Sprawa C‑100/18

Línea Directa Aseguradora, S.A.

przeciwko

Segurcaixa, Sociedad Anónima de Seguros y Reaseguros

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal Supremo)

Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 20 czerwca 2019 r.

Odesłanie prejudycjalne – Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych – Dyrektywa 2009/103/WE – Artykuł 3 akapit pierwszy – Pojęcie „ruchu pojazdów” – Szkoda materialna wyrządzona na nieruchomości przez pożar pojazdu zaparkowanego w prywatnym garażu tej nieruchomości – Pokrycie przez obowiązkowe ubezpieczenie

Zbliżanie ustawodawstw – Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych – Dyrektywa 2009/103 – Pojęcie ruchu pojazdów – Wykładnia autonomiczna

(dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/103, art. 3 akapit pierwszy)

(zob. pkt 32)
Zbliżanie ustawodawstw – Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych – Dyrektywa 2009/103 – Pojęcie ruchu pojazdów – Korzystanie z pojazdu zgodnie z jego funkcją środka transportu – Pożar pojazdu zaparkowanego w prywatnym garażu nieruchomości od ponad 24 godzin wyrządzający szkodę na tej nieruchomości – Włączenie

(dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/103, art. 1 pkt 1, art. 3 akapit pierwszy)

(zob. pkt 35–43, 48; sentencja)

Streszczenie

Sytuacja, w której pojazd zaparkowany w prywatnym garażu nieruchomości od ponad 24 godzin zapalił się, powodując pożar, który znajduje swe źródło w instalacji elektrycznej tego pojazdu i który spowodował szkody w tej nieruchomości, jest objęta pojęciem „ruchu pojazdów” w rozumieniu dyrektywy w sprawie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w związku z ruchem pojazdów mechanicznych

W wyroku w sprawie Línea Directa Aseguradora (C‑100/18), ogłoszonym w dniu 20 czerwca 2019 r., Trybunał dokonał wykładni pojęcia „ruchu pojazdów” w rozumieniu dyrektywy 2009/103 ( 1 ) w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych, uznając, że pojęciem tym objęta jest sytuacja, w której pojazd zaparkowany w prywatnym garażu nieruchomości od ponad 24 godzin zapalił się, powodując pożar, który znajduje swe źródło w instalacji elektrycznej tego pojazdu i który spowodował szkody w tej nieruchomości.

W sierpniu 2013 r. pojazd zaparkowany od ponad 24 godziny w prywatnym garażu zapalił się i spowodował szkody. Pożar miał swoje źródło w instalacji elektrycznej pojazdu. Właściciel pojazdu zawarł umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych ze spółką Línea Directa. Nieruchomość była ubezpieczona w spółce Segurcaixa, która wypłaciła spółce będącej właścicielem tej nieruchomości odszkodowanie w wysokości 44704,34 EUR tytułem naprawienia wyrządzonej szkody.

W marcu 2014 r. Segurcaixa wniosła powództwo przeciwko Línea Directa, domagając się nakazania tej spółce zwrotu wypłaconego odszkodowania ze względu na to, że zdarzenie wyrządzające szkodę miało swoje źródło w objętej ubezpieczeniem komunikacyjnym pojazdu „okoliczności związanej z ruchem pojazdu” w rozumieniu prawa hiszpańskiego. Roszczenie spółki Segurcaix zostało oddalone w pierwszej instancji. W ramach postępowania apelacyjnego spółka Línea Directa została zobowiązana do zapłaty odszkodowania dochodzonego przez spółkę Segurcaixa. Spółka Línea Directa wniosła skargę kasacyjną do Tribunal Supremo (sądu najwyższego, Hiszpania). Mając wątpliwości co do tego, jaką należy przyjąć wykładnię pojęcia „ruchu pojazdów” zawartego w dyrektywie 2009/103, sąd ten postanowił zwrócić się do Trybunału z kilkoma pytaniami prejudycjalnymi.

W pierwszej kolejności Trybunał przede wszystkim przypomniał, że pojęcie „ruchu pojazdów” w rozumieniu tej dyrektywy ( 2 ) stanowi autonomiczne pojęcie prawa Unii, którego wykładnia nie może być pozostawiona ocenie każdego państwa członkowskiego. Podkreślił on również, że cel ochrony ofiar wypadków spowodowanych przez pojazdy był stale realizowany i umacniany przez prawodawcę Unii.

Z uwagi na swoje orzecznictwo ( 3 ) Trybunał przypomniał, że pojęcie „ruchu pojazdów” nie jest ograniczone do sytuacji w ruchu drogowym i że pojęcie to obejmuje każde użytkowanie pojazdu, które jest zgodne z jego normalną funkcją, w szczególności każde korzystanie z pojazdu jako środka transportu. W tym kontekście Trybunał zauważył, po pierwsze, że fakt, iż pojazd uczestniczący w wypadku był w chwili jego zaistnienia unieruchomiony, sam w sobie nie wyklucza, że korzystanie z tego pojazdu w tej chwili może być objęte jego funkcją środka transportu. Podobnie kwestia, czy silnik danego pojazdu był uruchomiony w trakcie zaistnienia wypadku, nie ma również decydującego znaczenia. Po drugie, żaden z przepisów dyrektywy 2009/103 nie ogranicza zakresu obowiązku ubezpieczenia i ochrony, jaką obowiązek ten zamierza przyznać ofiarom wypadków spowodowanych przez pojazdy mechaniczne, do przypadków używania tych pojazdów na określonym terenie lub określonych drogach.

W konsekwencji Trybunał wywnioskował z tego, że pojęcie „ruchu pojazdów” w rozumieniu dyrektywy 2009/103 nie zależy od cech terenu, na którym pojazd ten jest używany, a w szczególności od tego, czy w chwili wypadku dany pojazd jest unieruchomiony i znajduje się na parkingu. W tych okolicznościach Trybunał uznał, że zaparkowanie i okres unieruchomienia pojazdu są naturalnymi i koniecznymi etapami, które stanowią integralną część korzystania z tego pojazdu jako ze środka transportu. Tym samym pojazd jest używany zgodnie z jego funkcją środka transportu zasadniczo również w trakcie jego zaparkowania pomiędzy jednym i drugim przemieszczeniem.

W niniejszej sprawie Trybunał uznał, że zaparkowanie pojazdu w prywatnym garażu stanowi jeden ze sposobów korzystania z tego pojazdu, który jest zgodny z jego funkcją środka transportu, przy czym wniosku tego nie podważa fakt, że wspomniany pojazd był zaparkowany od ponad 24 godzin w tym garażu.

Wreszcie, odnosząc się do okoliczności, iż wypadek omawiany w postępowaniu głównym wynika z pożaru spowodowanego przez instalację elektryczną pojazdu, Trybunał stwierdził, że ponieważ pojazd ten, który jest źródłem tego wypadku, odpowiada definicji „pojazdu” w rozumieniu dyrektywy 2009/103 ( 4 ), nie należy wyróżniać wśród części wspomnianego pojazdu tej części, która jest źródłem zdarzenia wywołującego szkodę, ani ustalać funkcji, jaką zapewnia owa część.

( 1 ) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/103/WE z dnia 16 września 2009 r. w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (Dz.U. 2009, L 263, s. 11)

( 2 ) Artykuł 3 akapit pierwszy dyrektywy 2009/103 przewiduje, że z zastrzeżeniem art. 5 tej dyrektywy każde państwo członkowskie podejmuje wszelkie stosowne środki w celu zapewnienia objęcia ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej odnoszącej się do ruchu pojazdów normalnie przebywających na jego terytorium.

( 3 ) Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 20 grudnia 2017 r., Núñez Torreiro, (C‑334/16, EU:C:2017:1007); z dnia 15 listopada 2018 r., BTA Baltic Insurance Company, (C‑648/17, EU:C:2018:917).

( 4 ) Artykuł 1 pkt 1 dyrektywy 2009/103.