(Sprawa T‑484/22)

przeciwko

Agencji Unii Europejskiej ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości

Wyrok Sądu (dziesiąta izba) z dnia 22 listopada 2023 r.

Służba publiczna – Personel tymczasowy – Zmiana zaszeregowania – Postępowanie w sprawie zmiany zaszeregowania (2021) – Decyzja o braku zmiany zaszeregowania – Mnożniki odniesienia – Ogólne przepisy wykonawcze do art. 54 WZIP – Zarzut niezgodności z prawem – Równość traktowania – Odpowiedzialność

Urzędnicy – Personel tymczasowy – Zmiana zaszeregowania – Przyjęcie ogólnych przepisów wykonawczych – Uznanie przysługujące administracji jako pracodawcy – Skutki prawne

(regulamin pracowniczy urzędników art. 6 ust. 2, art. 45, załącznik I, sekcja B; warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 54)

(zob. pkt 40–42)
Urzędnicy – Personel tymczasowy – Zmiana zaszeregowania – Warunki – Przestrzeganie mnożników odniesienia równorzędności średniego okresu służby – Cel mnożników – Zastosowanie w celu określenia minimalnego średniego stażu pracy w grupie zaszeregowania – Dopuszczalność – Konieczność zapewnienia paralelizmu z przebiegiem kariery urzędników – Brak – Naruszenie zasady zmiany zaszeregowania opartej na osiągnięciach – Brak

(regulamin pracowniczy urzędników art. 6 ust. 2, art. 45, załącznik I, sekcja B; warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 54)

(zob. pkt 43–45, 53–63, 66–74, 88, 94–103)
Urzędnicy – Personel tymczasowy – Zmiana zaszeregowania – System wprowadzony przez Agencję Unii Europejskiej ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (eu-LISA) – Warunki – Minimalny średni staż pracy w grupie zaszeregowania – Uznanie przysługujące administracji jako pracodawcy w zakresie stosowania warunku – Granice – Przestrzeganie zasady równego traktowania – Zakres – Konieczność zastosowania warunku do wszystkich pracowników kwalifikujących się do zmiany zaszeregowania we wszystkich grupach zaszeregowania lub niestosowania go w żadnej grupie zaszeregowania – Możliwość wykluczenia zastosowania warunku w niektórych grupach zaszeregowania z przyjęciem obiektywnego uzasadnienia tego zróżnicowanego stosowania

(regulamin pracowniczy urzędników art. 6 ust. 2, art. 45, art. 100 ust. 2, załącznik I, sekcja B; warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 54; rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady: nr 1077/2011, art. 20; 2018/1726, art. 28 ust. 1)

(zob. pkt 47–49, 137–148)
Urzędnicy – Personel tymczasowy – Zmiana zaszeregowania – Porównanie osiągnięć – Przyznawanie punktów zmiany zaszeregowania – Zachowanie uznania przysługującego administracji jako pracodawcy w zakresie decyzji o zmianie zaszeregowania

(warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 54)

(zob. pkt 110, 111)
Urzędnicy – Personel tymczasowy – Zmiana zaszeregowania – Warunki – Przestrzeganie mnożników odniesienia równorzędności średniego okresu służby – Brak zmiany zaszeregowania pracownika, który nie osiągnął minimalnego średniego stażu pracy w grupie zaszeregowania, ale uzyskał wysoką liczbę punktów na podstawie porównania osiągnięć – Naruszenie zasady proporcjonalności – Brak

(warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 54)

(zob. pkt 115–119)
Urzędnicy – Personel tymczasowy – Zmiana zaszeregowania – Warunki – Zakwalifikowanie do zmiany zaszeregowania oparte na minimalnym dwuletnim stażu pracy w grupie zaszeregowania – Odróżnienie od warunku dotyczącego minimalnego średniego stażu pracy w danej grupie zaszeregowania przed możliwością zmiany zaszeregowania

(warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 54)

(zob. pkt 125–128)

Streszczenie

W marcu 2019 r. skarżący, QN, został zatrudniony przez Agencję Unii Europejskiej ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (eu-LISA) w charakterze członka personelu tymczasowego na podstawie art. 2 lit. f) warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej (zwanych dalej „WZIP”) i zaszeregowany do grupy AD 9.

W lutym 2021 r. skarżący zakwalifikował się do zmiany zaszeregowania. Jego nazwisko nie zostało jednak umieszczone na liście pracowników proponowanych do zmiany zaszeregowania i nie figurowało na liście pracowników, którym zmieniono zaszeregowanie w ramach postępowania za 2021 r (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”). eu-LISA zastosowała w tym względzie mnożniki odniesienia równorzędności średniego okresu służby, o których mowa w sekcji B załącznika I do regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”), wdrożone w przyjętych przez nią ogólnych przepisach wykonawczych do art. 54 WZIP (zwanych dalej „OPW”) ( 1 ).

Następnie skarżący wniósł do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i uzupełnił orzecznictwo dotyczące mnożników odniesienia równorzędności średniego okresu służby w ramach zmiany zaszeregowania członków personelu tymczasowego, a także orzecznictwo dotyczące możliwości zastosowania tych mnożników do obliczenia średniego stażu pracy w mającej zastosowanie grupie zaszeregowania przed zmianą zaszeregowania.

Ocena Sądu

W przedmiocie możliwości uzależnienia zmiany zaszeregowania od warunku średniego minimalnego stażu pracy w grupie zaszeregowania obliczonego na podstawie mnożników odniesienia

Sąd zauważył tytułem wstępu, iż z OPW, wynika, że decyzja o zmianie zaszeregowania jest uzależniona, po pierwsze, od porównania osiągnięć, a po drugie, od uwzględnienia przez administrację z jednej strony zasobów budżetowych dostępnych na dany rok budżetowy, a z drugiej strony przestrzegania przez nią mnożników odniesienia równorzędności średniego okresu służby, zastosowanych w załączniku II do OPW (zwanych dalej „klauzulą mnożników”).

OPW w sposób jednoznaczny określają sposób, w jaki należy stosować mnożniki wskazane w sekcji B załącznika I do regulaminu pracowniczego w ramach zmiany zaszeregowania.

Z jednej strony OPW wymagają bowiem, aby mnożniki te nie zostały przekroczone, przypominając, że mnożniki te mają zastosowanie w okresach pięcioletnich, począwszy od dnia 1 stycznia 2014 r. Z drugiej strony dokonują one konwersji tych mnożników na średni staż pracy w każdej grupie przed zmianą zaszeregowania do grupy wyższej. W przypadku grupy zaszeregowania AD 9, w odniesieniu do której mnożnik wynosi 25 %, ów średni staż pracy wynosi cztery lata.

Ponadto z analizy kontekstowej klauzuli mnożników zawartej w OPW oraz relacji tych ostatnich, art. 54 WZIP i właściwych przepisów regulaminu pracowniczego wynika, że mnożniki określone procentowo w sekcji B załącznika do regulaminu pracowniczego wykorzystuje się do dwóch różnych celów. Po pierwsze, zgodnie z art. 6 ust. 2 regulaminu pracowniczego służą one do obliczania rocznej liczby wolnych stanowisk dla poszczególnych grup zaszeregowania, a tym samym możliwości awansu. Po drugie, zgodnie z art. 5 ust. 8 OPW i załącznikiem II do OPW są one wykorzystywane do określenia średniego minimalnego stażu pracy w poszczególnych grupach zaszeregowania warunkującego zmianę zaszeregowania pracowników.

Co się tyczy celów realizowanych przez klauzulę mnożników, po pierwsze, z art. 6 ust. 2 regulaminu pracowniczego wynika, że bez uszczerbku dla zasady awansu w oparciu o osiągnięcia mnożniki wyrażają przebieg przeciętnej kariery. Przekształcenie zaś tych mnożników w średni minimalny staż pracy w grupie zaszeregowania jest innym sposobem uregulowania przeciętnego tempa możliwości zmiany zaszeregowania pracowników.

Ponadto zasady mające zastosowanie do zmiany zaszeregowania członków personelu tymczasowego nie mogą być identyczne z zasadami mającymi zastosowanie do urzędników, ponieważ ci pierwsi nie mają takiej samej ekspektatywy rozwoju kariery zawodowej w ramach swojej instytucji. I tak, w przeciwieństwie do urzędników, których pewność zatrudnienia jest gwarantowana regulaminem pracowniczym, członkowie personelu tymczasowego podlegają określonemu reżimowi, którego podstawą jest umowa o pracę zawierana z daną instytucją.

W tym kontekście nie jest nielogiczne uzależnienie zmiany zaszeregowania pracowników od tego, by przepracowali oni przeciętnie określoną liczbę lat w swojej grupie zaszeregowania, tym bardziej że nawet w zakresie awansowania urzędników, którzy mają ekspektatywę kariery zawodowej w ramach swojej instytucji, uwzględnienie liczby stanowisk dostępnych na potrzeby awansu nie wyklucza jednoczesnego zastosowania warunku minimalnego stażu pracy w grupie zaszeregowania.

Po drugie, przewidując, że mnożniki służą do obliczenia liczby wolnych stanowisk dla poszczególnych grup zaszeregowania wskazanych w wykazie stanowisk załączonym do sekcji budżetu danej instytucji, art. 6 ust. 1 i 2 regulaminu pracowniczego ustanawia bezpośredni związek między mnożnikami a budżetem danej instytucji. Jednakże okoliczność, że – jak wynika z tego tekstu – owe mnożniki stanowią mechanizm służący jednocześnie określeniu tempa przebiegu kariery i przydziałowi środków budżetowych, nie pozwala na wyciągnięcie wniosku, iż w ramach zmiany zaszeregowania pracowników ograniczenie tego tempa może nastąpić jedynie poprzez zastosowanie limitów zmiany zaszeregowania, chociażby orientacyjnych, bez możliwości wprowadzenia wymogu średniego minimalnego stażu pracy w grupie zaszeregowania.

W przedmiocie ważności warunku minimalnego średniego stażu pracy w grupie zaszeregowania w świetle zasady zmiany zaszeregowania opartej na osiągnięciach

Sąd zauważył że art. 54 WZIP rozszerza stosowanie zasady awansu opartego na osiągnięciach, o której mowa w art. 45 regulaminu pracowniczego, na zmianę zaszeregowania, jednocześnie nakładając na administrację obowiązek nieprzekraczania mnożników. Ten podwójny wymóg został przejęty w OPW.

Oba czynniki warunkujące zmianę zaszeregowania, a mianowicie porównanie osiągnięć i minimalny średni staż pracy w danej grupie zaszeregowania, nie są kryteriami wyłącznie indywidualnymi, ponieważ zależą, odpowiednio, od osiągnięć i stażu pracy innych kwalifikujących się kandydatów w danej grupie zaszeregowania.

Ponadto w niniejszej sprawie metoda zastosowana przez eu-LISA wskazuje, że osiągnięcia kandydatów warunkują, po pierwsze, obliczenie średniego stażu pracy w danej grupie zaszeregowania, ponieważ do tego rachunku wlicza się jedynie kandydatów najwyżej zaklasyfikowanych, nie przekraczając przy tym liczby stanowisk dostępnych w wykazie stanowisk (zwanych dalej „najbardziej zasługującymi kandydatami”), a po drugie, możliwość zmiany zaszeregowania najbardziej zasługujących kandydatów posiadających w danym przypadku indywidualny staż pracy w danej grupie przekraczający obowiązujący średni staż pracy.

Metoda ta pokazuje, że głównym kryterium determinującym zmianę zaszeregowania pozostaje porównanie osiągnięć. Służy ona bowiem klasyfikacji kandydatów na podstawie ich osiągnięć, a kolejność klasyfikacji określa następnie, czy średni staż pracy w grupie zaszeregowania uniemożliwia zmianę zaszeregowania całości lub części danej podgrupy. Innymi słowy, jeśli pracownik zalicza się do kandydatów najbardziej zasługujących, lecz nie jest najwyżej zaklasyfikowany, i posiada indywidualny staż pracy w grupie zaszeregowania wyższy od średniego stażu pracy, nie będzie mógł uzyskać zmiany zaszeregowania, jeżeli, po pierwsze, ów średni staż pracy nie został zbiorowo osiągnięty przez wszystkich najbardziej zasługujących kandydatów, a po drugie, osoby najlepiej sklasyfikowane w tej podgrupie mają staż krótszy niż średni staż pracy. W takim przypadku to właśnie osiągnięcia, a nie tylko staż pracy, stoją na przeszkodzie zmianie zaszeregowania pracownika bardziej doświadczonego w danej grupie zaszeregowania.

W związku z tym warunek średniego stażu pracy w odnośnej grupie zaszeregowania w żaden sposób nie zagraża zmianie zaszeregowania kandydatów najbardziej zasługujących.

Ponadto, po pierwsze, warunek dotyczący średniego minimalnego stażu pracy w grupie zaszeregowania przewidziany w OPW ma na celu utrzymanie równorzędności średniego okresu służby poprzez określenie tempa, z jakim agencja może zmieniać zaszeregowanie swoich najbardziej zasługujących pracowników. Po drugie, zgodnie z art. 6 ust. 2 regulaminu pracowniczego, ograniczenie tempa, w jakim urzędnicy mogą być awansowani, za pomocą wymogu średniego stażu pracy w grupie zaszeregowania opartego na mnożnikach nie narusza zasady awansowania na podstawie osiągnięć i to samo dotyczy a fortiori pracowników, którzy nie mają tej samej ekspektatywy rozwoju kariery zawodowej co urzędnicy. Po trzecie, warunek minimalnego średniego stażu pracy w danej grupie zaszeregowania ma również na celu ułatwienie mobilności między agencjami, co służy interesom najbardziej zasługujących pracowników.

( 1 ) Artykuł 54 WZIP reguluje zmianę zaszeregowania członków personelu tymczasowego, o których mowa w art. 2 lit. f) WZIP. Stanowi on w akapicie drugim, że „każda agencja przyjmuje ogólne przepisy wykonawcze w celu wykonania niniejszego artykułu”.