–

w imieniu Zamestnik izpalnitelen direktor na Darzhaven fond „Zemedelie” – I.B. Zareva,

–

w imieniu IW – D. Ormanov, advokat,

–

w imieniu Komisji Europejskiej – G. Koleva i A. Sauka, w charakterze pełnomocników,

1

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 29 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.U. 2013, L 347, s. 487), a także art. 36 ust. 1, art. 37 ust. 1 i art. 38 rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz.U. 2008, L 250, s. 1).

2

Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Zamestnik izpalnitelen direktor na Darzhaven fond „Zemedelie” (zastępcą dyrektora wykonawczego krajowego funduszu rolnego, Bułgaria) (zwanym dalej „zastępcą dyrektora wykonawczego”) a IW, zarejestrowanym jako rolnik, w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach środka 11 „Rolnictwo ekologiczne” bułgarskiego programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014–2020 (zwanego dalej „rozpatrywanym środkiem”) ze względu na to, że IW, jako wnioskodawca pomocy, nie przestrzegał obowiązku nieprzekraczania minimalnych okresów konwersji na rolnictwo ekologiczne.

3

Motyw 25 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz.U. 2007, L 189, s. 1) przewiduje:

„Uważa się […] za wskazane ograniczenie stosowania logo UE do produktów zawierających wyłącznie lub niemal wyłącznie składniki pochodzące z rolnictwa ekologicznego, by nie wprowadzać konsumentów w błąd co do ekologicznego charakteru całego produktu. Dlatego też nie należy zezwalać na stosowanie tego logo do znakowania produktów wytworzonych w okresie konwersji […]”.

4

Artykuł 2 tego rozporządzenia, zatytułowany „Definicje”, przewiduje:

„Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

[…]

[…]

[…]”.

5

Artykuł 17 tego rozporządzenia, zatytułowany „Konwersja”, stanowi:

„1.   Następujące zasady mają zastosowanie do gospodarstw, w których rozpoczęto produkcję ekologiczną:

[…]

[…]”.

6

Motyw 23 rozporządzenia nr 889/2008 brzmi następująco:

„Przejście na ekologiczne metody produkcji wymaga okresów dostosowawczych w odniesieniu do wszystkich wykorzystywanych środków produkcji. Należy określić szczegółowe okresy dla poszczególnych sektorów produkcji, w zależności od uprzednio prowadzonej produkcji rolnej”.

7

Artykuł 36 tego rozporządzenia, zatytułowany „Rośliny i produkty roślinne”, który znajduje się w rozdziale 5, zatytułowanym „Zasady konwersji”, tytułu II wspomnianego rozporządzenia, przewiduje w ust. 1:

„Aby rośliny lub produkty roślinne mogły być uznane za ekologiczne, na działkach w okresie konwersji należy stosować zasady, o których mowa w art. 9, 10, 11 i 12 rozporządzenia [nr 834/2007] i rozdziale 1 niniejszego rozporządzenia, i tam gdzie ma to zastosowanie, szczególne zasady produkcji określone w rozdziale 6 niniejszego rozporządzenia przez przynajmniej dwa lata przed wysiewem lub, w przypadku łąki lub upraw roślin wieloletnich, przez co najmniej dwa lata przed jej wykorzystaniem jako paszy z rolnictwa ekologicznego, lub, w przypadku roślin wieloletnich innych niż rośliny na pasze, przez przynajmniej trzy lata przed pierwszym zbiorem produktów ekologicznych”.

8

Artykuł 37 rzeczonego rozporządzenia, zatytułowany „Szczegółowe zasady dotyczące konwersji terenów związanych z ekologiczną produkcją zwierzęcą”, stanowi w ust. 1:

„Zasady konwersji określone w art. 36 niniejszego rozporządzenia stosuje się do całego obszaru jednostki produkcyjnej, na której wytwarzana jest pasza dla zwierząt”.

