–

w imieniu rządu rumuńskiego – E. Gane, w charakterze pełnomocnika, którą wspierała A. Wellman, consilier,

–

w imieniu Irlandii – M. Browne, A. Joyce i J. Quaney, w charakterze pełnomocników, których wspierał D. Fennelly, BL,

–

w imieniu Komisji Europejskiej – M. Carpus Carcea i D. Martin, w charakterze pełnomocników,

1

Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni art. 1, art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 lit. c) zdanie ostatnie i art. 9 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz.U. 2000, L 303, s. 16 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 5, t. 4, s. 79) oraz art. 47 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą praw podstawowych”).

2

Wniosek ten został złożony w ramach sporu między YF i in., siedmioma sędziami rumuńskimi (zwanymi dalej „sędziami będącymi w sporze”) a Curtea de Apel Alba Iulia (sądem apelacyjnym w Alba Iulia, Rumunia) oraz czterema innymi sądami rumuńskimi jako pracodawcami tych sędziów (zwanymi dalej „pozwanymi sądami”) w przedmiocie żądania, wywodzonego z podnoszonej dyskryminacji w dziedzinie zatrudnienia, zasądzenia od tych ostatnich na rzecz sędziów będących w sporze wyrównania odpowiadającego różnicy między wynagrodzeniem rzeczywiście przez nich otrzymanym a wynagrodzeniem, które powinni byli otrzymać zgodnie z uregulowaniem krajowym mającym do nich – w ich przekonaniu –zastosowanie.

3

Zgodnie z art. 1 dyrektywy 2000/78 jej „[c]elem […] jest wyznaczenie ogólnych ram dla walki z dyskryminacją ze względu na religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną w odniesieniu do zatrudnienia i pracy, w celu realizacji w państwach członkowskich zasady równego traktowania”.

4

Artykuł 2 ust. 1 i 2 tej dyrektywy przewiduje:

„1.   Do celów niniejszej dyrektywy »zasada równego traktowania« oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1”.

2.   Do celów ust. 1:

5

Artykuł 3 ust. 1 lit. c) tej dyrektywy stanowi:

„W granicach kompetencji Wspólnoty niniejszą dyrektywę stosuje się do wszystkich osób, zarówno sektora publicznego, jak i prywatnego, włącznie z instytucjami publicznymi, w odniesieniu do:

[…]

6

Artykuł 9 ust. 1 tej dyrektywy jest sformułowany następująco:

„Państwa członkowskie zapewnią, aby procedury sądowe i/lub administracyjne oraz, w przypadku gdy uznają to za właściwe, procedury pojednawcze, których celem jest doprowadzenie do stosowania zobowiązań wynikających z niniejszej dyrektywy, były dostępne dla wszystkich osób, które uważają się za pokrzywdzone w związku z naruszeniem wobec nich zasady równego traktowania, nawet po zakończeniu związku, w którym przypuszczalnie miała miejsce dyskryminacja”.

7

Zgodnie z art. 1 ust. 2 lit. a) Ordonanța Guvernului nr. 137/2000 privind prevenirea și sancționarea tuturor formelor de discriminare (rozporządzenia rządu nr 137/2000 w sprawie zapobiegania i zwalczania wszelkich form dyskryminacji) z dnia 31 sierpnia 2000 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 166 z dnia 7 marca 2014 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, (zwanego dalej „OG nr 137/2000”) zasadę równości obywateli oraz zasadę braku przywilejów i dyskryminacji gwarantuje się w szczególności w odniesieniu do wykonywania prawa do równości traktowania przed sądami krajowymi i każdym innym organem sądowym.

8

Artykuł 2 ust. 1–3 OG nr 137/2000 stanowi:

„1.   W rozumieniu niniejszego rozporządzenia przez dyskryminację należy rozumieć jakiekolwiek rozróżnienie, wykluczenie, ograniczenie lub preferencję ze względu na przynależność rasową, państwową, etniczną, język, religię lub warstwę społeczną, przekonania, płeć, orientację seksualną, wiek, niepełnosprawność, przewlekłą chorobę niezakaźną, nosicielstwo ludzkiego wirusa niedoboru odporności (HIV), przynależność do grupy znajdującej się w mniej korzystnej sytuacji oraz jakiekolwiek inne kryterium mające za cel lub skutek ograniczenie lub odrzucenie uznania, korzystania lub wykonywania, na zasadach równości, praw człowieka i podstawowych swobód lub praw przyznanych na mocy ustawy w sferze politycznej, gospodarczej, społecznej i kulturowej lub w jakiejkolwiek innej sferze życia publicznego.

2.   Przepis dyskryminujący osoby na jednej z podstaw, o których mowa w ust. 1, jest uznawany za dyskryminujący w rozumieniu niniejszego rozporządzenia.

3.   W rozumieniu niniejszego rozporządzenia dyskryminujące są przepisy, kryteria lub praktyki pozornie neutralne, które stawiają niektóre osoby w niekorzystnej sytuacji na podstawie kryteriów określonych w ust. 1, w stosunku do innych osób, chyba że takie przepisy, kryteria lub praktyka są obiektywnie uzasadnione zgodnym z prawem celem, a metody jego osiągnięcia są właściwe i konieczne”.

