–

w imieniu Romaqua Group SA – L. Retegan i S. Tîrnoveanu, avocati,

–

w imieniu rządu rumuńskiego – M. Chicu i E. Gane, w charakterze pełnomocników,

–

w imieniu Komisji Europejskiej – L. Armati, M. Mataija oraz I. Rogalski, w charakterze pełnomocników,

1

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 16 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”), art. 49, 102, 106 i 119 TFUE oraz art. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/54/WE z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wydobywania i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineralnych (Dz.U. 2009, L 164, s. 45).

2

Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Romaqua Group SA a Societatea Națională a Apelor Minerale SA (państwową spółką wód mineralnych, Rumunia) (zwaną dalej „SNAM”) i Agenția Națională pentru Resurse Minerale (krajową agencją ds. zasobów mineralnych, Rumunia) (zwaną dalej „ANRM”) w przedmiocie odrzucenia wniosku Romaqua Group o przeprowadzenie przetargu publicznego na udzielenie dwóch koncesji na wydobywanie wód mineralnych.

3

Artykuł 3 dyrektywy 2009/54 stanowi:

„Naturalne wody mineralne mogą być wydobywane ze źródeł i butelkowane jedynie zgodnie z załącznikiem II”.

4

Artykuł 40 ust. 1 Legea nr. 219 privind regimul concesiunilor (ustawy nr 219 o systemie koncesji) z dnia 25 listopada 1998 r. (Monitorul Oficial al României, nr 459 z dnia 30 listopada 1998 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym, stanowił:

„Mienie będące własnością publiczną lub prywatną państwa, departamentu, miasta lub gminy, jak również działalność i usługi użyteczności publicznej o znaczeniu krajowym lub lokalnym są powierzane bezpośrednio, w drodze umowy koncesyjnej, krajowym spółkom handlowym lub przedsiębiorstwom krajowym bądź też spółkom krajowym utworzonym w wyniku reorganizacji niezależnych podmiotów, które zarządzały tym mieniem, działalnością lub usługami. Umowa koncesyjna jest zawierana z właściwym organem udzielającym koncesji na okres, który zostanie określony decyzją rządu lub rady departamentu lub gminy, która utworzyła daną spółkę handlową”.

5

Artykuł 46 Legea minelor nr. 61 (ustawy o górnictwie nr 61) z dnia 5 marca 1998 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 113 z dnia 16 marca 1998 r.) stanowił:

„1.   Zakłady publiczne, krajowe przedsiębiorstwa górnicze i spółki handlowe będą nadal prowadzić działalność jedynie w miejscach, które objęły w zarząd i w których w dniu publikacji niniejszej ustawy prowadzą prace poszukiwawcze, rozwojowe lub wydobywcze, na które uzyskały zezwolenie.

2.   W terminie 90 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zakłady publiczne, krajowe przedsiębiorstwa górnicze i spółki handlowe, które prowadzą działalność górniczą, zakończą wyznaczanie obszarów poszukiwań, rozwoju i wydobywania do celów, o których mowa w ust. 1, i wystąpią do właściwego organu z wnioskiem o powierzenie im tych obszarów w zarząd lub w ramach koncesji zgodnie z niniejszą ustawą”.

6

Ustawa o górnictwie nr 61 z dnia 5 marca 1998 r. została uchylona i zastąpiona przez Legea minelor nr. 85 (ustawę o górnictwie nr 85) z dnia 18 marca 2003 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 197 z dnia 27 marca 2003 r.). Artykuł 20 ust. 2 tej ustawy, z późniejszymi zmianami i uzupełnieniami (zwanej dalej „ustawą o górnictwie nr 85/2003”), stanowi:

„Koncesji na wydobywanie udziela się na okres nie dłuższy niż 20 lat, z prawem przedłużenia na kolejne okresy pięcioletnie”.

