WYROK SĄDU (piąta izba)

z dnia 17 lipca 2024 r. ( *1 )

Dostęp do dokumentów – Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 – Dokumenty dotyczące zakupu szczepionek przez Komisję w związku z pandemią COVID-19 – Częściowa odmowa dostępu – Wyjątek dotyczący ochrony danych osobowych – Wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych osoby trzeciej – Obowiązek uzasadnienia – Istnienie przewidywalnego, nie zaś czysto hipotetycznego ryzyka naruszenia podnoszonego interesu – Zasada proporcjonalności

W sprawie T‑761/21

Fabien Courtois, zamieszkały w Rueil-Malmaison (Francja), i inni skarżący, których nazwiska wymieniono w załączniku ( 1 ), których reprezentowali A. Durand i T. Saint-Martin, adwokaci,

strona skarżąca,

przeciwko

Komisji Europejskiej, którą reprezentowali C. Ehrbar, G. Gattinara i A. Spina, w charakterze pełnomocników,

strona pozwana,

SĄD (piąta izba),

w składzie: J. Svenningsen, prezes, C. Mac Eochaidh (sprawozdawca) i J. Martín y Pérez de Nanclares, sędziowie,

sekretarz: H. Eriksson, administratorka,

uwzględniając pisemny etap postępowania, w szczególności:

replikę złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 6 grudnia 2021 r.

wniosek Komisji o umorzenie postępowania złożony w sekretariacie Sądu w dniu 1 marca 2022 r.,

pismo dostosowujące skargę złożone w sekretariacie Sądu w dniu 6 kwietnia 2022 r.,

uwagi Komisji w przedmiocie pisma dostosowującego skargę złożone w sekretariacie Sądu w dniu 29 kwietnia 2022 r.,

postanowienie z dnia 7 lipca 2022 r., w którym Sąd zdecydował o pozostawieniu wniosku o umorzenie postępowania do rozstrzygnięcia w wyroku,

replikę i duplikę złożone w sekretariacie Sądu, odpowiednio, w dniach 8 października i 5 grudnia 2022 r.

postanowienie z dnia 2 marca 2023 r., w którym Sąd nakazał Komisji w ramach środka dowodowego przedstawienie w całości niektórych dokumentów,

po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 18 października 2023 r., na której skarżący cofnęli zarzut oparty na braku właściwości organu, który wydał akt,

wydaje następujący

Wyrok

1

W skardze wniesionej na podstawie art. 263 TFUE skarżący, Fabien Courtois i pozostałe osoby fizyczne, których nazwiska wymieniono w załączniku, wnoszą o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Europejskiej C(2022) 1359 final z dnia 28 lutego 2022 r. wydanej na podstawie art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz.U. 2001, L 145, s. 43), udzielającej im częściowego dostępu do niektórych dokumentów dotyczących zakupu szczepionek przez tę instytucję w związku z pandemią COVID-19, a także francuskiej wersji tej decyzji, przekazanej w dniu 31 marca 2022 r.

I. Okoliczności powstania sporu

2

W dniu 14 kwietnia 2020 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła rozporządzenie (UE) 2020/521 w sprawie uruchomienia wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych na mocy rozporządzenia (UE) 2016/369 oraz zmiany jego przepisów w związku z rozprzestrzenianiem się COVID-19 (Dz.U. 2020, L 117, s. 3). W drodze tego rozporządzenia Rada uruchomiła wsparcie w sytuacjach nadzwyczajnych ustanowione rozporządzeniem Rady (UE) 2016/369 z dnia 15 marca 2016 r. w sprawie udzielania wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii (Dz.U. 2016, L 70, s. 1) jako jeden ze środków umożliwiających Unii Europejskiej jako całość rozwiązanie kryzysu związanego z pandemią COVID-19 w duchu solidarności w kontekście ograniczeń spowodowanych szybkim rozprzestrzenianiem się wirusa oraz ponieważ wielkoskalowy i transnarodowy charakter tego rozprzestrzeniania się i jego skutków wymagają kompleksowej reakcji.

3

W dniu 17 czerwca 2020 r. Komisja opublikowała komunikat zatytułowany „Strategia UE dotycząca szczepionek przeciwko COVID-19” [COM(2020) 245 final]. Strategia ta, mająca na celu przyspieszenie opracowywania, produkcji i wprowadzania szczepionek przeciwko COVID-19, była oparta na dwóch filarach. Pierwszym z nich było zabezpieczenie wystarczającej produkcji szczepionek w Unii, a tym samym wystarczających dostaw dla jej państw członkowskich, za pomocą umów zakupu z wyprzedzeniem zawieranych z producentami szczepionek za pośrednictwem instrumentu wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych, takiego jak uruchomiony rozporządzeniem 2020/521. Drugim było dostosowanie ram prawnych Unii do ówczesnej pilnej sytuacji oraz wykorzystanie istniejącej wówczas elastyczności regulacyjnej, aby przyspieszyć opracowanie, dopuszczenie do obrotu i dostępność szczepionek, zachowując jednocześnie normy jakości, bezpieczeństwa i skuteczności szczepionek.

4

W tym kontekście Komisja wyjaśniła, że państwa członkowskie są zaangażowane w procedurę od samego początku i że wszystkie uczestniczące państwa członkowskie są reprezentowane w komitecie sterującym (zwanym dalej „komitetem sterującym”), który wspiera Komisję co do wszystkich aspektów umów zakupu z wyprzedzeniem przed ich podpisaniem. Wyjaśniła również, że wspólny zespół negocjacyjny składający się z niej samej i niewielkiej liczby ekspertów z państw członkowskich (zwany dalej „wspólnym zespołem negocjacyjnym”), będzie odpowiedzialny za negocjowanie umów zakupu z wyprzedzeniem, które powinny być zawierane w imieniu wszystkich uczestniczących państw członkowskich. Komisja stwierdziła również, że będzie odpowiedzialna za postępowanie o udzielenie zamówienia w imieniu państw członkowskich oraz za zawarte umowy zakupu z wyprzedzeniem.

5

Zdaniem Komisji proponowane ramy powinny być postrzegane jako „polisa ubezpieczeniowa” polegająca na przeniesieniu części ryzyka ciążącego na przemyśle farmaceutycznym na organy publiczne w zamian za zapewnienie państwom członkowskim sprawiedliwego i przystępnego cenowo dostępu do szczepionki, jeżeli zostanie ona wynaleziona.

6

Pismem z dnia 24 maja 2021 r. skierowanym do przewodniczącej Komisji oraz wiadomością elektroniczną z tego samego dnia zaadresowaną do Sekretariatu Generalnego Komisji, zarejestrowaną w dniu 15 czerwca 2021 r. pod sygnaturą GESTDEM 2021/3395, dwóch adwokatów zwróciło się „w imieniu i na rzecz pierwszych 86000 osób składających petycję na platformie »https://dejavu/legal/«” (zwaną dalej „petycją”), których reprezentowali i wśród których znajdują się skarżący, z wnioskiem o udzielenie dostępu, na podstawie rozporządzenia nr 1049/2001, do szeregu dokumentów dotyczących zakupu przez Komisję i na rzecz państw członkowskich Unii szczepionek w związku z pandemią COVID-19 (zwanym dalej „pierwotnym wnioskiem”). W piśmie zawarte było również żądanie udzielenia informacji.

7

W szczególności pierwotny wniosek dotyczył umów zakupu podpisanych przez Komisję z producentami szczepionek, tożsamości przedstawicieli Unii, którzy uczestniczyli w negocjacjach z tymi producentami, oraz oświadczeń o interesach bezpośrednich lub pośrednich między tymi przedstawicielami a wspomnianymi producentami i został sporządzony jako odnoszący się do następujących dokumentów:

„1) Wszystkie umowy podpisane przez Komisję Europejską na podstawie [rozporządzenia 2020/521], a w szczególności umowy ze spółkami:

Pfizer-Biontech;

Moderna;

Johnson & Johnson;

Astrazeneca.

Przy czym:

a)

przez umowę należy rozumieć każdy list intencyjny, formularz zamówienia zwykłego, memorandum of understanding, umowę, porozumienie, aneks, jednostronne lub synalagmatyczne przyrzeczenie;

b)

żaden przekazany dokument NIE może być przedmiotem zmian, ograniczeń odczytu, rozbicia jego treści lub zatajenia jakichkolwiek informacji w nim zawartych, a także częściowego lub skróconego komunikatu.

2) Lista, decyzje o wyznaczeniu i pełna tożsamość przedstawicieli Unii Europejskiej podczas negocjowania umów (Imię, NAZWISKO, funkcja zawodowa lub instytucjonalna).

3) Oświadczenia o interesach bezpośrednich lub pośrednich między tymi przedstawicielami Unii Europejskiej, o których mowa w pkt 2 powyżej, a producentami, inwestorami i podmiotami finansującymi szczepionki i inne produkty lecznicze”.

8

Pismem z dnia 30 lipca 2021 r. dyrektor generalna Dyrekcji Generalnej Komisji (DG) ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności (zwanej dalej „DG ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności”) odpowiedziała na pierwotny wniosek i wskazała, że zidentyfikowała 46 dokumentów odpowiadających temu wnioskowi, mianowicie 4 umowy zakupu z wyprzedzeniem i 3 umowy zakupu zawarte przez Komisję ze spółkami AstraZeneca, Pfizer-BioNTech, Janssen i Moderna, 17 dokumentów zwanych „projektami protokołu ustaleń” (draft term sheet) i 22 oświadczenia o braku konfliktu interesów. Wskazała, że udzielono częściowego dostępu do wyżej wymienionych umów zakupu z wyprzedzeniem i umów zakupu, których wersje częściowo okrojone zostały upublicznione na jednej z jej stron internetowych. Fragmenty zostały utajnione na podstawie wyjątków dotyczących ochrony prywatności i integralności jednostki, ochrony interesów handlowych przedsiębiorstw i ochrony procesu podejmowania decyzji przez instytucje, przewidzianych w art. 4 ust. 1 lit. b), art. 4 ust. 2 tiret pierwsze i art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2001. Fragmenty te zawierają sensytywne informacje handlowe dotyczące w szczególności przedsiębiorstw, ich podwykonawców i spółek powiązanych, w tym informacje naukowe dotyczące szczepionek, cen, harmonogramu wprowadzania szczepionek, zdolności produkcyjnej, know-how oraz zaangażowania ekspertów i partnerów, strategii handlowych i innych informacji o wartości handlowej. Udzielono również częściowego dostępu do oświadczeń o braku konfliktu interesów, których jeden tylko egzemplarz został przekazany skarżącym, przy czym dokumenty te różniły się jedynie w odniesieniu do nazwiska podpisującego, podpisu i daty podpisania. Informacje zostały utajnione na podstawie wyjątku dotyczącego ochrony prywatności i integralności osoby fizycznej, przewidzianego w art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1049/2001. Komisja wskazała natomiast, że dostępu do 17 „projektów protokołu ustaleń” należy całkowicie odmówić na podstawie wyjątków dotyczących ochrony interesów handlowych przedsiębiorstw i ochrony procesu podejmowania decyzji przez instytucje, przewidzianych w art. 4 ust. 2 tiret pierwsze i art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2001, a w odniesieniu do sześciu z tych „projektów protokołu ustaleń” również na podstawie wyjątku dotyczącego ochrony postępowań sądowych, przewidzianego w art. 4 ust. 2 tiret drugie tego rozporządzenia.

9

W dniu 13 sierpnia 2021 r. skarżący złożyli na podstawie art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1049/2001 ponowny wniosek, w którym zwrócili się do Komisji o zmianę jej stanowiska w odniesieniu do wszystkich dokumentów, do których odmówiono dostępu częściowo lub całkowicie (zwany dalej „ponownym wnioskiem”).

10

W dniu 24 września 2021 r. Komisja powiadomiła skarżących, że nadal nie jest w stanie odpowiedzieć na ponowny wniosek. W tym dniu brak odpowiedzi na ponowny wniosek oznaczał dorozumianą decyzję odmowną w sprawie tego wniosku (zwaną dalej „dorozumianą decyzją odmowną”) zgodnie z art. 8 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2001.

11

W dniu 28 lutego 2022 r., po skonsultowaniu się z odnośnymi przedsiębiorstwami farmaceutycznymi zgodnie z art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 1049/2001 (zwanymi dalej „odnośnymi przedsiębiorstwami”) Komisja wydała decyzję C(2022) 1359 final, podjętą na podstawie art. 4 rozporządzenia nr 1049/2001 (zwaną dalej „wyraźną decyzją”), która została doręczona skarżącym w języku angielskim w dniu 1 marca 2022 r. Komisja wskazała, że wyraźna decyzja została doręczona w języku angielskim w trosce o szybkość postępowania i że tłumaczenie tej decyzji na język francuski zostanie wkrótce przekazane skarżącym.

12

W wyraźnej decyzji Komisja wskazała, że przy dokonywaniu oceny ponownego wniosku sekretariat generalny przeprowadził nowe badanie odpowiedzi na pierwotny wniosek udzielonej przez DG ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności, że w następstwie tego nowego badania wykaz dokumentów odpowiadających wnioskowi o udzielenie dostępu do dokumentów został zmieniony, zaś liczba wskazanych dokumentów wynosi 66.

13

Dokładnie rzecz ujmując, zmiana ta polegała na usunięciu wszystkich 17 dokumentów zidentyfikowanych wcześniej przez DG ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności jako „projekty protokołu ustaleń”, do których odmówiono całkowicie dostępu w odpowiedzi na pierwotny wniosek (zob. pkt 8 powyżej) oraz na dodaniu nowych dokumentów, do których udzielono częściowego dostępu, w tym umów zakupu z wyprzedzeniem, umów zakupu i 31 pism pochodzących z korespondencji między Komisją a państwami członkowskimi. Ponadto udzielono szerszego częściowego dostępu do 4 umów zakupu z wyprzedzeniem i 3 umów zakupu, do których udzielono już częściowego dostępu w odpowiedzi na pierwotny wniosek.

14

Tym samym, na mocy wyraźnej decyzji, udzielono częściowego dostępu do następujących umów zakupu z wyprzedzeniem i umów zakupu (zwanych dalej „rozpatrywanymi umowami”):

umowa zakupu z wyprzedzeniem zawarta między Komisją a spółką AstraZeneca [nr referencyjny Ares(2020)4849918, dokument 1];

umowa zakupu z wyprzedzeniem zawarta między Komisją a spółką Sanofi-GSK [nr referencyjny Ares(2020)5034184, dokument 2];

umowa zakupu z wyprzedzeniem zawarta między Komisją a spółką Janssen Pharmaceutica [nr referencyjny Ares(2020)5806059, dokument 3];

umowa zakupu z wyprzedzeniem zawarta między Komisją a spółką BioNTech-Pfizer [nr referencyjny Ares(2021)256798, dokument 4];

umowa zakupu zawarta między Komisją a spółką BioNTech-Pfizer [nr referencyjny Ares(2021)1601544, dokument 5];

druga umowa zakupu zawarta między Komisją a spółką BioNTech-Pfizer, części 1 i 2 [nr referencyjny Ares(2021)3404228, dokument 6];

umowa zakupu z wyprzedzeniem zawarta między Komisją a spółką CureVac [nr referencyjny Ares(2021)256728, dokument 7];

umowa zakupu z wyprzedzeniem zawarta między Komisją a spółką Moderna [nr referencyjny ARES(2021)256592, dokument 8];

umowa zakupu zawarta między Komisją a spółką Moderna [nr referencyjny Ares(2021)1601566, dokument 9];

aneks I do umowy zakupu zawartej między Komisją a spółką Moderna [nr referencyjny Ares(2021)7098313, dokument 10];

aneks II do umowy zakupu zawartej między Komisją a spółką Moderna [nr referencyjny Ares(2021)5602046, dokument 11];

umowa zakupu z wyprzedzeniem zawarta między Komisją a spółką Novavax [nr referencyjny Ares(2021)6475411, dokument 12];

umowa zakupu z wyprzedzeniem zawarta między Komisją a spółką Valneva [nr referencyjny Ares(2021)7403909, dokument 13].

15

Ponadto udzielono częściowego dostępu do następujących dokumentów:

protokół pierwszego posiedzenia komitetu sterującego w ramach wspólnego unijnego podejścia w sprawie zakupu szczepionek przeciwko COVID-19 z dnia 18 czerwca 2020 r. [nr referencyjny Ares(2020)6521773, dokument 14];

pismo austriackiego ministra federalnego skierowane do członka Komisji odpowiedzialnego za zdrowie dotyczące projektu zmienionego porozumienia w sprawie szczepionek przeciwko COVID-19 oraz członka wyznaczonego do komitetu sterującego [nr referencyjny Ares(2020)3225023, dokument 15];

pismo czeskiego ministra zdrowia dotyczące porozumienia w sprawie zakupu szczepionek [nr referencyjny Ares(2020)3225220, dokument 16];

pismo Irlandii dotyczące porozumienia i członka wyznaczonego do komitetu sterującego w sprawie umów zakupu z wyprzedzeniem szczepionek przeciwko COVID-19 [nr referencyjny Ares(2020)3225086, dokument 17];

odpowiedź Republiki Chorwacji na pismo skierowane przez członka Komisji odpowiedzialnego za zdrowie do ministra zdrowia [nr referencyjny Ares(2020)3247430, dokument 18];

wiadomość elektroniczna Republiki Chorwacji z dnia 15 września 2020 r. dotycząca zastąpienia [nr referencyjny Ares(2020)3247430, dokument 19];

pismo Królestwa Danii w odpowiedzi na pismo skierowane przez ministra zdrowia do członka Komisji odpowiedzialnego za zdrowie [nr referencyjny Ares(2020)3225169, dokument 20];

pismo niemieckiego ministra federalnego w odpowiedzi do członka Komisji odpowiedzialnego za zdrowie dotyczące projektu porozumienia w sprawie szczepionek [nr referencyjny Ares(2020)3225035, dokument 21];

odpowiedź Republiki Włoskiej na projekt porozumienia w sprawie szczepionek przeciwko COVID-19 [nr referencyjny Ares(2020)3225266, dokument 22];

pismo skierowane przez luksemburskiego ministra zdrowia do członka Komisji odpowiedzialnego za zdrowie [nr referencyjny Ares(2020)3225162, dokument 23];

pismo bułgarskiego ministra zdrowia skierowane do członka Komisji odpowiedzialnego za zdrowie [nr referencyjny Ares(2020)3225058, dokument 24];

wiadomość elektroniczna Republiki Cypryjskiej dotycząca członka wyznaczonego do komitetu sterującego [nr referencyjny Ares(2020)3247154, dokument 25];

wiadomość elektroniczna Republiki Cypryjskiej z dnia 1 września 2020 r. dotycząca nowych wyznaczonych kandydatów [nr referencyjny Ares(2020)4551254, dokument 26];

wiadomość elektroniczna Republiki Cypryjskiej z dnia 4 września 2020 r. dotycząca wyznaczenia zastępcy członka [nr referencyjny Ares(2020)3247154, dokument 27];

odpowiedź Republiki Francuskiej na pismo członka Komisji odpowiedzialnego za zdrowie skierowane do ministra solidarności i zdrowia [nr referencyjny Ares(2020)3225074, dokument 28];

pismo łotewskiego ministra zdrowia skierowane do członka Komisji odpowiedzialnego za zdrowie [nr referencyjny Ares(2020)3225332, dokument 29];

odpowiedź litewskiego ministra zdrowia na pismo dotyczące zakupu szczepionek przeciwko COVID-19 [nr referencyjny Ares(2020)3196684, dokument 30];

odpowiedź Republiki Słowenii na pismo dotyczące zakupu szczepionek przeciwko COVID-19 [nr referencyjny Ares(2020)3224440, dokument 31];

odpowiedź Stałego Przedstawicielstwa Republiki Estońskiej dotycząca projektu zmienionego porozumienia w sprawie COVID-19 [nr referencyjny Ares(2020)3224457, dokument 32];

odpowiedź Republiki Greckiej na pismo skierowane przez członka Komisji odpowiedzialnego za zdrowie do ministra zdrowia [nr referencyjny Ares(2020)3247097, dokument 33];

odpowiedź Stałego Przedstawicielstwa Królestwa Hiszpanii na pismo z dnia 16 czerwca 2020 r. dotyczące projektu zmienionego porozumienia w sprawie szczepionek przeciwko COVID-19 [nr referencyjny Ares(2020)3224489, dokument 34];

odpowiedź portugalskiego ministra zdrowia na pismo członka Komisji odpowiedzialnego za zdrowie dotyczące zgody na projekt porozumienia w sprawie zakupu szczepionek [nr referencyjny Ares(2020)3225012, dokument 35];

odpowiedź fińskiego ministra spraw społecznych i zdrowia dotycząca szczepionek przeciwko COVID 19 [nr referencyjny Ares(2020)3150427, dokument 36];

odpowiedź Węgier dotycząca współpracy w zakresie zakupu szczepionek przeciwko COVID-19 [nr referencyjny Ares(2020)3177860, dokument 37];

odpowiedź Republiki Malty na pismo członka Komisji odpowiedzialnego za zdrowie dotyczące projektu zmienionego porozumienia w sprawie szczepionek przeciwko COVID-19 [nr referencyjny Ares(2020)3225207, dokument 38];

odpowiedź Rumunii na projekt porozumienia w sprawie szczepionek przeciwko COVID-19 [nr referencyjny Ares(2020)3225251, dokument 39];

odpowiedź Republiki Słowackiej na pismo skierowane przez członka Komisji odpowiedzialnego za zdrowie do ministra zdrowia [nr referencyjny Ares(2020)3247222, dokument 40];

odpowiedź Królestwa Szwecji na pismo skierowane przez członka Komisji odpowiedzialnego za zdrowie do ministra zdrowia [nr referencyjny Ares(2020)3247528, dokument 41];

odpowiedź Królestwa Niderlandów na pismo zatytułowane „Przetłumaczone porozumienie w sprawie szczepionek przeciwko COVID-19” [nr referencyjny Ares(2020)3726636, dokument 42];

pismo belgijskiego ministra zdrowia [nr referencyjny Ares(2020)3225236, dokument 43];

list intencyjny Rzeczypospolitej Polskiej odnośnie do przystąpienia do porozumienia w sprawie inicjatywy dotyczącej szczepionek przeciwko COVID-19 [nr referencyjny Ares(2020)3225179, dokument 44];

oświadczenia o braku konfliktu interesów podpisane przez każdego wyznaczonego członka wspólnego zespołu negocjacyjnego [nr referencyjny Ares(2021)4288779, dokumenty 45–66, których kopię przekazano już w odpowiedzi na pierwotny wniosek].

16

W wyraźnej decyzji Komisja wskazała, że wyjątek dotyczący ochrony prywatności i integralności osoby fizycznej ma zastosowanie do wszystkich spornych umów i innych dokumentów wymienionych w pkt 14 i 15 powyżej oraz że w odniesieniu do rozpatrywanych umów zastosowanie ma również wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych przedsiębiorstw.

17

W dniu 31 marca 2022 r. skarżącym została przekazana wersja francuska wyraźnej decyzji.

II. Żądania stron

18

Skarżący wnoszą do Sądu o:

stwierdzenie nieważności dorozumianej decyzji odmownej;

stwierdzenie nieważności wyraźnej decyzji;

stwierdzenie nieważności wersji francuskiej wyraźnej decyzji z dnia 31 marca 2022 r.;

obciążenie Komisji kosztami postępowania.

19

Komisja wnosi do Sądu o:

umorzenie postępowania w przedmiocie skargi na dorozumianą decyzję odmowną;

oddalenie skargi, w brzmieniu dostosowanym, na wyraźną decyzję jako bezzasadnej;

odrzucenie skargi na wersję francuską wyraźnej decyzji z dnia 31 marca 2022 r. jako niedopuszczalnej;

obciążenie skarżących kosztami postępowania.

III. Co do prawa

A. W przedmiocie legitymacji procesowej skarżących

20

W swoich uwagach dotyczących pisma dostosowującego skargę oraz w duplice Komisja wyraziła pewne zastrzeżenia co do legitymacji procesowej wszystkich skarżących. W tym względzie podniosła, że trudno jest ustalić z całą pewnością, czy wszyscy skarżący rzeczywiście znajdowali się wśród pierwszych 86000 sygnatariuszy petycji, w imieniu i na rzecz których złożono pierwotny wniosek.

21

W drodze środka organizacji postępowania doręczonego w dniu 7 lipca 2022 r. Sąd wezwał skarżących do przedstawienia dowodu, że przynajmniej jeden z nich należy do grupy 86000 osób składających petycję, w imieniu i na rzecz których został złożony pierwotny wniosek, oraz że wszyscy skarżący mają legitymację procesową.

22

W odpowiedzi na ten środek organizacji postępowania skarżący przedstawili zestawienie podpisów elektronicznych osób składających petycję, wskazując w odniesieniu do każdej z nich datę potwierdzenia podpisania petycji.

23

W niniejszym przypadku co najmniej jeden ze skarżących, mianowicie F. Courtois, należycie dokonał potwierdzenia podpisania petycji przed złożeniem pierwotnego wniosku, które to potwierdzenie nastąpiło w dniu 24 lutego 2021 r. W związku z tym F. Courtois ma legitymację procesową w odniesieniu do niniejszej skargi.

24

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, które opiera się na względach ekonomii procesowej, jeżeli w odniesieniu do jednej i tej samej skargi jeden ze skarżących ma legitymację procesową, nie ma potrzeby badania legitymacji procesowej pozostałych skarżących (zob. podobnie wyrok z dnia 23 września 2015 r., ClientEarth i International Chemical Secretariat/ECHA, T‑245/11, EU:T:2015:675, pkt 97 i przytoczone tam orzecznictwo).

25

Z powyższego wynika, że nie ma potrzeby badania, czy każdy z pozostałych skarżących, których nazwiska figurują w zestawieniu podpisów osób składających petycję, posiada legitymację procesową.

B. Przedmiot sporu

26

Dorozumiana decyzja odmowna, której początkowo dotyczyło żądanie stwierdzenia nieważności w ramach skargi wniesionej przez skarżących, została zastąpiona wyraźną decyzją po wniesieniu skargi. To zastąpienie skłoniło skarżących do dostosowania ich pierwotnych żądań oraz zarzutów na poparcie tych żądań na podstawie art. 86 regulaminu postępowania przed Sądem.

27

Po dostosowaniu żądań skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności wersji francuskiej wyraźnej decyzji, przekazanej im w dniu 31 marca 2022 r.

28

Komisja nie sprzeciwiła się dostosowaniu żądań i zarzutów skarżących, lecz podnosi, że wersja francuska wyraźnej decyzji jest jedynie zwykłym tłumaczeniem zaskarżalnego aktu, jakim jest wyraźna decyzja wydana w dniu 28 lutego 2022 r. w języku angielskim i notyfikowana w dniu 1 marca 2022 r.

29

Na rozprawie Komisja wyjaśniła, że późniejsze przekazanie wersji francuskiej wyraźnej decyzji, zgodnie z wymogami art. 41 ust. 4 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 24 akapit czwarty TFUE i art. 2 rozporządzenia Rady nr 1 z dnia 6 października 1958 r. w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (Dz.U. 1958, 17, s. 385), zmienionego rozporządzeniem Rady (UE) nr 517/2013 z dnia 13 maja 2013 r. (Dz.U. 2013, L 158, s. 1), mogło spowodować, że termin na zaskarżenie tego aktu będzie biec na nowo. Ze swej strony skarżący potwierdzili w istocie, że wnieśli o stwierdzenie nieważności wyraźnej decyzji w jej dwóch wersjach językowych, aby uniknąć wpadnięcia w „pułapkę proceduralną”. Podkreślili, że starali się uzyskać orzeczenie Sądu co do istoty swojej skargi, nie zaś co do języka, w którym została wydana wyraźna decyzja, oraz że nie starali się spowodować ponownego rozpoczęcia biegu terminu do złożenia pisma dostosowującego skargę.

30

W tym względzie, gdy dorozumiana decyzja odmawiająca częściowo dostępu do dokumentów zostaje cofnięta na skutek wyraźnej decyzji wydanej później, nie ma konieczności orzekania w przedmiocie skargi w zakresie, w jakim skarga ta była skierowana przeciwko decyzji dorozumianej (wyrok z dnia 2 lipca 2015 r., Typke/Komisja, T‑214/13, EU:T:2015:448, pkt 36; zob. także podobnie wyrok z dnia 2 października 2014 r., Strack/Komisja, C‑127/13 P, EU:C:2014:2250, pkt 88, 89). W konsekwencji nie ma potrzeby orzekania w przedmiocie niniejszej skargi w zakresie żądania wskazanego w skardze i w replice, zmierzającego do stwierdzenia nieważności dorozumianej decyzji odmownej.

31

Ponadto strony nie podniosły żadnej rozbieżności między wersją francuską a wersją angielską wyraźnej decyzji. Sąd również nie stwierdził istnienia takiej rozbieżności, z wyjątkiem trzeciego punktu wprowadzającego w każdej z tych wersji językowych, wyjaśniającego wysłanie tłumaczenia francuskiego. Istnieje zatem tylko jedna wyraźna decyzja wydana w dwóch wersjach językowych.

32

W tych okolicznościach należy uznać, że w rzeczywistości żądania drugie i trzecie skarżących mają ten sam cel, mianowicie stwierdzenie nieważności wyraźnej decyzji (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”). Żądania te zostaną zatem zbadane łącznie.

C. Co do istoty

33

W celu rozpatrzenia zarzutów podniesionych przez skarżących postanowieniem z dnia 2 marca 2023 r. Sąd nakazał Komisji przedstawienie w całości, po pierwsze, rozpatrywanych umów, do których w drodze zaskarżonej decyzji odmówiła ona częściowo dostępu, a po drugie, 17 dokumentów wskazanych przez DG ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności jako „projekty protokołu ustaleń”, do których odmówiono całkowicie dostępu w odpowiedzi na pierwotny wniosek i które w zaskarżonej decyzji usunięto z wykazu dokumentów uznanych za odpowiadające wnioskowi o udzielenie dostępu do dokumentów, przy czym uściślił, że zgodnie z art. 104 regulaminu postępowania dokumenty te nie zostaną przekazane skarżącym. Komisja spełniła to żądanie w wyznaczonym terminie. Przedstawienie tych dokumentów umożliwiło Sądowi zbadanie zarzutów skargi z pełną znajomością rzeczy.

34

Na poparcie skargi, w brzmieniu dostosowanym, skarżący podnoszą w istocie cztery zarzuty, oparte: po pierwsze, na niepełnym charakterze wykazu dokumentów uznanych za objęte zakresem wniosku o udzielenie dostępu do dokumentów, po drugie, na niemożności zastosowania dwóch wyjątków, na które powołuje się Komisja w celu uzasadnienia częściowej odmowy dostępu do żądanych dokumentów, po trzecie, na istnieniu nadrzędnego interesu publicznego uzasadniającego pełny dostęp do żądanych dokumentów, i po czwarte, na naruszeniu zasady proporcjonalności.

1.   W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na niekompletnym charakterze wykazu dokumentów uznanych za objęte zakresem wniosku o udzielenie dostępu do dokumentów

35

Argumentacja przedstawiona przez skarżących w ramach zarzutu pierwszego składa się z dwóch części.

36

W części pierwszej zarzutu skarżący podnoszą, że w zaskarżonej decyzji z wykazu dokumentów wskazanych jako odpowiadające wnioskowi o udzielenie dostępu do dokumentów Komisja usunęła 17 dokumentów określonych jako „projekty protokołu ustaleń”, które zostały wymienione przez DG ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności w odpowiedzi na pierwotny wniosek.

37

W części drugiej zarzutu skarżący podnoszą, że przekazując jedynie wzory aktów lub wersje żądanych dokumentów okrojone z istotnych informacji, Komisja nie przestrzegała zasady publicznego dostępu do dokumentów, błędnie zinterpretowała wyjątki, które można przeciwstawić wnioskowi o udzielenie dostępu do dokumentów, i nie przedstawiła wyjaśnień co do tego, w jaki sposób dostęp do tych dokumentów mógłby naruszyć rzekomo chronione interesy.

38

Komisja kwestionuje tę argumentację.

39

Co się tyczy części pierwszej zarzutu pierwszego, jak wskazano w pkt 8, 12 i 13 powyżej, z akt sprawy wynika, że w odpowiedzi na pierwotny wniosek DG ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności zidentyfikowała 46 dokumentów odpowiadających temu wnioskowi, w tym 17 dokumentów określonych jako „projekty protokołu ustaleń”, do których odmówiono dostępu. W następstwie ponownego wniosku wykaz dokumentów odpowiadających pierwotnemu wnioskowi rozszerzono do 66 dokumentów, ale 17 dokumentów, o których mowa powyżej, zostało z niego wycofanych, ponieważ Komisja uznała, że zostały one włączone omyłkowo. Jej zdaniem nie wchodziły one w zakres pierwotnego wniosku, ponieważ zasadniczo należało je uznać za dokumenty przygotowawcze.

40

W niniejszym przypadku wystarczy stwierdzić, że skarżący zażądali dostępu jedynie do „umów podpisanych” przez Komisję (zob. pkt 7 powyżej), w związku z czym ich wniosek o udzielenie dostępu nie może być rozumiany jako odnoszący się również do dokumentów przygotowawczych do podpisania tych umów, wskazanych w zaskarżonej decyzji pod nagłówkiem „Projekty protokołu ustaleń”, które odsyłają do zwykłych zarysów lub dokumentów tymczasowych mających na celu opracowanie postanowień umownych do uzgodnienia później między stronami.

41

Oceny tej nie podważa uściślenie zawarte w pkt 1 lit. a) wniosku o udzielenie dostępu do dokumentów, zgodnie z którym „przez umowę należy rozumieć każdy list intencyjny, formularz zamówienia zwykłego, memorandum of understanding, umowę, porozumienie, aneks, jednostronne lub synalagmatyczne przyrzeczenie”. Wszystkie te pojęcia odsyłają bowiem do dokumentów, które były przedmiotem wiążącego oświadczenia woli prawnej i w sposób konieczny wyrażają stanowcze i nieodwołalne zobowiązanie. W każdym razie żadnego z tych pojęć nie można utożsamiać z dokumentem przygotowawczym, takim jak zwykłe zarysy lub dokumenty tymczasowe mające na celu opracowanie postanowień umownych, które następnie powinny stanowić przedmiot negocjacji i ostatecznego porozumienia między stronami.

42

Wykładnia zakresu wniosku o udzielenie dostępu do dokumentów przyjęta przez Komisję w zaskarżonej decyzji nie jest zatem dotknięta żadnym błędem w ocenie.

43

Ponadto zgodnie z art. 7 i 8 rozporządzenia nr 1049/2001 procedura udzielania dostępu do dokumentów instytucji przebiega dwuetapowo. Zatem odpowiedź na pierwotny wniosek w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1049/2001 stanowi jedynie pierwsze stanowisko, które może zostać ponownie zbadane w następstwie złożenia ponownego wniosku zgodnie z art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia (zob. podobnie wyroki: z dnia 2 października 2014 r., Strack/Komisja, C‑127/13 P, EU:C:2014:2250, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 11 grudnia 2018 r., Arca Capital Bohemia/Komisja, T‑440/17, EU:T:2018:898, pkt 1719).

44

Jak z tego wynika, na etapie zaskarżonej decyzji Komisja mogła słusznie usunąć 17 przedmiotowych dokumentów z wykazu dokumentów wskazanych jako odpowiadające wnioskowi o udzielenie dostępu do dokumentów. Żaden z tych dokumentów nie odpowiada bowiem „umowie podpisanej” przez Komisję.

45

Z powyższego wynika, że część pierwszą zarzutu pierwszego należy oddalić.

46

W zakresie, w jakim skarżący kwestionują, poprzez ogólne i abstrakcyjne twierdzenia zawarte w części drugiej zarzutu pierwszego, częściową lub całkowitą odmowę dostępu do niektórych dokumentów lub części dokumentów, w tym oświadczeń o braku konfliktu interesów i spornych umów, wspomniane twierdzenia pokrywają się z zarzutami drugim i trzecim skargi. Należy zatem odesłać do pkt 47–214 poniżej.

2.   W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na niemożności zastosowania dwóch wyjątków podnoszonych przez Komisję w celu uzasadnienia odmowy dostępu do dokumentów objętych wnioskiem

47

Na poparcie zarzutu drugiego, składającego się z dwóch części, skarżący podnoszą, że dwa wyjątki powołane przez Komisję w celu uzasadnienia odmowy dostępu do dokumentów objętych wnioskiem, mianowicie wyjątek dotyczący ochrony prywatności i integralności jednostki oraz wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych przedsiębiorstw, nie miały zastosowania w niniejszym przypadku.

a)   W przedmiocie części pierwszej zarzutu drugiego, opartej na braku możliwości zastosowania wyjątku dotyczącego ochrony prywatności i integralności osoby fizycznej [art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1049/2001]

48

W ramach części pierwszej zarzutu drugiego, która odnosi się do częściowej odmowy dostępu do oświadczeń o braku konfliktu interesów, skarżący podnoszą, że Komisja nie wykazała, w jaki sposób ujawnienie tożsamości członków wspólnego zespołu negocjacyjnego miałoby realnie naruszyć życie prywatne lub integralność tych członków. W tym względzie skarżący utrzymują, że Komisja, działając w drodze zwykłego domniemania i nie wyważając wchodzących w grę interesów, odwróciła ciężar dowodu.

49

Skarżący podnoszą, że konieczność przekazania żądanych danych zawartych w oświadczeniach o braku konfliktu interesów, do których przyznano częściowy dostęp, wynika z potrzeby sprawdzenia braku konfliktu interesów osób, które negocjowały umowy, a także z prawa do informacji i przejrzystości oraz zwiększonej potrzeby w tym zakresie występującej u obywateli, w szczególności w odniesieniu do członków wspólnego zespołu negocjacyjnego, którym powierzono mandat publiczny lub przynajmniej zadanie z zakresu usług publicznych.

50

Komisja kwestionuje tę argumentację.

51

Komisja podnosi, że względy przedstawione przez skarżących w ponownym wniosku nie wystarczają, aby wykazać, że przekazanie rozpatrywanych danych osobowych było w niniejszym przypadku konieczne. Dodaje ona, że w następstwie ujawnienia zanonimizowanych wersji oświadczeń o braku konfliktu interesów skarżący byli w stanie sprawdzić, czy odnośni funkcjonariusze publiczni rzeczywiście wypełniali obowiązki związane z każdą procedurą mającą zastosowanie do zamówień publicznych Unii. Podnosi ona również, że nie dokonano żadnego odwrócenia ciężaru dowodu, lecz że skoro – jak w niniejszym przypadku – istnieją powody, by przypuszczać, że przedmiotowe ujawnienie mogłoby naruszyć uzasadnione interesy osób, których dane dotyczą, nie zachodzi potrzeba przekazywania danych takich jak te, których dotyczy wniosek, w szczególności w odniesieniu do funkcjonariuszy publicznych nieposiadających uprawnień decyzyjnych w ramach ich instytucji lub niezajmujących wysokich stanowisk hierarchicznych. Ponadto zauważa ona, że na etapie pisma dostosowującego skargę skarżący, w celu wykazania konieczności przekazania danych osobowych, podnieśli nowe argumenty, których nie była w stanie zbadać w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

52

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 15 ust. 3 TFUE każdy obywatel Unii i każda osoba fizyczna lub prawna mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę statutową w państwie członkowskim ma prawo dostępu do dokumentów instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą. Rozporządzenie nr 1049/2001 ma na celu, jak wynika z jego motywu 4 i art. 1, zapewnienie opinii publicznej jak najszerszego prawa dostępu do dokumentów instytucji (wyroki: z dnia 28 czerwca 2012 r., Komisja/Éditions Odile Jacob, C‑404/10 P, EU:C:2012:393, pkt 111; z dnia 28 czerwca 2012 r., Komisja/Agrofert Holding, C‑477/10 P, EU:C:2012:394, pkt 53; zob. też podobnie wyrok z dnia 14 listopada 2013 r., LPN i Finlandia/Komisja, C‑514/11 P i C‑605/11 P, EU:C:2013:738, pkt 40).

53

Zasada możliwie najszerszego publicznego dostępu do dokumentów podlega jednak pewnym ograniczeniom ze względu na interes publiczny lub prywatny. W rozporządzeniu nr 1049/2001, w szczególności w jego motywie 11 i jego art. 4, ustanowiono bowiem system wyjątków nakładający na instytucje lub jednostki organizacyjne wymóg nieujawniania dokumentów, jeśli owo ujawnienie naruszyłoby jeden z tych interesów (zob. podobnie wyroki: z dnia 28 czerwca 2012 r., Komisja/Éditions Odile Jacob, C‑404/10 P, EU:C:2012:393, pkt 111; z dnia 28 czerwca 2012 r., Komisja/Agrofert Holding, C‑477/10 P, EU:C:2012:394, pkt 53; z dnia 14 listopada 2013 r., LPN i Finlandia/Komisja, C‑514/11 P i C‑605/11 P, EU:C:2013:738, pkt 40).

54

Jako że wyjątki przewidziane w art. 4 rozporządzenia nr 1049/2001 wprowadzają odstępstwo od zasady możliwie najszerszego publicznego dostępu do dokumentów, należy interpretować i stosować je w sposób ścisły (zob. podobnie wyroki: z dnia 21 lipca 2011 r., Szwecja/MyTravel i Komisja, C‑506/08 P, EU:C:2011:496, pkt 75; z dnia 3 lipca 2014 r., Rada/in’t Veld,C‑350/12 P, EU:C:2014:2039, pkt 48).

55

Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1049/2001 instytucje Unii odmawiają dostępu do dokumentu, w przypadku gdy ujawnienie go naruszyłoby ochronę prywatności i integralności osoby fizycznej, w szczególności zgodnie z prawodawstwem Unii dotyczącym ochrony danych osobowych.

56

Zgodnie z orzecznictwem oznacza to, że w przypadku gdy wniosek ma na celu uzyskanie dostępu do danych osobowych w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1725 z dnia 23 października 2018 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii i swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 45/2001 i decyzji nr 1247/2002/WE (Dz.U. 2018, L 295, s. 39), przepisy tego rozporządzenia znajdują w pełni zastosowanie (zob. analogicznie wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., ClientEarth i PAN Europe/EFSA, C‑615/13 P, EU:C:2015:489, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).

57

Tak więc dane osobowe mogą zostać przekazane osobie trzeciej na podstawie rozporządzenia nr 1049/2001 jedynie wówczas, gdy owo przekazanie spełnia przesłanki przewidziane w art. 9 ust. 1 lit. a) lub b) rozporządzenia 2018/1725 oraz stanowi przetworzenie zgodne z prawem stosownie do wymogów art. 5 owego rozporządzenia (zob. analogicznie wyrok z dnia 2 października 2014 r., Strack/Komisja, C‑127/13 P, EU:C:2014:2250, pkt 104).

58

W tym względzie zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2018/1725 dane osobowe są przekazywane odbiorcom mającym siedzibę w Unii, innym niż instytucje i organy Unii, wyłącznie jeżeli odbiorca stwierdzi, że przekazanie tych danych jest niezbędne w określonym celu w interesie publicznym, zaś administrator – jeżeli istnieje powód, by uznać, że uzasadniony interes osoby, której dane dotyczą, może zostać zagrożony – ustali po wyraźnym dokonaniu oceny różnych przeciwstawnych interesów, że przekazanie danych osobowych w tym określonym celu jest proporcjonalne.

59

W związku z tym z samego brzmienia art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2018/1725 wynika, że uzależnia on przekazanie danych osobowych od spełnienia kilku kumulatywnych przesłanek.

60

Do wnioskodawcy żądającego udzielenia dostępu należy wykazanie niezbędnego charakteru przekazania danych osobowych w określonym celu w interesie publicznym. Aby spełnić ten warunek, należy wykazać, że przekazanie danych osobowych jest najbardziej odpowiednim środkiem spośród innych możliwych środków, aby osiągnąć cel, do którego dąży wnioskodawca, oraz że jest ono proporcjonalne do tego celu, co zobowiązuje wnioskodawcę do przedstawienia wyraźnego i zgodnego z prawem uzasadnienia [zob. wyrok z dnia 19 września 2018 r., Chambre de commerce et d’industrie métropolitaine Bretagne-Ouest (port de Brest)/Komisja, T‑39/17, niepublikowany, EU:T:2018:560, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo]. Jak z tego wynika, zastosowanie przesłanki dotyczącej wykazania niezbędnego charakteru przekazania danych osobowych w określonym celu w interesie publicznym prowadzi do uznania istnienia wyjątku od zasady ustanowionej w art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1049/2001, zgodnie z którą wnioskodawca nie jest zobowiązany do uzasadnienia wniosku o udzielenie dostępu (wyrok z dnia 15 lipca 2015 r., Dennekamp/Parlament, T‑115/13, EU:T:2015:497, pkt 55).

61

Tylko jeśli taki charakter zostanie wykazany, dana instytucja ma obowiązek ustalić, czy nie istnieje żaden powód, by przypuszczać, że owo przekazanie mogłoby naruszać uprawniony interes osoby, której dane dotyczą, a w takim wypadku powinna ona wyważyć różne przeciwstawne interesy, aby dokonać oceny proporcjonalności wnioskowanego przekazania danych osobowych (zob. podobnie wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., ClientEarth i PAN Europe/EFSA, C‑615/13 P, EU:C:2015:489, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo).

62

Rozpatrywaną część zarzutu należy zbadać w świetle powyższych rozważań.

63

W niniejszym przypadku Komisja uznała, że skarżący nie wykazali, iż przekazanie danych osobowych jest uzasadnione jako niezbędne w określonym celu w interesie publicznym, w szczególności „biorąc pod uwagę ujawnienie anonimowej wersji oświadczeń o braku konfliktu interesów”. Dodała, że istnieją powody, by przypuszczać, że ujawnienie danych osobowych naruszyłoby uzasadnione interesy osób, których one dotyczą, ponieważ istnieje rzeczywiste, nie zaś hipotetyczne ryzyko, iż ujawnienie naruszy ich życie prywatne i narazi te osoby na niepożądane kontakty zewnętrzne, zważywszy na sensytywny charakter przedmiotowej kwestii.

64

Komisja doszła zatem do wniosku, że zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1049/2001 nie można udzielić dostępu do danych osobowych.

65

Należy zatem przede wszystkim sprawdzić, czy skarżący wykazali konieczność przekazania danych osobowych członków wspólnego zespołu negocjacyjnego.

66

W tym względzie należy przyznać, że w ponownym wniosku o udzielenie dostępu wspomniano jedynie o okoliczności, iż „personelowi, urzędnikom, pełnomocnikom lub innym przedstawicielom” Unii, którzy negocjowali sporne umowy, „zostało powierzone zadanie w interesie publicznym”, o czym nie mogli nie wiedzieć, biorąc pod uwagę doniesienia medialne na ten temat, oraz że przejrzystość wynika z dążenia do realizacji interesu publicznego w świetle wyjątkowego charakteru, jaki miało zastosowanie trybu pilnego i zawieranie rozpatrywanych umów. Wniosek ów mógł zatem wyraźniej wskazywać na to, że skarżący dążyli do realizacji celu polegającego na sprawdzeniu bezstronności członków wspólnego zespołu negocjacyjnego.

67

Niemniej jednak należy zauważyć, że w ponownym wniosku o udzielenie dostępu została powtórzona treść pierwotnego wniosku. Ponadto w pierwotnym wniosku skarżący zadali Komisji pytania, aby dowiedzieć się, „kim [były] osoby upoważnione przez Komisję […] do prowadzenia negocjacji z producentami szczepionek” i „jakie [były] bezpośrednie lub pośrednie powiązania interesów między producentami szczepionek, inwestorami lub finansistami związanymi ze stronami”.

68

W konsekwencji, gdy skarżący zwrócili się o przekazanie im informacji na temat tożsamości tych członków i ich ewentualnych powiązań z producentami szczepionek, Komisja była w stanie zrozumieć, że wnioskodawcy ubiegający się o dostęp realizowali cel przypomniany w pkt 66 powyżej, mianowicie sprawdzenie bezstronności członków wspólnego zespołu negocjacyjnego.

69

W związku z tym należy stwierdzić, że skarżący przedstawili argumenty mające na celu wykazanie niezbędnego charakteru przekazania danych osobowych. Należy zatem oddalić argumenty Komisji oparte na okoliczności, że skarżący wskazali po raz pierwszy taki określony cel w interesie publicznym dopiero przed Sądem.

70

Z motywu 2 rozporządzenia nr 1049/2001 wynika zaś, że przejrzystość pozwala zwiększyć legitymację, skuteczność i odpowiedzialność instytucji Unii względem obywateli Unii w systemie demokratycznym (wyrok z dnia 22 stycznia 2020 r., PTC Therapeutics International/EMA,C‑175/18 P, EU:C:2020:23, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo). Ponadto zgodnie z motywem 28 rozporządzenia 2018/1725 określony cel w interesie publicznym w rozumieniu art. 9 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia może dotyczyć przejrzystości instytucji i organów Unii.

71

W tym kontekście przejrzystość postępowania prowadzonego przez Komisję podczas negocjacji z producentami szczepionek przeciwko COVID-19 i podczas zawierania rozpatrywanych umów w imieniu państw członkowskich może bowiem stanowić określony cel w interesie publicznym w rozumieniu art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2018/1725, ponieważ może przyczynić się do zwiększenia zaufania obywateli Unii do strategii szczepień promowanej przez tę instytucję, a w rezultacie w szczególności do zwalczania rozpowszechniania fałszywych informacji dotyczących warunków towarzyszących negocjacjom i zawieraniu tych umów (zob. podobnie wyroki: z dnia 7 września 2022 r., Saure/Komisja, T‑448/21, niepublikowany, EU:T:2022:525, pkt 45; z dnia 7 września 2022 r., Saure/Komisja, T‑651/21, niepublikowany, EU:T:2022:526, pkt 46), w szczególności poprzez umożliwienie obywatelom Unii upewnienia się o braku jakiegokolwiek konfliktu interesów między członkami wspólnego zespołu negocjacyjnego a wspomnianymi producentami szczepionek.

72

Poza tym ogólny charakter uzasadnienia przekazania danych osobowych nie ma bezpośredniego wpływu na to, czy przekazanie danych jest konieczne dla osiągnięcia celu, do którego dąży wnioskodawca (wyrok z dnia 15 lipca 2015 r., Dennekamp/Parlament, T‑115/13, EU:T:2015:497, pkt 61).

73

Biorąc pod uwagę te elementy, Sąd uznaje, że skarżący wystarczająco wskazali określony cel w interesie publicznym, do którego dążą, a także niezbędny charakter przekazania przedmiotowych danych osobowych. Jedynie znając nazwiska, imiona oraz rolę zawodową lub instytucjonalną członków wspólnego zespołu negocjacyjnego, skarżący mogliby bowiem sprawdzić, czy wspomniani członkowie nie znajdują się w sytuacji konfliktu interesów.

74

Następnie, co się tyczy ryzyka naruszenia życia prywatnego osób, których dane dotyczą, należy zauważyć, że Komisja podniosła, iż ujawnienie tożsamości członków wspólnego zespołu negocjacyjnego mogło naruszyć życie prywatne osób, których dane dotyczą, narażając je na niepożądane kontakty zewnętrzne, zważywszy w szczególności na sensytywny charakter rozpatrywanej kwestii.

75

W tym względzie należy zauważyć sprzeczność w argumentacji przedstawionej przez skarżących w celu podważenia owej oceny. Z jednej strony podnoszą oni bowiem, że ze względu na zadanie wykonywane w interesie publicznym przez członków wspólnego zespołu negocjacyjnego ujawnienie ich tożsamości nie pociąga za sobą żadnego ryzyka niepożądanych kontaktów zewnętrznych. Z drugiej strony twierdzą oni, że wspomniani członkowie są ze względu na sam charakter swoich funkcji narażeni na niepożądane prośby z zewnątrz.

76

W każdym razie należy stwierdzić, że Komisja nie oparła się na charakterze zadań wykonywanych przez członków wspólnego zespołu negocjacyjnego, aby uznać, że byliby oni narażeni na niepożądane kontakty zewnętrzne, lecz na ich zaangażowaniu w rozpatrywaną kwestię, mianowicie zawarcie umów na produkcję i zakup szczepionek przeciwko COVID-19.

77

Skarżący nie kwestionują zaś szczególnego kontekstu, w jakim członkowie wspólnego zespołu negocjacyjnego musieli pracować, mianowicie okresu charakteryzującego się dużym zapotrzebowaniem na szczepionki przeciwko COVID-19, a jednocześnie nieufnością części obywateli Unii wobec strategii szczepień promowanej przez Komisję. W tych okolicznościach narażenie członków wspólnego zespołu negocjacyjnego na niepożądane kontakty zewnętrzne w związku z ujawnieniem ich tożsamości nie było jedynie hipotetyczne.

78

Podniesiona przez skarżących okoliczność, że nie żądali ujawnienia informacji dotyczących adresów członków wspólnego zespołu negocjacyjnego lub informacji objętych zakresem art. 10 rozporządzenia 2018/1725, nie może podważyć tego wniosku, ponieważ ujawnienie tożsamości osoby stwarza możliwość szukania informacji o tej osobie, a zatem znalezienia takich informacji.

79

Ponieważ skarżący wykazali niezbędny charakter przekazania danych osobowych, a Komisja słusznie uznała, że istnieje ryzyko naruszenia życia prywatnego osób, których dane dotyczą, Komisja powinna wyważyć wchodzące w grę interesy.

80

W tym względzie z zaskarżonej decyzji wynika, że Komisja wzięła pod uwagę z jednej strony rolę techniczną w procedurze udzielania zamówień odgrywaną przez członków wspólnego zespołu negocjacyjnego, a z drugiej strony okoliczność, że skarżący mieli dostęp do informacji dzięki częściowemu ujawnieniu omawianej kwestii w dokumentach dotyczących umowy i ujawnieniu anonimowej wersji oświadczeń o braku konfliktu interesów i o zachowaniu poufności.

81

Jednakże w ten sposób z jednej strony Komisja nie wyjaśniła, w jaki sposób okoliczność, że rola członków wspólnego zespołu negocjacyjnego miała charakter wyłącznie techniczny, powinna przeważać nad celem, który skarżący określili, a mianowicie sprawdzeniem braku konfliktu interesów ze strony tych członków.

82

W tym względzie zaskarżona decyzja nie wskazuje wyraźnie dodatkowych względów podnoszonych w ramach rozpatrywanej skargi, dotyczących w istocie wyważenia różnych konkurujących ze sobą interesów, w szczególności odnoszących się do ewentualnej pozycji członków wspólnego zespołu negocjacyjnego w hierarchii (zob. pkt 51 powyżej).

83

Z drugiej strony skarżący z pewnością zapoznali się w szczególności z treścią oświadczenia o braku konfliktu interesów podpisanego przez członków wspólnego zespołu negocjacyjnego.

84

Jednakże w braku ujawnienia tożsamości członków wspólnego zespołu negocjacyjnego określony cel w interesie publicznym realizowany przez skarżących, polegający na umożliwieniu obywatelom Unii upewnienia się co do braku jakiegokolwiek konfliktu interesów między członkami tego zespołu a producentami szczepionek, nie może zostać osiągnięty. Sam fakt, że wszyscy członkowie wspólnego zespołu negocjacyjnego podpisali oświadczenie o braku konfliktu interesów, nie pozwala bowiem obywatelowi upewnić się, że owi członkowie wykonywali swoje zadanie w sposób w pełni niezależny.

85

Z całości powyższych rozważań wynika, że wbrew temu, co Komisja stwierdziła w zaskarżonej decyzji, skarżący wykazali niezbędny charakter uzyskania dostępu do nazwisk i imion członków wspólnego zespołu negocjacyjnego, aby osiągnąć określony cel w interesie publicznym, a zatem pierwsza z przesłanek wymaganych przez art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2018/1725 dla zezwolenia na przekazanie tych informacji jest w niniejszym przypadku spełniona. Co więcej, Komisja nie uwzględniła w wystarczającym stopniu różnych okoliczności niniejszego przypadku, aby właściwie wyważyć wchodzące w grę interesy.

86

Natomiast ujawnienie daty podpisania owych oświadczeń o braku konfliktu interesów oraz odręcznego podpisu członków wspólnego zespołu nie okazuje się konieczne do zweryfikowania ich bezstronności.

87

Wniosku tego nie podważają argumenty Komisji.

88

Po pierwsze, w odróżnieniu od niniejszej sprawy, strona skarżąca w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 6 kwietnia 2022 r., Saure/Komisja (T‑506/21, niepublikowany, EU:T:2022:225), nie uzasadniła swojego wniosku o udzielenie dostępu niezbędnym charakterem upewnienia się co do braku jakiegokolwiek konfliktu interesów między członkami wspólnego zespołu negocjacyjnego, z których niektórzy wchodzili w skład komitetu sterującego, a producentami szczepionek. W związku z tym argumenty, które Komisja wywodzi z owego wyroku, należy oddalić.

89

Po drugie, Komisja nie może skutecznie zarzucać skarżącym, że nie przedstawili żadnego konkretnego dowodu pozwalającego wątpić w niezależność członków wspólnego zespołu negocjacyjnego.

90

Komisja wprawdzie słusznie zauważa, iż w wyroku z dnia 16 lipca 2015 r., ClientEarth i PAN Europe/EFSA (C‑615/13 P, EU:C:2015:489), dopiero po stwierdzeniu, że twierdzenia strony skarżącej były poparte konkretnymi dowodami świadczącymi o powiązaniach utrzymywanych przez pewną liczbę ekspertów wybranych przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ze środowiskiem przemysłowym, które to powiązania leżały właśnie u podstaw oskarżeń o stronniczość wysuniętych przeciwko temu organowi i jego ekspertom, Trybunał stwierdził nieważność decyzji EFSA o odmowie dostępu do nazwisk ekspertów, którzy przedstawili uwagi indywidualne w ramach przygotowywania projektu wytycznych.

91

Jednakże w sprawie, w której zapadł ów wyrok, strona skarżąca została poinformowana o nazwiskach odnośnych ekspertów i uzyskała dostęp do ich oświadczeń o interesach (zob. podobnie wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., ClientEarth i PAN Europe/EFSA, C‑615/13 P, EU:C:2015:489, pkt 58). W niniejszym zaś przypadku skarżący nie znają tożsamości ekspertów wyznaczonych przez państwa członkowskie reprezentowane we wspólnym zespole negocjacyjnym, w związku z czym nie byli w stanie przedstawić poszlak pozwalających wątpić w ich bezstronność.

92

Z powyższego wynika, że część pierwszą zarzutu drugiego należy uwzględnić.

b)   W przedmiocie części drugiej zarzutu drugiego, opartej na braku możliwości zastosowania wyjątku dotyczącego ochrony interesów handlowych przedsiębiorstw (art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001)

93

W części drugiej zarzutu drugiego, która odnosi się do rozpatrywanych umów, skarżący podnoszą, że wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych przedsiębiorstwa nie stoi na przeszkodzie ujawnieniu niektórych informacji utajnionych na podstawie tego wyjątku, w szczególności w odniesieniu do elementów prawnych i naukowych obejmujących postanowienia dotyczące właściwości szczepionek, postanowienia dotyczące zasad kontroli jakości produktów, postanowienia dotyczące odpowiedzialności i odszkodowania oraz postanowienia dotyczące podwykonawców.

94

Skarżący zarzucają w ten sposób Komisji, że aby sprzeciwić się ujawnieniu postanowień wymienionych w pkt 93 powyżej, a w szczególności postanowień dotyczących odszkodowania, niesłusznie powołała się w zaskarżonej decyzji na różne argumenty, mianowicie na sensytywny charakter informacji, obawę przed negatywnymi skutkami związanymi z ujawnieniem danych, obawę przed postępowaniami sądowymi, ryzyko przysporzenia przewagi konkurencyjnej niektórym producentom szczepionek czy też naruszenie wobec konsumentów i partnerów handlowych dobrego imienia producentów szczepionek, którzy zawarli rozpatrywane umowy z Komisją.

95

Komisja uważa, że twierdzenia te nie podważają uzasadnienia zawartego w zaskarżonej decyzji.

96

Zgodnie z art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001 instytucje Unii odmawiają dostępu do dokumentu, jeśli ujawnienie go naruszyłoby ochronę interesów handlowych osoby fizycznej lub prawnej, w tym własności intelektualnej, chyba że za ujawnieniem danego dokumentu przemawia nadrzędny interes publiczny.

97

W związku z tym należy przypomnieć, że z samego brzmienia art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1049/2001 wynika, iż zwykłe naruszenie wskazanych interesów może uzasadniać zastosowanie w danym wypadku jednego z wymienionych w nim wyjątków, przy czym naruszenie to nie musi osiągać szczególnego progu wagi naruszenia (wyrok z dnia 22 stycznia 2020 r., PTC Therapeutics International/EMA, C‑175/18 P, EU:C:2020:23, pkt 90).

98

Jak wynika z orzecznictwa – nie tylko tego przypomnianego już w pkt 52–54 powyżej – system wyjątków przewidziany w art. 4 rozporządzenia nr 1049/2001, a w szczególności w ust. 2 tego artykułu, opiera się na wyważeniu interesów, które w danej sytuacji stoją ze sobą w sprzeczności, czyli z jednej strony interesów przemawiających za ujawnieniem danych dokumentów, a z drugiej strony interesów zagrożonych ujawnieniem. Decyzja wydawana w przedmiocie wniosku o udzielenie dostępu do dokumentów zależy od tego, jaki jest interes przeważający w danej sprawie (zob. wyroki: z dnia 14 listopada 2013 r., LPN i Finlandia/Komisja, C‑514/11 P i C‑605/11 P, EU:C:2013:738, pkt 42; z dnia 23 września 2015 r., ClientEarth i International Chemical Secretariat/ECHA, T‑245/11, EU:T:2015:675, pkt 168).

99

Co się tyczy pojęcia interesów handlowych, należy wskazać, że rozporządzenie nr 1049/2001 nie definiuje tego pojęcia, z wyjątkiem tego, że stanowi, iż interesy te mogą obejmować własność intelektualną określonej osoby fizycznej lub prawnej. Ponadto należy przypomnieć, że aby uzasadnić odmowę dostępu do dokumentu, którego ujawnienia dotyczy wniosek, co do zasady nie wystarczy powołać się na okoliczność, iż dokument ten ma związek z działalnością handlową, lecz na danej instytucji spoczywa obowiązek wyjaśnienia kwestii, w jaki sposób dostęp do tego dokumentu mógłby stanowić realne i faktyczne naruszenie interesów handlowych, oraz wykazania, że to ryzyko naruszenia jest racjonalnie przewidywalne, nie zaś czysto hipotetyczne (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 lipca 2014 r., Rada/in’t Veld, C‑350/12 P, EU:C:2014:2039, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 27 lutego 2018 r., CEE Bankwatch Network/Komisja, T‑307/16, EU:T:2018:97, pkt 103105 i przytoczone tam orzecznictwo).

100

Co więcej, należy zauważyć, że nie wszystkie informacje dotyczące spółki i jej relacji handlowych mogą zostać uznane ze objęte ochroną, którą należy zapewnić interesom handlowym zgodnie z art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001, tak by nie podważyć stosowania ogólnej zasady zapewnienia opinii publicznej jak najszerszego dostępu do dokumentów znajdujących się w posiadaniu instytucji (zob. wyrok z dnia 9 września 2014 r., MasterCard i in./Komisja, T‑516/11, niepublikowany, EU:T:2014:759, pkt 81 i przytoczone tam orzecznictwo). Ochrona ta może jednak obejmować sensytywne informacje handlowe, takie jak informacje dotyczące strategii handlowej przedsiębiorstw, ich wartości sprzedaży, udziału w rynku lub stosunków handlowych (zob. podobnie wyroki: z dnia 28 czerwca 2012 r., Komisja/Agrofert Holding, C‑477/10 P, EU:C:2012:394, pkt 5456; z dnia 9 września 2014 r., MasterCard i in./Komisja, T‑516/11, niepublikowany, EU:T:2014:759, pkt 82, 83).

101

Wreszcie w kontekście stosowania przepisów rozporządzenia nr 1049/2001 obowiązek uzasadnienia przez instytucję decyzji odmawiającej dostępu do dokumentu ma na celu z jednej strony dostarczenie zainteresowanemu wystarczających wskazówek dla ustalenia, czy decyzja jest zasadna, czy też ewentualnie jest dotknięta wadą umożliwiającą zakwestionowanie jej ważności, oraz z drugiej strony umożliwienie sądowi Unii sprawowania kontroli nad zgodnością decyzji z prawem. Zakres tego obowiązku zależy od charakteru rozpatrywanego aktu i okoliczności, w jakich został wydany (zob. wyrok z dnia 6 lutego 2020 r., Compañía de Tranvías de la Coruña/Komisja, T‑485/18, EU:T:2020:35, pkt 20 i przytoczone tam orzecznictwo).

102

Rozpatrywaną część zarzutu należy zbadać w świetle powyższych rozważań.

103

W tych ramach, jako że skarżący podnoszą, iż wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych nie mógł zostać zastosowany ze względu na kontekst, w jakim rozpatrywane umowy zostały zawarte, Sąd wskazuje, że odnośne przedsiębiorstwa, będące wszystkie prywatnymi spółkami farmaceutycznymi, prowadzą działalność handlową, w ramach której podlegają konkurencji na rynku wewnętrznym i na rynkach międzynarodowych, co sprawia, że muszą one chronić swoje interesy na wspomnianych rynkach.

104

Z orzecznictwa zaś wynika, że jeżeli przedsiębiorstwo z kapitałem publicznym może mieć interesy handlowe, które mogą być chronione na tej samej podstawie co interesy przedsiębiorstwa prywatnego (zob. podobnie wyrok z dnia 27 lutego 2018 r., CEE Bankwatch Network/Komisja, T‑307/16, EU:T:2018:97, pkt 108), to samo powinno a fortiori dotyczyć przedsiębiorstwa prywatnego, nawet jeśli uczestniczy ono w realizacji zadań leżących w interesie publicznym (wyrok z dnia 5 grudnia 2018 r., Falcon Technologies International/Komisja, T‑875/16, niepublikowany, EU:T:2018:877, pkt 49).

105

Zatem okoliczność, że odnośne przedsiębiorstwa, poprzez zaliczki lub przedpłaty pochodzące ze środków publicznych, uczestniczyły w realizacji zadań w interesie publicznym, w szczególności w opracowywaniu szczepionek przeciwko COVID-19, nie może sama w sobie prowadzić do uznania, że ich interesy handlowe nie mogą być chronione.

106

Ponadto Sąd wskazuje, że rozpatrywane umowy są umowami o niewątpliwym znaczeniu, mogącymi zawierać poufne sensytywne informacje dotyczące odnośnych przedsiębiorstw i ich stosunków handlowych w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 100 powyżej.

107

Jak z tego wynika, kontekst, w jakim rozpatrywane umowy zostały zawarte, nie stoi na przeszkodzie zastosowaniu wyjątku przewidzianego w art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001.

1) W przedmiocie częściowej odmowy dostępu do postanowień dotyczących odpowiedzialności i odszkodowania

108

W pierwszym zarzucie szczegółowym skarżący w istocie kwestionują wystarczający charakter uzasadnienia zaskarżonej decyzji i jej zasadność, które mają uzasadniać częściowe utajnienie postanowień dotyczących właściwości szczepionek i kontroli jakości w oparciu o wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych przewidziany w art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001.

109

W tym kontekście skarżący podkreślają okoliczność, że dokument 13 został okrojony o załącznik V w odniesieniu do właściwości szczepionek i że dokumenty 4 i 6 zostały okrojone o postanowienie umowne I.6.13, zatytułowane „Testy i kontrole jakości” (quality testy and checks) w odniesieniu do kontroli jakości.

110

Skarżący twierdzą, że postanowienia dotyczące właściwości szczepionek i sposobów kontroli jakości zostały utajnione bez żadnego interesu handlowego, który mógłby to uzasadniać. Ponadto ich zdaniem Komisja nie wykazała, w jaki sposób ujawnienie zasad kontroli jakości szczepionek miałoby naruszyć zdolność przemysłową odnośnych przedsiębiorstw. Ujawnienie wspomnianych postanowień pozwoliłoby na zapewnienie niezbędnych gwarancji jakości szczepionek i na realizację celów Unii. Zdaniem skarżących ochrona handlowych lub konkurencyjnych interesów tych przedsiębiorstw nie może przeważać nad prawem do życia.

111

Komisja kwestionuje tę argumentację.

i) W przedmiocie uzasadnienia zaskarżonej decyzji

112

W pkt 2.2.2 zaskarżonej decyzji, poświęconym ryzyku związanemu z organizacją i zdolnością przemysłową odnośnych przedsiębiorstw, Komisja wskazała, że niektóre utajnione fragmenty zawierają elementy, które nie są publiczne i są bezpośrednio związane z know-how w dziedzinie produkcji szczepionki. Gdyby ujawnione zostały szczegóły dotyczące produktu i technologii opracowane przez odnośne przedsiębiorstwa, mogłyby one zostać wykorzystywane przez ich konkurentów, w szczególności przez tych, którzy korzystaliby z tej samej technologii w celu opracowania swoich własnych produktów, niwecząc ich wysiłek przemysłowy, osłabiając ich pozycję na rynku i zagrażając samemu wykonaniu rozpatrywanych umów.

113

Tytułem konkretnych przykładów postanowień należących do tej kategorii, Komisja odniosła się do niektórych części definicji „produktu” (product) w dokumencie 7 oraz definicji „szczepionki” (vaccine) lub „szczepionki dostosowanej” (adapted vaccine) w dokumencie 5. Wskazała ona również na informacje zawarte w załącznikach do rozpatrywanych umów dotyczące „warunków produkcji szczepionek” (specification of the product), w tym załącznik IV do dokumentu 7. Wreszcie Komisja zasygnalizowała postanowienia związane z procesem dostawy, gdy na ich podstawie możliwe jest ekstrapolowanie szczegółów technicznych dotyczących procesu produkcji. W tym kontekście wskazała ona tytułem przykładu postanowienie dotyczące przechowywania, transportu i akceptacji produktu w dokumencie 4 oraz w załączniku do tego dokumentu dotyczącym istotnych warunków dostawy i łańcucha chłodniczego, a także całą część drugą dokumentu 6.

114

Ponadto Komisja wyjaśniła, że przy ocenie możliwości zastosowania do utajnionych informacji wyjątku dotyczącego ochrony interesów handlowych zostały wzięte pod uwagę różne czynniki, w szczególności szczególna sytuacja każdego odnośnego przedsiębiorstwa, jego właściwości, stosunki z innymi podmiotami handlowymi i strategie rynkowe i biznesowe oraz użytek, jaki jego konkurenci mogliby zrobić z ujawnionej informacji.

115

Z rozważań tych wynika, że Komisja przedstawiła wyjaśnienia zawierające konkretne przykłady, bez ujawnienia treści utajnionych informacji, które pozbawiłoby wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych jego zasadniczego celu w odniesieniu do charakteru utajnionych postanowień dotyczących know-how odnośnych przedsiębiorstw i do warunków produkcji szczepionek. Wspomniane wyjaśnienia obejmują postanowienia dotyczące „właściwości” szczepionek i „kontroli jakości” w zakresie, w jakim kontrola ta dotyczy warunków produkcji szczepionek, do których to warunków odnoszą się skarżący.

116

Komisja przedstawiła również szczegółowe wyjaśnienia co do sposobu, w jaki ich ujawnienie mogło stanowić realne i rzeczywiste naruszenie interesów handlowych wspomnianych przedsiębiorstw.

117

Ponadto, chociaż Komisja jest zobowiązana do przedstawienia powodów uzasadniających zastosowanie w niniejszym przypadku jednego z przewidzianych w rozporządzeniu nr 1049/2001 wyjątków od prawa dostępu, nie jest ona jednak zobowiązana do dostarczenia informacji wykraczających poza to, co jest konieczne, aby wnioskodawca zrozumiał powody leżące u podstaw wydania przez nią decyzji, Sąd zaś – dokonał kontroli jej zgodności z prawem (wyrok z dnia 30 stycznia 2008 r., Terezakis/Komisja, T‑380/04, niepublikowany, EU:T:2008:19, pkt 119).

118

Sąd zauważa zaś, że dopiero na etapie pisma dostosowującego skargę skarżący odnieśli się do postanowień dotyczących właściwości szczepionek, w szczególności w dokumencie 13, oraz do postanowienia zatytułowanego „Testy i kontrole jakości” w dokumentach 4 i 6.

119

Jak z tego wynika, uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala skarżącym zrozumieć powody, które skłoniły Komisję do utajnienia w rozpatrywanych umowach postanowień dotyczących sensytywnych informacji handlowych, które nie są dostępne do publicznej wiadomości i które są związane z know-how odnośnych przedsiębiorstw i warunkami produkcji szczepionek, w tym właściwości szczepionek, a sądowi Unii – przeprowadzić kontrolę zgodności z prawem utajnienia wspomnianych fragmentów tekstu, zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 101 i 117 powyżej.

120

Zarzut szczegółowy oparty na niewystarczającym w tym względzie uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należy zatem oddalić.

ii) W przedmiocie zasadności uzasadnienia zaskarżonej decyzji

121

Co się tyczy zasadności motywów przedstawionych w zaskarżonej decyzji w celu uzasadnienia częściowego utajnienia spornych informacji, należy ustalić, czy Komisja przedstawiła wiarygodne wyjaśnienia co do tego, w jaki sposób dostęp do utajnionych informacji mógłby stanowić konkretne i rzeczywiste naruszenie ochrony interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw i czy podnoszone naruszenie można uznać za racjonalnie przewidywalne, nie zaś czysto hipotetyczne (zob. podobnie wyrok z dnia 25 listopada 2020 r., Bronckers/Komisja, T‑166/19, EU:T:2020:557, pkt 58).

122

Zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 97 i 99 powyżej Komisja nie jest zobowiązana do ustalenia istnienia nieuniknionego charakteru ryzyka naruszenia prawa do ochrony interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw.

123

Wystarczy, że zaskarżona decyzja zawiera konkretne informacje, które pozwalają uznać, iż w dniu jej wydania ryzyko naruszenia interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw było racjonalnie przewidywalne, a nie czysto hipotetyczne, i że wspomina ona w szczególności o istnieniu w dniu jej wydania obiektywnych powodów pozwalających założyć w rozsądny sposób, że naruszenia takie będą mieć miejsce w wypadku ujawnienia informacji objętych wnioskiem skarżących (zob. podobnie wyrok z dnia 7 czerwca 2011 r., Toland/Parlament, T‑471/08, EU:T:2011:252, pkt 78, 79).

124

W niniejszym przypadku, jak wskazano w pkt 112 powyżej, z zaskarżonej decyzji wynika, że Komisja odmówiła pełnego dostępu do postanowień dotyczących know-how odnośnych przedsiębiorstw, aby nie ryzykować ujawnienia sensytywnych informacji handlowych, które mogłyby zostać wykorzystane przez ich konkurentów, w okresie charakteryzującym się wysokim popytem na szczepionki przeciwko COVID-19 i w sytuacji bardzo intensywnej konkurencji.

125

Po zapoznaniu się z pełną wersją dokumentu 13 Sąd stwierdza, że załącznik V do tego dokumentu jest zatytułowany „Docelowy profil produktu” (target product profile) i wskazuje główne cechy charakterystyczne nadal opracowywanej szczepionki. Ponadto jest publicznie wiadome, że szczepionka opracowana przez to przedsiębiorstwo uzyskała pozwolenie na dopuszczenie do obrotu dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji. Co więcej, z odpowiedzi na pisemne pytanie Sądu zadane Komisji wynika, że dostawy na podstawie tejże umowy zakupu z wyprzedzeniem rozpoczęły się dopiero w trzecim kwartale 2022 r., czyli po dniu wydania zaskarżonej decyzji.

126

Poza tym Sąd stwierdza, jak wskazuje Komisja, że postanowienie I.6.13, zatytułowane „Testy i kontrole jakości”, utajnione w dokumentach 4, 5 i 6, nie dotyczy obowiązków regulacyjnych Unii w dziedzinie kontroli jakości produktu leczniczego, lecz zobowiązania umownego odnoszącego się do wewnętrznej organizacji tego producenta w związku z warunkami produkcji szczepionki. W każdym razie z postanowienia I.6.5 tychże dokumentów, do którego Komisja udzieliła dostępu, wynika, że odnośne przedsiębiorstwo jest zobowiązane do przestrzegania wszystkich warunków przewidzianych w pozwoleniach na dopuszczenia do obrotu swoich produktów.

127

Jak z tego wynika, Komisja słusznie uznała w zaskarżonej decyzji, że pełne ujawnienie postanowień dotyczących know-how odnośnych przedsiębiorstw mogłoby dostarczyć konkurentom tych przedsiębiorstw sensytywne z handlowego punktu widzenia informacje dotyczące ich produktów i technologii (zob. podobnie wyrok z dnia 12 października 2022 r., Saure/Komisja, T‑524/21, EU:T:2022:632, pkt 99102).

128

Jak z tego wynika, zawarte w zaskarżonej decyzji wyjaśnienia Komisji co do istnienia racjonalnie przewidywalnego, nie zaś hipotetycznego ryzyka naruszenia ochrony interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw dotyczącego ujawnienia postanowień odnoszących się do know-how wspomnianych przedsiębiorstw, w szczególności załącznika V do dokumentu 13 i postanowienia I.6.13 dokumentów 4, 5 i 6, są zasadne.

129

W świetle powyższego należy oddalić pierwszy zarzut szczegółowy części drugiej zarzutu drugiego.

2) W przedmiocie częściowej odmowy dostępu do postanowień dotyczących odszkodowania

130

W drugim zarzucie szczegółowym skarżący w istocie kwestionują wystarczający charakter uzasadnienia zaskarżonej decyzji i jej zasadność, które mają uzasadniać częściowe utajnienie postanowień dotyczących odpowiedzialności i odszkodowania w oparciu o wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych przewidziany w art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001.

131

Po pierwsze, skarżący kwestionują rozważania przytoczone w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którymi pełne ujawnienie postanowień dotyczących odpowiedzialności i odszkodowania mogłoby prowadzić do powstania licznych stanowiących nadużycie i nieuzasadnionych powództw sądowych. Rozważania te są hipotetyczne i spekulatywne, co według skarżących znajduje potwierdzenie w zastosowaniu w zaskarżonej decyzji trybu warunkowego.

132

Po drugie, skarżący podnoszą, że hipoteza, zgodnie z którą pełne ujawnienie przedmiotowych postanowień ukazałoby konkurentom odnośnego przedsiębiorstwa „słabe punkty” zabezpieczenia jego odpowiedzialności i zapewniłoby tym konkurentom przewagę konkurencyjną, nie została wykazana i nie może przeważać nad prawem do życia i do naprawienia szkód spowodowanych przez szczepionki, które mogłyby być wadliwe.

133

Po trzecie, skarżący kwestionują twierdzenie, że pełne ujawnienie przedmiotowych postanowień miałoby wpływ na ogólne dobre imię odnośnych przedsiębiorstw. Elementy przedstawione przez Komisję są ich zdaniem hipotetyczne. Dobre imię odnośnych przedsiębiorstw zostało według nich naruszone poprzez „przypisanie charakteru niepodlegającego odszkodowaniu” szkodom będącym wynikiem wadliwych produktów oraz poprzez nieujawnienie tych postanowień. Ponadto dokumenty objęte wnioskiem dotyczyły bardziej elementów prawnych i naukowych niż informacji o znaczeniu handlowym.

134

Komisja kwestionuje tę argumentację.

135

Komisja podnosi, że przedmiotowe postanowienia mają dla odnośnego przedsiębiorstwa takie samo znaczenie ekonomiczne i finansowe jak każdy inny element kosztów i były przedmiotem indywidualnych negocjacji.

136

Po pierwsze, Komisja uważa, że pełne ujawnienie przedmiotowych postanowień zwiększyłoby liczbę powództw o odszkodowanie przeciwko odnośnemu przedsiębiorstwu, ponieważ mogłoby stanowić zachętę do wnoszenia powództw o odszkodowanie i dawałoby powodowi więcej argumentów, na podstawie których mógłby próbować wykazać wadliwość szczepionki. Podkreśla ona, że wbrew temu, co twierdzą skarżący, chroniony interes handlowy nie polega na zwolnieniu odnośnych przedsiębiorstw z odpowiedzialności.

137

Po drugie, Komisja podnosi, że w zaskarżonej decyzji wyjaśniono w sposób wystarczający pod względem prawnym powody, dla których pełne ujawnienie przedmiotowych postanowień miałoby niekorzystne skutki handlowe dla odnośnych przedsiębiorstw, w szczególności poprzez przysporzenie konkurentom przewagi konkurencyjnej i ujawnienie zakresu ryzyka finansowego przyjętego przez nich w ramach rozpatrywanych umów.

138

Po trzecie, Komisja kwestionuje argumentację skarżących, zgodnie z którą elementy prawne lub naukowe nie stanowią interesu handlowego. W tym kontekście podkreśla ona, że warunki zobowiązań finansowych przewidziane w rozpatrywanych umowach lub dane naukowe mogą mieć charakter sensytywny z handlowego punktu widzenia.

i) W przedmiocie uzasadnienia zaskarżonej decyzji

139

W niniejszym przypadku w pkt 2.2.1 zaskarżonej decyzji Komisja wskazała, że informacje utajnione na podstawie wyjątku dotyczącego ochrony interesów handlowych przewidzianego w art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001 zawierają elementy sensytywne pod względem handlowym dotyczące w szczególności odpowiedzialności i odszkodowania. Podniosła, że pełne ujawnienie takich informacji mogłoby zdradzić konkurentom odnośnego przedsiębiorstwa dokładną korzyść wynikającą z negocjacji dla tego przedsiębiorstwa.

140

Następnie w pkt 2.2.4 Komisja przede wszystkim odniosła się w istocie do odpowiedzialności pozaumownej odnośnych przedsiębiorstw wobec stron trzecich, w szczególności w odniesieniu do niepożądanych skutków wynikających ze stosowania szczepionki, oraz do postanowień dotyczących ewentualnego odszkodowania, a mianowicie dokonania zwrotu przez państwa członkowskie na rzecz odnośnych przedsiębiorstw, w przypadku gdyby przedsiębiorstwa te zostały zobowiązane do zapłaty odszkodowania osobom trzecim z tytułu swojej odpowiedzialności pozaumownej. Następnie Komisja odniosła się do różnych aspektów odpowiedzialności umownej odnośnych przedsiębiorstw.

141

I tak Komisja wyjaśniła, że pełne ujawnienie przedmiotowych postanowień mogło naruszyć interesy handlowe wspomnianych przedsiębiorstw pod trzema względami.

142

Po pierwsze, dokładna znajomość granic odpowiedzialności odnośnego przedsiębiorstwa umożliwiłaby strategiczne zachowanie w stosunku do niego, ponieważ może ono zostać postawione w obliczu konsekwencji ekonomicznych licznych powództw wniesionych w sposób abuzywny i nieuzasadniony wyłącznie w celu otrzymania odszkodowania związanego ze stosowaniem szczepionki. Po drugie, pełne ujawnienie postanowień dotyczących odszkodowania na rzecz odnośnych przedsiębiorstw ze strony państw członkowskich, w szczególności postanowień określających dokładne warunki, w których odszkodowanie ze strony państwa członkowskiego jest wykluczone, prowadziłoby nieuchronnie do ukazania konkurentom danego przedsiębiorstwa, również tym, którzy nie produkują szczepionek, „słabych punktów” zabezpieczenia jego odpowiedzialności i zapewniłoby im przewagę konkurencyjną, którą mogliby wykorzystać. Po trzecie, dokładna znajomość granic odpowiedzialności odnośnego przedsiębiorstwa miałaby również wpływ na jego ogólne dobre imię wśród konsumentów i potencjalnych partnerów handlowych. Komisja jest zdania, że uzasadnienie to wyjaśnia powody, dla których nie można ujawnić pewnych fragmentów tekstu odnoszących się do odstępstwa od postanowienia dotyczącego odszkodowania, mianowicie warunków, w których dane odnośne przedsiębiorstwo nie dostanie odszkodowania. W tym kontekście tytułem przykładu przywołała utajnienie fragmentów tekstu w postanowieniu I.12 dokumentu 4.

143

Następnie Komisja wskazała, że niektóre postanowienia dotyczące odpowiedzialności umownej mają wymiar handlowy oceniany i wynegocjowany z odnośnym przedsiębiorstwem, którego ujawnienie ukazałoby konkurentom tego przedsiębiorstwa informacje dotyczące jego wewnętrznych zdolności i strategii, w szczególności w zakresie, w jakim informacje te umożliwiają dokładne zapoznanie się z kosztami, jakie dla tego przedsiębiorstwa może pociągnąć za sobą rozwiązanie umowy. Komisja zilustrowała swoje twierdzenia przykładami konkretnych postanowień.

144

Komisja wyjaśniła, że utajnione informacje są sensytywne pod względem handlowym. Z jednej strony ujawnienie tych informacji pozwoliłoby jej zdaniem dokładnie poznać koszty, jakie dla odnośnych przedsiębiorstw może powodować naruszenie umowy. Z drugiej strony według Komisji ujawnienie tych informacji mogłoby okazać się szkodliwe dla odnośnych przedsiębiorstw, ponieważ dawałoby ich konkurentom bardzo realistyczny obraz rzeczywistych korzyści osiągniętych na podstawie rozpatrywanej umowy, w czasie gdy w chwili wydania zaskarżonej decyzji te same przedsiębiorstwa negocjowały umowy na dostawę szczepionek przeciwko COVID-19 z nabywcami z państw trzecich, zaś konkurencja w tym względzie toczyła się na rynku światowym. Komisja wyjaśniła ponadto, że ten potencjalny konflikt z interesami handlowymi odnośnych przedsiębiorstw byłby tym bardziej szkodliwy, że wykonanie niektórych umów miało się właśnie rozpocząć, jak w chwili wydania zaskarżonej decyzji miało to miejsce w szczególności w przypadku dokumentów 5 i 6.

145

Wreszcie Komisja podkreśliła, że w tym kontekście rynek światowy, na którym odnośne przedsiębiorstwa prowadziły swoją działalność, powinien zostać uwzględniony przy ocenie skutków ujawnienia przedmiotowych postanowień na podstawie rozporządzenia nr 1049/2001. Wskazała ona, że przy ocenie możliwości zastosowania wyjątku dotyczącego ochrony interesów handlowych zostały wzięte pod uwagę różne czynniki, w szczególności szczególna sytuacja każdego producenta szczepionek na rynku, jego cechy, stosunki z innymi podmiotami handlowymi, strategie rynkowe i biznesowe oraz użytek, jaki jego konkurenci mogliby zrobić z ujawnionych informacji. Komisja doszła na tej podstawie do wniosku, że pełne ujawnienie umów zawartych z odnośnymi przedsiębiorstwami stanowiłoby naruszenie interesów handlowych tych przedsiębiorstw, głównie poprzez zaszkodzenie ich konkurencyjności na rynkach światowych.

146

Z rozważań tych wynika, że Komisja przedstawiła wyjaśnienia dotyczące sensytywnego pod względem handlowym charakteru informacji zawartych w postanowieniach dotyczących odpowiedzialności i odszkodowania. Komisja również wyjaśniła wystarczająco pod względem prawnym, w jaki sposób jej zdaniem pełne ujawnienie wspomnianych postanowień mogłoby realnie i rzeczywiście naruszyć interesy handlowe odnośnych przedsiębiorstw, czy to w stosunkach między nimi, czy między nimi a osobami trzecimi, z którymi konkurują.

147

Jak z tego wynika, uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala skarżącym zrozumieć konkretne powody, które skłoniły Komisję do częściowego utajnienia w omawianych umowach postanowień dotyczących odpowiedzialności odnośnych przedsiębiorstw, zarówno umownej, jak i pozaumownej, a także postanowień dotyczących ewentualnego odszkodowania ze strony państw członkowskich za ewentualne zobowiązania ciążące na odnośnych przedsiębiorstwach w razie pociągnięcia ich do odpowiedzialności pozaumownej, zaś sądowi Unii – przeprowadzić kontrolę zgodności z prawem utajnienia wspomnianych fragmentów tekstu, zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 101 i 117 powyżej.

148

Zarzut szczegółowy oparty na niewystarczającym w tym względzie uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należy zatem oddalić.

ii) W przedmiocie zasadności uzasadnienia zaskarżonej decyzji

149

Co się tyczy zasadności motywów przedstawionych przez Komisję w celu uzasadnienia częściowego utajnienia postanowień dotyczących odpowiedzialności i odszkodowania, należy ustalić, czy zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 97, 99, 121 i 123 powyżej przedstawiła ona wiarygodne wyjaśnienia co do tego, że dostęp do utajnionych informacji mógłby konkretnie i rzeczywiście naruszyć ochronę interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw, oraz co do tego, że podnoszone naruszenie można uznać za racjonalnie przewidywalne, nie zaś za czysto hipotetyczne.

– W przedmiocie postanowień dotyczących odpowiedzialności umownej

150

W niniejszym przypadku, jak wskazano w pkt 143–145 powyżej, z zaskarżonej decyzji wynika, że Komisja odmówiła pełnego dostępu do postanowień dotyczących odpowiedzialności umownej odnośnych przedsiębiorstw, aby nie ryzykować ujawnienia potencjalnie poufnych informacji handlowych dotyczących określonych zagrożeń związanych z wykonaniem rozpatrywanych umów i z progami finansowymi zaakceptowanymi w odniesieniu do tych zagrożeń przez wspomniane przedsiębiorstwa, w okresie charakteryzującym się wysokim popytem na szczepionki przeciwko COVID-19, kiedy były prowadzone – lub przynajmniej były możliwe – negocjacje z nabywcami z państw trzecich.

151

Po zapoznaniu się z pełnymi wersjami rozpatrywanych umów Sąd stwierdza, że postanowienia dotyczące odpowiedzialności odnośnych przedsiębiorstw w przypadku naruszenia, rozwiązania lub zawieszenia tych umów, w szczególności w związku z opóźnieniami w dostawach lub brakującymi dostawami, są rozmaite. Ponadto skarżący nie kwestionują ani kontekstu, jakim był silny popyt na szczepionki przeciwko COVID-19, ani okoliczności, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji były prowadzone lub przynajmniej były możliwe negocjacje z nabywcami z państw trzecich.

152

Jak z tego wynika, Komisja słusznie uznała w zaskarżonej decyzji, że pełne ujawnienie wspomnianych postanowień mogłoby dostarczyć konkurentom odnośnych przedsiębiorstw oraz nabywcom będącym osobami trzecimi sensytywnych informacji handlowych dotyczących kosztów, zdolnosci i wewnętrznych strategii tych przedsiębiorstw oraz zaakceptowanych progów finansowych (zob. podobnie wyrok z dnia 12 października 2022 r., Saure/Komisja, T‑524/21, EU:T:2022:632, pkt 99102).

153

Jak z tego wynika, zawarte w zaskarżonej decyzji wyjaśnienia Komisji co do istnienia racjonalnie przewidywalnego, nie zaś czysto hipotetycznego ryzyka naruszenia ochrony interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw, jeśli chodzi o pełne ujawnienie postanowień dotyczących odpowiedzialności umownej wspomnianych przedsiębiorstw, są zasadne.

– W przedmiocie postanowień dotyczących odszkodowania

154

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 i 12 dyrektywy Rady 85/374/EWG z dnia 25 lipca 1985 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących odpowiedzialności za produkty wadliwe (Dz.U. 1985, L 210, s. 29) producent ponosi odpowiedzialność za szkodę spowodowaną wadą w jego produkcie, a jego odpowiedzialność nie może być, w odniesieniu do osoby poszkodowanej, ograniczona lub wyłączona przepisem ograniczającym lub zwalniającym go od odpowiedzialności. Zatem, jak przyznała Komisja na rozprawie, bez zmiany dyrektywy 85/374 ani Komisja, ani państwa członkowskie nie miały prawa wprowadzać odstępstw od przepisów wspomnianej dyrektywy.

155

Ponadto żaden przepis dyrektywy 85/374 nie zakazuje, aby osoba trzecia, w tym przypadku państwo członkowskie, zwróciła odszkodowanie wypłacone przez producenta z powodu wadliwości jego produktu.

156

Co więcej, Sąd zauważa, że art. 6 akapit trzeci porozumienia z dnia 16 czerwca 2020 r. w sprawie zakupu szczepionek przeciwko COVID-19 zawartego pomiędzy Komisją i państwami członkowskimi został opublikowany na stronie internetowej Komisji w dniu 7 września 2020 r. i w pełni ujawniony jako załącznik do rozpatrywanych umów, z wyjątkiem dokumentu 1. Przepis ten przewiduje mechanizm rekompensaty na rzecz odnośnych przedsiębiorstw ze strony państw członkowskich z tytułu kosztów ekonomicznych, mianowicie ewentualnych odszkodowań, które normalnie obciążałyby te przedsiębiorstwa z tytułu ich odpowiedzialności za szczepionki. Również komunikat COM(2020) 245 final, wspomniany w pkt 3 powyżej, stanowi, że mechanizm ten należało postrzegać jako zabezpieczenie polegające na przeniesieniu części ryzyka ciążącego na przemyśle farmaceutycznym na organy publiczne w zamian za zapewnienie państwom członkowskim sprawiedliwego i przystępnego cenowo dostępu do szczepionki, jeżeli zostanie ona wynaleziona.

157

Jak wynika z powyższego, po pierwsze, mechanizm rekompensaty dla odnośnych przedsiębiorstw ze strony państw członkowskich nie wpływa w żaden sposób na system odpowiedzialności prawnej wspomnianych przedsiębiorstw z tytułu dyrektywy 85/374, a po drugie, informacja była już dostępna do publicznej wiadomości w chwili złożenia pierwotnego wniosku o udzielenie dostępu i wydania zaskarżonej decyzji.

158

Po zapoznaniu się z pełnymi wersjami rozpatrywanych umów Sąd stwierdza, że o ile wszystkie umowy zakupu z wyprzedzeniem i umowy zakupu zawierają postanowienie dotyczące odszkodowania, takie jak przewidziane w art. 6 porozumienia z dnia 16 czerwca 2020 r. w sprawie zakupu szczepionek przeciwko COVID-19 zawartego pomiędzy Komisją i państwami członkowskimi, o tyle szczegółowa treść tych postanowień nie jest identyczna. W tym kontekście Sąd wskazuje na istnienie różnic w odniesieniu, po pierwsze, do konkretnych sytuacji, w których uzgodniono, że odszkodowanie od państwa członkowskiego nie będzie miało zastosowania, przy czym większość tych sytuacji pozostaje jednak ogólnie podobna w rozpatrywanych umowach, po drugie, do czasowego lub przedmiotowego zakresu obowiązywania ewentualnego odszkodowania, a po trzecie, do sposobów zarządzania obroną w przypadku ewentualnych powództw o odszkodowanie i wystąpienia ewentualnego odszkodowania.

159

Po poczynieniu powyższych wyjaśnień pozostaje ustalić, czy Komisja słusznie odmówiła szerszego bądź wręcz pełnego ujawnienia postanowień dotyczących odszkodowania.

160

W tym względzie nie można uwzględnić pierwszego motywu uzasadnienia wskazanego w zaskarżonej decyzji, mianowicie, że dokładna znajomość granic odpowiedzialności odnośnego przedsiębiorstwa umożliwiłaby strategiczne zachowanie w stosunku do niego, ponieważ może ono zostać postawione w obliczu konsekwencji ekonomicznych licznych powództw wniesionych w sposób abuzywny i nieuzasadniony wyłącznie w celu otrzymania odszkodowania związanego ze stosowaniem szczepionki.

161

Nawet jeśli bowiem okoliczność, że spółka jest narażona na powództwa odszkodowawcze, może niewątpliwie skutkować wysokimi kosztami, czy to w zakresie zasobów ekonomicznych, czasu, czy personelu, w tym również w przypadku, gdy takie powództwa zostaną następnie oddalone jako bezzasadne, prawo stron trzecich ewentualnie poszkodowanych w wyniku wadliwej szczepionki do wytoczenia powództwa o stwierdzenie odpowiedzialności przeciwko odnośnym przedsiębiorstwom opiera się na przepisach krajowych transponujących dyrektywę 85/374. To prawo do wniesienia skargi jest niezależne od istnienia i treści postanowień dotyczących odszkodowania.

162

Co więcej, interes odnośnych przedsiębiorstw w uniknięciu takich powództw odszkodowawczych, w przypadku gdyby rzeczywiście wyprodukowały i wprowadziły do obrotu wadliwą szczepionkę, nie może zostać uznany za interes handlowy, a w każdym razie nie stanowi interesu godnego ochrony, biorąc pod uwagę w szczególności prawo każdej osoby do żądania naprawienia szkody, która została jej wyrządzona wadliwym produktem (zob. analogicznie wyrok z dnia 15 grudnia 2011 r., CDC Hydrogene Peroxide/Komisja, T‑437/08, EU:T:2011:752, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo). Również chęć uniknięcia ponoszenia większych kosztów związanych z postępowaniem sądowym nie stanowi interesu chronionego na podstawie art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001 (zob. podobnie wyrok z dnia 28 czerwca 2019 r., Intercept Pharma i Intercept Pharmaceuticals/EMA, T‑377/18, EU:T:2019:456, pkt 55, 56).

163

Ponadto zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego elementu pozwalającego stwierdzić, że szersze ujawnienie mechanizmu odszkodowawczego dla odnośnych przedsiębiorstw mogłoby być przyczyną powództw wniesionych przeciwko tym przedsiębiorstwom. Przedmiotem takich powództw będzie bowiem zawsze zasądzenie od producenta szczepionek naprawienia poniesionej szkody, niezależnie od tożsamości podmiotu, który ostatecznie poniesie koszty wypłaconego odszkodowania.

164

W tych okolicznościach Sąd uważa, że pierwszy motyw uzasadnienia wskazany w zaskarżonej decyzji w celu odmowy szerszego ujawnienia postanowienia dotyczącego odszkodowania nie dowodzi, jak wymaga tego orzecznictwo przytoczone w pkt 99 powyżej, istnienia przewidywalnego, nie zaś czysto hipotetycznego ryzyka dla interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw.

165

Drugim motywem uzasadnienia wskazanym w zaskarżonej decyzji w celu odmowy pełnego ujawnienia postanowień dotyczących odszkodowania, w szczególności postanowień określających dokładne warunki, w jakich rekompensata przez państwo członkowskie jest wykluczona, jest to, że takie ujawnienie nieuchronnie ukazałoby konkurentom odnośnego przedsiębiorstwa, w tym konkurentom nieprodukującym szczepionek, „słabe punkty” zabezpieczenia jego odpowiedzialności i zapewniłoby im przewagę konkurencyjną, którą mogliby wykorzystać na przykład w reklamach i w reklamach porównawczych.

166

W tym względzie należy przypomnieć, że powód, dla którego postanowienia dotyczące odszkodowania zostały włączone do spornych umów, mianowicie zrekompensowanie ryzyka ponoszonego przez odnośne przedsiębiorstwa w związku ze skróceniem terminu opracowania szczepionek, był dostępny do publicznej wiadomości przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

167

Co więcej, wszystkie rozpatrywane umowy zawierają postanowienie dotyczące odszkodowania, które ponadto wymienia w sposób ogólnie podobny konkretne główne sytuacje, w których odszkodowanie dla odnośnego przedsiębiorstwa ze strony państwa członkowskiego jest wykluczone.

168

Jako że wszystkie odnośne przedsiębiorstwa korzystały, z określonego i uzasadnionego powodu, z postanowienia dotyczącego odszkodowania, zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego elementu pozwalającego stwierdzić, że w przypadku szerszego ujawnienia postanowienia dotyczącego odszkodowania ryzyko naruszenia interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw, w szczególności poprzez przysporzenie przewagi konkurencyjnej wspomnianym przedsiębiorstwom w stosunkach między nimi, było w dniu jej wydania racjonalnie przewidywalne, nie zaś czysto hipotetyczne.

169

W tych okolicznościach Sąd uważa, że drugi motyw uzasadnienia wskazany w zaskarżonej decyzji w celu odmowy szerszego ujawnienia postanowienia dotyczącego odszkodowania nie dowodzi, jak wymaga tego orzecznictwo przytoczone w pkt 99 powyżej, istnienia przewidywalnego, nie zaś czysto hipotetycznego ryzyka dla interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw.

170

Co się tyczy trzeciego motywu uzasadnienia wskazanego w zaskarżonej decyzji w celu odmowy pełnego ujawnienia postanowienia dotyczącego odszkodowania, a w szczególności warunków, w jakich odszkodowanie ze strony państwa członkowskiego jest wykluczone, mianowicie że dokładna znajomość granic odpowiedzialności odnośnych przedsiębiorstw miałaby wpływ na ich dobre imię wśród konsumentów i ich ewentualnych partnerów handlowych, należy zauważyć, że wbrew temu, co podnoszą skarżący, naruszenie dobrego imienia przedsiębiorstwa stanowi niewątpliwie naruszenie jego interesów handlowych, ponieważ dobre imię każdego podmiotu gospodarczego działającego na rynku ma zasadnicze znaczenie dla prowadzenia przez niego działalności gospodarczej na rynku (zob. podobnie wyrok z dnia 5 grudnia 2018 r., Falcon Technologies International/Komisja, T‑875/16, niepublikowany, EU:T:2018:877, pkt 51, 53).

171

Niemniej jednak z tych samych powodów, które zostały przedstawione w pkt 166–168 powyżej, zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego elementu pozwalającego racjonalnie stwierdzić, że w przypadku szerszego ujawnienia postanowienia dotyczącego odszkodowania ryzyko naruszenia interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw, w szczególności ich dobrego imienia, było w dniu jej wydania racjonalnie przewidywalne, nie zaś czysto hipotetyczne.

172

W tych okolicznościach Sąd uważa, że trzeci motyw uzasadnienia wskazany w zaskarżonej decyzji w celu odmowy szerszego ujawnienia postanowienia dotyczącego odszkodowania nie dowodzi, jak wymaga tego orzecznictwo przytoczone w pkt 99 powyżej, istnienia przewidywalnego, nie zaś czysto hipotetycznego ryzyka dla interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw.

173

W świetle powyższego drugi zarzut szczegółowy części drugiej zarzutu drugiego jest zasadny w odniesieniu do postanowień dotyczących odszkodowania zawartych w rozpatrywanych umowach.

174

Jak z tego wynika, drugi zarzut szczegółowy części drugiej zarzutu drugiego należy w części uwzględnić w odniesieniu do postanowień dotyczących odszkodowania, a w części oddalić w odniesieniu do postanowień dotyczących odpowiedzialności umownej odnośnych przedsiębiorstw.

3) W przedmiocie odmowy dostępu do wykazu partnerów sieci produkcyjnej i podwykonawców odnośnych przedsiębiorstw

175

W trzecim zarzucie szczegółowym skarżący kwestionują wystarczający charakter uzasadnienia zaskarżonej decyzji i jej zasadność, które mają uzasadniać odmowę dostępu do wykazu partnerów sieci produkcyjnej i podwykonawców odnośnych przedsiębiorstw w oparciu o wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych przewidziany w art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001.

176

Komisja kwestionuje tę argumentację.

177

W tym względzie należy zauważyć, że w zaskarżonej decyzji Komisja wskazała, iż decyzja o umiejscowieniu zakładu produkcyjnego w danej lokalizacji lub o skorzystaniu z usług danego podwykonawcy przy konkretnym zadaniu należała do wewnętrznej strategii handlowej odnośnych przedsiębiorstw i wynikała z konkretnego wyboru gospodarczego. Tożsamość wspomnianych zakładów i ich powiązania gospodarcze lub przemysłowe z odnośnym przedsiębiorstwem nie są dostępne do publicznej wiadomości. Komisja stwierdziła, że ujawnienie załączników do wszystkich rozpatrywanych umów dotyczących podwykonawców, ukazałoby konkurentom odnośnych przedsiębiorstw istotne elementy ich zdolności przemysłowych i mogłoby zaszkodzić ich zdolnościom przemysłowym w zakresie produkcji szczepionki, a nawet ostatecznie utrudnić ze względów ekonomicznych pełne wykonanie zawartych umów.

178

W ten sposób, wbrew temu, co twierdzą skarżący, Komisja przedstawiła wystarczające wyjaśnienia co do sensytywnego pod względem handlowym charakteru informacji dotyczących wykazu partnerów sieci produkcyjnej i podwykonawców odnośnych przedsiębiorstw, wobec czego należy oddalić ich zarzut szczegółowy dotyczący niewystarczającego charakteru uzasadnienia zaskarżonej decyzji w tym względzie.

179

Po zapoznaniu się z pełnymi wersjami rozpatrywanych umów Sąd stwierdza, że ukazują one, ze zróżnicowanym poziomem szczegółowości, tożsamość i lokalizację różnych podwykonawców lub partnerów odnośnych przedsiębiorstw, a także, w zależności od przypadku, podział zadań pomiędzy wymienionymi podmiotami. Ponadto w niektórych przypadkach modyfikacje, takie jak uzupełnienia lub zmiany zakładów lub partnerów, zostały wprowadzone na etapie umowy zakupu w porównaniu z umową zakupu z wyprzedzeniem.

180

Komisja słusznie zatem uznała w zaskarżonej decyzji, że informacje o wykazie partnerów sieci produkcyjnej i o podwykonawcach odnośnych przedsiębiorstw, utajnione w spornych umowach, wchodzą w zakres ich stosunków handlowych, a ostatecznie ich zdolności oraz strategii przemysłowej i handlowej.

181

Jak zaś przypomniano w pkt 100 powyżej, ochrona, jaką należy zapewnić interesom handlowym zgodnie z art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001, może obejmować takie informacje.

182

Oprócz tego, jak podnosi w istocie Komisja, nie można wykluczyć, że stosunki handlowe nawiązane przez odnośne przedsiębiorstwa z ich partnerami sieci produkcyjnej i ich podwykonawcami stworzyły synergię o wartości handlowej i że ujawnienie danych identyfikacyjnych dotyczących tych stosunków mogłoby naruszyć interesy handlowe zainteresowanych lub zaszkodzić uczciwej konkurencji (zob. podobnie i analogicznie wyrok z dnia 17 listopada 2022 r., Antea Polska i in., C‑54/21, EU:C:2022:888, pkt 79).

183

Ponadto informacji zawartych w rozpatrywanych umowach nie można uznać za historyczne (zob. podobnie wyrok z dnia 7 lipca 2015 r., Axa Versicherung/Komisja, T‑677/13, EU:T:2015:473, pkt 154 i przytoczone tam orzecznictwo; postanowienie z dnia 12 lipca 2018 r., RATP/Komisja, T‑250/18 R, niepublikowane, EU:T:2018:458, pkt 55, 57). Dane te pochodziły bowiem sprzed mniej niż dwóch lat i, jak wynika z odpowiedzi Komisji na pytanie zadane tytułem środka organizacji postępowania, większość rozpatrywanych umów była nadal wykonywana w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

184

Wreszcie skarżący nie kwestionują ani bardzo konkurencyjnego kontekstu, w jakim działają odnośne przedsiębiorstwa, ani silnego popytu na szczepionki przeciwko COVID-19.

185

Jak z tego wynika, Komisja słusznie uznała w zaskarżonej decyzji, iż pełne ujawnienie wykazu partnerów sieci produkcyjnej i podwykonawców mogłoby dostarczyć konkurentom odnośnych przedsiębiorstw sensytywnych informacji handlowych dotyczących ich zdolności przemysłowych (zob. podobnie wyroki: z dnia 7 września 2022 r., Saure/Komisja, T‑651/21, niepublikowany, EU:T:2022:526, pkt 108, 109; z dnia 12 października 2022 r., Saure/Komisja, T‑524/21, EU:T:2022:632, pkt 99102).

186

Jak z tego wynika, zawarte w zaskarżonej decyzji wyjaśnienia Komisji co do istnienia racjonalnie przewidywalnego, nie zaś czysto hipotetycznego ryzyka naruszenia ochrony interesów handlowych wspomnianych przedsiębiorstw, jeśli chodzi o pełne ujawnienie wykazu partnerów sieci produkcyjnej i podwykonawców odnośnych przedsiębiorstw, są zasadne.

187

W świetle powyższego należy oddalić trzeci zarzut szczegółowy części drugiej zarzutu drugiego.

c)   Wniosek w przedmiocie zarzutu drugiego

188

Ze względów przedstawionych w pkt 65–92 i w pkt 154–174 powyżej należy uwzględnić część pierwszą zarzutu drugiego i drugi zarzut szczegółowy części drugiej zarzutu drugiego oraz stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji w odniesieniu do częściowej odmowy dostępu do oświadczeń o braku konfliktu interesów i do postanowień dotyczących odszkodowania, a w pozostałym zakresie zarzut drugi należy oddalić.

3.   W przedmiocie zarzutu trzeciego, opartego na istnieniu nadrzędnego interesu publicznego uzasadniającego pełny dostęp do dokumentów objętych wnioskiem

189

Na poparcie zarzutu trzeciego skarżący podnoszą, że ich wniosek o udzielenie dostępu do dokumentów jest uzasadniony nadrzędnym interesem publicznym, który może konkretnie uzasadniać ujawnienie utajnionych sensytywnych informacji. W szczególności skarżący powołują się na zasadę dobrych rządów w Unii i na zasadę przejrzystości, która ma szczególną wagę, ponieważ dokumenty objęte wnioskiem miały związek z naruszeniami ich praw podstawowych. Powołują się oni również na podstawowe zasady regulujące publiczne zamówienia Unii oraz prawa do rzetelnego procesu sądowego, dobrej administracji i integralności osoby. Zwracają się oni o możliwość dokonania oceny i weryfikacji postępowania podmiotów instytucjonalnych odpowiedzialnych za negocjowanie i zawieranie rozpatrywanych umów, skontrolowania zgodności z prawem tych umów, czuwania nad właściwym wykorzystaniem środków publicznych zaangażowanych przez Komisję oraz dobrowolnego i świadomego wyrażenia zgody na szczepienie. Powołują się oni na niechęć wielu obywateli do zaszczepienia się, okoliczność, że zostali oni zmuszeni do zaszczepienia się z powodu ograniczeń swobodnego przemieszczania się nałożonych przez państwa członkowskie ze względów zdrowia publicznego oraz na ich wolę uzyskania dostępu do rozpatrywanych umów dla potrzeb ich dobrego poinformowania i wyrażenia przez nich zgody na czynność o charakterze medycznym.

190

Komisja kwestionuje tę argumentację.

191

Na wstępie Sąd zauważa w tym względzie, po pierwsze, że badanie zarzutu trzeciego dotyczy wyłącznie rozpatrywanych umów, czyli dokumentów, w odniesieniu do których Komisja uznała, że są one objęte wyjątkiem przewidzianym w art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001.

192

Przepisy art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1049/2001 nie przewidują bowiem wyważania interesu opinii publicznej dotyczącego prywatności i integralności jednostki z nadrzędnym interesem publicznym (wyrok z dnia 15 lipca 2015 r., Dennekamp/Parlament, T‑115/13, EU:T:2015:497, pkt 62). Zarzut trzeci nie dotyczy zatem oświadczeń o braku konfliktu interesów zbadanych w ramach części pierwszej zarzutu drugiego.

193

Po drugie, Sąd przypomina, że drugi zarzut szczegółowy części drugiej zarzutu drugiego należy częściowo uwzględnić w zakresie, w jakim uzasadnienie odmowy szerszego ujawnienia postanowień dotyczących odszkodowania nie wykazuje istnienia przewidywalnego, nie zaś czysto hipotetycznego ryzyka naruszenia interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw, z naruszeniem art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001. Jak z tego wynika, badanie zarzutu trzeciego nie dotyczy tych aspektów zaskarżonej decyzji.

194

Zgodnie z art. 4 ust. 2 in fine rozporządzenia nr 1049/2001 instytucje odmówią dostępu do dokumentu, jeśli ujawnienie go naruszyłoby w szczególności ochronę interesów handlowych określonej osoby fizycznej lub prawnej, „chyba że za ujawnieniem przemawia [nadrzędny] interes publiczny”. Oznacza to, że instytucje Unii nie mogą odmówić dostępu do dokumentu, jeśli jego ujawnienie jest uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym, nawet jeśli mogłoby to naruszyć ochronę interesów handlowych określonej osoby fizycznej lub prawnej.

195

W tym kontekście należy dokonać wyważenia z jednej strony konkretnego interesu, który powinien być chroniony poprzez brak ujawnienia danego dokumentu, a z drugiej strony w szczególności ogólnego interesu w tym, by dokument ten został udostępniony, biorąc pod uwagę korzyści płynące, jak głosi motyw 2 rozporządzenia nr 1049/2001, ze wzmożonej przejrzystości, czyli większego uczestnictwa obywateli w procesie podejmowania decyzji, a także większej legitymizacji, większej skuteczności i większej odpowiedzialności administracji względem obywateli w systemie demokratycznym (zob. wyroki: z dnia 21 października 2010 r., Agapiou Joséphidès/Komisja i EACEA, T‑439/08, niepublikowany, EU:T:2010:442, pkt 136 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 5 lutego 2018 r., PTC Therapeutics International/EMA, T‑718/15, EU:T:2018:66, pkt 107).

196

Do wnioskodawcy należy przedstawienie w sposób konkretny okoliczności, na których opiera się nadrzędny interes publiczny uzasadniający ujawnienie odnośnych dokumentów (zob. wyroki: z dnia 14 listopada 2013 r., LPN i Finlandia/Komisja, C‑514/11 P i C‑605/11 P, EU:C:2013:738, pkt 94 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 16 lipca 2015 r., ClientEarth/Komisja, C‑612/13 P, EU:C:2015:486, pkt 90 i przytoczone tam orzecznictwo). Istnienie nadrzędnego interesu publicznego w rozumieniu art. 4 ust. 2 in fine rozporządzenia nr 1049/2001 powinien bowiem wykazać ten, kto powołuje się na taki interes (wyrok z dnia 25 września 2014 r., Spirlea/Komisja, T‑306/12, EU:T:2014:816, pkt 97).

197

W tym kontekście osoba, która zamierza sprzeciwić się podstawie odmowy ujawnienia, powinna, po pierwsze, powołać się na istnienie interesu publicznego mogącego przeważyć nad tą podstawą, a po drugie, wykazać dokładnie, że w danym przypadku ujawnienie przedmiotowych dokumentów przyczyniłoby się realnie do zapewnienia ochrony tego interesu publicznego w takim stopniu, że zasada przejrzystości przeważa nad ochroną interesów uzasadniającą odmowę ujawnienia (zob. podobnie postanowienie z dnia 21 maja 2019 r., Pint/Komisja, C‑770/18 P, niepublikowane, EU:C:2019:436, pkt 18), mianowicie, w niniejszym przypadku, nad ochroną interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw.

198

Nadrzędny interes publiczny, który mógłby uzasadniać ujawnienie dokumentu, niekoniecznie musi się wprawdzie różnić od zasad stanowiących podstawę rozporządzenia nr 1049/2001. Jednakże nie można przyjąć ogólnych względów jako uzasadnienia dla dostępu do dokumentów objętych wnioskiem, który to dostęp wymaga, aby zasada przejrzystości miała w danej sytuacji szczególną wagę, przeważającą nad względami uzasadniającymi odmowę ujawnienia danych dokumentów (zob. podobnie wyroki: z dnia 14 listopada 2013 r., LPN i Finlandia/Komisja, C‑514/11 P i C‑605/11 P, EU:C:2013:738, pkt 92, 93 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 16 lipca 2015 r., ClientEarth/Komisja, C‑612/13 P, EU:C:2015:486, pkt 92, 93).

199

W ponownym wniosku skarżący powołali się na nadrzędny interes publiczny uzasadniający ujawnienie dokumentów objętych wnioskiem, oparty zasadniczo na przejrzystości, jakiej wymagają „dobre rządy kierujące funkcjonowaniem Unii zgodnie z art. 15 TFUE”. Ów interes publiczny przeważa ich zdaniem nad interesami handlowymi odnośnych przedsiębiorstw, zważywszy na stan zagrożenia zdrowia publicznego.

200

W zaskarżonej decyzji, w której Komisja udzieliła szerszego częściowego dostępu do ujawnionych wcześniej dokumentów 1, 3–6, 8 i 9, a także częściowego dostępu do dokumentów 2, 7, 10–13, które wcześniej nie zostały ujawnione publicznie w okrojonej formie, Komisja wskazała, że uznaje stan wyjątkowy związany z pandemią COVID-19, zgadza się ze znaczeniem zaufania publicznego do jej działań w odniesieniu do zakupu szczepionek i że uznaje wymagany wysoki stopień przejrzystości. Uznała ona jednak, że skarżący nie wykazali konieczności ujawnienia sensytywnych informacji handlowych utajnionych na podstawie art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001. Argumenty dotyczące dobrych rządów i przejrzystości mają bowiem charakter ogólny. Komisja przypomniała, że regularnie przekazywała informacje na temat stanu zaawansowania negocjacji z odnośnymi przedsiębiorstwami oraz różnego rodzaju podjętych działań, w tym wobec Parlamentu, w celu zapewnienia przejrzystości. Wyjaśniła, że skonsultowała się z odnośnymi przedsiębiorstwami, aby udzielić możliwie jak najszerszy dostęp do rozpatrywanych umów. Podkreśliła ona jednak, że prawo dostępu do dokumentów nie jest prawem ogólnym i bezwzględnym. Następnie przypomniała, że względy ogólne, w tym dotyczące ochrony zdrowia publicznego, nie są wystarczające, aby uzasadnić nadrzędny interes publiczny, bez sprecyzowania konkretnych powodów uzasadniających, w jakim zakresie ujawnienie służyłoby temu interesowi publicznemu. Komisja wyjaśniła, że nie była w stanie wskazać jakiegokolwiek interesu publicznego mogącego przeważać nad interesem publicznym chronionym przez art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001. Wreszcie uznała, że okoliczność, iż rozpatrywane umowy odnoszą się do postępowania administracyjnego, nie zaś do aktów prawodawczych, przemawia za uznaniem, iż żaden nadrzędny interes publiczny nie uzasadnia ujawnienia utajnionych fragmentów.

201

W niniejszym przypadku ocena Komisji nie narusza w żaden sposób prawa w świetle art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001.

202

W szczególności skarżący przedstawili w ponownym wniosku jedynie ogólne względy dotyczące przejrzystości i dobrych rządów. Takie względy nie mogą jednak wykazać, że interes związany z przejrzystością ma w niniejszym przypadku szczególną wagę, która mogłaby przeważyć nad względami uzasadniającymi odmowę ujawnienia utajnionych części rozpatrywanych umów.

203

W każdym razie należy stwierdzić, że Komisja nie zaprzeczyła istnieniu interesu publicznego w uzyskaniu przez opinię publiczną informacji dotyczących zakupu szczepionek i rozpatrywanych umów, natomiast uznała w zaskarżonej decyzji, że interes ten został zaspokojony poprzez różne działania podjęte w celu zapewnienia przejrzystości, w tym publikowanie aktualizowanych informacji o stanie zaawansowania negocjacji i o przekazywaniu informacji Parlamentowi ustnie i na piśmie. Należy również stwierdzić, że utajnione informacje nie zawierają informacji naukowych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa szczepionek, które odnosiłyby się do ewentualnych obaw opinii publicznej co do stosowania szczepionek.

204

Wniosku tego nie podważają argumenty skarżących podniesione w ich piśmie dostosowującym skargę.

205

Po pierwsze, wbrew temu, co twierdzą skarżący, z zaskarżonej decyzji wynika, że Komisja zbadała kwestię istnienia nadrzędnego interesu publicznego, gdyż pkt 3 tej decyzji poświęcony jest wspomnianej kwestii.

206

Po drugie, skoro skarżący podnieśli w ponownym wniosku, że istnieje nadrzędny interes publiczny uzasadniający pełne ujawnienie rozpatrywanych umów, spoczywał na nich obowiązek wskazania w sposób konkretny okoliczności uzasadniających takie ujawnienie. Argument skarżących, zgodnie z którym Komisja powinna była zbadać z urzędu istnienie takiego interesu, nawet jeśli się na niego nie powołali, nie może podważyć tego stwierdzenia.

207

Prawdą jest, że art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1049/2001, który przewiduje praktyczne zasady dotyczące wniosków o udzielenie dostępu do dokumentów na mocy tego rozporządzenia, stanowi, że „[w]nioskodawca nie jest zobowiązany do podania uzasadnienia wniosku”. Jednakże w przypadku gdy instytucja, do której wpłynął wniosek o udzielenie dostępu, stwierdza – jak zrobiła to Komisja w odpowiedzi na pierwotny wniosek – że ujawnienie, którego wniosek ten dotyczy, mogłoby naruszyć ochronę jednego z interesów wymienionych w art. 4 ust. 2 tego rozporządzenia, do wnioskodawcy, który domaga się, aby dana instytucja zmieniła swoje stanowisko, i podnosi istnienie nadrzędnego interesu publicznego, należy przedstawienie argumentów w tym względzie, jak stwierdzono w pkt 196 i 197 powyżej.

208

Po trzecie, co się tyczy ogólnych twierdzeń dotyczących ich chęci kontrolowania postępowania podmiotów instytucjonalnych odpowiedzialnych za zawieranie rozpatrywanych umów i zgodności z prawem tych umów oraz czuwania nad prawidłowym wykorzystaniem środków publicznych zaangażowanych przez Komisję, skarżący nie przedstawiają konkretnych powodów, które uzasadniałyby w niniejszym przypadku szersze ujawnienie rozpatrywanych umów. W tym kontekście należy zauważyć, że nie jest rzeczą skarżących ustalenie, w jakim zakresie przestrzegano prawa Unii w dziedzinie udzielania zamówień i prawa belgijskiego, które jest prawem regulującym rozpatrywane umowy. Podobnie nie jest ich rzeczą zapewnienie ochrony interesów finansowych Unii. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (Dz.U. 2018, L 193, s. 1) i rozporządzenie 2016/369, zmienione rozporządzeniem 2020/521, a także rozpatrywane umowy zawierają postanowienia upoważniające Komisję, Europejski Trybunał Obrachunkowy i Prokuraturę Europejską do przeprowadzania audytów i dochodzeń, zgodnie ze ich kompetencjami. Ponadto skarżący nie wyjaśniają, w jaki sposób ujawnienie utajnionych sensytywnych informacji handlowych pozwoliłoby im wyrobić sobie świadomą opinię na temat wspólnego udzielania zamówień na szczepionki przeciwko COVID-19 lub na temat wykorzystania środków publicznych, podczas gdy te same informacje mogłyby zostać wykorzystane przeciwko odnośnym przedsiębiorstwom, bądź nawet przeciwko Komisji i państwom członkowskim w ramach późniejszych umów zakupu. Jak z tego wynika, skarżący nie wykazali dokładnie, w jaki sposób ujawnienie utajnionych informacji przyczyniłoby się realnie do zapewnienia ochrony interesów, na które się powołują.

209

Po czwarte, co się tyczy podnoszonego w istocie przez skarżących argumentu, że szersze ujawnienie rozpatrywanych umów jest niezbędne do ich dobrego poinformowania i w celu świadomego wyrażenia zgody na szczepienie przeciwko COVID-19, to oprócz tego, że twierdzenia te mają charakter ogólny, opierają się one na założeniu, że utajnione fragmenty rozpatrywanych umów zawierają wskazówki naukowe mogące dotyczyć ewentualnych obaw opinii publicznej co do stosowania szczepionek. Jak jednak wskazano w pkt 202 powyżej, nie ma to miejsca i – jak wskazano w pkt 126 powyżej – odnośne przedsiębiorstwa są zobowiązane do przestrzegania wszystkich warunków przewidzianych w pozwoleniach na dopuszczenie do obrotu. Nie można zatem uznać, że skarżący wykazali, iż ujawnienie utajnionych informacji przyczyniłoby się realnie do zapewnienia ochrony interesu publicznego, na który się powołują.

210

Po piąte, należy oddalić argumentację skarżących, zgodnie z którą przejrzystość ma szczególną wagę, ponieważ rozpatrywane umowy miały związek z naruszeniami ich praw podstawowych. Wspomniane umowy nie ustanawiają bowiem ani obowiązku zaszczepienia się przeciwko COVID-19, ani obowiązku przedstawienia dowodu szczepienia jako warunku zniesienia ograniczeń swobodnego przemieszczania się wprowadzonych przez państwa członkowskie ze względów zdrowia publicznego. W tym względzie zobowiązania w tym zakresie wynikają wyłącznie z prawa krajowego państw członkowskich (zob. podobnie postanowienie z dnia 29 kwietnia 2022 r., Abenante i in./Parlament i Rada, T‑527/21, niepublikowane, EU:T:2022:278, pkt 22, 23).

211

Wreszcie – w zakresie, w jakim skarżący podnoszą chęć sprawowania demokratycznej kontroli nad działaniami Komisji – jak wskazała Komisja w zaskarżonej decyzji, jej działalność administracyjna nie wymaga takiego samego zakresu dostępu do dokumentów jak zakres wymagany przez działalność legislacyjną instytucji Unii (zob. analogicznie wyroki: z dnia 29 czerwca 2010 r., Komisja/Technische Glaswerke Ilmenau, C‑139/07 P, EU:C:2010:376; pkt 60; z dnia 27 lutego 2014 r., Komisja/EnBW, C‑365/12 P, EU:C:2014:112, pkt 91).

212

W niniejszym zaś przypadku rozpatrywane umowy wpisują się w ramy działalności administracyjnej.

213

W tych okolicznościach Komisja nie naruszyła prawa, powołując się w dniu wydania zaskarżonej decyzji na wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych odnośnych przedsiębiorstw, przy czym – jak wynika z art. 4 ust. 7 rozporządzenia nr 1049/2001 – wyjątek ten nie znajduje zastosowania w nieograniczonym okresie, lecz tylko tak długo, jak długo ochrona ta jest uzasadniona w świetle treści rozpatrywanego dokumentu (zob. podobnie wyrok z dnia 26 stycznia 2010 r., Internationaler Hilfsfonds/Komisja, C‑362/08 P, EU:C:2010:40, pkt 56, 57).

214

Jak z tego wynika, zarzut trzeci, w zakresie przedstawionym w pkt 191–193 powyżej, należy oddalić jako bezzasadny.

4.   W przedmiocie zarzutu czwartego, opartego na naruszeniu zasady proporcjonalności

215

Na poparcie zarzutu czwartego skarżący podnoszą, że środki przyjęte przez Komisję naruszają zasadę proporcjonalności.

216

Komisja wnosi o oddalenie tych twierdzeń.

217

W niniejszym przypadku ze względów przedstawionych w pkt 85–92 i 193 powyżej badanie zarzutu czwartego nie dotyczy częściowej odmowy dostępu ani do oświadczeń o braku konfliktu interesów, ani postanowień dotyczących odszkodowania za rozpatrywane umowy.

218

Jeśli chodzi o zarzucany Komisji brak sprawdzenia, czy ujawnienie było proporcjonalne do naruszenia interesów skarżących, należy podkreślić, że art. 4 ust. 6 rozporządzenia nr 1049/2001 przewiduje, iż jeżeli wyjątki dotyczą jedynie części dokumentu objętego wnioskiem, pozostałe części dokumentu są ujawniane, zaś badanie częściowego dostępu do wspomnianego dokumentu Komisji powinno zostać przeprowadzone w świetle zasady proporcjonalności (zob. podobnie wyrok z dnia 6 grudnia 2001 r., Rada/Hautala, C‑353/99 P, EU:C:2001:661, pkt 27, 28).

219

W orzecznictwie podkreślono bowiem, że z brzmienia art. 4 ust. 6 rozporządzenia nr 1049/2001 wynika, iż instytucja lub organ mają obowiązek zbadać, czy należy udzielić częściowego dostępu do dokumentów objętych wnioskiem o udzielenie dostępu, ograniczając ewentualną odmowę wyłącznie do danych objętych określonymi wyjątkami. Instytucja lub organ muszą udzielić takiego częściowego dostępu, jeżeli zamierzony przez nie cel, w przypadku odmowy dostępu do dokumentu, może zostać spełniony poprzez nieujawnienie przez nie fragmentów, które mogłyby naruszyć chroniony interes publiczny (wyrok z dnia 12 września 2013 r., Besselink/Rada, T‑331/11, niepublikowany, EU:T:2013:419, pkt 84; zob. podobnie wyrok z dnia 6 grudnia 2001 r., Rada/Hautala, C‑353/99 P, EU:C:2001:661, pkt 29).

220

Szczegółowa analiza różnych dokumentów znajdująca się w zaskarżonej decyzji pokazuje, że Komisja zbadała wniosek o udzielenie dostępu do dokumentów z należytym poszanowaniem zasady proporcjonalności, której zastosowanie w dziedzinie dostępu do dokumentów zostało opisane w orzecznictwie wskazanym w pkt 218 i 219 powyżej.

221

Wobec powyższego zarzut czwarty, w zakresie przedstawionym w pkt 217 powyżej, należy oddalić jako bezzasadny.

222

W świetle całości powyższych rozważań należy stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim odmówiono w niej, z naruszeniem art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1049/2001, szerszego dostępu do oświadczeń o braku konfliktu interesów podpisanych przez członków wspólnego zespołu negocjacyjnego oraz w zakresie, w jakim odmówiono w niej, z naruszeniem art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001, szerszego dostępu do postanowień dotyczących odszkodowania, zaś w pozostałym zakresie skargę należy oddalić.

223

W tym kontekście należy przypomnieć, że do Sądu nie należy zastępowanie Komisji i wskazywanie części dokumentów, do których powinien był zostać udzielony pełny lub częściowy dostęp, ponieważ instytucja ta jest zobowiązana przy wykonywaniu niniejszego wyroku i zgodnie z art. 266 TFUE do uwzględnienia przedstawionego w nim w tym względzie uzasadnienia (zob. podobnie wyrok z dnia 6 lipca 2006 r., Franchet i Byk/Komisja, T‑391/03 i T‑70/04, EU:T:2006:190, pkt 133).

IV. W przedmiocie kosztów

224

Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponadto na podstawie art. 137 regulaminu postępowania, w przypadku umorzenia postępowania, rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów zależy od uznania Sądu. Ponieważ Komisja w istocie przegrała sprawę, należy – zgodnie z żądaniami skarżących – obciążyć ją kosztami postępowania.

 

Z powyższych względów

SĄD (piąta izba)

orzeka, co następuje:

 

1)

Postępowanie w przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności dorozumianej decyzji Komisji Europejskiej z dnia 24 września 2021 r. odrzucającej ponowny wniosek o udzielenie dostępu do dokumentów zostaje umorzone.

 

2)

Stwierdza się nieważność decyzji Komisji Europejskiej C(2022) 1359 final z dnia 28 lutego 2022 r. wydanej na podstawie art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, udzielającej Fabienowi Courtoisowi i pozostałym osobom fizycznym, których nazwiska wymieniono w załączniku, częściowego dostępu do niektórych dokumentów dotyczących zakupu szczepionek przez tę instytucję w związku z pandemią COVID-19, a także francuskiej wersji tej decyzji, przekazanej F. Courtoisowi w dniu 31 marca 2022 r., w zakresie, w jakim Komisja odmówiła szerszego dostępu, po pierwsze, do oświadczeń o braku konfliktu interesów podpisanych przez członków wspólnego zespołu negocjacyjnego w sprawie zakupu szczepionek przeciwko COVID-19, na podstawie art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1049/2001, a po drugie, do postanowień dotyczących odszkodowania w umowach zakupu z wyprzedzeniem i w umowach zakupu zawartych pomiędzy Komisją a odnośnymi spółkami farmaceutycznymi w celu zakupu wspomnianych szczepionek, na podstawie art. 4 ust. 2 tiret pierwsze tego rozporządzenia.

 

3)

W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.

 

4)

Komisja zostaje obciążona kosztami postępowania, w tym kosztami związanymi ze skargą w jej pierwotnym brzmieniu.

 

Svenningsen

Mac Eochaidh

Martín y Pérez de Nanclares

Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 17 lipca 2024 r.

Podpisy

Spis treści

 

I. Okoliczności powstania sporu

 

II. Żądania stron

 

III. Co do prawa

 

A. W przedmiocie legitymacji procesowej skarżących

 

B. Przedmiot sporu

 

C. Co do istoty

 

1. W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na niekompletnym charakterze wykazu dokumentów uznanych za objęte zakresem wniosku o udzielenie dostępu do dokumentów

 

2. W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na niemożności zastosowania dwóch wyjątków podnoszonych przez Komisję w celu uzasadnienia odmowy dostępu do dokumentów objętych wnioskiem

 

a) W przedmiocie części pierwszej zarzutu drugiego, opartej na braku możliwości zastosowania wyjątku dotyczącego ochrony prywatności i integralności osoby fizycznej [art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1049/2001]

 

b) W przedmiocie części drugiej zarzutu drugiego, opartej na braku możliwości zastosowania wyjątku dotyczącego ochrony interesów handlowych przedsiębiorstw (art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001)

 

1) W przedmiocie częściowej odmowy dostępu do postanowień dotyczących odpowiedzialności i odszkodowania

 

i) W przedmiocie uzasadnienia zaskarżonej decyzji

 

ii) W przedmiocie zasadności uzasadnienia zaskarżonej decyzji

 

2) W przedmiocie częściowej odmowy dostępu do postanowień dotyczących i odszkodowania

 

i) W przedmiocie uzasadnienia zaskarżonej decyzji

 

ii) W przedmiocie zasadności uzasadnienia zaskarżonej decyzji

 

– W przedmiocie postanowień dotyczących odpowiedzialności umownej

 

– W przedmiocie postanowień dotyczących odszkodowania

 

3) W przedmiocie odmowy dostępu do wykazu partnerów sieci produkcyjnej i podwykonawców odnośnych przedsiębiorstw

 

c) Wniosek w przedmiocie zarzutu drugiego

 

3. W przedmiocie zarzutu trzeciego, opartego na istnieniu nadrzędnego interesu publicznego uzasadniającego pełny dostęp do dokumentów objętych wnioskiem

 

4. W przedmiocie zarzutu czwartego, opartego na naruszeniu zasady proporcjonalności

 

IV. W przedmiocie kosztów


( *1 ) Język postępowania: francuski.

( 1 ) Lista pozostałych skarżących jest dołączona wyłącznie do wersji doręczonej stronom.