9

Artykuł 5 OG nr 137/2000 precyzuje, że odmienne traktowanie ze względu na cechę związaną z kryteriami, o których mowa w art. 2 ust. 1, nie stanowi dyskryminacji, jeżeli ze względu na charakter działalności zawodowej lub kontekst, w jakim się ona odbywa, cecha taka stanowi rzeczywisty i determinujący wymóg zawodowy, pod warunkiem że cel jest zgodny z prawem, a wymóg proporcjonalny.

10

Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 OG nr 137/2000:

„1.   Każdy, kto uważa, że padł ofiarą dyskryminacji, może zwrócić się do sądu o zasądzenie odszkodowania i przywrócenie stanu sprzed działań dyskryminacyjnych lub o usunięcie skutków dyskryminacji, zgodnie z obowiązującymi przepisami. […]

2.   Termin na wniesienie powództwa wynosi trzy lata od daty zaistnienia okoliczności faktycznych lub dnia, w którym zainteresowany mógł się o nich dowiedzieć”.

11

Artykuł 2 Ordonanţa de urgenţă a Guvernului nr. 27/2006 privind salarizarea şi alte drepturi ale judecătorilor, procurorilor şi altor categorii de personal din sistemul justiţiei (rozporządzenia nadzwyczajnego rządu nr 27/2006 w sprawie wynagrodzeń i innych uprawnień sędziów, prokuratorów i innych kategorii pracowników sądownictwa) z dnia 29 marca 2006 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 314 z dnia 7 kwietnia 2006 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, (zwanego dalej „OUG nr 27/2006”) ma następujące brzmienie:

„Wynagrodzenie i inne prawa sędziów, prokuratorów, personelu z nimi zrównanego oraz sędziów-asystentów określa się z uwzględnieniem miejsca i roli wymiaru sprawiedliwości w państwie prawnym, odpowiedzialności, stopnia złożoności i ryzyka sprawowania urzędu, niepołączalności i zakazów przewidzianych ustawą dla tych kategorii personelu”.

12

Artykuł 3 OUG nr 27/2006 przewiduje, że sędziom, prokuratorom, sędziom-asystentom, a także personelowi prawniczemu zrównanemu z sędziami i prokuratorami przysługuje za wykonywaną działalność miesięczne wynagrodzenie podstawowe brutto ustalone – w zależności od szczebla sądów lub prokuratur, pełnionych funkcji i stażu pracy w sądownictwie – na podstawie „sektorowej wartości referencyjnej” i mnożników, o których mowa w załączniku stanowiącym integralną część niniejszego rozporządzenia nadzwyczajnego.

13

Zgodnie z art. 11 OUG nr 27/2006 prokuratorzy krajowej dyrekcji antykorupcyjnej i dyrekcji ds. dochodzeń w sprawach przestępstw zorganizowanych i terroryzmu są wynagradzani zgodnie z załącznikiem do niniejszego rozporządzenia nadzwyczajnego, część A, pkt 6–13, z tytułu funkcji, które pełnią faktycznie lub – na mocy ustawy – uważa się, że pełnią.

14

Zgodnie z art. 40 OUG nr 27/2006 jego przepisy stosuje się od kwietnia 2006 r.

15

Część A załącznika do OUG nr 27/2006, zatytułowana „Mnożniki”, zawiera pkt 13, który stanowi, że mnożnik 19,00 odpowiada funkcji prokuratora przy Înalta Curte de Casație și Justiție (wysokim trybunale kasacyjnym i sprawiedliwości, Rumunia). Ponadto ten sam współczynnik jest przewidziany w pkt 14 części A tego załącznika dla funkcji „prezesa, prokuratora generalnego” sądów apelacyjnych i prokuratorów przy sądach apelacyjnych.

16

Artykuł 1 Ordonanţa Guvernului nr. 10/2007 privind creşterile salariale ce se vor acorda în anul 2007 personalului bugetar şi personalului salarizat potrivit Ordonanței de urgență a Guvernului nr. 24/2000 privind sistemul de stabilire a salariilor de bază pentru personalul contractual din sectorul bugetar și personalului salarizat potrivit anexelor nr. II şi III la Legea nr. 154/1998 privind sistemul de stabilire a salariilor de bază în sectorul bugetar şi a indemnizaţiilor pentru persoane care ocupă funcţii de demnitate publică (rozporządzenia rządu nr 10/2007 w sprawie podwyżek wynagrodzeń, które zostaną przyznane w 2007 r. pracownikom sfery budżetowej i pracownikom najemnym zgodnie z rozporządzeniem nadzwyczajnym rządu nr 24/2000 w sprawie ustalania wynagrodzeń podstawowych personelu kontraktowego sfery budżetowej i pracowników najemnych zgodnie z załącznikami II i III do ustawy nr 154/1998 o ustalaniu wynagrodzeń podstawowych w sferze budżetowej i dodatkach dla osób pełniacych funkcje publiczne) z dnia 31 stycznia 2007 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 80 z dnia 1 lutego 2007 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, (zwanego dalej „OG nr 10/2007”) ma następujące brzmienie:

„W 2007 r. wynagrodzenie podstawowe pracowników kontraktowych w sferze budżetowej […] zostało podwyższone […]:

17

Artykuł 1 ust. 1 i 2 Legea-cadru nr. 330/2009 privind salarizarea unitară a personalului plătit din fonduri publice (ustawy ramowej nr 330/2009 w sprawie jednolitego systemu wynagradzania pracowników opłacanych ze środków publicznych) z dnia 5 listopada 2009 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 762 z dnia 9 listopada 2009 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, (zwanej dalej „ustawą ramową nr 330/2009”) wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2010 r. Przepis ten ma następujące brzmienie:

„1.   Celem niniejszej ustawy jest uregulowanie wdrożenia jednolitego systemu wynagrodzeń pracowników sfery budżetowej wypłacanych z ogólnego skonsolidowanego budżetu państwa.

2.   Od dnia wejścia w życie całości lub części niniejszej ustawy prawami pracowniczymi, o których mowa w ust. 1, są i pozostają wyłącznie prawa przewidziane w niniejszej ustawie. […]”.

18

Z art. 2 tej ustawy ramowej wynika, że jej przepisy mają zastosowanie do personelu organów i instytucji publicznych, wśród których wyraźnie wymieniono organ sądowy.

19

Zgodnie z art. 12 ust. 1 wspomnianej ustawy ramowej współczynniki zaszeregowania, na podstawie których ustala się miesięczne wynagrodzenia podstawowe, premie i inne należności właściwe dla każdego rodzaju działalności są określone w załącznikach do tej ustawy ramowej. Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy ramowej nr 330/2009 wysokość współczynnika zaszeregowania 1,00 za rok 2010 wynosiła 705 lejów rumuńskich (RON) (około 143,15 EUR), a podwyższenie współczynnika zaszeregowania 1,00 po 2010 r. było uzależnione od zmniejszenia liczby pracowników, niezbędnej do osiągnięcia rocznych celów dotyczących udziału wydatków na personel w produkcie krajowym brutto (PKB), o którym mowa w art. 5 tej ustawy ramowej, aby w 2015 r. osiągnąć poziom współczynnika zaszeregowania 1 wynoszący 1110 RON (około 225,39 EUR). Ponadto art. 12 ust. 3 omawianej ustawy ramowej przewiduje, że w odniesieniu do roku 2010 miesięczne wynagrodzenia podstawowe ustala się zgodnie z art. 30 ust. 5 tej ustawy ramowej bez stosowania współczynników zaszeregowania przewidzianych w załącznikach do tej ustawy.

20

Artykuł 30 ust. 5 akapit drugi ustawy ramowej nr 330/2009 jest sformułowany następująco:

„Personel zatrudniony na dzień 31 grudnia 2009 r. zachowa wynagrodzenie w 2010 r., nie podlegając środkom redukcji kosztów osobowych w grudniu 2009 r., w następujący sposób:

21

Artykuł 5 Legea nr. 53/2003 privind Codul muncii (ustawy nr 53/2003 ustanawiającej kodeks pracy) z dnia 24 stycznia 2003 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 72 z dnia 5 lutego 2003 r., w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, (zwanej dalej „kodeksem pracy”) stanowi:

„1.   Stosunki pracy podlegają zasadzie równego traktowania w odniesieniu do wszystkich pracowników i pracodawców.

2.   Zakazana jest wszelka bezpośrednia lub pośrednia dyskryminacja pracownika ze względu na płeć, orientację seksualną, cechy genetyczne, wiek, przynależność narodową, rasę, kolor skóry, przynależność etniczną, religię, wybory polityczne, pochodzenie społeczne, niepełnosprawność, sytuację lub odpowiedzialność rodzinną, przynależność lub działalność związkową.

3.   Dyskryminacją bezpośrednią są akty i czyny wykluczające, różnicowanie, ograniczanie lub preferowanie, oparte na jednym lub kilku kryteriach wymienionych w ust. 2, których celem lub skutkiem jest nieprzyznanie, ograniczenie lub wykluczenie uznania, korzystania z lub wykonywania praw przewidzianych przez prawo pracy.

4.   Dyskryminacją pośrednią są akty i czyny, które pozornie opierają się na kryteriach innych niż te, o których mowa w ust. 2, ale które wywołują skutki dyskryminacji bezpośredniej”.

22

Zgodnie z art. 268 ust. 1 lit. c) kodeksu pracy powództwa mające na celu rozstrzygnięcie sporu pracowniczego mogą być wnoszone w terminie trzech lat od powstania prawa do wytoczenia powództwa, jeżeli indywidualny spór pracowniczy dotyczy zapłaty na rzecz pracownika zaległego wynagrodzenia lub odszkodowania, jak również w przypadku odpowiedzialności majątkowej pracowników wobec pracodawcy.

23

Artykuł 211 Legea nr. 62/2011 a dialogului social (ustawy nr 62/2011 o dialogu społecznym) z dnia 10 maja 2011 r. (ponownie opublikowanej w Monitorul Oficial al României, część I, nr 625 z dnia 31 sierpnia 2012 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, (zwanej dalej „ustawą o dialogu społecznym”), stanowi:

„Powództwa mogą wnosić osoby, których prawa zostały naruszone, na następujących zasadach:

[…]

c) zapłaty odszkodowania za wyrządzoną szkodę i zwrotu nienależnego świadczenia można dochodzić w terminie trzech lat od dnia powstania szkody”.

24

W latach 2006–2009 większość urzędujących sędziów w Rumunii (zwanych dalej „wcześniej powołanymi sędziami”) uzyskała orzeczenia sądowe uznające ich prawo do pobierania miesięcznego wynagrodzenia podstawowego brutto podwyższonego po pierwsze, poprzez zastosowanie do ich wynagrodzenia wyższego mnożnika, odpowiadającego temu, który przysługuje prokuratorom krajowej dyrekcji antykorupcyjnej i dyrekcji ds. dochodzeń w sprawach przestępstw zorganizowanych i terroryzmu, oraz po drugie, poprzez zastosowanie sektorowej wartości referencyjnej podwyższonej zgodnie z postanowieniami art. 1 OG nr 10/2007.

25

W następstwie wejścia w życie w dniu 1 stycznia 2010 r. ustawy ramowej nr 330/2009 wynagrodzenia sędziów zostały obliczone w równy sposób w odniesieniu do wszystkich sędziów zgodnie z przepisami tej ustawy, a wszystkie wniesione przez sędziów, którzy objęli stanowiska od dnia 1 stycznia 2010 r., pozwy dotyczące podwyżek wynagrodzeń, o których mowa w poprzednim punkcie, zostały oddalone na podstawie tej równości płacowej.

26

Orzeczeniem nr 7/2019 z dnia 11 lutego 2019 r., wiążącym dla sądów krajowych Înalta Curte de Casație și Justiție (najwyższy sąd kasacyjny, Rumunia), po rozpoznaniu skargi w interesie prawa orzekł, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy ramowej nr 330/2009 podwyżki przewidziane w art. 1 ust. 1 OG nr 10/2007 były i pozostają włączone do miesięcznego wynagrodzenia podstawowego brutto nawet po wejściu w życie wspomnianej ustawy ramowej (zwanym dalej „wyrokiem najwyższego sądu kasacyjnego”).

27

W następstwie wyroku najwyższego sądu kasacyjnego Ministerul Justiției (ministerstwo sprawiedliwości, Rumunia) przyznało sądom środki na wypłatę z mocą wsteczną wcześniej powołanym sędziom podwyżek wynagrodzenia na podstawie korzystnych dla nich wyroków zapadłych w latach 2006–2009. Ministerstwo to odmówiło natomiast uwolnienia środków na rzecz innych sędziów, takich jak sędziowie będący w sporze, którzy nie skorzystali z takich orzeczeń sądowych.

28

W tym kontekście w dniu 10 marca 2020 r. sędziowie będący w sporze wnieśli pozew do Tribunalul Bihor (sądu okręgowego w Bihorze, Rumunia), żądając zasądzenia od pozwanych sądów odszkodowania równego różnicy pomiędzy wynagrodzeniem rzeczywiście im wypłaconym a wynagrodzeniem, które powinni byli otrzymać z uwzględnieniem mnożnika przewidzianego w OUG nr 27/2006. Na poparcie tego powództwa podnieśli, że byli dyskryminowani w porównaniu z wcześniej powołanymi sędziami, którzy skorzystali z podwyżki wynagrodzenia, ponieważ wykonywali taką samą pracę, w tym samym okresie i dla tego samego pracodawcy. Pozwane sądy, po pierwsze, podniosły zarzut przedawnienia tego roszczenia na podstawie art. 211 lit. c) ustawy o dialogu społecznym, wskazując, że od daty wystąpienia domniemanej szkody upłynęły ponad trzy lata, a po drugie utrzymywały, że w tym przypadku nie miała miejsca dyskryminacja, ponieważ sytuacja dwóch kategorii sędziów nie jest porównywalna.

29

Wyrokiem z dnia 18 września 2020 r. Tribunalul Bihor (sąd okręgowy w Bihorze) uwzględnił powództwo sędziów będących w sporze. Sąd ten, po pierwsze, oddalił zarzut przedawnienia ze względu na to, że miał zastosowanie szczególny trzyletni termin przedawnienia przewidziany w art. 27 ust. 2 OG nr 137/2000, który biegnie od dnia, w którym dyskryminujące zdarzenie miało miejsce, lub od dnia, w którym zainteresowany mógł się o nim dowiedzieć. Po drugie, sąd ten uznał, że pozwane sądy stworzyły sytuację dyskryminacji w stosunku do sędziów będących w sporze poprzez wypłacenie z mocą wsteczną podwyżek wynagrodzenia jedynie niektórym sędziom. W konsekwencji zobowiązał on pozwane sądy do zapłaty na rzecz sędziów będących w sporze takich samych podwyżek wynagrodzenia jak te, które zostały wypłacone z mocą wsteczną w grudniu 2019 r. i w styczniu 2020 r. wcześniej powołanym sędziom.

30

Pozwane sądy wniosły apelację od tego wyroku do sądu odsyłającego, Curtea de Apel Oradea (sądu apelacyjnego w Oradei, Rumunia). Twierdzą one zasadniczo, że sędziowie będący w sporze nie mogą powoływać się na istnienie dyskryminacji wobec nich, ponieważ wypłata podwyżek wynagrodzeń wcześniej powołanym sędziom nastąpiła na podstawie korzystnych dla nich orzeczeń sądowych, po dokonaniu ich wykładni w wyroku najwyższego sądu kasacyjnego. Tymczasem sędziowie będący w sporze nie są w stanie powołać się na takie orzeczenia.

31

Z kolei sędziowie będący w sporze podnoszą, że chociaż w okresie, w którym wydano orzeczenia sądowe na korzyść wcześniej powołanych sędziów, to jest w latach 2006–2009, nie mieli oni jeszcze statusu sędziów, to jednak wyrok najwyższego sądu kasacyjnego został wydany po tym okresie, w związku z czym skutki tych orzeczeń zostały rozszerzone na przyszłość. Skutki te dotyczą zatem również okresu, w którym sędziowie będący w sporze wykonywali swoje obowiązki równocześnie z wcześniej powołanymi sędziami, czyli w latach 2010 –2015.

32

Sąd odsyłający wskazuje, że zgodnie z ustawodawstwem krajowym spory z zakresu prawa pracy dotyczące wypłaty zaległych wynagrodzeń podlegają trzyletniemu terminowi przedawnienia przewidzianemu w art. 268 lit. c) kodeksu pracy, który biegnie od chwili powstania prawa do wniesienia powództwa, a jednocześnie art. 211 lit. c) ustawy o dialogu społecznym przewiduje, że powództwa mogą wnosić osoby, których prawa zostały naruszone, w terminie trzech lat od dnia powstania szkody. W tym kontekście sąd ten zastanawia się nad gwarancją prawa dostępu do sądu w razie uwzględnienia zarzutu przedawnienia prawa do wniesienia powództwa.

33

Ponadto sąd odsyłający wskazuje, że pozwane sądy odmawiają tych praw sędziom będącym w sporze tylko dlatego, że są oni młodsi i zostali powołani już po wniesieniu powództw w latach 2006–2009 przez wcześniej powołanych sędziów, mimo że w latach 2010–2015 pracowali w tych samych warunkach. W związku z tym sąd ten zastanawia się, czy wykładnia prawa Unii, zgodnie z którą nie można żądać podwyższenia wynagrodzenia na drodze sądowej, ponieważ prawo do wniesienia powództwa uległo przedawnieniu, nie prowadzi do dyskryminacji – w odniesieniu do wcześniej powołanych sędziów, w stosunku do których pozwane sądy uznały i wypłaciły te podwyżki w grudniu 2019 r. i w styczniu 2020 r. – sędziów takich jak sędziowie będący w sporze, których prawa do takich podwyżek sądy te nie uznały i którzy wnieśli swoje powództwa w trakcie roku 2020, w sytuacji gdy sędziowie z obu tych kategorii pracowali w tym samym okresie dla tego samego pracodawcy i wykonywali te same obowiązki.

34

W tych okolicznościach Curtea de Apel Oradea (sąd apelacyjny w Oradei) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

35

Sąd odsyłający zwrócił się o rozpoznanie jego odesłania prejudycjalnego w trybie przyspieszonym na podstawie art. 105 regulaminu postępowania przed Trybunałem. Na poparcie swojego wniosku sąd ten wskazał, że taki tryb jest uzasadniony z uwagi na istnienie sytuacji napięcia na poziomie sądów rumuńskich, wynikającej z bardzo dużej różnicy w wynagrodzeniu sędziów.

36

Artykuł 105 § 1 regulaminu postępowania przewiduje, że na wniosek sądu odsyłającego lub w wyjątkowych przypadkach z urzędu, jeżeli charakter sprawy wymaga niezwłocznego rozstrzygnięcia, prezes Trybunału może postanowić, po zapoznaniu się ze stanowiskiem sędziego sprawozdawcy i rzecznika generalnego, o rozpatrzeniu odesłania prejudycjalnego w trybie przyspieszonym.

37

W tym względzie należy przypomnieć, że taki tryb przyspieszony jest instrumentem procesowym służącym zaradzeniu nadzwyczaj pilnej sytuacji. Ponadto z orzecznictwa Trybunału wynika również, że tryb przyspieszony może nie podlegać zastosowaniu, gdy delikatny i złożony charakter problemów prawnych, które rodzą się w związku z daną sprawą, jest trudny do pogodzenia z zastosowaniem takiego trybu, zwłaszcza gdy nie wydaje się właściwe skrócenie pisemnego etapu postępowania przed Trybunałem [wyrok z dnia 23 listopada 2021 r., IS (Niezgodność z prawem postanowienia odsyłającego), C‑564/19, EU:C:2021:949, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo].

38

W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 28 czerwca 2021 r. prezes Trybunału, po zapoznaniu się ze stanowiskiem sędziego sprawozdawcy i rzecznika generalnego, oddalił wniosek o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie przyspieszonym.

39

Ani bowiem interes podmiotów prawa, jakkolwiek ważny i uzasadniony, polegający na możliwie najszybszym określeniu zakresu praw, które owe podmioty wywodzą z prawa Unii, ani ekonomicznie lub społecznie wrażliwy charakter sprawy w postępowaniu głównym, nie oznaczają konieczności ich niezwłocznego rozpatrzenia w rozumieniu art. 105 § 1 regulaminu postępowania.

40

Rząd rumuński kwestionuje w swoich uwagach na piśmie dopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Uważa on, po pierwsze, że sąd odsyłający nie przedstawił okoliczności faktycznych lub prawnych koniecznych, aby Trybunał mógł udzielić odpowiedzi użytecznej dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu głównym, a po drugie – że sąd odsyłający niewystarczająco wytłumaczył wybór przepisów prawa Unii, o których wykładnię się zwraca, oraz związek między nimi a przepisami krajowymi mającymi zastosowanie w tej sprawie.

41

W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE współpracy między Trybunałem i sądami krajowymi jedynie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i na którym spoczywa odpowiedzialność za wydanie orzeczenia, należy – przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy – zarówno ocena, czy do wydania wyroku jest mu niezbędne uzyskanie orzeczenia prejudycjalnego, jak i ocena znaczenia pytań, które przedkłada Trybunałowi. W związku z tym, jeśli postawione pytania dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał jest w zasadzie zobowiązany do wydania orzeczenia (wyrok z dnia 8 października 2020 r., Universitatea Lucian Blaga Sibiu i in., C‑644/19, EU:C:2020:810, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo).

42

Z powyższego wynika, że pytania dotyczące prawa Unii korzystają z domniemania posiadania znaczenia dla sprawy. Odmowa wydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie złożonego przez sąd krajowy wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wniesiono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem postępowania głównego, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego niezbędnymi do udzielenia użytecznej odpowiedzi na postawione mu pytania (wyrok z dnia 8 października 2020 r., Universitatea Lucian Blaga Sibiu i in., C‑644/19, EU:C:2020:810, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo).

43

W niniejszej sprawie, jeśli chodzi o opis stanu faktycznego, to o ile informacje udzielone przez sąd odsyłający są pod pewnymi względami niekompletne, o tyle wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zawiera dane wystarczające do zrozumienia zarówno pytań prejudycjalnych, jak i ich zakresu.

44

Ponadto nie jest oczywiste, że przepisy prawa Unii wskazane w pytaniach sądu odsyłającego, dotyczące podnoszonej dyskryminacji ze względu na wiek, zakazanej w ramach stosunków zatrudnienia i pracy, nie mają żadnego związku ze sporem rozpatrywanym w postępowaniu głównym.

45

Z powyższego wynika, że pytania prejudycjalne są dopuszczalne.

46

Poprzez pytanie drugie, które należy rozpatrzyć w pierwszej kolejności, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 2 ust. 1 i 2 dyrektywy 2000/78 stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które zgodnie z jego wykładnią dokonaną w wiążącym orzecznictwie krajowym prowadzi do tego, że wynagrodzenie pobierane przez niektórych sędziów zatrudnionych po wejściu w życie tego uregulowania jest niższe od wynagrodzenia sędziów zatrudnionych przed jego wejściem w życie.

47

Sąd odsyłający zmierza w szczególności do ustalenia, czy okoliczność, że sędziowie będący w sporze, zatrudnieni po dniu 1 stycznia 2010 r., nie mieli możliwości domagania się podwyższenia ich wynagrodzenia za okres od 2010 r. do 2015 r. na podstawie orzeczeń wydanych w latach 2006 i 2009 na korzyść wcześniej powołanych sędziów, a to z tego powodu, że nie byli oni w tym czasie urzędującymi sędziami, stawia ich w mniej korzystnej sytuacji ze względu na ich wiek w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 dyrektywy 2000/78 w porównaniu z wcześniej powołanymi sędziami, którzy na drodze sądowej uzyskali z mocą wsteczną wpłatę podwyższonego wynagrodzenia za ten okres.

48

W tej kwestii należy przypomnieć w pierwszej kolejności, że z art. 3 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2000/78 wynika, że znajduje ona zastosowanie w granicach kompetencji Unii Europejskiej do wszystkich osób, zarówno sektora publicznego, jak i prywatnego, włącznie z instytucjami publicznymi w odniesieniu między innymi do warunków zatrudnienia i pracy, łącznie z warunkami zwalniania i wynagradzania. Tak więc warunki wynagradzania urzędników, w tym sędziów, wchodzą w zakres zastosowania dyrektywy 2000/78 (zob. podobnie wyrok z dnia 7 lutego 2019 r., Escribano Vindel, C‑49/18, EU:C:2019:106, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).

49

W drugiej kolejności należy przypomnieć, że z art. 2 ust. 1 dyrektywy 2000/78 w związku z jej art. 1 wynika, że do celów tej dyrektywy zasada równego traktowania oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji ze względu między innymi na wiek. Ponadto z art. 2 ust. 2 lit. b) wspomnianej dyrektywy wynika, że do celów tej dyrektywy dyskryminacja pośrednia ze względu na wiek ma miejsce wtedy, gdy przepis, kryterium lub pozornie neutralna praktyka mogą doprowadzić do szczególnej niekorzystnej sytuacji dla osób w określonym wieku w stosunku do innych osób, chyba że taki przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione zgodnym z prawem celem, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne.

50

W niniejszej sprawie należy ustalić, czy przepisy krajowe rozpatrywane w postępowaniu powodują odmienne traktowanie sędziów będących w sporze i wcześniej powołanych sędziów ze względu na ich wiek.

51

W tym względzie należy zauważyć, po pierwsze, podobnie jak uczyniła Irlandia w swoich uwagach na piśmie, że sąd odsyłający nie sprecyzował wieku sędziów będących w sporze ani też średniej wieku czy struktury wiekowej personelu rumuńskiego wymiaru sprawiedliwości.

52

Ponadto, jak rząd rumuński wskazał w uwagach na piśmie, z właściwego uregulowania krajowego w żaden sposób nie wynika, że wiek stanowi kryterium dostępu do korpusu sędziowskiego lub kryterium wynagrodzenia sędziów.

53

Wynika stąd, że istnienie bezpośredniej dyskryminacji ze względu na wiek należy wykluczyć.

54

Po drugie, należy stwierdzić, że sąd odsyłający nie wskazał żadnej konkretnej kategorii wiekowej sędziów, która znalazłaby się w szczególnie niekorzystnej sytuacji związanej z wiekiem, lecz ograniczył się do wskazania, że odmowa przyznania sędziom będącym w sporze podwyżki wynagrodzenia za okres od 2010 r. do 2015 r. wynika, z jednej strony, z objęcia przez nich stanowiska po wejściu w życie ustawy ramowej nr 330/2009, a po drugie, braku wydanych przed tym wejściem w życie korzystnych dla nich orzeczeń sądowych, uznających ich prawo do podwyższenia wynagrodzeń.

55

Tymczasem, po pierwsze, art. 2 ust. 2 dyrektywy 2000/78 nie można interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by nowe uregulowanie krajowe miało zastosowanie wyłącznie do sytuacji powstałych po jego wejściu w życie, ponieważ taka okoliczność wynika wyłącznie z temporalnego skutku obowiązywania nowej ustawy i jako taka nie stanowi dyskryminacji pośredniej ze względu na wiek.

56

Ponadto należy przypomnieć, że kryterium, które uzależnia stosowanie nowych regulacji jedynie od daty zatrudnienia jako elementu obiektywnego i neutralnego, w sposób oczywisty nie wiąże się z braniem pod uwagę wieku zatrudnianych osób (wyrok z dnia 14 lutego 2019 r., Horgan i Keegan, C‑154/18, EU:C:2019:113, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).

57

Po drugie, co się tyczy braku korzystnych dla sędziów będących w sporze orzeczeń sądowych uzyskanych przed wejściem w życie nowego uregulowania krajowego, uznających ich prawo do podwyżek wynagrodzenia, należy stwierdzić, że taka różnica w traktowaniu wynika nie z wieku sędziów będących w sporze, lecz z braku wydanych na ich korzyść orzeczeń sądowych.

58

Takie kryterium nie wydaje się zatem w żaden sposób związane z wiekiem tych sędziów lub jakimkolwiek innym powodem dyskryminacji zakazanym przez dyrektywę 2000/78.

59

W konsekwencji należy stwierdzić, że informacje zawarte we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nie wskazują na to, by uregulowanie krajowe, którego dotyczy spór w postępowaniu głównym, wprowadzało jakąkolwiek dyskryminację pośrednią ze względu na wiek.

60

Wynika stąd, że sytuacja taka jak rozpatrywana w postępowaniu głównym nie jest objęta ogólnymi unormowaniami ustanowionymi w art. 2 ust. 2 dyrektywy 2000/78 w celu zwalczania różnych przejawów dyskryminacji w miejscu pracy.

61

W świetle powyższych rozważań na pytanie drugie należy odpowiedzieć, że art. 2 ust. 1 i 2 dyrektywy 2000/78 należy interpretować w ten sposób, że nie znajduje on zastosowania do uregulowania krajowego, które zgodnie z jego wykładnią dokonaną w wiążącym orzecznictwie krajowym prowadzi do tego, że wynagrodzenie pobierane przez niektórych sędziów zatrudnionych po wejściu w życie tego uregulowania jest niższe od wynagrodzenia sędziów zatrudnionych przed jego wejściem w życie, ponieważ nie wynika z tego bezpośrednia lub pośrednia dyskryminacja ze względu na wiek.

62

Poprzez pytanie trzecie, które należy zbadać w drugiej kolejności, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy dyrektywa 2000/78, ewentualnie uzupełniona innymi przepisami prawa Unii, stoi na przeszkodzie wszelkiej dyskryminacji ze względów innych niż te wyraźnie przewidziane w art. 1 tej dyrektywy.

63

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem oraz z art. 2 ust. 1 i art. 2 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2000/78 zabroniona jest wszelka pośrednia dyskryminacja ze względu na „religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną w odniesieniu do zatrudnienia i pracy”.

64

W tej kwestii z orzecznictwa wynika, że w myśl art. 2 ust. 1 tej dyrektywy względy wskazane w jej art. 1 są wymienione w sposób wyczerpujący (wyrok z dnia 8 października 2020 r., Universitatea Lucian Blaga Sibiu in., C‑644/19, EU:C:2020:810, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo).

65

Ponadto należy zauważyć, że dyrektywa 2000/78 została przyjęta na podstawie art. 13 WE – obecnie art. 19 TFUE – który przewiduje zasadniczo, że Rada Unii Europejskiej może podjąć środki niezbędne w celu zwalczania wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.

66

Trybunał orzekł, że postanowienie to nie dotyczy dyskryminacji ze względów innych niż wyraźnie w nim wymienione, w związku z czym nie może stanowić podstawy prawnej dla środków Unii mających na celu zwalczanie takich przypadków dyskryminacji (zob. podobnie wyrok z dnia 7 lipca 2011 r., Agafiţei i in., C‑310/10, EU:C:2011:467, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).

67

W związku z tym należy uznać, że dyskryminacja ze względów innych niż te wyraźnie wymienione w art. 1 dyrektywy 2000/78 nie jest objęta zakresem stosowania tej dyrektywy.

68

Stwierdzenia tego nie może podważyć okoliczność podniesiona przez sąd odsyłający, zgodnie z którą dyrektywa 2000/78 mogłaby zostać „uzupełniona” w tym względzie innymi przepisami Unii, których zresztą sąd ten nie sprecyzował. Należy bowiem stwierdzić, że z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, nie wynika, by podnoszona przez sędziów będących w sporze różnica w traktowaniu była objęta innym szczególnym przepisem prawa Unii.

69

W świetle powyższych rozważań na pytanie trzecie należy odpowiedzieć, iż dyrektywę 2000/78 należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie dyskryminacji tylko wtedy, gdy dyskryminacja ta jest oparta na jednym ze względów wyraźnie wymienionych w jej art. 1.

70

Poprzez pytanie pierwsze, które należy zbadać w ostatniej kolejności, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 9 ust. 1 dyrektywy 2000/78 oraz art. 47 akapit pierwszy karty praw podstawowych stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje, że termin do wniesienia powództwa o odszkodowanie z tytułu podnoszonej dyskryminacji wynosi trzy lata od wystąpienia szkody, niezależnie od tego, czy skarżący wiedział o wystąpieniu szkody i jej zakresie.

71

Na wstępie należy zauważyć, że wobec odpowiedzi udzielonej na pytanie drugie, z której wynika, iż różnica w traktowaniu podnoszona przez sędziów będących w sporze nie jest objęta zakresem stosowania dyrektywy 2000/78, nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie pierwsze w świetle przepisów tej dyrektywy.

72

Mimo to, ponieważ pytanie to wskazuje również wprost jedno z postanowień karty praw podstawowych, należy przypomnieć, że zakres zastosowania karty praw podstawowych został określony w jej art. 51 ust. 1, zgodnie z którym jej postanowienia mają zastosowanie do państw członkowskich tylko w sytuacji, gdy stosują one prawo Unii (wyrok z dnia 26 lutego 2013 r., Åkerberg Fransson, C‑617/10, EU:C:2013:105, pkt 17).

73

Należy jednak przypomnieć, że pojęcie „stosowania prawa Unii” w rozumieniu art. 51 karty praw podstawowych wymaga istnienia powiązania określonego stopnia, który wykracza poza bliskość odnośnych dziedzin lub pośredni wpływ jednej dziedziny na drugą (wyrok z dnia 6 marca 2014 r., Siragusa, C‑206/13, EU:C:2014:126, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).

74

Wynika stąd, że prawa podstawowe chronione w porządku prawnym Unii znajdują zastosowanie we wszystkich sytuacjach podlegających prawu Unii, ale nie poza takimi sytuacjami (wyrok z dnia 26 lutego 2013 r., Åkerberg Fransson, C‑617/10, EU:C:2013:105, pkt 19).

75

Tak więc, w sytuacji gdy przepisy prawa Unii w danej dziedzinie nie regulują określonego aspektu i nie nakładają na państwa członkowskie żadnego szczególnego obowiązku w odniesieniu do danej sytuacji, przepis krajowy regulujący taki aspekt przez państwo członkowskie sytuuje się poza zakresem stosowania karty praw podstawowych, a danej sytuacji nie można oceniać w świetle jej postanowień (wyrok z dnia 19 listopada 2019 r., TSN i AKT, C‑609/17 i C‑610/17, EU:C:2019:981, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo). W takim przypadku Trybunał nie jest zatem właściwy, a przytaczane ewentualnie postanowienia karty praw podstawowych nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do nadania mu takiej właściwości [zob. podobnie wyrok z dnia 16 grudnia 2021 r., A.B. i in. (Odwołanie amnestii), C‑203/20, EU:C:2021:1016, pkt 39].

76

W niniejszej sprawie, jak podkreśliły rząd rumuński i Komisja w swoich uwagach na piśmie, stwierdzenie braku możliwości zastosowania dyrektywy 2000/78 do sporu w postępowaniu głównym, takie jak dokonane w pkt 51–60 niniejszego wyroku, zmierza do wykazania, że nie można uznać, iż uregulowanie krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym ma na celu stosowanie prawa Unii w rozumieniu art. 51 ust. 1 karty praw podstawowych, czego zweryfikowanie należy do sądu odsyłającego.

77

Ponadto należy zauważyć, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nie zawiera żadnego innego elementu, który pozwalałby zakładać istnienie powiązania określonego stopnia, w rozumieniu orzecznictwa wskazanego w pkt 73 niniejszego wyroku, pomiędzy uregulowaniem krajowym rozpatrywanym w postępowaniu głównym a jakimkolwiek innym aktem prawa Unii.

78

Wynika z tego, że różnica w traktowaniu, taka jak podnoszona przez sędziów będących w sporze, wynika ewentualnie wyłącznie z prawa krajowego, którego wykładnia należy do wyłącznej właściwości sądu odsyłającego.

79

Trybunał nie jest zatem właściwy do udzielenia odpowiedzi na pierwsze pytanie prejudycjalne.

80

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (szósta izba) orzeka, co następuje: