–

w imieniu Sony Computer Entertainment Europe Ltd. – B. Arnold, C. Rohnke i J. Wergin, Rechtsanwälte,

–

w imieniu Datel Design and Development Ltd, Datel Direct Ltd i JS – W. Scheuerl, C. Triebe i T. von Plehwe, Rechtsanwälte,

–

w imieniu Komisji Europejskiej – J. Samnadda i G. von Rintelen, w charakterze pełnomocników,

1

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 ust. 1–3 oraz art. 4 ust. 1 lit. b) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/24/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych (Dz.U. 2009, L 111, s. 16).

2

Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Sony Computer Entertainment Europe Ltd (zwaną dalej „spółką Sony”), spółką, która zajmuje się dystrybucją między innymi konsoli do gier wideo PlayStation oraz gier do tych konsoli, a Datel Design and Development Ltd i Datel Direct Ltd (zwanymi dalej łącznie „spółkami Datel”), grupą spółek, które opracowują, produkują i dystrybuują oprogramowanie, a także ich dyrektorami, w przedmiocie zarzucanego naruszenia przez tych ostatnich wyłącznego prawa spółki Sony do zezwalania na jakąkolwiek modyfikację programu komputerowego, którego spółka ta jest właścicielem.

3

Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO) przyjęła w dniu 20 grudnia 1996 r. w Genewie traktat WIPO o prawie autorskim, który wszedł w życie w dniu 6 marca 2002 r. Traktat ten został zatwierdzony w imieniu Wspólnoty Europejskiej decyzją Rady 2000/278/WE z dnia 16 marca 2000 r. (Dz.U. 2000, L 89, s. 6).

4

Artykuł 2 tego traktatu stanowi:

„Ochrona prawa autorskiego obejmuje sposób wyrażenia, a nie idee, procedury, metody działania czy też pojęcia matematyczne jako takie”.

5

Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (zwane dalej „porozumieniem TRIPS”), zawarte w załączniku 1C do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO), zostało podpisane w Marrakeszu w dniu 15 kwietnia 1994 r. i zatwierdzone decyzją Rady 94/800/WE z dnia 22 grudnia 1994 r. dotyczącą zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej, w dziedzinach wchodzących w zakres jej kompetencji, porozumień będących wynikiem negocjacji wielostronnych w ramach Rundy Urugwajskiej (1986–1994) (Dz.U. 1994, L 336, s. 1).

6

Artykuł 10 porozumienia TRIPS, zatytułowany „Programy komputerowe i zbiory danych”, stanowi:

„1.   Programy komputerowe, zarówno w kodzie źródłowym, jak przedmiotowym, będą chronione jak dzieła literackie na podstawie konwencji berneńskiej [o ochronie dzieł literackich i artystycznych, podpisanej w Bernie dnia 9 września 1886 r., w brzmieniu wynikającym z aktu paryskiego z dnia 24 lipca 1971 r. (zwanej dalej »konwencją berneńską«)].

2.   Zbiory danych lub inne materiały przedstawione w formie możliwej do odczytania przez maszyny lub w innej formie, które z powodu doboru lub uporządkowania ich zawartości stanowią wytwory intelektu, będą chronione jako takie. Ochrona taka, która nie będzie rozciągać się na dane lub materiały jako takie, nie będzie powodować uszczerbku dla praw autorskich dotyczących danych lub materiałów jako takich”.

7

Artykuł 2 ust. 1 i 3 konwencji berneńskiej stanowi:

„1.   Określenie »dzieła literackie i artystyczne« obejmuje wszystkie dzieła literackie, naukowe i artystyczne, bez względu na sposób lub formę ich wyrażenia, takie jak książki, broszury i inne pisma; odczyty, przemówienia, kazania i inne dzieła tego rodzaju; dzieła dramatyczne lub dramatyczno-muzyczne; dzieła choreograficzne i pantomimy; dzieła muzyczne ze słowami lub bez słów; dzieła filmowe oraz zrównane z nimi dzieła wyrażane w podobny sposób jak film; dzieła rysunkowe, malarstwo, dzieła architektoniczne, rzeźby, dzieła rytownicze i litograficzne; dzieła fotograficzne oraz zrównane z nimi dzieła wyrażane w podobny sposób jak fotografia; dzieła sztuki użytkowej, ilustracje, mapy geograficzne, plany, szkice i dzieła plastyczne dotyczące geografii, topografii, architektury lub innych nauk.

[…]

3.   Bez uszczerbku dla praw autora dzieła oryginalnego, na równi z utworami oryginalnymi podlegają ochronie tłumaczenia, adaptacje, układy muzyczne i inne opracowania dzieła literackiego lub artystycznego”.

8

Artykuł 1 dyrektywy Rady 91/250/EWG z dnia 14 maja 1991 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych (Dz.U. 1991, L 122, s. 42), zatytułowany „Przedmiot ochrony”, stanowił:

„1.   Zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy państwa członkowskie chronią prawem autorskim programy komputerowe w taki sposób, jak [jako] dzieła [utwory] literackie w rozumieniu [konwencji berneńskiej]. Do celów niniejszej dyrektywy pojęcie »programy komputerowe« obejmuje ich przygotowawczy materiał projektowy.

2.   Zgodnie z niniejszą dyrektywą ochronie podlega każda forma wyrażenia programu komputerowego. Koncepcje i zasady, na których opierają się wszystkie elementy programu komputerowego, włącznie z tymi, na których opierają się ich interfejsy, nie podlegają ochronie prawa autorskiego na podstawie niniejszej dyrektywy.

3.   Program komputerowy podlega ochronie, jeżeli jest oryginalny w takim rozumieniu, że jest własną intelektualną twórczością jego autora. Żadnych innych kryteriów nie stosuje się przy dokonywaniu jego kwalifikacji do ochrony”.

9

Dyrektywa 91/250 została zastąpiona dyrektywą 2009/24, która weszła w życie w dniu 25 maja 2009 r.

10

Motywy 2, 7, 10, 11 i 15 dyrektywy 2009/24 stanowią:

[…]

[…]

[…]

11

Artykuł 1 ust. 1–3 tej dyrektywy przewiduje:

„1.   Zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy państwa członkowskie chronią prawem autorskim programy komputerowe w taki sposób, jak [jako] dzieła [utwory] literackie w rozumieniu [konwencji berneńskiej]. Do celów niniejszej dyrektywy pojęcie »programy komputerowe« obejmuje ich przygotowawczy materiał projektowy.

2.   Zgodnie z niniejszą dyrektywą ochronie podlega każda forma wyrażenia programu komputerowego. Koncepcje i zasady, na których opierają się wszystkie elementy programu komputerowego, włącznie z tymi, na których opierają się ich interfejsy, nie podlegają ochronie prawa autorskiego na podstawie niniejszej dyrektywy.

3.   Program komputerowy podlega ochronie, jeżeli jest oryginalny w takim rozumieniu, że jest własną intelektualną twórczością jego autora. Żadnych innych kryteriów nie stosuje się przy dokonywaniu jego kwalifikacji do ochrony”.

12

Artykuł 4 ust. 1 rzeczonej dyrektywy stanowi:

„Z zastrzeżeniem przepisów art. 5 i 6 prawa wyłączne uprawnionego, w rozumieniu art. 2, obejmują prawo do wykonywania lub zezwalania na:

[…]

[…]”.

13

Paragraf 69a Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte – Urheberrechtsgesetz (ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) z dnia 9 września 1965 r. (BGBl. 1965 I, s. 1273), zmienionej ustawą z dnia 23 czerwca 2021 r. (BGBl. 2021 I, s. 1858) (zwanej dalej „UrhG”), stanowi:

„1.   Programy komputerowe w rozumieniu tej ustawy są programami w każdej formie, w tym przygotowawczego materiału projektowego.

2.   Zgodnie z niniejszą dyrektywą ochronie podlega każda forma wyrażenia programu komputerowego. Koncepcje i zasady, na których opierają się wszystkie elementy programu komputerowego, włącznie z tymi, na których opierają się ich interfejsy, nie podlegają ochronie.

3.   Program komputerowy podlega ochronie, jeżeli jest oryginalny w takim rozumieniu, że jest własną intelektualną twórczością jego autora. Żadnych innych kryteriów, w szczególności jakościowych lub estetycznych, nie stosuje się przy dokonywaniu jego kwalifikacji do ochrony”.

14

Paragraf 69c UrhG ma następujące brzmienie:

„Właścicielowi przysługuje wyłączne prawo do dokonywania lub zezwalania na:

[…]

15

Spółka Sony dystrybuuje, jako wyłączny licencjobiorca na Europę, konsole do gier PlayStation oraz gry na te konsole. Do 2014 r. spółka Sony dystrybuowała między innymi konsolę PlayStationPortable (zwaną dalej „konsolą PSP”) oraz gry przeznaczone do tej konsoli, w tym grę MotorStorm: Arctic Edge (zwaną dalej „rozpatrywaną grą”).

16

Spółki Datel opracowują, produkują i dystrybuują oprogramowanie, w szczególności produkty uzupełniające do konsoli do gry spółki Sony, w tym oprogramowanie Action Replay PSP oraz urządzenie Tilt FX, któremu towarzyszy oprogramowanie o tej samej nazwie umożliwiające sterowanie konsolą PSP poprzez ruch w przestrzeni. Oprogramowanie to działa wyłącznie z oryginalnymi grami spółki Sony.

17

Oprogramowanie Action Replay PSP uruchamia się poprzez podłączenie konsoli PSP do komputera i włożenie do tej konsoli nośnika pamięci USB, na którym zapisane jest to oprogramowanie. Po ponownym uruchomieniu wspomnianej konsoli użytkownik dysponuje w interfejsie dodatkową zakładką „Action Replay”, oferującą użytkownikowi opcje gry nieprzewidziane na tym etapie gry przez spółkę Sony. W zakładce tej znajdują się na przykład, w odniesieniu do rozpatrywanej gry, opcje umożliwiające usunięcie wszelkich ograniczeń w odniesieniu do korzystania z trybu „turbo” (booster) lub posiadanie nie tylko pewnej części sterowników, lecz również tej części z nich, która jest zwykle dostępna dopiero wraz z osiągnięciem określonej liczby progów punktowych.

18

Jeśli chodzi o Tilt FX, użytkownik dysponuje czujnikiem, który jest podłączony do konsoli PSP i umożliwia sterowanie tą konsolą poprzez jej ruchy w przestrzeni. Do tej konsoli należy również wprowadzić nośnik pamięci USB w celu przygotowania rozpoczęcia działania czujnika ruchu, co powoduje udostępnienie w interfejsie dodatkowej zakładki usuwającej w szczególności pewne ograniczenia. Tym samym w odniesieniu do rozpatrywanej gry funkcja ta pozwala na nieograniczone używanie trybu turbo.

19

W sprawie w postępowaniu głównym spółka Sony argumentuje w szczególności, że za pomocą oprogramowania spółek Datel użytkownicy modyfikują w sposób niedozwolony z punktu widzenia prawa autorskiego oprogramowanie, które jest odpowiedzialne za obsługę tej gry. W tym względzie spółka ta wniosła w szczególności o zaprzestanie dystrybucji tych urządzeń i oprogramowania, a także o naprawienie rzekomo poniesionej szkody.

20

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2012 r. Landgericht Hamburg (sąd okręgowy w Hamburgu, Niemcy) częściowo uwzględnił żądania spółki Sony. Wyrok ten został jednak zmieniony w postępowaniu odwoławczym przez Oberlandesgericht Hamburg (wyższy sąd krajowy w Hamburgu, Niemcy), który oddalił w całości powództwo spółki Sony.

21

Sąd odsyłający, który rozpoznaje skargę rewizyjną od wyroku Oberlandesgericht Hamburg (wyższego sądu krajowego w Hamburgu), wskazuje, że uwzględnienie tej skargi zależy od tego, czy wykorzystanie oprogramowania spółek Datel narusza prawo wyłączne do modyfikacji programu komputerowego w rozumieniu § 69c pkt 2 UrhG, którego to programu spółka Sony jest właścicielem. Tymczasem zastosowanie tego przepisu w sporze w postępowaniu głównym jest uzależnione od wykładni art. 1 ust. 1–3 i art. 4 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2009/24.

22

I tak, po pierwsze, powstaje pytanie, czy korzystanie z oprogramowania spółek Datel wpływa na zakres stosowania ochrony programu komputerowego, w sytuacji gdy nie dochodzi do zmiany kodu źródłowego lub kodu obiektowego tego programu lub jego powielenia, lecz gdy inny program komputerowy, działający w tym samym czasie co chroniony program komputerowy, zmienia treść zmiennych, które chroniony program komputerowy zapisał w pamięci operacyjnej tego komputera i z których korzysta w trakcie działania tego programu. Sąd odsyłający zastanawia się, czy treść takich zmiennych wchodzi w zakres ochrony prawa autorskiego do programu komputerowego.

23

Po drugie, konieczne jest wyjaśnienie zakresu pojęcia „modyfikacji” w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2009/24, a w szczególności kwestii, czy pojęcie to obejmuje sytuację, w której nie dochodzi do zmiany ani kodu obiektowego, ani kodu źródłowego programu komputerowego lub jego powielenia, lecz w której inny program działający jednocześnie z chronionym programem komputerowym zmienia treść zmiennych, które chroniony program komputerowy zapisał w pamięci operacyjnej i z których korzysta w trakcie swojego działania.

24

W tych okolicznościach Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

25

Poprzez pierwsze pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 1 ust. 1–3 dyrektywy 2009/24 należy interpretować w ten sposób, że ochrona przyznana przez tę dyrektywę obejmuje treść danych zmiennych, które chroniony program komputerowy zapisał w pamięci operacyjnej komputera i z których program ten korzysta w trakcie swojego działania.

26

Na wstępie należy zauważyć, że w swoich uwagach Komisja podnosi, iż rozpatrywane w postępowaniu głównym uregulowanie należy oceniać nie tylko w świetle dyrektywy 2009/24, lecz również w świetle dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. 2001, L 167, s. 10), i utrzymuje w tym względzie, że oprogramowanie takie jak będące przedmiotem postępowania głównego stanowi zwielokrotnienie utworu w rozumieniu art. 2 lit. a) tej dyrektywy.

27

W tym względzie należy przypomnieć, że w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. W tym celu Trybunał może wywieść ze wszystkich informacji dostarczonych przez sąd krajowy, a w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, przepisy i zasady prawa Unii, które wymagają wykładni w kontekście przedmiotu postępowania głównego w celu przeformułowania skierowanych do niego pytań i dokonania wykładni wszystkich przepisów prawa Unii potrzebnych sądom krajowym do tego, by mogły one wydać rozstrzygnięcie w przedłożonych im sporach, nawet jeśli przepisy te nie zostały wyraźnie wymienione w pytaniach prejudycjalnych (wyrok z dnia 19 grudnia 2019 r., Airbnb Ireland, C‑390/18, EU:C:2019:1112, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo).

28

Jednakże jedynie do sądu krajowego należy określenie przedmiotu pytań, które sąd ten zamierza skierować do Trybunału. W związku z tym, ponieważ sam wniosek nie wskazuje na potrzebę takiego przeformułowania, Trybunał nie może, na wniosek jednego z uczestników postępowania wymienionych w art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrywać pytań, które nie zostały mu przedstawione przez sąd krajowy. Jeśli, w miarę rozwoju postępowania, sąd krajowy uznałby za niezbędne uzyskanie dodatkowej wykładni prawa Unii, powinien zwrócić się z nowym wnioskiem do Trybunału (wyrok z dnia 19 grudnia 2019 r., Airbnb Ireland, C‑390/18, EU:C:2019:1112, pkt 37).

29

W niniejszej sprawie, wobec braku jakiejkolwiek wzmianki na temat dyrektywy 2001/29 w pierwszym pytaniu prejudycjalnym lub jakichkolwiek innych elementów w postanowieniu odsyłającym, które mogą wymagać od Trybunału zajęcia się wykładnią tej dyrektywy w celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi, nie ma potrzeby badania tego pytania w świetle wspomnianej dyrektywy. Jest tak tym bardziej, że sąd odsyłający wyraźnie wskazał w postanowieniu odsyłającym, nie odnosząc się do tej dyrektywy, że kwestia ewentualnego zwielokrotniania nie jest przedmiotem sporu w postępowaniu głównym.

30

Co się tyczy odpowiedzi na zadane pytanie, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst, cele regulacji, której część on stanowi, oraz, w stosownym przypadku, jego genezę (wyrok z dnia 23 listopada 2023 r., Seven.One Entertainment Group, C‑260/22, EU:C:2023:900, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo).

31

W pierwszej kolejności, co się tyczy brzmienia rozpatrywanych przepisów, należy zauważyć, że art. 1 dyrektywy 2009/24 definiuje, zgodnie ze swoim tytułem, przedmiot ochrony programów komputerowych.

32

Zgodnie z ust. 1 tego artykułu programy komputerowe są chronione prawem autorskim w taki sposób, jak [jako] dzieła [utwory] literackie w rozumieniu konwencji berneńskiej. Ustęp 2 tego artykułu rozszerza taką ochronę na „każd[ą] form[ę] wyrażenia programu komputerowego” i uściśla on, że koncepcje i zasady, na których opierają się wszystkie elementy programu komputerowego, włącznie z tymi, na których opierają się ich interfejsy, nie podlegają ochronie prawa autorskiego na podstawie tej dyrektywy. Ustęp 3 tego artykułu stanowi ponadto, że program komputerowy podlega ochronie, jeżeli jest oryginalny w takim rozumieniu, że jest własną intelektualną twórczością jego autora, precyzując przy tym, że nie stosuje się żadnych innych kryteriów dla ustalenia, czy program kwalifikuje się do objęcia ochroną.

33

Z brzmienia art. 1 dyrektywy 2009/24, a w szczególności z jego ust. 2 i 3, wynika zatem, że chroniona jest każda „forma wyrażenia” programu komputerowego, z wyjątkiem koncepcji i zasad, na których opierają się jego elementy składowe, pod warunkiem że program ten jest oryginalny w tym sensie, że stanowi wyraz własnej intelektualnej twórczości jego autora.

34

Co się tyczy treści tego pojęcia, Trybunał orzekł już w świetle art. 1 ust. 2 dyrektywy 91/250, którego brzmienie jest identyczne z brzmieniem art. 1 ust. 2 dyrektywy 2009/24 i którego wykładnia znajduje w konsekwencji zastosowanie do tego ostatniego przepisu, że „formami wyrażenia” programu komputerowego są te, które umożliwiają jego powielanie w różnych językach informatycznych, takich jak kod źródłowy i kod obiektowy (wyrok z dnia 22 grudnia 2010 r., Bezpečnostní softwarová asociace, C‑393/09, EU:C:2010:816, pkt 35).

35

Trybunał orzekł natomiast, że graficzny interfejs użytkownika programu komputerowego, który nie pozwala na powielanie tego programu komputerowego, lecz stanowi po prostu jego element, za pomocą którego użytkownicy wykorzystują jego właściwości, nie stanowi formy wyrażenia programu komputerowego w rozumieniu tego przepisu (zob. podobnie wyrok z dnia 22 grudnia 2010 r., Bezpečnostní softwarová asociace, C‑393/09, EU:C:2010:816, pkt 41, 42).

36

Podobnie uznał on, że ani zbiór funkcji programu komputerowego, ani język programowania i format plików danych używanych w ramach programu komputerowego w celu korzystania z niektórych jego funkcji nie stanowią formy wyrażenia tego programu w rozumieniu wspomnianego przepisu. Przyjęcie, że zbiór funkcji programu komputerowego mógłby być chroniony prawem autorskim, otwierałoby bowiem możliwość monopolizowania koncepcji kosztem postępu technicznego i rozwoju przemysłowego (zob. podobnie wyrok z dnia 2 maja 2012 r., SAS Institute, C‑406/10, EU:C:2012:259, pkt 39, 40).

37

Z brzmienia art. 1 ust. 2 dyrektywy 2009/24, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 37 opinii, wynika zatem, że kod źródłowy i kod obiektowy wchodzą w zakres pojęcia „formy wyrażenia” programu komputerowego w rozumieniu tego przepisu w zakresie, w jakim umożliwiają one późniejsze powielanie lub stworzenie takiego programu, podczas gdy inne jego elementy, takie jak w szczególności jego funkcje, nie są chronione tą dyrektywą. Wspomniana dyrektywa nie chroni również elementów, za pomocą których użytkownicy wykorzystują takie funkcje, jednak bez możliwości takiego powielania lub późniejszego stworzenia rzeczonego programu.

38

Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 38 i 40 opinii, ochrona zagwarantowana przez dyrektywę 2009/24 ogranicza się do twórczości intelektualnej, która znajduje odzwierciedlenie w tekście kodu źródłowego i kodu obiektowego, a zatem do literalnego wyrażenia programu komputerowego w tych kodach, stanowiących odpowiednio zbiór instrukcji, zgodnie z którymi komputer musi wykonywać zadania przewidziane przez autora programu.

39

W drugiej kolejności taka wykładnia, oparta na brzmieniu rozpatrywanych przepisów, znajduje potwierdzenie w kontekście, w który wpisują się te przepisy, w szczególności w ramach prawa międzynarodowego.

40

W tym względzie, po pierwsze, podobnie jak art. 1 ust. 1 dyrektywy 2009/24, art. 10 ust. 1 porozumienia TRIPS przewiduje, że programy komputerowe, zarówno w kodzie źródłowym, jak i w kodzie obiektowym, są chronione jak [jako] dzieła literackie na podstawie konwencji berneńskiej.

41

Tymczasem Trybunał przypomniał już w świetle art. 2 ust. 1 tej konwencji, a także art. 2 traktatu WIPO o prawie autorskim i art. 9 ust. 2 porozumienia TRIPS, że przedmiotem ochrony na podstawie prawa autorskiego może być sposób wyrażenia, a nie idee, procedury, metody działania lub koncepcje matematyczne jako takie (wyrok z dnia 13 listopada 2018 r., Levola Hengelo, C‑310/17, EU:C:2018:899, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).

42

Po drugie, wykładnię tę potwierdza również preambuła dyrektywy 2009/24.

43

Przede wszystkim motyw 7 wspomnianej dyrektywy stanowi, że pojęcie „program[u] komputerow[ego]” obejmuje również przygotowawcze prace projektowe prowadzące do rozwoju programu komputerowego, jednak z zastrzeżeniem, że charakter prac przygotowawczych jest taki, iż taki program komputerowy może korzystać z nich na późniejszym etapie.

44

Następnie z motywu 11 wspomnianej dyrektywy wynika, że nie podlegają ochronie na podstawie tej dyrektywy koncepcje i zasady, na których opierają się wszystkie elementy programu, takie jak koncepcje i zasady, na których opierają się logika, algorytmy i języki programowania, a jedynie forma wyrażenia tych koncepcji i zasad podlega ochronie na podstawie prawa autorskiego.

45

Z powyższego wynika wreszcie, że zgodnie z motywem 15 dyrektywy 2009/24, w odniesieniu do wyłącznych praw uprawnionego, to niedozwolone powielanie, translacja, adaptacja lub przekształcanie „formy kodu, w której kopia programu komputerowego została udostępniona”, stanowią naruszenie wyłącznych praw autora.

46

Wykładnia, o której mowa w pkt 37 niniejszego wyroku, jest, w trzeciej kolejności, zgodna z celami realizowanymi przez ochronę prawną programów komputerowych na podstawie dyrektywy 2009/24.

47

W tym względzie, jak podkreślił rzecznik generalny w pkt 41 opinii, cel realizowany przez system ochrony programów komputerowych ustanowiony przez prawodawcę Unii zmierza, jak wynika z motywu 2 dyrektywy 2009/24, do ochrony autorów programów przed powielaniem tych programów bez uzyskania zezwolenia, bardzo łatwym i tanim w środowisku cyfrowym, oraz przed rozpowszechnianiem ich „pirackich” kopii. Motyw ten wskazuje bowiem, że rozwój programów komputerowych wymaga znacznych nakładów osobowych, technicznych i finansowych, podczas gdy powielanie programów komputerowych pochłania jedynie ułamkową część kosztów, które byłyby konieczne do ich niezależnego rozwijania.

48

Natomiast, jak wynika z pkt 3.6 i 3.12 uzasadnienia wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych z dnia 5 stycznia 1989 r. (Dz.U. 1989, C 91, s. 4) [tłumaczenie nieoficjalne], leżącego u podstaw dyrektywy 91/250, system prawny ochrony programów komputerowych nie przyznaje monopolu, który uniemożliwia niezależną twórczość, a tym samym nie utrudnia postępu technicznego. Ponadto konkurenci autora programu komputerowego, po zidentyfikowaniu w drodze niezależnej analizy wykorzystanych idei, reguł lub zasad, mogą swobodnie tworzyć własne implementacje w celu stworzenia kompatybilnych produktów. Mogą oni ponadto wykorzystywać tę samą ideę, ale nie używając tego samego wyrażenia co inne chronione programy.

49

Ponadto, jak stanowi motyw 10 dyrektywy 2009/24, rolą programu komputerowego jest wejście w kontakt i wspólne funkcjonowanie z innymi częściami składowymi systemu komputerowego i z użytkownikami; w tym celu wymagane są logiczne i, w miarę potrzeb, fizyczne wzajemne połączenia i wzajemne oddziaływanie, aby umożliwić wszystkim elementom oprogramowania i sprzętu komputerowego funkcjonowanie z innym oprogramowaniem, sprzętem komputerowym i użytkownikami.

50

W niniejszej sprawie sąd odsyłający zauważa, że oprogramowanie spółek Datel jest instalowane przez użytkownika na konsoli PSP i działa w tym samym czasie co oprogramowanie gry. Dodaje on, że oprogramowanie to nie zmienia i nie powiela ani kodu obiektowego, ani kodu źródłowego, ani wewnętrznej struktury i organizacji oprogramowania spółki Sony, wykorzystywanych w konsoli PSP, lecz ogranicza się do zmiany treści zmiennych tymczasowo zapisywanych przez gry spółki Sony w pamięci operacyjnej konsoli PSP, które to zmienne są wykorzystywane w trakcie działania gry, tak że działa ona w oparciu o te zmienne o zmienionej treści.

51

Ponadto, jak wynika z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, wydaje się, że oprogramowanie spółek Datel, w zakresie, w jakim zmienia ono jedynie treść zmiennych zapisywanych przez chroniony program komputerowy w pamięci operacyjnej komputera i używanych przez ten program w trakcie jego działania, nie pozwala jako takie na powielenie tego programu ani jego części, lecz przeciwnie, zakłada, że program ten działa w tym samym czasie. Jak podkreślił w istocie rzecznik generalny w pkt 48 opinii, treść zmiennych stanowi zatem element wspomnianego programu, za pomocą którego użytkownicy korzystają z funkcji takiego programu, który nie jest chroniony jako „forma wyrażenia” programu komputerowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 2009/24, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego.

52

W świetle powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że art. 1 ust. 1–3 dyrektywy 2009/24 należy interpretować w ten sposób, że ochrona przyznana przez tę dyrektywę nie obejmuje treści danych zmiennych, które chroniony program komputerowy zapisał w pamięci operacyjnej komputera i z których program ten korzysta w trakcie swojego działania, jeżeli owa treść nie pozwala na powielanie lub późniejsze stworzenie takiego programu.

53

W związku z odpowiedzią udzieloną na pytanie pierwsze nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie drugie.

54

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:

Artykuł 1 ust. 1–3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/24/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych

należy interpretować w ten sposób, że:

ochrona przyznana przez tę dyrektywę nie obejmuje treści danych zmiennych, które chroniony program komputerowy zapisał w pamięci operacyjnej komputera i z których program ten korzysta w trakcie swojego działania, jeżeli owa treść nie pozwala na powielanie lub późniejsze stworzenie takiego programu.