7

Artykuł 32 ust. 1 Normele pentru aplicarea Legii minelor nr. 85/2003 din 14.10.2003 (przepisów wykonawczych do ustawy o górnictwie nr 85/2003 z dnia 14 października 2003 r.), zatwierdzonych Hotărârea Guvernului nr. 1208/2003 (decyzją rządu nr 1208/2003, Monitorul Oficial al României, część I, nr 772 z dnia 4 listopada 2003 r.), stanowi:

„Posiadacz koncesji na wydobywanie może złożyć wniosek o przedłużenie okresu jej ważności w granicach przyznanego obszaru, przedstawiając ANRM dokumenty, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o górnictwie [nr 85/2003]”.

8

W 1997 r. rząd rumuński utworzył SNAM jako następcę Regia Autonomă a Apelor Minerale din România (samodzielnego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej ds. wód mineralnych Rumunii), które zostało rozwiązane.

9

W 1999 r. rząd ten zatwierdził bezpośrednie udzielenie SNAM przez ANRM koncesji na wydobywanie wszystkich zasobów wód mineralnych wydobywanych w Rumunii na okres 20 lat.

10

W wyroku nr 136/2001 z dnia 3 maja 2001 r. Curtea Constituțională (trybunał konstytucyjny, Rumunia) orzekł, że przepisy art. 40 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy nr 219 o systemie koncesji są niezgodne z konstytucją w zakresie, w jakim nakładają na lokalne organy władzy publicznej obowiązek bezpośredniego powierzania, w drodze umowy koncesyjnej, mienia publicznego lub działalności i usług publicznych o znaczeniu lokalnym wskazanym imiennie osobom prawnym.

11

W dniu 19 lipca 2016 r. Romaqua Group zwróciła się do ANRM z wnioskiem, po pierwsze, o natychmiastowe przekazanie jej koncesji dla obszarów Borsec i Stânceni (Rumunia), a po drugie, o nieodnawianie, z chwilą ich wygaśnięcia z końcem 2018 r., koncesji udzielonych wcześniej bezpośrednio SNAM oraz o przeprowadzenie przetargu publicznego na udzielenie nowych koncesji.

12

ANRM odmówiła uwzględnienia tych wniosków, podnosząc, po pierwsze, że przekazania koncesji może dokonać jedynie koncesjonariusz (SNAM) za uprzednią zgodą udzielającego koncesji (ANRM), zgodnie z art. 24 ustawy o górnictwie nr 85/2003, a po drugie, że przeprowadzenie przetargu publicznego w celu wyznaczenie nowych spółek koncesjonariuszy byłoby możliwe tylko wtedy, gdyby SNAM nie wystąpiła z wnioskiem – a ma taką możliwość co pięć lat – o przedłużenie obowiązujących koncesji, ponieważ udzielający koncesji nie może sprzeciwić się takiemu wnioskowi.

13

SNAM oświadczyła ze swej strony, że nie zamierza przekazywać praw i obowiązków związanych z posiadanymi przez siebie koncesjami na wydobywanie.

14

W skardze zarejestrowanej w dniu 2 listopada 2016 r. Romaqua Group wniosła do Curtea de Apel București (sądu apelacyjnego w Bukareszcie, Rumunia) o stwierdzenie, że odmowa uwzględnienia przez ANRM jej wniosku była nieuzasadniona, oraz o nakazanie ANRM przeprowadzenia, po wygaśnięciu koncesji, przetargu publicznego w celu udzielenia tych koncesji na kolejny okres.

15

Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2019 r. sąd ten oddalił skargę Romaqua Group.

16

Romaqua Group odwołała się od tego wyroku do Înalta Curte de Casaţie şi Justiţie (najwyższego sądu kasacyjnego, Rumunia), sądu odsyłającego, podnosząc niezgodność z szeregiem przepisów prawa Unii przepisów krajowych przewidujących faktyczne utrzymanie w mocy, bez ograniczenia w czasie, w drodze kolejnych przedłużeń pozostających do dyspozycji beneficjenta bezpośrednio udzielonego zamówienia, prawa wyłącznego przyznanego spółce, której kapitał znajduje się w całości w posiadaniu państwa.