9

Artykuł 38 tego rozporządzenia, zatytułowany „Zwierzęta gospodarskie i produkty zwierzęce”, stanowi:

„1.   W przypadku gdy zwierzęta niepochodzące z produkcji ekologicznej zostały włączone do gospodarstwa zgodnie z art. 14 ust. 1 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia [nr 834/2007] oraz art. 9 i/lub art. 42 tego rozporządzenia oraz jeżeli produkty zwierzęce mają być sprzedawane jako produkty ekologiczne, zasady produkcji określone w art. 9, 10, 11 i 14 rozporządzenia [nr 834/2007] i w rozdziale 2 tytułu II, a także w stosownych przypadkach, w art. 42 niniejszego rozporządzenia, należy stosować przez co najmniej ostatnie:

2.   W przypadku przebywania w gospodarstwie zwierząt nieekologicznych na początku okresu konwersji zgodnie z art. 14 ust. 1 lit. a) ppkt (iii) rozporządzenia [nr 834/2007], pochodzące od nich produkty można uważać za ekologiczne, jeśli w gospodarstwie odbywa się równoczesna konwersja całej jednostki produkcyjnej, obejmująca zwierzęta gospodarskie, pastwiska lub grunty wykorzystywane do żywienia zwierząt. Łączny okres konwersji zarówno dla istniejących zwierząt i ich potomstwa, jak i pastwisk lub gruntów wykorzystywanych do żywienia zwierząt może ulec skróceniu do 24 miesięcy, o ile zwierzęta są żywione głównie produktami pochodzącymi z tej jednostki produkcyjnej.

3.   Produkty pszczele wolno sprzedawać jako produkty wytworzone z wykorzystaniem metod produkcji ekologicznej tylko wtedy, gdy zasady rolnictwa ekologicznego stosowano co najmniej przez jeden rok.

4.   Okresu konwersji dla pasiek nie stosuje się w przypadku stosowania art. 9 ust. 5 niniejszego rozporządzenia.

5.   W okresie konwersji wosk należy wymienić na wosk pochodzący z pszczelarstwa ekologicznego”.

10

Motyw 23 rozporządzenia nr 1305/2013 przewiduje:

„Płatności dla rolników z tytułu konwersji na rolnictwo ekologiczne lub utrzymania rolnictwa ekologicznego powinny zachęcać ich do udziału w takich systemach, tym samym odpowiadając na rosnące zapotrzebowanie społeczeństwa na stosowanie praktyk rolniczych przyjaznych dla środowiska i na wysokie standardy dotyczące dobrostanu zwierząt. W celu zwiększenia synergii w zakresie różnorodności biologicznej, korzyści płynących z działań w dziedzinie rolnictwa ekologicznego […]. W celu uniknięcia masowego powrotu rolników do rolnictwa konwencjonalnego należy udzielać wsparcia zarówno dla działań związanych z konwersją na rolnictwo ekologiczne, jak i z utrzymaniem takiego rolnictwa. Płatności powinny przyczyniać się do pokrycia dodatkowych poniesionych kosztów i utraconych dochodów wynikających z podjętego zobowiązania i powinny obejmować jedynie zobowiązania wykraczające poza odpowiednie obowiązkowe normy i wymogi. Państwa członkowskie powinny również zapewniać, aby płatności dla rolników nie prowadziły do podwójnego finansowania na mocy niniejszego rozporządzenia oraz rozporządzenia [Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. 2013, L 347, s. 608)]. W celu zapewnienia efektywnego wykorzystania zasobów EFRROW wsparcie powinno ograniczać się do rolników aktywnych zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia [nr 1307/2013]”.

11

Artykuł 29 rozporządzenia nr 1305/2013, zatytułowany „Rolnictwo ekologiczne”, stanowi:

„1.   Wsparcia w ramach tego działania udziela się na hektar użytków rolnych rolnikom lub grupom rolników, którzy dobrowolnie podejmują się konwersji lub utrzymania praktyk i metod rolnictwa ekologicznego określonych w rozporządzeniu [nr 834/2007] i którzy są rolnikami aktywnymi zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia [nr 1307/2013].

[…]

3.   Zobowiązania w ramach tego działania podejmowane są na okres od pięciu do siedmiu lat. W przypadku gdy wsparcie udzielane jest na konwersję na rolnictwo ekologiczne, państwa członkowskie mogą wyznaczyć krótszy okres początkowy odpowiadający okresowi konwersji. W przypadku gdy wsparcie udzielane jest na utrzymanie rolnictwa ekologicznego, państwa członkowskie mogą przewidzieć w swoich programach rozwoju obszarów wiejskich przedłużenie realizacji działania o rok po zakończeniu okresu początkowego. Dla nowych zobowiązań dotyczących utrzymania następujących bezpośrednio po realizacji zobowiązania w okresie początkowym, państwa członkowskie mogą w swoich programach rozwoju obszarów wiejskich ustalić krótszy okres.

[…]”.

12

Artykuł 11 ust. 5 Naredba no 4 za prilagane na myarka–11 „Biologichno zemedelie” ot Programata za razvitie na selskite rayoni za perioda 2014–2020 (rozporządzenia nr 4 w sprawie stosowania środka 11 „Rolnictwo ekologiczne” programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014–2020) z dnia 24 lutego 2015 r. (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 4”) przewiduje:

„5.   Beneficjenci wsparcia otrzymują płatności, określone w ust. 1, na okres nieprzekraczający minimalnych okresów konwersji na produkcję ekologiczną zgodnie z art. 36 ust. 1, art. 37 ust. 1 i art. 38 rozporządzenia [nr 889/2008]”.

13

Rok 2016 był kolejnym rokiem z rzędu, w którym IW złożył wniosek o wsparcie finansowe w ramach komponentu „Pszczelarstwo ekologiczne” rozpatrywanego środka. Wniosek ten dotyczył 150 rodzin pszczelich w trakcie konwersji na pszczelarstwo ekologiczne. Ule znajdowały się w miejscowości Belica (Bułgaria).

14

W ramach rozpatrywanego środka na 2016 r. zastępca dyrektora wykonawczego wystosował pismo informacyjne, w którym co do zasady oddalił ten wniosek.

15

IW zaskarżył to pismo do Administrativen sad Sliven (sądu administracyjnego w Sliwenie, Bułgaria), który uchylił wspomniane pismo i przekazał sprawę zastępcy dyrektora wykonawczego w celu wydania nowej decyzji w przedmiocie wniosku IW o przyznanie wsparcia finansowego.

16

Po ponownym zbadaniu tego wniosku, w ramach rozpatrywanego środka na 2016 r. zastępca dyrektora wykonawczego wystosował do skarżącego drugie pismo informacyjne, w którym ponownie odmówił przyznania wnioskowanego wsparcia (zwane dalej „drugim zawiadomieniem”). W piśmie tym wskazano, że w odniesieniu do rodzin pszczelich zgłoszonych we wniosku o wsparcie na 2016 r. w ramach rozpatrywanego środka rok 2016 należy uznać za drugi rok, licząc od ostatniego zobowiązania IW tytułem komponentu „Pszczelarstwo ekologiczne”, oraz że obowiązek nieprzekraczania minimalnych okresów konwersji przewidziany w głównych zarysach w art. 11 ust. 5 rozporządzenia nr 4 nie został spełniony.

17

IW wniósł skargę na drugie zawiadomienie do Administrativen sad Sliven (sądu administracyjnego w Sliwenie), który przekazał sprawę Administrativen sad Haskovo (sądowi administracyjnemu w Chaskowie, Bułgaria).

18

Sąd ten uchylił drugie zawiadomienie i przekazał sprawę zastępcy dyrektora wykonawczego w celu wydania nowej decyzji.

19

Zastępca dyrektora wykonawczego wniósł skargę kasacyjną od wyroku Administrativen sad Haskovo (sądu administracyjnego w Chaskowie) do Varhoven administrativen sad (najwyższego sądu administracyjnego, Bułgaria), który jest w niniejszej sprawie sądem odsyłającym.

20

Sąd odsyłający wyraża wątpliwości co do wykładni art. 29 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 1305/2013 oraz art. 36 ust. 1, art. 37 ust. 1 i art. 38 rozporządzenia nr 889/2008, którą uważa za niezbędną do rozstrzygnięcia zawisłej przed nim sprawy.

21

W tych okolicznościach Varhoven administrativen sad (najwyższy sąd administracyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

22

W pytaniach prejudycjalnych sąd odsyłający zwraca się o dokonanie wykładni szeregu przepisów prawa Unii, w szczególności art. 29 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013, a także art. 36 ust. 1, art. 37 ust. 1 i art. 38 rozporządzenia nr 889/2008.

23

Tytułem wstępu należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pytania dotyczące wykładni prawa Unii, z którymi zwrócił się sąd krajowy na gruncie stanu prawnego i faktycznego, za którego ustalenie jest on odpowiedzialny, przy czym prawidłowość tych ustaleń nie podlega ocenie Trybunału, korzystają z domniemania, iż mają one znaczenie dla sprawy (wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Miasto Łowicz i Prokurator Generalny, C‑558/18 i C‑563/18, EU:C:2020:234, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).

24

Jednakże z utrwalonego orzecznictwa również wynika, że procedura przewidziana w art. 267 TFUE jest instrumentem współpracy pomiędzy Trybunałem i sądami krajowymi, dzięki któremu Trybunał dostarcza sądom krajowym elementów wykładni prawa Unii, które są niezbędne dla rozstrzygnięcia przedstawionych im sporów. Odesłanie prejudycjalne nie ma służyć wydawaniu opinii doradczej w przedmiocie kwestii ogólnych i hipotetycznych, lecz ma być podyktowane rzeczywistą potrzebą skutecznego rozstrzygnięcia sporu (wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Miasto Łowicz i Prokurator Generalny, C‑558/18 i C‑563/18, EU:C:2020:234, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).

25

Jak wynika z samego brzmienia art. 267 TFUE, orzeczenie w trybie prejudycjalnym musi być „niezbędne”, aby umożliwić sądowi odsyłającemu „wydanie wyroku” w zawisłej przed nim sprawie (wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Miasto Łowicz i Prokurator Generalny, C‑558/18 i C‑563/18, EU:C:2020:234, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).

26

Tymczasem oczywiste jest, że art. 36 ust. 1 i art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 889/2008, do których odwołuje się pierwsze pytanie prejudycjalne, dotyczą zasad konwersji odnoszących się odpowiednio z jednej strony roślin i produktów roślinnych, a z drugiej strony gruntów związanych z ekologiczną produkcją zwierzęcą. Tym samym przepisy te nie wydają się bezpośrednio istotne dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, który dotyczy wniosku o pomoc finansową na konwersję uli na pszczelarstwo ekologiczne.

27

W związku z tym pierwsze pytanie prejudycjalne należy uznać za niedopuszczalne w zakresie, w jakim dotyczy ono art. 36 ust. 1 i art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 889/2008.

28

Artykuł 38 tego rozporządzenia wydaje się natomiast bezpośrednio istotny dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, ponieważ jego ust. 3 określa minimalny okres konwersji dla produktów pszczelarskich.

29

W konsekwencji należy uznać, że poprzez swoje pytania, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 29 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 1305/2013 należy interpretować w ten sposób, że, po pierwsze, nie stoi on na przeszkodzie przepisowi krajowemu, który ogranicza możliwość otrzymania wsparcia finansowego na konwersję uli na pszczelarstwo ekologiczne do minimalnego okresu konwersji, określonego w art. 38 ust. 3 rozporządzenia nr 889/2008, po drugie, państwa członkowskie mogą ustalić maksymalny okres przyznawania wsparcia na rzecz konwersji na rolnictwo ekologiczne tylko i wyłącznie w zależności od rodzaju produkcji, a nie w zależności od specyfiki każdego konkretnego przypadku, a po trzecie, państwa członkowskie mogą zdecydować, że przejście na rolnictwo ekologiczne może prowadzić do wsparcia przez okres krótszy niż okres od pięciu do siedmiu lat przewidziany w art. 29 ust. 3 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1305/2013.

30

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględnić nie tylko zwykłe znaczenie pojęć, ale również kontekst i cele zamierzone przez uregulowanie, której część on stanowi (wyrok z dnia 22 stycznia 2020 r., Ursa Major Services,C‑814/18, EU:C:2020:27, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo).

31

Co się tyczy brzmienia art. 29 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 1305/2013, należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem „[w] przypadku gdy wsparcie udzielane jest na konwersję na rolnictwo ekologiczne, państwa członkowskie mogą wyznaczyć krótszy okres początkowy odpowiadający okresowi konwersji”.

32

Przede wszystkim należy zauważyć, że pojęcie „konwersji” zostało zdefiniowane w art. 2 lit. h) rozporządzenia nr 834/2007 jako przejście z rolnictwa nieekologicznego na rolnictwo ekologiczne w danym okresie, w trakcie którego stosowano przepisy dotyczące produkcji ekologicznej.

33

Artykuł 17 rozporządzenia nr 834/2007, zatytułowany „Konwersja”, ustanawia normy znajdujące zastosowanie do gospodarstw, które rozpoczynają produkcję ekologiczną, uściślając, po pierwsze, w ust. 1 lit. a), że „okres konwersji” rozpoczyna się najwcześniej z chwilą poinformowania przez podmiot gospodarczy, zgodnie z art. 28 ust. 1, właściwych organów o prowadzonej działalności oraz włączenia jego gospodarstwa w system kontroli, a po drugie, w ust. 1 lit. b), że w okresie konwersji stosuje się wszystkie zasady ustanowione tym rozporządzeniem.

34

Zgodnie z art. 17 ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia zostają określone okresy konwersji charakterystyczne dla typu uprawy lub produkcji zwierzęcej.

35

Z art. 17 ust. 1 lit. f) tego rozporządzenia w związku z jego art. 23 i 24 wynika, że podczas okresu konwersji, mimo że mają zastosowanie przepisy dotyczące sposobu produkcji ekologicznej, rolnicy nie są uprawnieni do wprowadzania do obrotu zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego wyprodukowanych w tym okresie, używając na etykietach i w reklamie pojęć odnoszących się do ekologicznej metody produkcji.

36

Rozporządzenie nr 889/2008, dotyczące szczegółowych zasad wdrażania rozporządzenia nr 834/2007, definiuje z kolei w rozdziale 5, zatytułowanym „Zasady konwersji”, tytułu II okresy konwersji charakterystyczne dla typu uprawy lub produkcji zwierzęcej.

37

Artykuł 38 ust. 3 rozporządzenia nr 889/2008, który znajduje się w tym rozdziale 5, stanowi, że „produkty pszczelarskie wolno sprzedawać jako produkty wytworzone z wykorzystaniem metod produkcji ekologicznej tylko wtedy, gdy zasady rolnictwa ekologicznego stosowano co najmniej przez jeden rok”.

38

Z brzmienia tego przepisu jasno wynika, że przewidziany w nim zharmonizowany okres konwersji jest minimalnym okresem, przed upływem którego produkty pszczelarskie nie mogą być sprzedawane jako produkty ekologiczne. Szczególny przypadek, w którym ten obowiązek przestrzegania minimalnego okresu konwersji może nie być stosowany, jest przewidziany w art. 38 ust. 4 tego rozporządzenia.

39

Następnie, odnosząc się do sformułowania „okres początkowy” zawartego w art. 29 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 1305/2013, należy podkreślić, że chociaż jest ono wielokrotnie stosowane w tym rozporządzeniu, nie zostało ono w nim zdefiniowane. Nie zostało ono również zdefiniowane ani w rozporządzeniu nr 834/2007, ani w rozporządzeniu nr 889/2008. W związku z tym należy je interpretować w świetle jego zwykłego znaczenia i kontekstu, w jakim jest powszechnie używane (zob. analogicznie wyroki: z dnia 16 lipca 2009 r., Horvath,C‑428/07, EU:C:2009:458, pkt 34; a także z dnia 27 lutego 2014 r., van der Ham i van der Ham-Reijersen van Buuren, C‑396/12, EU:C:2014:98, pkt 32).

40

W tym względzie wyrażenie „okres początkowy” oznacza zwykle okres rozpoczęcia. Tymczasem art. 29 ust. 3 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1305/2013 stanowi, że „[z]obowiązania w ramach tego działania podejmowane są na okres od pięciu do siedmiu lat”. Jednakże zdanie drugie tego przepisu przewiduje, że przyznając wsparcie na konwersję na rolnictwo ekologiczne, państwa członkowskie „mogą” wyznaczyć „krótszy okres początkowy odpowiadający okresowi konwersji”.

41

Należy zatem uznać, że w świetle kontekstu art. 29 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 1305/2013 pojęcie „okresu początkowego” odnosi się do okresu, w którym rolnicy podejmują zobowiązania na podstawie tego przepisu i który może być krótszy niż okres od pięciu do siedmiu lat, przewidziany w zdaniu pierwszym tego samego ustępu.

42

Zobowiązania te to zgodnie z art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013 dobrowolne zobowiązania rolników lub grup rolników do uzyskania wsparcia w ramach działania „Rolnictwo ekologiczne”. Chodzi o zobowiązania do utrzymania lub przyjęcia praktyk i metod rolnictwa ekologicznego określonych w rozporządzeniu nr 834/2007.

43

Wynika stąd, że pojęcia „okresu początkowego” i „okresu konwersji” zawarte w art. 29 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 1305/2013 nie mają tego samego znaczenia, ponieważ „okres początkowy” dotyczy pierwszego podjęcia zobowiązań przez beneficjenta wsparcia przyznanego na podstawie tego przepisu, podczas gdy drugie pojęcie jest zdefiniowane w art. 17 rozporządzenia nr 834/2007.

44

Należy również przypomnieć, że państwa członkowskie wdrażają rozporządzenie nr 1305/2013 za pośrednictwem swoich programów wsparcia rozwoju obszarów wiejskich i że rozporządzenie to pozostawia im możliwość przyjęcia zbioru działań służących realizacji priorytetów Unii Europejskiej w zakresie rozwoju obszarów wiejskich. Każde z państw członkowskich powinno zatem przygotować krajowy program rozwoju obszarów wiejskich dla całego swojego terytorium albo zbiór programów regionalnych, albo zarówno program krajowy, jak i zbiór programów regionalnych, poprzez które wdraża się strategię mającą na celu realizację priorytetów Unii w zakresie rozwoju obszarów wiejskich. Wynika stąd, że rozporządzenie nr 1305/2013 pozostawia państwom członkowskim zakres uznania co do szczegółowych zasad wdrażania przewidzianej w nim pomocy. Ten zakres uznania może dotyczyć organizacji krajowych programów rozwoju obszarów wiejskich oraz wdrażania przepisów tego rozporządzenia (zob. wyrok z dnia 1 grudnia 2022 r., DELID, C‑409/21, EU:C:2022:946, pkt 25–27, 29 i przytoczone tam orzecznictwo).

45

W konsekwencji należy uznać, że w świetle brzmienia i kontekstu art. 29 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 1305/2013, o ile zobowiązania dotyczące utrzymania lub dobrowolnego przyjęcia praktyk i metod rolnictwa ekologicznego są podejmowane na okres od pięciu do siedmiu lat, o tyle państwa członkowskie mają możliwość – w przypadku gdy wsparcie jest przyznawane na konwersję na rolnictwo ekologiczne – ustalenia krótszego okresu początkowego, w którym podejmowane jest to zobowiązanie, pod warunkiem dostosowania go do odpowiedniego okresu konwersji ratione materiae, ujednoliconego rozporządzeniem nr 889/2008. W niniejszym przypadku chodzi o minimalny okres konwersji wynoszący jeden rok przewidziany w celu konwersji na pszczelarstwo ekologiczne na podstawie art. 38 ust. 3 rozporządzenia nr 889/2008.

46

Z powyższego wynika, że państwa członkowskie mogą przewidzieć, iż minimalny obowiązujący okres konwersji, zharmonizowany i przewidziany w rozporządzeniu nr 889/2008, pokrywa się na ich terytorium z maksymalnym okresem przyznawania wsparcia finansowego na konwersję na rolnictwo ekologiczne.

47

W odniesieniu do pytania, czy w głównych zarysach okresy konwersji mogą być ustalane wyłącznie na podstawie rodzaju produkcji, a nie w zależności od każdego indywidualnego przypadku, wystarczy wskazać, że państwo członkowskie ma obowiązek przestrzegać art. 17 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 834/2007, zgodnie z którym dla każdego typu uprawy lub produkcji zwierzęcej zostają określone charakterystyczne dla nich okresy konwersji, oraz rozporządzenia nr 889/2008 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia nr 834/2007, które określa te charakterystyczne okresy konwersji dla każdego typu uprawy lub produkcji zwierzęcej w rozdziale 5 tytułu II tego rozporządzenia. Z art. 38 ust. 3 rozporządzenia nr 889/2008 wynika, że dla produktów pszczelarskich przewidziano szczególny okres konwersji.

48

Należy pamiętać, że rozporządzenia te są wiążące w całości i bezpośrednio stosowane w każdym państwie członkowskim. Państwo członkowskie nie może zatem ustalić innych okresów konwersji niż zharmonizowane okresy konwersji przewidziane w rozporządzeniu nr 889/2008.

49

Powyższe rozważania znajdują potwierdzenie w celach uregulowania, w które wpisuje się art. 29 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 1305/2013.

50

Zgodnie bowiem z motywem 23 tego rozporządzenia w celu uniknięcia masowego powrotu rolników do rolnictwa konwencjonalnego należy udzielać wsparcia zarówno dla działań związanych z konwersją na rolnictwo ekologiczne, jak i z utrzymaniem takiego rolnictwa. Ponadto płatności powinny przyczyniać się do pokrycia dodatkowych poniesionych kosztów i utraconych dochodów wynikających z podjętego zobowiązania i powinny obejmować jedynie zobowiązania wykraczające poza odpowiednie obowiązkowe normy i wymogi. Wreszcie, państwa członkowskie powinny również zapewniać, aby płatności dla rolników nie prowadziły do podwójnego finansowania na mocy rozporządzenia nr 1305/2013 oraz rozporządzenia nr 1307/2013.

51

W świetle całości powyższych rozważań na zadane pytania należy odpowiedzieć, że art. 29 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 1305/2013 należy interpretować w ten sposób, że:

52

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (dziesiąta izba) orzeka, co następuje:

Artykuł 29 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005

należy interpretować w ten sposób, że: