Sprawa T‑574/18 R

Agrochem-Maks d.o.o.

przeciwko

Komisji Europejskiej

Postanowienie prezesa Sądu z dnia 21 stycznia 2019 r.

Postępowanie w przedmiocie środków tymczasowych – Środki ochrony roślin – Substancja czynna o nazwie oksasulfuron – Nieodnowienie zatwierdzenia substancji czynnej w celu wprowadzenia do obrotu – Wniosek o zawieszenie wykonania – Brak pilnego charakteru – Wyważenie interesów

Postępowanie w przedmiocie środków tymczasowych – Zawieszenie wykonania – Środki tymczasowe – Przesłanki zastosowania – Poważna i nieodwracalna szkoda – Szkoda finansowa – Poważny charakter szkody – Sytuacja, która może stanowić zagrożenie dla istnienia spółki skarżącej – Ocena dokonana w świetle jej rozmiaru, wielkości jej obrotu oraz sytuacji grupy, do której przynależy – Działalność na rynkach wysoce regulowanych – Uwzględnienie okoliczności właściwych dla każdego przypadku

(art. 278, 279 TFUE)

(zob. pkt 32–35, 39, 40–47, 49)
Prawo Unii Europejskiej – Zasady – Ochrona uzasadnionych oczekiwań – Powołanie przeciwko przepisom Unii – Przesłanki – Konieczność stworzenia przez instytucję Unii sytuacji mogącej powodować powstanie uzasadnionych oczekiwań – Procedura odnowienia zatwierdzenia substancji ochrony roślin – Wyniki sprawozdania cząstkowego przedstawionego przez państwo członkowskie pełniące rolę sprawozdawcy – Brak uzasadnionych oczekiwań

(zob. pkt 48)
Postępowanie w przedmiocie środków tymczasowych – Zawieszenie wykonania – Środki tymczasowe – Przesłanki zastosowania – Rozporządzenie wykonawcze w sprawie nieodnawiania zatwierdzenia substancji czynnej w celu wprowadzenia jej do obrotu – Identyfikacja zagrożeń dla zdrowia ludzi – Kontrola sądowa – Zakres – Wyważenie wszystkich spornych interesów

(art. 268, 278, 279, 279, 340 TFUE)

(zob. pkt 85–94)

Streszczenie

Postanowieniem Agrochem-Maks/Komisja (T‑574/18 R) z dnia 21 stycznia 2019 r. prezes Sądu oddalił na podstawie art. 278 i 279 TFUE wniosek, złożony przez spółkę prowadzącą działalność na chorwackim rynku środków ochrony roślin, o zastosowanie środka tymczasowego w postaci zawieszenia wykonania rozporządzenia wykonawczego (UE) 2018/1019 w sprawie nieodnawiania zatwierdzenia substancji czynnej oksasulfuron ( 1 ). Wniosek o zastosowanie środków tymczasowych został złożony w ramach skargi o stwierdzenie nieważności wspomnianego rozporządzenia wykonawczego. Spółka skarżąca twierdziła co do zasady, że poniosła poważną i nieodwracalną szkodę w związku z ryzykiem negatywnego wpływu na wysokość jej obrotów, utraty części rynku oraz spadku całkowitej wartości jej przedsiębiorstwa.

W pierwszej kolejności, w odniesieniu do pilnego charakteru, a w szczególności odnosząc się do poważnego charakteru podnoszonej w niniejszej sprawie szkody – szkody o czysto finansowym charakterze – prezes Sądu przypomniał, że po pierwsze, jeżeli chodzi o stratę nieprzewyższającą 10% wartości obrotów przedsiębiorstw działających na rynkach wysoce regulowanych, ryzyko trudności finansowych, jakie muszą ponosić te przedsiębiorstwa, nie wydaje się mieć charakteru, który zagrażałby ich istnieniu, a po drugie, co się tyczy straty rzędu niemalże dwóch trzecich obrotów tych przedsiębiorstw, choć trudności finansowe, z jakimi borykają się rzeczone przedsiębiorstwa, mogłyby zagrozić ich istnieniu w sektorze wysoce regulowanym, takim jak sektor środków ochrony roślin, który często wymaga znacznych inwestycji i w ramach którego właściwe organy muszą podejmować działania wobec pojawiania się zagrożeń dla zdrowia publicznego z powodów, które nie zawsze są do przewidzenia dla zainteresowanych przedsiębiorstw, to do tych przedsiębiorstw należy zabezpieczenie się przed takimi konsekwencjami odpowiednią polityką, z wyjątkiem sytuacji, w których same muszą ponieść odpowiedzialność za szkodę wynikającą z takiej interwencji. Sąd wyjaśniał dalej, że oceniając wagę szkody, sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych nie może ograniczyć się w sposób mechaniczny i sztywny wyłącznie do obrotów mających znaczenie dla sprawy. Jego obowiązkiem jest również uwzględnienie okoliczności właściwych każdej sprawie i ich powiązanie, w momencie wydawania postanowienia, ze szkodą, jaką poniosło przedsiębiorstwo w zakresie obrotu. Zdaniem prezesa Sądu ten zakaz mechanicznej i sztywnej analizy – powołany w szczególności, aby umożliwić sądowi dokonanie oceny, czy możliwe jest ustalenie poważnego charakteru podnoszonej szkody pomimo faktu, że wysokość obrotów nie przekraczała orientacyjnej wartości progowej 10% – musi również być rozumiany jako zobowiązujący sąd do zbadania, czy biorąc pod uwagę okoliczności danej sprawy, szkoda nie ma poważnego charakteru, mimo że ów próg został przekroczony.

W tym względzie prezes Sądu wskazał na wstępie, że bycie dystrybutorem danej substancji oznacza z jednej strony, że niekoniecznie ponosi się takie same koszty finansowe jak koszty ponoszone w związku z prowadzeniem działalności produkcyjnej, a z drugiej strony, że wymaga to przedstawienia dowodu na okoliczność braku realnych rozwiązań alternatywnych.

Prezes Sądu stwierdził następnie, że okoliczność, iż wnioskodawczyni prowadzi działalność na rynku wysoce regulowanym, skłania go do tego, że winien on wziąć pod uwagę jej strategię handlową. W ramach tej oceny, przy braku innych dowodów powołanych na okoliczność ewentualnych środków, jakie spółka ta podjęła w celu uniknięcia znalezienia się w sytuacji potencjalnie ryzykownej ze względu na charakter danego rynku, przekroczenie orientacyjnej wartości progowej 10% nie może samo w sobie prowadzić sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych do przekonania o poważnym charakterze podnoszonej szkody.

W tym kontekście podkreślono po raz kolejny – przypominając, że na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań można się powoływać jedynie w odniesieniu do sytuacji, która mogła je wywołać i która została spowodowana przez instytucję uprawnioną do podjęcia ostatecznej decyzji – że nie może wynikać z nich, w ramach procedury odnowienia zatwierdzenia substancji ochrony roślin, jakakolwiek zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań w odniesieniu do wyników sprawozdania cząstkowego przedstawionego przez państwo członkowskie pełniące rolę sprawozdawcy, ponieważ sprawozdanie to stanowi jedynie etap pośredni dobrze znanej procedury, nieprzesądzający w żaden sposób o wyniku końcowym, jaki zostanie przyjęty przez Komisję.

W drugiej kolejności, w odniesieniu do wyważenia interesów, a w szczególności do argumentu spółki skarżącej, jakoby dana substancja czynna nie stwarzała znanego i wykazanego zagrożenia dla zdrowia publicznego, prezes Sądu wskazał w szczególności, że spółka skarżąca nie może wywodzić przekonującego argumentu z faktu, że substancja ta była przez długi okres bezpiecznie stosowana w Unii bez jakiegokolwiek zgłoszenia jej negatywnego wpływu na zdrowie ludzkie. W istocie w sektorze środków ochrony roślin postęp naukowy nie należy do rzadkości i daje w ten sposób możliwość ponownej oceny substancji w świetle nowych informacji i odkryć naukowych. Taka jest podstawa procedur odnawiania zatwierdzenia substancji i uzasadnienie ograniczeń czasowych stosowanych w odniesieniu do zezwoleń na wprowadzanie do obrotu. W związku z tym dokonywana w ramach wyważania interesów ocena sędziego orzekającego w przedmiocie środków tymczasowych musi dotyczyć z jednej strony dotychczas rozpoznanych zagrożeń, a z drugiej strony zagrożeń, których nie sposób wykluczyć. Ponadto do sędziego tego nie należy ocena techniczna danych naukowych, która wykraczałaby poza ramy jego urzędu. W konsekwencji argumenty dotyczące braku zagrożenia dla zdrowia publicznego, podniesione w ramach dowodu na istnienie fumus boni iuris, wchodzą w zakres kontroli zgodności z prawem procedury i nie mogą prowadzić, bez dalszych dowodów i z wyjątkiem ewentualnego uznania oczywistego błędu w ocenie, do tego, by sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych w ramach wyważania interesów przyznał tym argumentom pierwszeństwo przed kwestionowanymi ocenami, które co do zasady są wynikiem starannej i wyczerpującej analizy. Twierdzenie to jest tym bardziej słuszne, w przypadku gdy podnoszona szkoda nie wynika ze zgromadzonych danych naukowych, ale właśnie z ich braku. Jednakże brak informacji nie pozwala na wykluczenie zagrożeń dla zdrowia publicznego, które należy wobec tego wziąć pod uwagę w świetle innych wchodzących w grę interesów, mając na uwadze z jednej strony, że co do zasady wymogi związane z ochroną zdrowia publicznego muszą mieć bezwzględne pierwszeństwo przed względami ekonomicznymi, a z drugiej strony, że pierwszeństwo wymogów ochrony zdrowia publicznego może uzasadniać ograniczenia o negatywnych skutkach – nawet znacznych – dla niektórych podmiotów gospodarczych.

( 1 ) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/1019 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie nieodnawiania zatwierdzenia substancji czynnej oksasulfuron zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin, oraz w sprawie zmiany rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 540/2011 (Dz.U. 2018, L 183, s. 14).