17

W tych okolicznościach Înalta Curte de Casație și Justiție (najwyższy sąd kasacyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

18

Zdaniem rządu rumuńskiego z całości wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że w pytaniu pierwszym sąd odsyłający zamierzał odnieść się nie do art. 106 ust. 1 TFUE rozpatrywanego odrębnie, który zresztą nie ma autonomicznego zakresu, lecz do tego artykułu w związku z art. 102 TFUE, który zakazuje nadużywania pozycji dominującej na znacznej części rynku wewnętrznego, jeżeli może ono wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Tymczasem sąd odsyłający nie dostarczył Trybunałowi informacji niezbędnych do dokonania oceny, czy w rozpatrywanej sprawie doszło do takiego nadużycia pozycji dominującej.

19

W tym względzie trzeba przypomnieć, że wyłącznie do sądu krajowego, przed którym toczy się spór i na którym spoczywa odpowiedzialność za przyszły wyrok, należy, przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy, zarówno ocena, czy dla wydania wyroku jest mu niezbędne uzyskanie orzeczenia prejudycjalnego, jak i ocena znaczenia skierowanych do Trybunału pytań. W konsekwencji jeśli postawione pytania dotyczą wykładni przepisu prawa Unii, Trybunał jest co do zasady zobowiązany do wydania orzeczenia (wyroki: z dnia 16 czerwca 2015 r., Gauweiler i in., C‑62/14, EU:C:2015:400, pkt 24; a także z dnia 7 lutego 2018 r., American Express, C‑304/16, EU:C:2018:66, pkt 31).

20

Oznacza to, że pytania dotyczące prawa Unii korzystają z domniemania posiadania znaczenia dla sprawy. Odmowa rozstrzygnięcia przez Trybunał w przedmiocie postawionego przez sąd krajowy pytania prejudycjalnego jest możliwa tylko wtedy, gdy oczywiste jest, że wykładnia przepisu prawa Unii, o którą się zwrócono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego, które są niezbędne do udzielenia przydatnej odpowiedzi na przedstawione mu pytania (wyroki: z dnia 16 czerwca 2015 r., Gauweiler i in., C‑62/14, EU:C:2015:400, pkt 25; a także z dnia 7 lutego 2018 r., American Express, C‑304/16, EU:C:2018:66, pkt 32).

21

W niniejszej sprawie prawdą jest, że Trybunał nie dysponuje wszystkimi informacjami koniecznymi do dokonania oceny, czy sytuacja SNAM stanowi nadużycie pozycji dominującej niezgodne z art. 102 TFUE.

22

Należy jednak zauważyć, że pierwsze pytanie prejudycjalne nie dotyczy sytuacji SNAM, której ocena w ramach postępowania prejudycjalnego nie należy zresztą do właściwości Trybunału. Z uzasadnienia wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika bowiem, że sąd odsyłający zwraca się w istocie do Trybunału z pytaniem, czy art. 106 ust. 1 TFUE w związku z art. 102 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym mającym zastosowanie do tego przedsiębiorstwa. O ile Trybunał, orzekając w trybie prejudycjalnym, nie jest również właściwy do orzekania w przedmiocie ewentualnej niezgodności przepisów krajowym rozpatrywanych w postępowaniu głównym z tymi artykułami traktatu FUE, o tyle jest on właściwy do dokonania wykładni tych artykułów.

23

Otóż w tym celu Trybunał nie musi dysponować pełnymi informacjami na temat rzeczywistej sytuacji SNAM.

24

Z powyższego wynika, że zarzut niedopuszczalności podniesiony przez rząd rumuński należy oddalić.

25

Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 106 ust. 1 TFUE w związku z art. 102 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, które przyznają posiadaczowi wyłącznego prawa do wydobywania wody mineralnej ze źródła możliwość uzyskania, bez przeprowadzania postępowania przetargowego, przedłużenia swojej koncesji na kolejne pięcioletnie okresy.

26

Na wstępie należy przypomnieć, że art. 106 ust. 1 TFUE w związku z art. 102 TFUE może stać na przeszkodzie takim przepisom krajowym tylko wtedy, gdy wchodzą one w zakres stosowania tych dwóch artykułów.

27

W tym względzie, co się tyczy art. 106 ust. 1 TFUE, zobowiązuje on państwa członkowskie, w odniesieniu do przedsiębiorstw publicznych i przedsiębiorstw, którym przyznają prawa specjalne lub wyłączne, aby nie wprowadzały ani nie utrzymywały żadnego środka sprzecznego z normami traktatów, w szczególności z normami przewidzianymi w art. 102 TFUE.

28

W tym względzie Trybunał orzekł już, że można uznać, że środek państwowy nadaje prawo specjalne lub wyłączne w rozumieniu art. 106 ust. 1 TFUE, gdy udziela ochrony ograniczonej liczbie przedsiębiorstw i może istotnie wpłynąć na zdolność innych przedsiębiorstw do prowadzenia danej działalności gospodarczej na tym samym obszarze w zasadniczo równorzędnych warunkach (wyrok z dnia 27 marca 2019 r., Pawlak, C‑545/17, EU:C:2019:260, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).

29

W niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z informacjami sądu odsyłającego przepisy krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym przyznają pewnym przedsiębiorstwom wyłączne prawo do wydobywania wody mineralnej ze źródeł znajdujących się na terytorium Rumunii, należy uznać, że są one objęte zakresem stosowania art. 106 ust. 1 TFUE.

30

W drugiej kolejności, co się tyczy art. 102 TFUE – zakazuje on praktyk polegających na nadużywaniu pozycji dominującej na rynku wewnętrznym lub na znacznej jego części.

31

Zgodnie z art. 102 TFUE nadużycie pozycji dominującej wymaga spełnienia trzech przesłanek.

32

Po pierwsze, dane przedsiębiorstwo musi zajmować pozycję dominującą na rynku wewnętrznym lub na znacznej jego części. W tym względzie należy przypomnieć, że przedsiębiorstwo może znaleźć się w takiej pozycji dominującej, gdy zostaną mu przyznane prawa specjalne lub wyłączne pozwalające na określenie przez to przedsiębiorstwo, czy – i w odpowiednim przypadku – na jakich warunkach – inne przedsiębiorstwa mogą uzyskać dostęp do rozpatrywanego rynku i wykonywać na nim działalność gospodarczą (wyrok z dnia 1 lipca 2008 r., MOTOE, C‑49/07, EU:C:2008:376, pkt 38). Niemniej jednak Trybunał orzekł również, że istnienie praw specjalnych lub wyłącznych niekoniecznie musi oznaczać istnienie pozycji dominującej na rynku właściwym (zob. podobnie wyrok z dnia 13 grudnia 2007 r., United Pan‑Europe Communications Belgium i in., C‑250/06, EU:C:2007:783, pkt 21). W każdym wypadku wyznaczenie granic rynku właściwego, zarówno z punktu widzenia danego produktu czy usługi, jak i z punktu widzenia geograficznego, jest konieczne dla oceny istnienia pozycji dominującej (zob. podobnie wyrok z dnia 1 lipca 2008 r., MOTOE, C‑49/07, EU:C:2008:376, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo). Do sądu odsyłającego należy przeprowadzenie takiego badania na podstawie przedstawionych mu okoliczności faktycznych i prawnych.

33

Po drugie, pozycja dominująca musi być nadużywana. Jest tak w przypadku, gdy przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą utrudnia wejście na rynek właściwy równie skutecznych konkurentów lub utrzymanie się na tym rynku takich konkurentów poprzez stosowanie środków innych niż te wchodzące w zakres konkurencji pozacenowej. Musi ono między innymi powstrzymywać się od używania swojej pozycji dominującej w celu ekspansji na inny rynek w inny sposób niż przy użyciu środków wchodzących w zakres konkurencji pozacenowej. Każdą praktykę, której wprowadzenie w życie nie ma dla przedsiębiorstwa dominującego interesu gospodarczego poza celem polegającym na wyeliminowaniu jego konkurentów, aby móc następnie podnieść swoje ceny poprzez czerpanie korzyści z sytuacji monopolu, należy uznać za stanowiącą środek inny niż te wchodzące w zakres konkurencji pozacenowej (wyrok z dnia 12 maja 2022 r., Servizio Elettrico Nazionale i in., C‑377/20, EU:C:2022:379, pkt 76, 77).

34

Ponadto Trybunał już orzekł, że państwo członkowskie narusza zakazy ustanowione w art. 106 ust. 1 TFUE w związku z art. 102 TFUE, gdy przyjmując środki o charakterze ustawodawczym, wykonawczym lub administracyjnym, stwarza sytuację, w której przedsiębiorstwo, któremu przyznano prawa specjalne lub wyłączne, jest skłaniane, poprzez samo wykonywanie tych przyznanych mu praw, do nadużywania zajmowanej pozycji dominującej, lub też gdy prawa te mogą stworzyć sytuację, w której przedsiębiorstwo to zostaje skłonione do dopuszczenia się takiego nadużycia (zob. podobnie wyroki: z dnia 10 grudnia 1991 r., Merci convenzionali Porto di Genova, C‑179/90, EU:C:1991:464, pkt 17; z dnia 26 października 2017 r., Balgarska energiyna borsa, C‑347/16, EU:C:2017:816, pkt 54). W tym zakresie nie jest niezbędne, by rzeczywiście dopuszczono się nadużycia (wyroki: z dnia 1 lipca 2008 r., MOTOE, C‑49/07, EU:C:2008:376, pkt 49; z dnia 17 lipca 2014 r., Komisja/DEI, C‑553/12 P, EU:C:2014:2083, pkt 41).

35

Po trzecie, nadużycie pozycji dominującej musi wpływać na handel między państwami członkowskimi. Przesłanka ta może zostać spełniona tylko wtedy, gdy na podstawie całokształtu obiektywnych okoliczności prawnych lub faktycznych z wystarczającym stopniem prawdopodobieństwa można przewidzieć, że zachowanie przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą może wywrzeć wpływ bezpośredni lub pośredni, rzeczywisty lub potencjalny na przepływy handlowe między państwami członkowskimi, i to w taki sposób, iż budzi to obawy, że może to przeszkodzić w realizacji jednolitego rynku między państwami członkowskimi. Wyłącznie hipotetyczne skutki zachowania tego przedsiębiorstwa nie spełniają tego kryterium. Wpływ na wymianę wewnątrzwspólnotową nie może być też nieznaczny (zob. podobnie wyrok z dnia 1 lipca 2008 r., MOTOE, C‑49/07, EU:C:2008:376, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo). Ponadto rząd rumuński słusznie podnosi, że aby ustalić w sposób pewny istnienie takiego wpływu na handel między państwami członkowskimi, konieczne jest również uprzednie wyznaczenie granic właściwego rynku (zob. podobnie wyrok z dnia 10 grudnia 1991 r., Merci convenzionali porto di Genova, C‑179/90, EU:C:1991:464, pkt 15, 20).

36

W świetle powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że art. 106 ust. 1 TFUE w związku z art. 102 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, które przyznają posiadaczowi wyłącznego prawa do wydobywania wody mineralnej ze źródła możliwość uzyskania, bez przeprowadzania postępowania przetargowego, przedłużenia swojej koncesji na kolejne pięcioletnie okresy, jeżeli przepisy te skłaniają tego posiadacza do nadużywania, poprzez samo wykonywanie przyznanych mu praw, zajmowanej pozycji dominującej na znacznej części rynku wewnętrznego lub gdy prawa te mogą stworzyć sytuację, która doprowadzi wspomnianego posiadacza do popełnienia takiego nadużycia, czego ocena należy do sądu odsyłającego, na podstawie przedstawionych mu okoliczności faktycznych i prawnych.

37

Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy art. 16 karty, art. 49 i 119 TFUE oraz art. 3 dyrektywy 2009/54 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym takim jak rozpatrywane w postępowaniu głównym.

38

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 94 lit. c) regulaminu postępowania przed Trybunałem wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym powinien zawierać, pod rygorem niedopuszczalności, omówienie powodów, dla których sąd odsyłający rozpatruje kwestię wykładni lub ważności określonych przepisów prawa Unii, jak również związku, jaki dostrzega on między tymi przepisami a uregulowaniami krajowymi, które znajdują zastosowanie w postępowaniu głównym.

39

W pierwszej kolejności sąd odsyłający powołuje się na art. 49 TFUE, nie wskazując, w jaki sposób wykładnia tego artykułu mogłaby być użyteczna dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, jak tego wymaga art. 94 lit. c) regulaminu postępowania. Ponadto postanowienia traktatu FUE w dziedzinie swobody przedsiębiorczości i swobodnego przepływu kapitału nie mają zastosowania do sytuacji, której wszystkie okoliczności zamykają się w obrębie jednego państwa członkowskiego (wyrok z dnia 20 marca 2014 r., Caixa d’Estalvis i Pensions de Barcelona, C‑139/12, EU:C:2014:174, pkt 42). Tymczasem spór w postępowaniu głównym, który dotyczy wydobywania zasobów wody mineralnej z dwóch źródeł znajdujących się w Rumunii i którego stronami są dwie spółki rumuńskie oraz właściwy organ rumuński, nie wydaje się zawierać żadnego elementu transgranicznego, który uzasadniałby powiązanie go ze swobodą przedsiębiorczości zagwarantowaną w art. 49 TFUE. Wynika z tego, że drugie pytanie prejudycjalne, w zakresie, w jakim dotyczy wykładni art. 49 TFUE, jest niedopuszczalne.

40

W drugiej kolejności – sąd odsyłający nie przedstawił również wyjaśnienia, jakie powody skłoniły go do zwrócenia się do Trybunału o dokonanie wykładni art. 119 TFUE i art. 3 dyrektywy 2009/54, ponieważ dyrektywa ta nie zawiera zresztą żadnych przepisów dotyczących udzielania przez organy krajowe koncesji na wydobywanie zasobów wody mineralnej w państwach członkowskich. W zakresie, w jakim drugie pytanie prejudycjalne odnosi się do tych artykułów, również nie spełnia ono wymogów art. 94 lit. c) regulaminu postępowania i w związku z tym również należy je odrzucić jako niedopuszczalne.

41

W trzeciej i ostatniej kolejności – żadne wyjaśnienie nie towarzyszy również przywołaniu art. 16 karty, który gwarantuje wolność prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z tym drugie pytanie jest również niedopuszczalne w zakresie, w jakim dotyczy wykładni tego artykułu.

42

Z całości powyższych rozważań wynika, że drugie pytanie prejudycjalne jest niedopuszczalne.

43

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (dziewiąta izba) orzeka, co następuje:

Artykuł 106 ust. 1 TFUE w związku z art. 102 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, które przyznają posiadaczowi wyłącznego prawa do wydobywania wody mineralnej ze źródła możliwość uzyskania, bez przeprowadzania postępowania przetargowego, przedłużenia swojej koncesji na kolejne pięcioletnie okresy, jeżeli przepisy te skłaniają tego posiadacza do nadużywania, poprzez samo wykonywanie przyznanych mu praw, zajmowanej pozycji dominującej na znacznej części rynku wewnętrznego lub gdy prawa te mogą stworzyć sytuację, która doprowadzi wspomnianego posiadacza do popełnienia takiego nadużycia, czego ocena należy do sądu odsyłającego, na podstawie przedstawionych mu okoliczności faktycznych i prawnych.