Sprawa T‑24/20

Oriol Junqueras i Vies,

przeciwko

Parlamentowi Europejskiemu

Postanowienie Sądu (szósta izba) z dnia 15 grudnia 2020 r.

Skarga o stwierdzenie nieważności – Prawo instytucjonalne – Członek Parlamentu –Przywileje i immunitety – Ogłoszenie przez przewodniczącego Parlamentu Europejskiego o stwierdzeniu, że mandat posła do Parlamentu Europejskiego jest wakujący– Wniosek o zainicjowanie działań w trybie pilnym w celu utrzymania immunitetu posła do Parlamentu Europejskiego – Akty niepodlegające zaskarżeniu – Niedopuszczalność

Skarga o stwierdzenie nieważności – Akty podlegające zaskarżeniu – Pojęcie – Akty wywołujące skutki prawne – Ogłoszenie przez przewodniczącego Parlamentu Europejskiego o stwierdzeniu, że mandat posła do Parlamentu Europejskiego jest wakujący – Akt o charakterze wyłącznie informacyjnym – Wyłączenie

(art. 263 TFUE)

(zob. pkt 48–50, 68, 71–73, 90)
Skarga o stwierdzenie nieważności – Akty podlegające zaskarżeniu – Pojęcie – Akty wywołujące wiążące skutki prawne – Podnoszone oddalenie przez przewodniczącego Parlamentu Europejskiego wniosku o zainicjowanie działań w trybie pilnym w celu utrzymania immunitetu posła do Parlamentu Europejskiego – Wyłączenie

(art. 263 TFUE; regulamin Parlamentu Europejskiego, art. 7–9)

(zob. pkt 52, 107, 108, 110, 111, 113–115, 137)
Parlament Europejski – Wybory – Uprawnienie państw członkowskich – Procedura wyborcza – Decyzja organów krajowych stwierdzająca na podstawie przepisów krajowych, że mandat posła europejskiego jest wakujący – Brak kompetencji Parlamentu do kontrolowania tej decyzji

(art. 5 ust. 1, art. 13 ust. 2 TFUE; akt dotyczący wyboru członków Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich, art. 7 ust. 3, art. 8, 12, art. 13 ust. 1, 3; regulamin Parlamentu Europejskiego, art. 3 ust. 3, art. 4 ust. 4 akapit drugi)

(zob. pkt 59, 60, 63–67)
Parlament Europejski – Kompetencje – Zasada hierarchii norm – Wykładnia regulaminu Parlamentu polegająca na przyznaniu instytucji kompetencji nieprzyznanych w akcie wyborczym – Wyłączenie

(akt dotyczący wyboru członków Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich; regulamin Parlamentu Europejskiego, art. 4 ust. 7)

(zob. pkt 77–79)
Parlament Europejski – Kompetencje – Decyzja organów krajowych stwierdzająca na podstawie przepisów krajowych, że mandat posła europejskiego jest wakujący – Kompetencja Parlamentu Europejskiego do wypowiadania się w kwestii błędów rzeczowych dotyczących ustalenia wakatu – Brak

(regulamin Parlamentu Europejskiego, art. 4 ust. 2 akapit drugi, art. 4 ust. 4 akapity pierwszy, drugi, art. 4 ust. 7)

(zob. pkt 81–84)
Skarga o stwierdzenie nieważności – Akty podlegające zaskarżeniu – Pojęcie – Akty wywołujące wiążące skutki prawne – Milczenie lub brak działania instytucji – Brak odpowiedzi przewodniczącego Parlamentu Europejskiego na wniosek o zainicjowanie działań w trybie pilnym w celu utrzymania immunitetu posła do Parlamentu Europejskiego – Zrównanie z dorozumianą decyzją odmowną – Wyłączenie

(art. 263 TFUE)

(zob. pkt 103–106)
Przywileje i immunitety Unii Europejskiej – Członkowie Parlamentu Europejskiego – Immunitet – Obowiązek przestrzegania przez władze krajowe immunitetu przysługującego posłom do Parlamentu Europejskiego wynikającego bezpośrednio z uzyskania tego statusu – Działanie przewodniczącego Parlamentu w celu utrzymania immunitetu posła do Parlamentu Europejskiego – Brak wpływu na ten obowiązek

(akt dotyczący wyboru członków Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich; protokół w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, art. 8, 9; regulamin Parlamentu Europejskiego, art. 8)

(zob. pkt 120, 121)
Przywileje i immunitety Unii Europejskiej – Członkowie Parlamentu Europejskiego – Immunitet – Działanie przewodniczącego Parlamentu w celu utrzymania immunitetu posła do Parlamentu Europejskiego – Charakter bezwzględnie obowiązujący wobec władz krajowych – Brak

(akt dotyczący wyboru członków Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich; protokół w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, art. 8, 9; regulamin Parlamentu Europejskiego, art. 8, 9)

(zob. pkt 120–122, 124, 125)

Streszczenie

Skarżący, Oriol Junqueras i Vies, kataloński polityk, został tymczasowo aresztowany w Hiszpanii w prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu karnym z powodu jego udziału w organizowaniu w 2017 r. referendum w sprawie samostanowienia wspólnoty autonomicznej Katalonii. W trakcie etapu sądowego tego postępowania został wybrany do Parlamentu Europejskiego w wyborach z dnia 26 maja 2019 r.

W konsekwencji wyroku z dnia 14 października 2019 r., którym Tribunal Supremo (sąd najwyższy, Hiszpania) skazał skarżącego na karę trzynastu lat pozbawienia wolności oraz orzekł w tym samym wymiarze całkowity zakaz sprawowania urzędów i pełnienia funkcji publicznych, decyzją z dnia 3 stycznia 2020 r. komisja wyborcza stwierdziła, że skarżący nie posiada biernego prawa wyborczego. Ponadto postanowieniem z dnia 9 stycznia 2020 r. Tribunal Supremo (sąd najwyższy) stwierdził, że w świetle wyroku Trybunału z dnia 19 grudnia 2019 r., Junqueras Vies ( 1 ) (C‑502/19, EU:C:2019:1115) nie ma potrzeby zwracania się do Parlamentu z wnioskiem o uchylenie immunitetu przysługującego skarżącemu jako posłowi do Parlamentu Europejskiego, z tego w szczególności powodu, że w chwili ogłoszenia wyboru skarżącego dotyczące go postępowanie karne rozpoznawcze zakończyło się, a pozostało jedynie ogłoszenie wyroku. Tribunal Supremo (sąd najwyższy) uściślił, że ponieważ skarżący uzyskał status posła do Parlamentu Europejskiego w chwili, gdy postępowanie karne znajdowało się już na etapie wydania wyroku, nie mógł on powoływać się na immunitet, by uniemożliwić kontynuację tego procesu. Ponadto w międzyczasie jedna z posłanek do Parlamentu Europejskiego zwróciła się w imieniu skarżącego do przewodniczącego Parlamentu o zainicjowanie, na podstawie art. 8 regulaminu Parlamentu, działań w trybie pilnym w celu utrzymania immunitetu skarżącego i odmówienie stwierdzenia, że jego mandat jest wakujący.

Na posiedzeniu plenarnym w dniu 13 stycznia 2020 r. przewodniczący Parlamentu ogłosił, że w następstwie wyżej wskazanej decyzji centralnej komisji wyborczej i postanowienia Tribunal Supremo (sądu najwyższego) Parlament stwierdził, iż mandat skarżącego wakuje od dnia 3 stycznia 2020 r.

W skardze wniesionej do Sądu skarżący zażądał stwierdzenia nieważności zarówno wspomnianego ogłoszenia przez przewodniczącego Parlamentu, że jego mandat jest wakujący, jak i podnoszonego oddalenia przez przewodniczącego Parlamentu wniosku posłanki do Parlamentu Europejskiego o zainicjowanie działań w celu utrzymania immunitetu.

Sąd stwierdził, że żadnego z tych aktów nie można uznać za akt zaskarżalny i w konsekwencji odrzucił skargę jako niedopuszczalną.

Ocena Sądu

W pierwszej kolejności, co się tyczy ogłoszonego przez przewodniczącego Parlamentu stwierdzenia, że mandat skarżącego jest wakujący, Sąd zauważył, że Parlament nie posiada żadnej kompetencji do skontrolowania decyzji organów państwa członkowskiego stwierdzającej, na podstawie prawa krajowego, utratę mandatu posła do Parlamentu i wynikającej stąd decyzji o wakacie, jako że instytucja ta jest jedynie informowana o tym wakacie przez organy krajowe. Sąd dodał, że Parlamentowi nie przysługuje również uprawnienie do odmowy uwzględnienia decyzji organów krajowych o stwierdzeniu takiego wakatu.

I tak na posiedzeniu plenarnym z dnia 13 stycznia 2020 r. przewodniczący Parlamentu jedynie poinformował instytucję o wcześniej zaistniałej sytuacji prawnej, wynikającej wyłącznie z decyzji władz hiszpańskich. Z uwagi na czysto informacyjny charakter tego stwierdzenia nie może ono zatem być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności.

Ponadto weryfikacja przestrzegania przez organy krajowe procedur przewidzianych w prawie krajowym i prawie Unii nie należy do kompetencji Parlamentu, lecz do kompetencji sądów hiszpańskich i ewentualnie Trybunału, w przypadku wniesienia do niego skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, któremu organy te podlegają.

W drugiej kolejności, jeżeli chodzi o podnoszone oddalenie przez przewodniczącego Parlamentu wniosku o zainicjowanie działań w celu utrzymania immunitetu skarżącego, Sąd wskazał, że w rzeczywistości chodzi o akt nieistniejący, a zatem skierowane przeciwko temu aktowi żądania stwierdzenia nieważności należy odrzucić jako niedopuszczalne. Wspomniany wniosek nie został oddalony przez przewodniczącego Parlamentu ani wyraźnie, ani w sposób dorozumiany. Zdaniem Sądu brak wyraźnej odpowiedzi na ten wniosek nie stanowi dorozumianej decyzji o oddaleniu tego wniosku, ponieważ w omawianej sprawie nie istnieją ani termin, po upływie którego przyjmuje się, że decyzja została wydana w sposób dorozumiany, ani wyjątkowe okoliczności, które pozwoliłyby uznać, że taka decyzja istnieje.

Sąd dodał, że w każdym razie działania, jakie przewodniczący Parlamentu może podjąć na podstawie art. 8 regulaminu tej instytucji, stanowią jedynie opinie pozbawione charakteru wiążącego wobec władz krajowych, do których są kierowane. Z tego samego artykułu wynika ponadto, że przewodniczący Parlamentu nie jest w żaden sposób zobowiązany do zainicjowania działań zmierzających do utrzymania immunitetu posła do Parlamentu, lecz dysponuje on w tym względzie uprawnieniami dyskrecjonalnymi, nawet jeśli poseł ów został zatrzymany lub pozbawiony swobody przemieszczania się, a zachodzi podejrzenie naruszenia jego przywilejów i immunitetów. Dyskrecjonalny charakter tych uprawnień wyklucza prawo skarżącego do domagania się od przewodniczącego Parlamentu podjęcia działań w trybie pilnym w celu utrzymania jego immunitetu. Tak więc podnoszonego oddalenia przez przewodniczącego Parlamentu wniosku o podjęcie działań w celu utrzymania immunitetu skarżącego nie można uznać za akt zaskarżalny, który może stanowić przedmiot skargi o stwierdzenie nieważności.

( 1 ) Wyrok Trybunału z dnia 19 grudnia 2019 r., Junqueras Vies (C‑502/19, EU:C:2019:1115) został wydany w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne Tribunal Supremo (sądu najwyższego) przedłożonego w ramach wniesionej do niego przez O. Jusquerasa i Viesa skargi, w której powoływał się on na immunitety przewidziane w art. 9 protokołu (nr 7) sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej (Dz.U. 2012, C 326, s. 266).