty handlowe są przechowywane w domach dyrektorów lub innych osób pracujących dla przedsiębiorstwa. Dlatego w celu zapewnienia skuteczności kontroli urzędnicy i inne osoby upoważnione przez Komisję [Europejską] powinni posiadać uprawnienia do wkraczania do wszelkich pomieszczeń, włącznie z domami prywatnymi, w których mogą być przechowywane dokumenty handlowe. Jednakże wykorzystanie tego ostatniego uprawnienia powinno być możliwe po uzyskaniu zgody organu sądowego”.

8

Zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, „[j]eżeli organy ochrony konkurencji państw członkowskich lub krajowe sądy stosują krajowe prawo konkurencji do porozumień, decyzji związków przedsiębiorstw lub praktyk uzgodnionych w rozumieniu art. [101] ust. 1 [TFUE], które mogą wpływać na handel między państwami członkowskimi w rozumieniu tego przepisu, stosują również art. [101 TFUE] do takich porozumień, decyzji lub praktyk uzgodnionych. W przypadkach, gdy organy ochrony konkurencji państw członkowskich lub krajowe sądy stosują krajowe prawo konkurencji do praktyk zakazanych [w] art. [102 TFUE], stosują również art. [102 TFUE]”.

9

Artykuł 5 wspomnianego rozporządzenia stanowi:

„Organy ochrony konkurencji państw członkowskich mają prawo stosowania art. [101] i [102 TFUE] w indywidualnych sprawach. W tym celu, działając z urzędu lub na wniosek, mogą wydać następujące decyzje:

Jeżeli na podstawie informacji, które posiadają organy ochrony konkurencji państw członkowskich, warunki ustanowienia zakazu nie zostały spełnione, mogą również zdecydować, że nie ma podstaw do działania z ich strony”.

10

Artykuł 20 tego rozporządzenia, zatytułowany „Uprawnienia Komisji do przeprowadzania kontroli”, stanowi:

„1.   W celu wypełnienia obowiązków wyznaczonych niniejszym rozporządzeniem Komisja może prowadzić wszelkie konieczne kontrole przedsiębiorstw lub związków przedsiębiorstw.

2.   Urzędnicy i inne towarzyszące osoby upoważnione przez Komisję do prowadzenia kontroli mają prawo do:

[…]

3.   Urzędnicy i inne towarzyszące osoby upoważnione przez Komisję do prowadzenia kontroli wykonują swoje uprawnienia po okazaniu pisemnego upoważnienia zawierającego określenie przedmiotu i celu kontroli oraz informacje o karach przewidzianych w art. 23, w przypadku gdy okazane księgi i rejestry dotyczące spraw przedsiębiorstwa są niekompletne lub gdy odpowiedzi na pytania zadane na mocy ust. 2 niniejszego artykułu są nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd. Z odpowiednim wyprzedzeniem Komisja powiadomi o kontroli organ ochrony konkurencji państwa członkowskiego, na którego terytorium przeprowadza kontrolę.

4.   Przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw są zobowiązane do podporządkowania się kontroli nakazanej przez Komisję w drodze decyzji. Decyzja zawiera określenie przedmiotu i celu kontroli, termin jej rozpoczęcia i pouczenie o karach przewidzianych w art. 23 i 24 oraz o prawie do wniesienia odwołania od decyzji do Trybunału Sprawiedliwości. Komisja podejmuje takie decyzje po zasięgnięciu opinii organu ochrony konkurencji państwa członkowskiego, na którego terytorium ma być przeprowadzona kontrola.

[…]

6.   Jeżeli urzędnicy i inne towarzyszące osoby upoważnione przez Komisję uznają, że przedsiębiorstwo sprzeciwia się kontroli nakazanej zgodnie z niniejszym artykułem, państwo członkowskie udzieli im wszelkiej koniecznej pomocy, tam gdzie to stosowne występując o pomoc policji lub równoważnej władzy egzekwującej prawo, aby umożliwić przeprowadzenie kontroli.

7.   Jeżeli pomoc przewidziana w ust. 6 zgodnie z przepisami krajowymi wymaga uzyskania zgody organu sądowego, zostanie złożony wniosek o wydanie takiej zgody. O zgodę taką można wystąpić jako o środek zapobiegawczy.

[…]”.

11

Artykuł 21 rozporządzenia nr 1/2003, zatytułowany „Kontrola innych pomieszczeń”, przewiduje:

„1.   Jeżeli zaistnieje uzasadnione podejrzenie, że księgi lub inne rejestry dotyczące spraw przedsiębiorstwa, będące przedmiotem kontroli, które mogą mieć znaczenie dla udowodnienia poważnego naruszenia art. [101] lub [102 TFUE], są przechowywane w innych pomieszczeniach, na innym terenie lub w środkach transportu, w tym w miejscach zamieszkania dyrektorów, menedżerów lub innych pracowników przedsiębiorstwa lub związków przedsiębiorstw, Komisja może w drodze decyzji nakazać przeprowadzenie kontroli takich pomieszczeń, terenu i środków transportu.

2.   Decyzja zawiera określenie przedmiotu i celu kontroli, ustalenie terminu jej rozpoczęcia i poucza o prawie do wniesienia odwołania od decyzji do Trybunału Sprawiedliwości. W szczególności w decyzji wskazane są przyczyny, które doprowadziły Komisję do stwierdzenia, że istnieje podejrzenie w rozumieniu ust. 1. Komisja wydaje takie decyzje po zasięgnięciu opinii organu ochrony konkurencji państwa członkowskiego, na którego terytorium ma być przeprowadzona kontrola.

3.   Decyzja przyjęta na mocy ust. 1 nie może zostać wykonana bez uprzedniego uzyskania zgody krajowego organu sądowego zainteresowanego państwa członkowskiego. Krajowe organy sądowe sprawdzają, czy decyzja Komisji jest autentyczna, a przewidziane środki przymusu nie są arbitralne ani nadmiernie uciążliwe w szczególności w stosunku do wagi zarzucanego naruszenia, ciężaru poszukiwanych dowodów, zaangażowania danego przedsiębiorstwa i uzasadnionego prawdopodobieństwa, że księgi i rejestry odnoszące się do przedmiotu kontroli są przechowywane w pomieszczeniach, na wkroczenie do których trzeba posiadać zgodę. Krajowe organy sądowe mogą prosić Komisję, bezpośrednio lub za pośrednictwem organu ochrony konkurencji państwa członkowskiego, o szczegółowe wyjaśnienia dotyczące tych elementów, które są konieczne do umożliwienia im oceny proporcjonalności przewidzianych środków przymusu.

Jednakże krajowe organy sądowe nie mogą podważać konieczności przeprowadzenia kontroli ani żądać dostarczenia im informacji znajdujących się w aktach Komisji. Legalność decyzji Komisji może być rozpatrywana jedynie przez Trybunał Sprawiedliwości.

[…]”.

12

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. 2016, L 119, s. 1, sprostowanie Dz.U. 2018, L 127, s. 2, zwane dalej „RODO”) stanowi w art. 9, zatytułowanym „Przetwarzanie szczególnych kategorii danych osobowych”:

„1.   Zabrania się przetwarzania danych osobowych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe, przynależność do związków zawodowych oraz przetwarzania danych genetycznych, danych biometrycznych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej lub danych dotyczących zdrowia, seksualności lub orientacji seksualnej tej osoby.

2.   [Ustęp] 1 nie ma zastosowania, jeżeli spełniony jest jeden z poniższych warunków:

[…]

[…]”.

13

W motywach 30–34 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1 z dnia 11 grudnia 2018 r. mającej na celu nadanie organom ochrony konkurencji państw członkowskich uprawnień w celu skuteczniejszego egzekwowania prawa i zapewnienia należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego (Dz.U. 2019, L 11, s. 3) wskazano:

14

Artykuł 6 tej dyrektywy, zatytułowany „Uprawnienie do kontroli lokalu przedsiębiorstwa”, ma następujące brzmienie:

„1.   Państwa członkowskie zapewniają krajowym administracyjnym organom ochrony konkurencji możliwość prowadzenia wszelkich niezbędnych niezapowiedzianych kontroli przedsiębiorstw i związków przedsiębiorstw do celów stosowania art. 101 i 102 TFUE. Państwa członkowskie zapewniają, aby urzędnicy i inne towarzyszące osoby upoważnione lub wyznaczone przez krajowe organy ochrony konkurencji do przeprowadzania takich kontroli byli uprawnieni co najmniej do:

[…]

2.   Państwa członkowskie zapewniają, aby przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw były zobowiązane poddać się kontrolom, o których mowa w ust. 1. Państwa członkowskie zapewniają również, aby w przypadku gdy przedsiębiorstwo lub związek przedsiębiorstw sprzeciwiają się kontroli, którą nakazał przeprowadzić krajowy administracyjny organ ochrony konkurencji lub którą zatwierdził krajowy organ sądowy, krajowe organy ochrony konkurencji mogły skorzystać z niezbędnej pomocy policji lub równorzędnego organu ścigania, aby móc przeprowadzić kontrolę. Taka pomoc może być również udzielona tytułem środka zapobiegawczego.

3.   Niniejszy artykuł jest bez uszczerbku dla wymogów przewidzianych w prawie krajowym dotyczących uprzedniego zatwierdzenia takich kontroli przez krajowy organ sądowy”.

15

Artykuł 7 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Uprawnienie do kontroli innych lokali”, stanowi:

„1.   Jeżeli zaistnieje uzasadnione podejrzenie, że księgi lub inne rejestry dotyczące działalności przedsiębiorstwa oraz przedmiotu kontroli, które mogą mieć znaczenie dla udowodnienia naruszenia art. 101 lub 102 TFUE, są przechowywane w lokalach, na terenie lub w środkach transportu innych niż te, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. a) niniejszej dyrektywy, w tym w miejscach zamieszkania dyrektorów, kadry zarządzającej i innych pracowników przedsiębiorstwa lub związków przedsiębiorstw, krajowe organy ochrony konkurencji mogą przeprowadzać niezapowiedziane kontrole w takich lokalach, na takim terenie i w takich środkach transportu.

2.   Takich kontroli nie można przeprowadzać bez uprzedniej zgody krajowego organu sądowego.

3.   Państwa członkowskie zapewniają, aby urzędnicy i inne osoby towarzyszące upoważnione lub wyznaczone przez krajowe organy ochrony konkurencji do przeprowadzania kontroli zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu posiadali co najmniej uprawnienia określone w art. 6 ust. 1 lit. a), b) i c) oraz w art. 6 ust. 2”.

16

Zgodnie z art. 32 przedmiotowej dyrektywy „[p]aństwa członkowskie zapewniają, aby rodzaje środków dowodowych dopuszczalnych jako dowód przed krajowym organem ochrony konkurencji obejmowały dokumenty, oświadczenia ustne, wiadomości elektroniczne, zapisy oraz wszelkie inne przedmioty zawierające informacje, bez względu na ich formę oraz rodzaj nośnika, na którym są przechowywane”.

17

Artykuł 34 Constituição da República Portuguesa (konstytucji Republiki Portugalskiej), zatytułowany „Nienaruszalność miru domowego i korespondencji”, przewiduje:

„1.   Mir domowy, tajemnica korespondencji oraz innych środków komunikacji prywatnej są nienaruszalne.

[…]

4.   Ingerencja władz publicznych w korespondencję, usługi telekomunikacji lub wszelkie inne środki komunikacji jest zakazana, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w ustawie regulującej postępowanie karne”.

18

Lei n.o 19/2012 que aprova o novo regime da concorrência, revogando as Leis n.os 18/2003, de 11 de junho, e 39/2006, de 25 de agosto, e procede à segunda alteração à Lei n.o 2/99, de 13 de janeiro (ustawa nr 19/2012 zatwierdzająca nowe przepisy prawa konkurencji, uchylająca ustawy nr 18/2003 z dnia 11 czerwca i nr 39/2006 z dnia 25 sierpnia i dokonująca drugiej nowelizacji ustawy nr 2/99 z dnia 13 stycznia) z dnia 8 maja 2012 r. (Diário da República, seria I, nr 89, zwana dalej „ustawą o konkurencji”) stanowi w art. 2 ust. 3 i 5:

„3.   Wykładni niniejszej ustawy dokonuje się w sposób zgodny z prawem Unii Europejskiej, w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym w dziedzinie praktyk ograniczających konkurencję, które nie mogą wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

[…]

5.   W kontekście art. 101 i 102 [TFUE] stosowanie niniejszej ustawy odbywa się z poszanowaniem ogólnych zasad prawa Unii Europejskiej i [Karty]”.

19

Zgodnie z art. 18 tej ustawy:

„1.   W ramach wykonywania swoich uprawnień do nakładania kar organ ochrony konkurencji został wyposażony w następujące prawa za pośrednictwem swych organów lub swych pracowników:

[…]

[…]

2.   Podjęcie czynności przewidzianych w lit. c) i d) poprzedniego ustępu wymaga zgody właściwego organu sądowego.

[…]”.

20

Artykuł 20 ust. 1 wspomnianej ustawy stanowi, że w sprawie zgody na zajęcie dokumentów, niezależnie od ich charakteru lub nośnika, na jakim są przechowywane, oraz o nakazaniu lub zatwierdzeniu tego zajęcia decyduje organ sądowy.

21

Artykuł 20 ust. 6 tej ustawy przewiduje, że w przypadku zajęcia dokumentów objętych tajemnicą bankową w bankach lub innych instytucjach kredytowych wymagana jest uprzednia zgoda sędziego śledczego.

22

Artykuł 21 ustawy o ochronie konkurencji, w pierwotnym brzmieniu, stanowił, że:

„Do udzielenia zgody na podjęcie czynności przewidzianych w art. 18 ust. 1 lit. c) i d), w art. 19 oraz 20 właściwy jest prokurator przy sądzie miejsca siedziby organu ochrony konkurencji lub, jeżeli jest to wyraźnie przewidziane, sędzia śledczy tego sądu”.

23

Artykuł 21 ustawy o ochronie konkurencji, zmienionej lei n.o 17/2022 (ustawą nr 17/2022) z dnia 17 sierpnia 2022 r., przewiduje:

„Organ sądowy właściwy dla miejsca siedziby [organu ochrony konkurencji] może udzielić zgody na podjęcie czynności przewidzianych w art. 18 ust. 1 lit. a)–d), art. 19 i 20”.

24

Organ ochrony konkurencji wszczął dochodzenia w wielu sektorach gospodarki w Portugalii w celu ustalenia istnienia praktyk antykonkurencyjnych sprzecznych między innymi z art. 101 i 102 TFUE. Konkretniej rzecz ujmując, dochodzenia te dotyczyły, odpowiednio, potencjalnej uzgodnionej praktyki między przedsiębiorstwami, która doprowadziła do wzrostu cen za świadczenie usług w dziedzinie teleradiologii szpitalom należącym do krajowej służby zdrowia (C‑258/23), potencjalnego kartelu dotyczącego cen testów w kierunku zakażenia „COVID-19”, jakich żądano od portugalskich organów zdrowia publicznego (sprawa C‑259/23), oraz podejrzenia nadużycia pozycji dominującej w zakresie obsługi płatności (sprawa C‑260/23).

25

W tym kontekście organ ochrony konkurencji uznał za konieczne przeprowadzenie kontroli w pomieszczeniach spółek IMI – Imagens Médicas Integradas S.A. i Synlabhealth II S.A. oraz grupy SIBS (zwanych dalej „skarżącymi w postępowaniach głównych”) w celu zbadania, zebrania i zajęcia dowodów. Skierowane do właściwego organu sądowego, w tym przypadku do portugalskiej prokuratury, wnioski w celu uzyskania uprzedniej zgody na przeprowadzenie kontroli zostały uwzględnione.

26

Zgodnie z nakazami wydanymi przez prokuraturę organ ochrony konkurencji był uprawniony z jednej strony do zajęcia wszelkich dokumentów bezpośrednio lub pośrednio związanych z praktykami antykonkurencyjnymi, w szczególności wiadomości elektronicznych i dokumentów wewnętrznych służących przekazywaniu informacji między różnymi szczeblami hierarchii oraz przygotowywaniu decyzji w ramach polityki handlowej przedsiębiorstw, a z drugiej strony do badania i kopiowania zawartych w nich informacji. Jeśli chodzi w szczególności o środki kontrolne planowane wobec IMI i Synlabhealth II, w nakazach tych wyłączono zajęcie dowodów w pomieszczeniach przeznaczonych do świadczenia opieki zdrowotnej lub do przechowywania dokumentów objętych tajemnicą lekarską.

27

W trakcie kontroli pomieszczeń skarżących w postępowaniach głównych przeprowadzanej od stycznia 2021 r. do marca 2022 r. organ ochrony konkurencji zbadał korespondencję elektroniczną pracowników tych przedsiębiorstw i dokonał zajęcia plików danych uznanych za istotne dla prowadzonych przez niego dochodzeń. Tym samym zajęto, odpowiednio, 1405, 731 i 10797 plików danych.

28

Wspomniane przedsiębiorstwa zakwestionowały te kontrole przed Tribunal da Concorrência, Regulação e Supervisão (sądem ds. konkurencji, regulacji i nadzoru, Portugalia), który jest sądem odsyłającym.

29

Sąd ten zauważył, że w ustawie o konkurencji organowi ochrony konkurencji przyznano uprawnienie do dokonania zajęcia dokumentów, niezależnie od nośnika, na którym są one przechowywane, pod warunkiem że prokuratura udzieliła uprzednio na to zgodę. Wspomniany sąd zauważył również, że zgodnie z art. 20 ustawy o konkurencji uprzednia zgoda udzielona przez sędziego jest wymagana jedynie w niektórych przypadkach, a mianowicie jeżeli zgoda dotyczy kontroli przeprowadzanych w domu osoby fizycznej, w instytucji bankowej, w kancelarii adwokackiej lub w gabinecie lekarskim.

30

Zdaniem tego sądu przepisy tej ustawy spełniają kryterium leżące u podstaw prawa karnego, a mianowicie że sędzia śledczy musi interweniować, w przypadku gdy środki gromadzenia materiału dowodowego mogą naruszać prawa podstawowe, podczas gdy w innych przypadkach uznaje się za wystarczające wyrażenie zgody przez prokuraturę jako właściwy organ sądowy.

31

W tym względzie sąd odsyłający wskazuje przede wszystkim, że zgodnie z orzecznictwem portugalskich sądów właściwych w tym zakresie kontrola w przedsiębiorstwie w celu przeprowadzenia dochodzenia w przedmiocie istnienia praktyk antykonkurencyjnych nie może naruszać praw podstawowych. W szczególności wiadomości pracowników tego przedsiębiorstwa nie mogą zostać uznane za „korespondencję”, chronioną w art. 7 Karty, jeśli są przekazywane za pośrednictwem systemu komunikacji elektronicznej tego przedsiębiorstwa.

32

Sąd ten odnosi się następnie do przepisów rozporządzenia nr 1/2003 dotyczących uprawnień dochodzeniowych Komisji. Zauważa on, że na podstawie art. 20 tego rozporządzenia Komisja może prowadzić wszelkie konieczne kontrole przedsiębiorstw lub związków przedsiębiorstw oraz sprawdzać w tym kontekście księgi i inne „rejestry dotyczące spraw prowadzonych przez przedsiębiorstwo”, bez względu na sposób ich przechowywania. Na podstawie art. 21 wspomnianego rozporządzenia kontrole w innych pomieszczeniach, takich jak miejsca zamieszkania dyrektorów, menedżerów i pracowników, są również możliwe, lecz wymagają uprzedniej zgody właściwego organu sądowego. Ponadto w motywie 26 tego rozporządzenia dokumenty znajdujące się w poczcie elektronicznej przedsiębiorstw uznano za „dokumenty handlowe”.

33

Co więcej, sąd odsyłający powołał się na dyrektywę 2019/1, dotyczącą uprawnień organów ochrony konkurencji państw członkowskich. Z motywów 30 i 32 oraz z art. 6 tej dyrektywy wynika, że organy te powinny być uprawnione do uzyskiwania wszelkich informacji dotyczących przedsiębiorstwa, którego dotyczy czynność dochodzeniowa, niezależnie od nośnika, na jakim te informacje są przechowywane. W tym celu wspomniane organy powinny móc zająć wszystkie formy korespondencji, w tym wiadomości elektroniczne.

34

Sąd ten zauważa ponadto, że na podstawie art. 2 ust. 3 i 5 ustawy o ochronie konkurencji wykładni tej ustawy należy dokonywać w sposób zgodny z prawem Unii, w tym w dziedzinie praktyk antykonkurencyjnych, które nie mogą wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Ponadto w zakresie stosowania tych ostatnich przepisów ustawę tę należy stosować zgodnie z Kartą.

35

Wreszcie, wspomniany sąd odsyłający podnosi, że dokumenty rozpatrywane w niniejszych sprawach dotyczą działalności gospodarczej przedsiębiorstw, których dotyczą środki kontrolne. W niniejszym przypadku cała poczta elektroniczna ma charakter instytucjonalny, ponieważ stanowi wyłączną własność tych przedsiębiorstw, które narzucają jednostronnie swoim pracownikom warunki korzystania z tego środka komunikacji na czas trwania łączącego ich z nimi stosunku pracy. Ponadto zgodnie z wewnętrznymi regulacjami wspomnianych przedsiębiorstw taka poczta elektroniczna jest ograniczona do użytku służbowego. Jej wykorzystanie do celów osobistych i celów związanych z życiem prywatnym pracownika jest zatem zabronione.

36

Skarżące w postępowaniach głównych twierdzą natomiast, że wiadomości elektroniczne ich pracowników powinny być chronione jako „korespondencja” oraz że takie dokumenty nie mogą zostać zajęte w trakcie dochodzenia w sprawie praktyk antykonkurencyjnych zakazanych na mocy art. 101 i 102 TFUE. Pomocniczo utrzymują one, że zajęcie tych wiadomości wymaga udzielenia uprzedniej zgody przez sędziego śledczego.

37

W tych właśnie okolicznościach, w każdym z zawisłych przed nim sporów, Tribunal da Concorrência, Regulação e Supervisão (sąd ds. konkurencji, regulacji i nadzoru) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

38

Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2023 r. prezes Trybunału zdecydował na podstawie art. 54 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem o połączeniu spraw C‑258/23, C‑259/23 i C‑260/23 do łącznego rozpoznania w ramach pisemnego i ustnego etapu postępowania oraz wydania wyroku.

39

W dniu 5 marca 2024 r. te sprawy połączone zostały przydzielone czwartej izbie Trybunału w celu rozstrzygnięcia przez nią bez rozprawy, lecz z uwzględnieniem ukierunkowanej opinii w przedmiocie trzeciego pytania prejudycjalnego.

40

Opinia ta została przedstawiona w dniu 20 czerwca 2024 r., a ustny etap postępowania został następnie zamknięty.

41

W dniu 9 października 2024 r., ze względu na odejście sędziego sprawozdawcy z powodu zakończenia jego kadencji, Trybunał zdecydował o przydzieleniu niniejszych spraw połączonych nowemu sędziemu sprawozdawcy.

42

Uznając w szczególności, że kwestia dotycząca skutków wyroku z dnia 4 października 2024 r., Bezirkshauptmannschaft Landeck (Próba uzyskania wglądu do danych osobowych przechowywanych w telefonie komórkowym) (C‑548/21, EU:C:2024:830), w odniesieniu do odpowiedzi na trzecie pytanie prejudycjalne zadane w każdej z niniejszych spraw zasługiwała na uwagę powiększonego składu orzekającego, czwarta izba Trybunału na podstawie art. 60 § 3 regulaminu postępowania zwróciła się do Trybunału o przydzielenie tych spraw wielkiej izbie.

43

W dniu 18 marca 2025 r. Trybunał zdecydował o przydzieleniu wspomnianych spraw wielkiej izbie Trybunału i otworzył na nowo ustny etap postępowania.

44

Skarżące w postępowaniach głównych zakwestionowały dopuszczalność wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w całości.

45

W pierwszej kolejności twierdzą one co do zasady, że wnioski te nie spełniają wymogów przewidzianych w art. 94 regulaminu postępowania i że zadane pytania są pozbawione znaczenia dla spraw.

46

Przede wszystkim w sprawie C‑258/23 IMI uważa, że sąd odsyłający nie dostarczył Trybunałowi elementów niezbędnych do zrozumienia stanu faktycznego i prawnego sprawy w postępowaniu głównym oraz nie przedstawił kwestii prawnych, jakie się z nią wiążą. Spółka ta utrzymuje w szczególności, że ponieważ sąd odsyłający nie zwrócił uwagi Trybunału na wyrok Tribunal Constitucional (trybunału konstytucjonalnego, Portugalia) nr 91/2023 z dnia 16 marca 2023 r. w sprawie nr 559/2020, w którym to wyroku trybunał ten uznał za niezgodną z konstytucją regułę, iż organ ochrony konkurencji jest uprawniony do prowadzenia przeszukań i do zajęcia otwartych wiadomości elektronicznych za zgodą prokuratury, nie ma gwarancji, że odpowiedź udzielona przez Trybunał na zadane pytania będzie tak kompletna i użyteczna, jak to możliwe. Następnie w sprawie C‑259/23 Synlabhealth II uważa także, iż we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nie wskazano szeregu okoliczności faktycznych istotnych dla zrozumienia sporu w postępowaniu głównym, mających zastosowanie krajowych przepisów oraz związku między tymi ostatnimi przepisami a przepisami prawa Unii, o którego wykładnię wniesiono. Wreszcie, w sprawie C‑260/23 spółki grupy SIBS twierdzą, że zadane pytania nie mają znaczenia dla przedmiotu tego sporu, który powinien dotyczyć oceny legalności spornych środków w świetle prawa portugalskiego, a nie Karty.

47

W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach współpracy pomiędzy Trybunałem a sądami krajowymi ustanowionej na mocy art. 267 TFUE jedynie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i na którym spoczywa odpowiedzialność za przyszły wyrok, należy, przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy, zarówno ocena, czy dla wydania wyroku jest niezbędne uzyskanie orzeczenia prejudycjalnego, jak i ocena znaczenia pytań, z którymi zwraca się on do Trybunału. W związku z tym, jeśli postawione pytania dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał jest w zasadzie zobowiązany do wydania orzeczenia (wyrok z dnia 24 lipca 2023 r., Lin, C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606, pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo).

48

Oznacza to, że pytania dotyczące prawa Unii korzystają z domniemania posiadania znaczenia dla sprawy. Odmowa wydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie zadanego przez sąd krajowy pytania prejudycjalnego jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wniesiono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem postępowania głównego, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego niezbędnymi do udzielenia użytecznej odpowiedzi na postawione mu pytania (wyrok z dnia 24 lipca 2023 r., Lin, C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo).

49

Należy również przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, które znalazło już odzwierciedlenie w art. 94 lit. a) i b) regulaminu postępowania, konieczność dokonania wykładni prawa Unii, która byłaby użyteczna dla sądu krajowego, wymaga, aby sąd krajowy określił ramy stanu faktycznego i prawnego, w jakie wpisują się zadawane przez niego pytania, lub aby przynajmniej wyjaśnił on okoliczności faktyczne, na jakich opierają się owe pytania. Ponadto jest niezbędne – jak stanowi art. 94 lit. c) tego regulaminu – by wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zawierał omówienie powodów, dla których sąd odsyłający rozpatruje kwestię wykładni lub ważności określonych przepisów prawa Unii, jak również związku, jaki dostrzega on między tymi przepisami a uregulowaniami krajowymi, które znajdują zastosowanie w postępowaniu głównym (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo).

50

Ponadto informacje zawarte w postanowieniu odsyłającym powinny nie tylko pozwolić Trybunałowi na udzielenie użytecznych odpowiedzi, ale także umożliwić rządom państw członkowskich oraz innym zainteresowanym stronom przedstawienie uwag zgodnie z art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo).

51

W niniejszym przypadku wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zawierają wystarczające informacje, aby umożliwić Trybunałowi zrozumienie zarówno prawnych, jak i faktycznych ram sporów w postępowaniach głównych, a także znaczenia i zakresu przedłożonych pytań prejudycjalnych. Ponadto sąd odsyłający wyjaśnił powody, dla których zwrócił się do Trybunału z tymi wnioskami, oraz związek, jaki jego zdaniem istnieje między przepisami prawa Unii, w tym postanowieniami Karty, o których mowa we wspomnianych wnioskach, a przepisami prawa portugalskiego mającymi zastosowanie do tych sporów.

52

W tym względzie z wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że ich celem jest uzyskanie od Trybunału wyjaśnienia co do zakresu ochrony, jaką przyznaje art. 7 Karty przed zajęciem dokumentów handlowych, wynikających z korespondencji prowadzonej między kadrą kierowniczą i pracownikami przedsiębiorstw za pomocą poczty elektronicznej, w kontekście, w którym zastosowanie ma prawo Unii, a w szczególności art. 101 i 102 TFUE.

53

Wykładnia przepisów prawa Unii, których dotyczą wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, o której dokonanie wystąpiono do Trybunału, będzie miała wpływ na ocenę przez sąd odsyłający zgodności z prawem zajęcia dokumentów przez organ ochrony konkurencji w przypadku braku uprzedniej zgody sądu.

54

Ponadto treść zarówno uwag na piśmie, jak i interwencji podczas rozprawy wskazuje na to, że zainteresowani nie mieli żadnych trudności ze zrozumieniem stanu faktycznego i prawnego związanego z pytaniami zadanymi przez sąd odsyłający, z pojęciem znaczenia i zakresu ustaleń faktycznych leżących u ich podstaw, z zapoznaniem się z powodami, dla których sąd odsyłający uznał za konieczne ich przedstawienie, a także ostatecznie z zajęciem pełnego i użytecznego stanowiska na ten temat.

55

Pierwszą podstawę niedopuszczalności podniesioną przez skarżące w postępowaniach głównych należy zatem oddalić.

56

W drugiej kolejności w sprawie C‑259/23 Synlabhealth II utrzymuje, że w niniejszym przypadku organ ochrony konkurencji przekroczył zakres nakazu wydanego przez prokuraturę podczas przeprowadzania kontroli i zajęcia materiałów dowodowych w pomieszczeniach tej spółki i że spółka ta nie została wysłuchana w przedmiocie zadanych pytań prejudycjalnych z naruszeniem wymogów procesowych przewidzianych prawem portugalskim, z uwagi na co złożyła ona środek odwoławczy na postanowienie odsyłające. Zważywszy, że okoliczności sprawy nie zostały jeszcze w pełni ustalone, Trybunał powinien odmówić wydania orzeczenia lub przynajmniej zawiesić postępowanie – w oczekiwaniu na orzeczenie, które zostanie wydane przez Tribunal da Relação de Lisboa (sąd apelacyjny w Lizbonie, Portugalia) w ramach odwołania od takiego postanowienia odsyłającego. W sprawie C‑260/23 spółki grupy SIBS twierdzą również, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony w chwili, gdy okoliczności faktyczne nie zostały jeszcze ustalone ani nawet omówione.

57

W tym względzie należy przypomnieć, że do sądu krajowego należy podjęcie decyzji, w którym stadium postępowania sąd ten powinien przedłożyć Trybunałowi pytanie prejudycjalne (zob. podobnie wyrok z dnia 17 lipca 2008 r., Coleman, C‑303/06, EU:C:2008:415, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo).

58

Skoro do Trybunału zwrócono się z wnioskiem o wykładnię prawa Unii, który nie pozostaje w sposób oczywisty bez związku z rzeczywistością lub z przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym, i skoro Trybunał posiada niezbędne informacje, aby odpowiedzieć w sposób użyteczny na postawione mu pytania, powinien on na nie odpowiedzieć, nie stawiając sobie pytań odnośnie do domniemań w zakresie stanu faktycznego, na których opiera się sąd krajowy i których sprawdzenie należy w następnej kolejności do sądu krajowego, o ile okaże się to konieczne (zob. podobnie wyrok z dnia 17 lipca 2008 r., Coleman, C‑303/06, EU:C:2008:415, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo).

59

Drugą podstawę niedopuszczalności podniesioną przez skarżące w postępowaniach głównych należy zatem również oddalić.

60

W świetle całości powyższych rozważań pytania prejudycjalne przedłożone przez sąd odsyłający są dopuszczalne.

61

Na wstępie należy przypomnieć, że zakres zastosowania Karty w odniesieniu do działań państw członkowskich został określony w jej art. 51 ust. 1, zgodnie z którym postanowienia Karty mają zastosowanie do państw członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim państwa te stosują prawo Unii. Postanowienie to znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym prawa podstawowe chronione w porządku prawnym Unii znajdują zastosowanie we wszystkich sytuacjach podlegających prawu Unii, ale nie poza takimi sytuacjami [zob. wyroki: z dnia 26 lutego 2013 r., Åkerberg Fransson, C‑617/10, EU:C:2013:105, pkt 19; a także z dnia 6 marca 2025 r., D.K. (Zwolnienie sędziego z obowiązku rozpoznania sprawy), C‑647/21 i C‑648/21, EU:C:2025:143, pkt 38].

62

Ponieważ spory w postępowaniach głównych dotyczą kwestii poszanowania praw podstawowych podczas kontroli przeprowadzonych przez krajowy organ ochrony konkurencji w ramach dochodzeń w sprawie naruszeń art. 101 i 102 TFUE, a zatem sytuacji stosowania prawa Unii, postanowienia Karty mają zastosowanie.

63

Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy art. 7 Karty należy interpretować w ten sposób, że w zakres pojęcia „komunikowania się” w rozumieniu tego artykułu wchodzą wiadomości elektroniczne o charakterze służbowym, wymieniane między pracownikami i kadrą kierowniczą przedsiębiorstwa za pośrednictwem systemu komunikacji elektronicznej tego przedsiębiorstwa.

64

Należy bowiem uściślić, że chociaż sąd odsyłający czyni wzmiankę o pojęciu „korespondencji”, to artykuł ten odnosi się obecnie do pojęcia „komunikowania się”. Jak wynika z wyjaśnień dotyczących Karty praw podstawowych (Dz.U. 2007, C 303, s. 17), określenie „korespondencja” zostało zastąpione określeniem „komunikowanie się”, aby uwzględnić rozwój technologiczny.

65

Z art. 52 ust. 3 Karty wynika, że w zakresie, w jakim zawiera ona prawa, które odpowiadają prawom zagwarantowanym w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej „EKPC”), ich znaczenie i zakres są takie same jak znaczenie i zakres praw przyznanych przez tę konwencję. Postanowienie to nie stanowi jednak przeszkody, aby prawo Unii przyznawało szerszą ochronę.

66

W tym względzie należy zatem przypomnieć, że art. 7 Karty, dotyczący ochrony życia prywatnego i rodzinnego, określa prawa odpowiadające tym gwarantowanym przez art. 8 ust. 1 EKPC. Należy zatem, zgodnie z art. 52 ust. 3 Karty, nadać wskazanemu art. 7 to samo znaczenie i ten sam zakres co prawom przyznanym w art. 8 ust. 1 EKPC, zgodnie z wykładnią przyjętą w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (zob. podobnie wyroki: z dnia 5 października 2010 r., McB., C‑400/10 PPU, EU:C:2010:582, pkt 53; z dnia 15 listopada 2011 r., Dereci i in., C‑256/11, EU:C:2011:734, pkt 70; a także z dnia 17 grudnia 2015 r., WebMindLicenses, C‑419/14, EU:C:2015:832, pkt 70).

67

Tymczasem z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, że wiadomości przesyłane z lokali służbowych, a także z domu mogą być objęte zakresem pojęć „życia prywatnego” i „korespondencji” w rozumieniu art. 8 EKPC. Europejski Trybunał Praw Człowieka uściślił, że w celu ustalenia, czy te pojęcia mają zastosowanie, uzasadnione oczekiwanie ochrony i poszanowania życia prywatnego jest czynnikiem istotnym, choć niekoniecznie rozstrzygającym (zob. wyrok ETPC z dnia 5 września 2017 r. w sprawie Bărbulescu przeciwko Rumunii, CE:ECHR:2017:0905JUD006149608, § 73 i przytoczone tam orzecznictwo).

68

W związku z tym, ponieważ przechwytywanie przekazów telekomunikacyjnych jest ingerencją w korzystanie z prawa gwarantowanego w art. 8 ust. 1 EKPC, stanowi ono również ograniczenie wykonywania prawa ustanowionego w art. 7 Karty (wyrok z dnia 17 grudnia 2015 r., WebMindLicenses, C‑419/14, EU:C:2015:832, pkt 71).

69

Trybunał stwierdził już, że jest tak również w przypadku zajęcia korespondencji elektronicznej dokonanego w ramach kontroli w lokalach przedsiębiorstwa lub w pomieszczeniach handlowych osoby fizycznej lub lokalach spółki handlowej, które to przejęcie również stanowi ingerencję w korzystanie z prawa gwarantowanego w art. 8 EKPC (wyrok z dnia 17 grudnia 2015 r., WebMindLicenses, C‑419/14, EU:C:2015:832, pkt 72).

70

Ponadto, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 31 opinii przedstawionej w dniu 20 czerwca 2024 r., uznanie wiadomości elektronicznych za „korespondencję” w rozumieniu art. 8 ust. 1 EKPC lub za „komunikowanie się” w rozumieniu art. 7 Karty nie jest zależne od tego, czy wiadomości te zostały już odebrane przez adresata, przeczytane, czy też usunięte, ani od tego, czy wiadomości te zostały wysłane z pomieszczeń lub ze sprzętu służbowego (wyrok ETPC z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie Arregui przeciwko Hiszpanii, CE:ECHR:2024:0111JUD004254118, § 31 i przytoczone tam orzecznictwo) lub za pośrednictwem służbowej poczty elektronicznej (wyrok ETPC z dnia 3 kwietnia 2007 r. w sprawie Copland przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, CE:ECHR:2007:0403JUD006261700, §§ 41, 42), czy też od tego, czy adres nadawcy lub odbiorcy jest adresem osoby prawnej (wyrok ETPC z dnia 14 marca 2013 r. w sprawie Bernh Larsen Holding AS i in. przeciwko Norwegii, CE:ECHR:2013:0314JUD002411708, § 106), lub wreszcie czy ich treść ma charakter prywatny (wyrok ETPC z dnia 16 grudnia 1992 r. w sprawie Niemietz przeciwko Niemcom, CE:ECHR:1992:1216JUD001371088, § 32 in fine).

71

Tym samym okoliczność, że ze względu na swoją formę lub swoją treść wiadomość elektroniczna może zostać uznana za „służbową”, nie pozbawia jej ochrony, jaką art. 7 Karty gwarantuje komunikowaniu się. W tym względzie w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 5 września 2017 r. w sprawie Bărbulescu przeciwko Rumunii (CE:ECHR:2017:0905JUD006149608, § 74), w sprawie, w której prywatne wiadomości zostały wysłane z komputera służbowego, wyjaśniono, że ustanowiona przez pracodawcę zasada zobowiązująca pracowników do powstrzymania się od wszelkich działań o charakterze osobistym w miejscu pracy i zakazująca im wykorzystywania zasobów przedsiębiorstwa do celów osobistych nie ma znaczenia dla kwalifikacji tych wiadomości jako „korespondencji” w rozumieniu art. 8 ust. 1 EKPC.

72

Wreszcie, ochrona ta obejmuje także generowane przez takie wiadomości elektroniczne o charakterze służbowym dane osobowe dotyczące ruchu, które również są chronione na mocy art. 8 Karty (wyrok ETPC z dnia 16 października 2007 r. w sprawie Wieser i Bicos Beteiligungen GmbH przeciwko Austrii, CE:ECHR:2007:1016JUD007433601, § 45).

73

Z powyższych rozważań wynika, że art. 7 Karty należy interpretować w ten sposób, iż w zakres pojęcia „komunikowania się” w rozumieniu tego artykułu wchodzą wiadomości elektroniczne o charakterze służbowym, wymieniane między pracownikami i kierownictwem przedsiębiorstwa za pośrednictwem systemu komunikacji elektronicznej tego przedsiębiorstwa.

74

Poprzez pytania drugie i trzecie, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy art. 7 Karty należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie zajęciu – na które uprzednio udzielił zgody organ sądowy, taki jak portugalska prokuratura, która jest niezależna i odpowiedzialna w szczególności za ściganie karne w interesie publicznym, a także za obronę demokratycznego państwa prawnego – wiadomości elektronicznych o charakterze służbowym wymienianych między pracownikami a kadrą kierowniczą przedsiębiorstwa, które to zajęcie nastąpiło podczas kontroli prowadzonej przez organ ochrony konkurencji w ramach dochodzenia w sprawie naruszeń art. 101 lub 102 TFUE.

75

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania. Ponadto Trybunał może wziąć pod rozwagę normy prawa Unii, na które sąd krajowy nie powołał się w swoich pytaniach prejudycjalnych [wyroki: z dnia 20 marca 1986 r., Tissier, 35/85, EU:C:1986:143, pkt 9; z dnia 4 października 2024 r., Bezirkshauptmannschaft Landeck (Próba uzyskania wglądu do danych osobowych przechowywanych w telefonie komórkowym),C‑548/21, EU:C:2024:830, pkt 60].

76

Okoliczność, iż sąd krajowy powołał się formalnie w pytaniu prejudycjalnym na określone przepisy prawa Unii, nie stoi bowiem na przeszkodzie temu, by Trybunał przekazał temu sądowi wszelkie wskazówki dotyczące wykładni, które mogą być pomocne w rozstrzygnięciu rozpatrywanej przez niego sprawy, niezależnie od tego, czy sąd krajowy powołał się na nie w treści pytań. W tym względzie Trybunał powinien wyprowadzić z całości informacji przedstawionych przez wspomniany sąd, a w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, elementy prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu rozpatrywanego w postępowaniu głównym [wyrok z dnia 4 października 2024 r., Bezirkshauptmannschaft Landeck (Próba uzyskania wglądu do danych osobowych przechowywanych w telefonie komórkowym),C‑548/21, EU:C:2024:830, pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo].

77

W niniejszym przypadku poprzez pytania drugie i trzecie sąd odsyłający zastanawia się nad zgodnością z prawem zajęcia wiadomości elektronicznych wymienianych między pracownikami a kadrą kierowniczą przedsiębiorstwa, dokonywanego przy okazji kontroli prowadzonych przez organ ochrony konkurencji w pomieszczeniach służbowych lub handlowych tego przedsiębiorstwa w ramach dochodzenia w sprawie naruszenia art. 101 lub 102 TFUE. Ściślej rzecz ujmując, sąd ten dąży do ustalenia, czy na takie zajęcie może udzielić zgody organ sądowy, taki jak portugalska prokuratura, czy też wymagana jest na nie koniecznie uprzednia zgoda sądu.

78

Chociaż sąd odsyłający poprzestaje na zwróceniu się do Trybunału z pytaniem o wykładnię art. 7 Karty, który przyznaje każdemu prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, domu i komunikowania się, to w takim kontekście należy zauważyć, że dokumenty, których dotyczy zajęcie rozpatrywane w postępowaniach głównych, mogą odnosić się nie tylko do„komunikowania się” w rozumieniu tego art. 7, lecz również do danych osobowych chronionych na mocy art. 8 Karty. Okoliczność, iż uzyskane informacje wpisują się w ramy działalności zawodowej, nie może bowiem odebrać im miana danych osobowych [zob. podobnie wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Ministerstvo zdravotnictví (Dane dotyczące przedstawiciela osoby prawnej), C‑710/23, EU:C:2025:231, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo].

79

W tym względzie należy również przypomnieć, że prawo do ochrony danych osobowych jest ściśle związane z prawem do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego ustanowionym w art. 7 Karty, które uzupełnia (zob. podobnie wyroki: z dnia 9 listopada 2010 r., Volker und Markus Schecke i Eifert, C‑92/09 i C‑93/09, EU:C:2010:662, pkt 47; a także z dnia 18 grudnia 2025 r., Storstockholms Lokaltrafik, C‑422/24, EU:C:2025:980, pkt 40].

80

W tych okolicznościach w celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi należy przeformułować pytania prejudycjalne drugie i trzecie oraz uznać, że poprzez te pytania sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy art. 7 i 8 Karty należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie zajęciu – bez uprzedniej zgody sądu – wiadomości elektronicznych wymienionych pomiędzy pracownikami i kadrą kierowniczą przedsiębiorstwa podczas kontroli dokonywanej przez krajowy organ ochrony konkurencji w pomieszczeniach służbowych lub handlowych przedsiębiorstw podejrzanych o naruszenia art. 101 lub 102 TFUE.

81

W odniesieniu do zakresu praw uznanych w Karcie należy przypomnieć, że prawa podstawowe zagwarantowane w art. 7 i 8 Karty nie stanowią prerogatyw o charakterze absolutnym, lecz należy je rozważać z uwzględnieniem ich funkcji społecznej (wyroki: z dnia 21 czerwca 2022 r., Ligue des droits humains, C‑817/19, EU:C:2022:491, pkt 112; a także z dnia 22 listopada 2022 r., Luxembourg Business Registers, C‑37/20 i C‑601/20, EU:C:2022:912, pkt 45).

82

Artykuł 52 ust. 1 Karty dopuszcza bowiem wprowadzenie ograniczeń w wykonywaniu praw takich jak te ustanowione w art. 7 i 8 Karty, o ile ograniczenia te są przewidziane ustawą, szanują istotę tych praw i wolności oraz, z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności, są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób [wyroki: z dnia 9 listopada 2010 r., Volker und Markus Schecke i Eifert, C‑92/09 i C‑93/09, EU:C:2010:662, pkt 50; a także z dnia 8 grudnia 2022 r., Google (Usunięcie linków do treści, która może okazać się nieprawdziwa), C‑460/20, EU:C:2022:962, pkt 57].

83

W niniejszym przypadku należy uznać, że zajęcie korespondencji elektronicznej dokonane w ramach kontroli w lokalach przedsiębiorstwa lub w pomieszczeniach handlowych osoby fizycznej lub lokalach spółki handlowej stanowi ograniczenie w korzystaniu z prawa do życia prywatnego zapisanego w art. 7 Karty (zob. podobnie wyrok z dnia 17 grudnia 2015 r., WebMindLicenses, C‑419/14, EU:C:2015:832, pkt 72).

84

Ponadto, jeśli chodzi o wiadomości elektroniczne wymienione między kadrą kierowniczą a pracownikami przedsiębiorstwa, a także pochodzące od nich dokumenty handlowe, jest oczywiste, że w zakresie, w jakim te wiadomości elektroniczne i te dokumenty mogą również zawierać dane osobowe, zajęcie dokonane przez krajowy organ ochrony konkurencji w ramach dochodzenia stanowi również ograniczenie w wykonywaniu prawa zagwarantowanego w art. 8 Karty.

85

Takie ograniczenia mogą zatem mieć miejsce, wyłącznie jeżeli zostały przewidziane ustawą, jeżeli szanują istotę tych praw, jeżeli rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznanym przez Unię oraz jeżeli są zgodne z zasadą proporcjonalności.

86

Co się tyczy w pierwszej kolejności wymogu dotyczącego poszanowania zasady legalności, jest on w sposób oczywisty spełniony w niniejszym przypadku. Należy bowiem zauważyć, że jest bezsporne, iż środki rozpatrywane w postępowaniach głównych opierają się na art. 18–21 ustawy o ochronie konkurencji, które pozwalają w szczególności organowi ochrony konkurencji na przeprowadzanie w pomieszczeniach przedsiębiorstw podejrzanych o popełnienie naruszeń art. 101 i 102 TFUE „czynności przeszukania, zbadania, zebrania i zajęcia wyciągów z pism i innych dokumentów niezależnie od nośnika, na jakim są przechowywane, kiedy tylko okaże się to niezbędne do uzyskania dowodu”.

87

W drugiej kolejności w odniesieniu do poszanowania istoty praw podstawowych zapisanych w art. 7 i 8 Karty należy zauważyć, że jeżeli środki związane z badaniem i zajęciem dokumentów, takie jak te podjęte w postępowaniach głównych, wiążą się z dostępem do komunikowania się w rozumieniu art. 7 Karty, to mają one na celu wyłącznie uzyskanie dostępu do treści wiadomości elektronicznych i zawartości skrzynek poczty elektronicznej mających związek z przedmiotem dochodzenia określonym w decyzji w sprawie kontroli. Ponadto środki te dotyczą wiadomości elektronicznych wymienianych za pośrednictwem służbowej poczty elektronicznej danych przedsiębiorstw oraz dokumentów i danych osobowych osób fizycznych zatrudnionych przez te przedsiębiorstwa, które to dane ograniczają się co do zasady do aspektów życia zawodowego tych osób fizycznych, z wyłączeniem informacji o ich życiu prywatnym i rodzinnym w rozumieniu tego art. 7.

88

Ponadto okazuje się, że zajęcie korespondencji służbowej kadry kierowniczej z pracownikami przedsiębiorstwa, w stosunku do którego prowadzone jest dochodzenie, co do zasady nie pociąga za sobą ani nieograniczonego zbierania danych osobowych, ani powszechnego dostępu do nich, ponieważ zbieranie tych danych zawartych w owej korespondencji jest ograniczone do danych mających związek z zachowaniami antykonkurencyjnymi, których dotyczy wszczęcie dochodzenia organu ochrony konkurencji. Co więcej, wspomniane dane nie mogą być wykorzystywane do celów innych niż identyfikacja tych zachowań. Z powyższego wynika, iż pod warunkiem, że w sposób zgodny z właściwymi przepisami prawa Unii, w tym RODO, uregulowania krajowe określają cele przetwarzania zebranych danych i ustanawiają normy regulujące to przetwarzanie, w tym przechowywanie i przekazywanie tych danych, nie można uznać, że zajęcie wiadomości elektronicznych rozpatrywanych w postępowaniach głównych może naruszać istotę art. 8 Karty.

89

W tych okolicznościach, z zastrzeżeniem kwestii, które będą musiały zostać zweryfikowane przez sąd odsyłający, okazuje się, że zajęcie dokumentów, których dotyczą postępowania główne, nie narusza istoty praw podstawowych ustanowionych w art. 7 i 8 Karty.

90

W trzeciej kolejności, co do kwestii, czy w niniejszym przypadku ingerencje te odpowiadają celowi interesu ogólnego uznawanego przez Unię w rozumieniu art. 52 ust. 1 Karty, należy zauważyć, że kontrole i zajęcie korespondencji i innych dokumentów oraz nośników dokonywane przez krajowe organy ochrony konkurencji w ramach stosowania art. 101 i 102 TFUE zgodnie z art. 3 ust. 1 i art. 5 rozporządzenia nr 1/2003 mają na celu wykrycie praktyk sprzecznych z tymi postanowieniami. Przysługujące organom ochrony konkurencji uprawnienia do prowadzenia dochodzenia mają umożliwić im wykonywanie powierzonego im zadania polegającego na zapewnieniu poszanowania reguł konkurencji w ramach rynku wewnętrznego, przy czym reguły te mają na celu zapobieganie zakłóceniom konkurencji przynoszącym szkodę interesowi ogólnemu, poszczególnym przedsiębiorstwom i konsumentom, i tym samym przyczynianie się do zapewniania dobrobytu gospodarczego w Unii (zob. podobnie i analogicznie wyrok z dnia 22 października 2002 r., Roquette Frères, C‑94/00, EU:C:2002:603, pkt 42).

91

Jak wynika zasadniczo z protokołu (nr 27) w sprawie rynku wewnętrznego i konkurencji załączonego do traktatu FUE i traktatu UE, rynek wewnętrzny zdefiniowany w art. 3 TUE i w art. 26 ust. 2 TFUE obejmuje system zapewniający niezakłóconą konkurencję, który jest niezbędny dla funkcjonowania tego rynku (zob. podobnie i analogicznie wyroki: z dnia 17 lutego 2011 r., TeliaSonera Sverige, C‑52/09, EU:C:2011:83, pkt 20; z dnia 22 marca 2022 r.: bpost, C‑117/20, EU:C:2022:202, pkt 46; a także Nordzucker i in., C‑151/20, EU:C:2022:203, pkt 51). Rola krajowych organów ochrony konkurencji w zapewnieniu skuteczności tego systemu i ich udział w stosowaniu art. 101 i 102 TFUE, które są – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem – przepisami o charakterze normy porządku publicznego (zob. podobnie wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., International Skating Union/Komisja, C‑124/21 P, EU:C:2023:1012, pkt 192 i przytoczone tam orzecznictwo), są w tym względzie istotne. Gwarancję niezakłóconej konkurencji należy zatem uznać za cel interesu ogólnego uznany przez Unię w rozumieniu art. 52 ust. 1 Karty.

92

W czwartej kolejności w odniesieniu do poszanowania zasady proporcjonalności zgodnie z utrwalonym orzecznictwem proporcjonalność środków, z których wynika ingerencja w prawa zagwarantowane w art. 7 i 8 Karty, wymaga spełnienia nie tylko wymogów zdatności i konieczności, ale także wymogu odnoszącego się do proporcjonalnego charakteru tych środków w stosunku do zamierzonego celu (wyrok z dnia 22 listopada 2022 r., Luxembourg Business Registers, C‑37/20 i C‑601/20, EU:C:2022:912, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).

93

Ograniczenia, które mogą być nałożone na prawa i wolności zapisane w Karcie, są dokonywane w granicach tego, co bezwzględnie konieczne, przy czym tam, gdzie istnieje możliwość wyboru spośród większej liczby odpowiednich środków do realizacji uzasadnionych celów, należy stosować najmniej dotkliwe. Ponadto nie można dążyć do celu interesu ogólnego bez uwzględnienia okoliczności, że należy pogodzić go z prawami podstawowymi, których dotyczy dany środek, dokonując wyważenia pomiędzy celem interesu ogólnego z jednej strony a rozpatrywanymi prawami z drugiej strony w celu zapewnienia, by niedogodności spowodowane przez ten środek nie były nadmierne w stosunku do zamierzonych celów. Tym samym możliwość uzasadnienia ograniczenia praw przewidzianych w art. 7 i 8 Karty należy oceniać poprzez przeprowadzenie badania wagi ingerencji, jaką stanowi takie ograniczenie, oraz sprawdzenie, czy znaczenie celu interesu ogólnego, któremu służy to ograniczenie, pozostaje w relacji do tej wagi (wyroki: z dnia 22 listopada 2022 r., Luxembourg Business Registers, C‑37/20 i C‑601/20, EU:C:2022:912, pkt 64; a także z dnia 8 grudnia 2022 r., Orde van Vlaamse Balies i in., C‑694/20, EU:C:2022:963, pkt 41).

94

Ponadto, by zadośćuczynić wymogowi proporcjonalności, dane uregulowanie zawierające ingerencję musi również zawierać jasne i precyzyjne reguły dotyczące zakresu i sposobu stosowania rozpatrywanych środków, a także ustanawiać minimalne wymogi służące temu, aby osoby, których dane zostały przekazane, miały wystarczające gwarancje rzeczywistej ochrony swoich danych osobowych przed ryzykiem niewłaściwego wykorzystania. Powinno ono w szczególności wskazywać, w jakich okolicznościach i pod jakimi warunkami może zostać przyjęty środek przewidujący przetwarzanie takich danych, gwarantując w ten sposób, że ingerencja będzie ograniczona do tego, co bezwzględnie konieczne (zob. podobnie wyrok z dnia 22 listopada 2022 r., Luxembourg Business Register, C‑37/20 i C‑601/20, EU:C:2022:912, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo).

95

W niniejszym przypadku, po pierwsze, uprawnienia dochodzeniowe i do zajęcia korespondencji elektronicznej, dokumentów i innych danych zawodowych przez krajowe organy ochrony konkurencji mają na celu wykrycie istnienia praktyk antykonkurencyjnych zakazanych w art. 101 i 102 TFUE i mogą w konsekwencji przyczynić się do realizacji wskazanego w pkt 91 niniejszego wyroku celu służącego zachowaniu niezakłóconej konkurencji na rynku wewnętrznym. Znaczenie tego celu może uzasadniać ingerencję w prawa zagwarantowane w art. 7 i 8 Karty.

96

Po drugie, w odniesieniu do wymogu niezbędności należy przypomnieć, że jest on spełniony, gdy cel zamierzony w ramach rozpatrywanych środków nie może zostać racjonalnie osiągnięty w sposób równie skuteczny za pomocą innych środków, w mniejszym stopniu naruszających prawa podstawowe osób, których dane dotyczą, w szczególności prawo do poszanowania życia prywatnego i prawo do ochrony danych osobowych, zagwarantowane w art. 7 i 8 Karty [wyroki: z dnia 26 stycznia 2023 r., Ministerstvo na vatreshnite raboti (Rejestracja danych biometrycznych i genetycznych przez policję), C‑205/21, EU:C:2023:49, pkt 126; a także z dnia 4 października 2024 r., Bezirkshauptmannschaft Landeck (Próba uzyskania wglądu do danych osobowych przechowywanych w telefonie komórkowym), C‑548/21, EU:C:2024:830, pkt 88].

97

W tym względzie okazuje się, że przy ściganiu i wykrywaniu praktyk antykonkurencyjnych sprzecznych z art. 101 i 102 TFUE żaden inny środek, równie skuteczny i w mniejszym stopniu naruszający prawo do poszanowania komunikowania się i prawo do ochrony danych osobowych, nie stanowi zadowalającej alternatywy wobec zajęcia dokumentów pochodzących z wiadomości elektronicznych wymienianych między kadrą kierowniczą i pracownikami przedsiębiorstwa, którego dotyczą środki kontrolne podejmowane przez organ ochrony konkurencji.

98

Jak zasadniczo wskazała rzeczniczka generalna w pkt 21 opinii przedstawionej w dniu 23 października 2025 r., wiadomości elektroniczne wymieniane między kadrą kierowniczą a pracownikami przedsiębiorstwa za pośrednictwem poczty elektronicznej stanowią jedno z głównych źródeł, którymi dysponują organy ochrony konkurencji w celu wykrycia istnienia zachowania antykonkurencyjnego. Prawo organu ochrony konkurencji do sporządzenia kopii zbiorów korespondencji elektronicznej jest elementem uprawnień kontrolnych, które przysługują temu organowi [zob. analogicznie, w odniesieniu do uprawnienia przyznanego Komisji w art. 20 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1/2003, wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., Nexans France i Nexans/Komisja, C‑606/18 P, EU:C:2020:571, pkt 63]. W tym względzie w art. 32 dyrektywy 2019/1 wiadomości elektroniczne zaliczono do środków, które należy uznawać za dopuszczalne jako dowód przed krajowym organem ochrony konkurencji. Pozbawienie co do zasady tych organów uprawnienia do zajęcia takich zawodowych wiadomości elektronicznych mogłoby zagrozić skutecznemu kontynuowaniu zwalczania porozumień, decyzji i uzgodnionych praktyk oraz nadużywania pozycji dominującej na rynku wewnętrznym wymaganej na podstawie art. 101 i 102 TFUE.

99

Jednakże, chociaż państwa członkowskie mogą uznać za konieczne stosowanie przeszukań i zajęć w celu przedstawienia materialnego dowodu niezgodnego z prawem zachowania, to ich ustawodawstwo i ich praktyka w tym zakresie muszą zapewniać odpowiednie i dostateczne gwarancje względem nadużyć (zob. podobnie wyroki ETPC: z dnia 25 lutego 1993 r. w sprawie Funke przeciwko Francji, CE:ECHR:1993:0225JUD001082884, § 57; a także z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie Société Canal Plus i in. przeciwko Francji, CE:ECHR:2010:1221JUD002940808, § 54 in fine).

100

Po trzecie, w odniesieniu do proporcjonalności ograniczenia w korzystaniu z praw zapisanych w art. 7 i 8 Karty, które wynika z zajęcia korespondencji elektronicznej, należy oceniać ją w kontekście, w jaki wpisuje się takie ograniczenie, z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności danego przypadku [zob. podobnie wyrok z dnia 4 października 2024 r., Bezirkshauptmannschaft Landeck (Próba uzyskania wglądu do danych osobowych przechowywanych w telefonie komórkowym), C‑548/21, EU:C:2024:830, pkt 89].

101

W odniesieniu do ograniczenia spowodowanego zajęciem w ramach kontroli przeprowadzonych przez organ ochrony konkurencji okoliczności tego rodzaju obejmują między innymi wagę wprowadzonego w ten sposób ograniczenia w korzystaniu z rozpatrywanego prawa podstawowego i okoliczności, w jakich miało ono miejsce.

102

Co się tyczy wagi ograniczenia wywołanego przez uregulowania rozpatrywane w postępowaniach głównych, które pozwala na zajęcie – bez uprzedniej zgody sądu – przez krajowy organ ochrony konkurencji wiadomości elektronicznych w trakcie dochodzenia w sprawie praktyk antykonkurencyjnych sprzecznych z art. 101 i 102 TFUE, należy zauważyć, że zajęcie korespondencji zawodowej przez krajowy organ ochrony konkurencji jest zazwyczaj obwarowane gwarancjami proceduralnymi mającymi na celu zapewnienie w szczególności bezpieczeństwa, integralności i poufności tych danych. Jak zauważyła rzeczniczka generalna w pkt 33 opinii przedstawionej w dniu 23 października 2025 r., każde dochodzenie prowadzone przez krajowe organy ochrony konkurencji powinno opierać się na właściwie uzasadnionej decyzji o przeprowadzeniu kontroli, która powinna zasadzać się na racjonalnych podejrzeniach co do istnienia naruszenia przez przedsiębiorstwo reguł konkurencji przewidzianych w traktacie FUE. Co się tyczy zajęcia wiadomości elektronicznych, w przypadku gdy inspektorzy stosują oprogramowanie umożliwiające przeprowadzenie dochodzenia cyfrowego, procedura indeksacji poprzedzająca wyszukiwanie informacji handlowych istotnych dla dochodzenia powinna zostać przeprowadzona przy użyciu słów kluczowych zdefiniowanych w sposób rygorystyczny w stosunku do określonego wcześniej przedmiotu dochodzenia.

103

Co do okoliczności, w jakich miało miejsce ograniczenie w korzystaniu z rozpatrywanego prawa podstawowego, należy przypomnieć, że trzeba co do zasady dokonać rozróżnienia pomiędzy sytuacją, w której kontrola jest dokonywana w pomieszczeniach służbowych danych przedsiębiorstw lub związków przedsiębiorstw, a sytuacją, w której kontrola ta jest przeprowadzana w innych pomieszczeniach, w tym w domach prywatnych osób fizycznych.

104

O ile prawo podstawowe do nienaruszalności miru domowego stanowi ogólną zasadę prawa Unii, obecnie wyrażoną w art. 7 Karty, której odpowiednikiem jest art. 8 EKPC, o tyle ingerencja publiczna może sięgać dalej, jeżeli odnosi się do pomieszczeń służbowych lub handlowych lub działalności zawodowej lub handlowej (zob. podobnie wyrok z dnia 18 czerwca 2015 r., Deutsche Bahn i in./Komisja, C‑583/13 P, EU:C:2015:404, pkt 19, 20 i przytoczone tam orzecznictwo).

105

Przysługujące organom ochrony konkurencji uprawnienia kontrolne są bowiem co do zasady ograniczone, co polega w szczególności na wyłączeniu z zakresu kontroli dokumentów o charakterze niehandlowym, na przyznaniu uprawnienia do zastępstwa procesowego, do zachowania tajemnicy korespondencji między adwokatami lub radcami prawnymi a ich klientami, jak też na obowiązku uzasadnienia decyzji w sprawie kontroli oraz na uprawnieniu do wniesienia skargi do sądów Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 18 czerwca 2015 r., Deutsche Bahn i in./Komisja, C‑583/13 P, EU:C:2015:404, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym kontekście należy przypomnieć, że krajowe organy ochrony konkurencji są w szczególności zobowiązane do przestrzegania RODO w ramach prowadzonych przez nie dochodzeń.

106

Ponadto z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącego w szczególności art. 8 EKPC wynika, że w przypadku kontroli w pomieszczeniach przedsiębiorstwa brak wydania uprzedniego zezwolenia na kontrolę przez sąd, który mógłby ograniczyć lub nadzorować przebieg tej kontroli, może być zrównoważony przez sądową kontrolę ex post facto w zakresie zgodności z prawem i konieczności takiego środka dowodowego, pod warunkiem że ta kontrola sądowa jest skuteczna w szczególnych okolicznościach danej sprawy. Oznacza to, że osoby zainteresowane powinny mieć możliwość uzyskania skutecznej kontroli sądowej, zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym, w odniesieniu do spornego środka i jego wdrożenia. W przypadku gdy czynność uznana za nieprawidłową miała już miejsce, dostępny środek prawny lub dostępne środki prawne muszą zapewnić zainteresowanemu odpowiednie zadośćuczynienie (zob. podobnie wyrok z dnia 9 marca 2023 r., Casino, Guichard-Perrachon i AMC/Komisja, C‑690/20 P, EU:C:2023:171, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka).

107

Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z przypomnianymi powyżej rozważaniami dotyczącymi art. 7 i 8 Karty przepisy prawa Unii odnoszące się do wprowadzenia w życie reguł konkurencji w Unii nie wymagają wydania przez sąd zgody poprzedzającej kontrolę przeprowadzoną w pomieszczeniach służbowych. W tym względzie art. 20 ust. 6 i 7 rozporządzenia nr 1/2003 i art. 6 ust. 3 dyrektywy 2019/1, poświęcone kontrolom w pomieszczeniach służbowych przedsiębiorstw, odpowiednio, przez Komisję i przez krajowe organy ochrony konkurencji, nie zawierają wymogu uprzedniej zgody sądu krajowego lub niezależnego organu administracyjnego, nawet w przypadku gdy zajęte są wiadomości elektroniczne, lecz odsyłają w tym zakresie do obowiązków określonych w prawie krajowym, pozwalając państwom członkowskim przewidzieć wprowadzenie wymogu zgody pochodzącej od organu sądowego w celu wykonywania uprawnień kontrolnych krajowych organów ochrony konkurencji.

108

Z całości powyższych rozważań wynika, że art. 7 i 8 Karty nie stoją co do zasady na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, na podstawie których w ramach dochodzenia w sprawie domniemanego naruszenia art. 101 lub art. 102 TFUE krajowy organ ochrony konkurencji dokonuje w pomieszczeniach przedsiębiorstwa lub w pomieszczeniach handlowych zajęcia wiadomości elektronicznych, których treść pozostaje w związku z przedmiotem kontroli, bez uprzedniego uzyskania zgody sądu.

109

Niemniej jednak należy uściślić, po pierwsze, że w braku takiej uprzedniej zgody sądu ochrona jednostek przed arbitralnymi działaniami władz publicznych naruszającymi prawa zagwarantowane w art. 7 i 8 Karty wymaga przyjęcia uregulowań prawnych i ścisłych ograniczeń rozpatrywanych środków. W związku z tym zarówno kontrola, jak i zajęcie korespondencji mogą być zgodne z tymi postanowieniami, wyłącznie jeżeli krajowe ustawodawstwo i praktyki oferują odpowiednie i dostateczne gwarancje względem nadużyć i arbitralnych działań (zob. podobnie wyrok z dnia 17 grudnia 2015 r., WebMindLicenses, C‑419/14, EU:C:2015:832, pkt 77). Takie zabezpieczenia powinny przybrać formę pełnej kontroli sądowej ex post rozpatrywanych środków. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa przypomnianego w pkt 106 niniejszego wyroku, kontrola ta musi zapewnić danym osobom odpowiednie zadośćuczynienie, pozwalając również na ocenę dopuszczalności zgromadzonych dowodów.

110

W niniejszym przypadku z postanowień odsyłających wynika, że kontrole i zajęcie nie miały miejsca z pominięciem jakiejkolwiek procedury uprzedniej zgody, ponieważ zostały one zatwierdzone przez organ sądowy, a mianowicie portugalską prokuraturę, która zgodnie z konstytucją Republiki Portugalskiej jest niezależna od innych organów władzy centralnej, regionalnej i lokalnej oraz odpowiedzialna w szczególności za ściganie karne w interesie publicznym, a także za obronę demokratycznego państwa prawnego. Zgoda udzielona przez ten organ sądowy w sposób oczywisty może przyczynić się do ścisłych ram prawnych kontroli i zajęcia dokonanego przez krajowy organ ochrony konkurencji, w szczególności co do ustalenia ich celowości, czasu trwania i zakresu przedmiotowego.

111

W związku z tym, jeżeli, jak w sprawach w postępowaniach głównych, uprzednia zgoda została wydana nie przez sąd, lecz przez prokuraturę, zasadnicze znaczenie ma to, by procedura kontroli sądowej ex post była dostępna dla danych osób i by w pełni spełniała wymogi przypomniane w pkt 106 i 109 niniejszego wyroku.

112

Po drugie, należy wyrazić zastrzeżenie co do kontroli prowadzących do zajęcia telefonów komórkowych, komputerów lub wszelkich informatycznych nośników danych należących nie do przedsiębiorstw, których pomieszczenia są kontrolowane, lecz do osób fizycznych takich jak kadra kierownicza i pracownicy tych przedsiębiorstw.

113

W niniejszym przypadku sąd odsyłający wskazał, że będący przedmiotem sporów w postępowaniach głównych system poczty elektronicznej jest „ograniczony do użytku służbowego” i że jego wykorzystanie do celów osobistych i celów związanych z życiem prywatnym pracowników jest „zabronione” przez wewnętrzne regulacje danych przedsiębiorstw. Chociaż we wnioskach o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym poczyniono wzmiankę o przeszukaniu poczty elektronicznej lub skrzynek poczty elektronicznej pracowników, to nie wyjaśniono w nich jednak dokładnie, na jakich nośnikach, do których inspektorzy mogli uzyskać dostęp, przechowywane były rozpatrywane wiadomości. Na podstawie brzmienia nakazu wydanego przez portugalską prokuraturę, w którym mowa o „wszelkich informatycznych nośnikach danych lub komputerach”, nie można zatem wykluczyć, że dane nośniki obejmowały telefony komórkowe, komputery lub inne informatyczne nośniki danych należące nie do tych przedsiębiorstw, lecz do ich kadry kierowniczej i pracowników.

114

Tymczasem, o ile przy okazji kontroli prowadzonych przez organ ochrony konkurencji w pomieszczeniach służbowych przedsiębiorstwa inspektorzy mają zająć telefony komórkowe, komputery lub wszelkie informatyczne nośniki danych należące nie do tego przedsiębiorstwa, lecz do jego kadry kierowniczej i jego pracowników, o tyle dostęp do danych zawartych na tych urządzeniach powinien, w razie potrzeby po ich zapieczętowaniu, podlegać uprzedniej kontroli sądu lub niezależnego organu administracyjnego.

115

Ponieważ tego rodzaju urządzenia mogą być wykorzystywane jednocześnie do celów zawodowych lub handlowych, dostęp do tych urządzeń może dotyczyć, w zależności od zawartości wspomnianych urządzeń, nie tylko danych o ruchu i lokalizacji, lecz również zdjęć i historii przeglądania Internetu za pomocą tych urządzeń, a nawet treści prywatnej komunikacji prowadzonej za ich pomocą [zob. podobnie wyrok z dnia 4 października 2024 r., Bezirkshauptmannschaft Landeck (Próba uzyskania wglądu do danych osobowych przechowywanych w telefonie komórkowym), C‑548/21, EU:C:2024:830, pkt 92].

116

W związku z tym uzyskanie wglądu do ogółu tego rodzaju danych może dostarczyć bardzo szczegółowych informacji na temat życia prywatnego osoby, której dane dotyczą, takich jak jej codzienne nawyki, miejsce stałego lub czasowego pobytu, codziennie lub sporadycznie pokonywane trasy, podejmowane czynności, relacje społeczne i środowisko społeczne, w jakim taka osoba się obraca. Co więcej, nie można wykluczyć, że dane te mogą być objęte szczególnymi kategoriami danych w rozumieniu art. 9 RODO. Dostęp do danych przechowywanych na takich nośnikach może zatem prowadzić do poważnej, a nawet szczególnie poważnej ingerencji w prawa podstawowe zagwarantowane w art. 7 i 8 Karty [zob. podobnie wyrok z dnia 4 października 2024 r., Bezirkshauptmannschaft Landeck (Próba uzyskania wglądu do danych osobowych przechowywanych w telefonie komórkowym), C‑548/21, EU:C:2024:830, pkt 93–95].

117

To w szczególności w celu upewnienia się, że zasada proporcjonalności jest przestrzegana w każdym konkretnym przypadku poprzez wyważenie wszystkich istotnych czynników, jest istotne, by w sytuacji gdy wgląd właściwych organów krajowych w dane osobowe wiąże się z ryzykiem poważnej, a nawet szczególnie poważnej ingerencji w prawa podstawowe osoby, której dane dotyczą, wgląd ten był uzależniony od uprzedniej kontroli dokonywanej albo przez sąd, albo przez niezależny organ administracyjny [wyrok z dnia 4 października 2024 r., Bezirkshauptmannschaft Landeck (Próba uzyskania wglądu do danych osobowych przechowywanych w telefonie komórkowym), C‑548/21, EU:C:2024:830, pkt 102].

118

Ta uprzednia kontrola wymaga, aby sąd lub niezależny organ administracyjny odpowiedzialny za jej przeprowadzenie dysponował wszelkimi uprawnieniami i gwarancjami niezbędnymi do pogodzenia różnych wchodzących w grę uzasadnionych interesów i praw. Jeśli chodzi w szczególności o kontrolę prowadzoną przez organ ochrony konkurencji, taka kontrola wymaga, aby ten sąd lub organ były w stanie zapewnić właściwą równowagę pomiędzy z jednej strony uzasadnionymi interesami związanymi z potrzebami dochodzenia a z drugiej strony prawami podstawowymi do poszanowania życia prywatnego i ochrony danych osobowych osób, do których danych uzyskuje się wgląd [zob. podobnie wyrok z dnia 4 października 2024 r., Bezirkshauptmannschaft Landeck (Próba uzyskania wglądu do danych osobowych przechowywanych w telefonie komórkowym), C‑548/21, EU:C:2024:830, pkt 103].

119

W tym względzie należy dodać, że wyłącznie do prawa krajowego należy co do zasady określenie przepisów dotyczących dopuszczalności zgromadzonych dowodów, pod warunkiem jednak, że nie są one mniej korzystne niż przepisy regulujące podobne sytuacje podlegające prawu wewnętrznemu (zasada równoważności) i że nie czynią one w praktyce niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym wykonywania uprawnień wynikających z prawa Unii (zasada skuteczności) (zob. podobnie wyrok z dnia 6 października 2020 r., La Quadrature du Net i in., C‑511/18, C‑512/18 i C‑520/18, EU:C:2020:791, pkt 222–225).

120

Z całości powyższych rozważań wynika, że art. 7 i 8 Karty należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie zajęciu – bez uprzedniej zgody sądu – wiadomości elektronicznych wymienionych pomiędzy pracownikami i kadrą kierowniczą przedsiębiorstwa podczas kontroli dokonywanej przez krajowy organ ochrony konkurencji w pomieszczeniach służbowych lub handlowych przedsiębiorstw podejrzanych o popełnienie naruszeń art. 101 lub 102 TFUE, pod warunkiem że przewidziane są ścisłe ramy prawne dla uprawnień tego organu oraz odpowiednie i wystarczające zabezpieczenia przed nadużyciami i arbitralnością, takie jak skuteczna kontrola sądowa ex post odnośnych środków.

121

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje: