Sprawa T‑29/17

RQ

przeciwko

Komisji Europejskiej

Służba publiczna – Urzędnicy – Dyrektor generalny OLAF u – Decyzja o uchyleniu immunitetu jurysdykcyjnego skarżącego – Zawisłość sporu – Akt niekorzystny – Obowiązek uzasadnienia – Obowiązek wspomagania i staranności – Uzasadnione oczekiwania – Prawo do obrony

Streszczenie – wyrok Sądu (siódma izba w składzie powiększonym) z dnia 24 października 2018 r.

1. Skargi urzędników – Akt niekorzystny – Pojęcie – Decyzja o uchyleniu immunitetu urzędnika lub pracownika – Włączenie

   (Protokół w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, art. 11; regulamin pracowniczy, art. 90, 91)

2. Prawa podstawowe – Karta praw podstawowych Unii Europejskiej – Prawo do dobrej administracji – Prawo do bycia wysłuchanym – Decyzja o uchyleniu immunitetu urzędnika – Tajemnica śledztwa, na którą powołały się organy krajowe – Wyważenie wymogów związanych z tajemnicą śledztwa z wymogami związanymi z prawem do bycia wysłuchanym

   [Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 41 ust. 2 lit. a)]

1.  Immunitet jurysdykcyjny, o którym mowa w art. 11 Protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, chroni urzędników i pracowników przed postępowaniem karnym wszczynanym przez organy państw członkowskich ze względu na dokonane przez nich w charakterze służbowym czynności. Zatem decyzja o uchyleniu immunitetu urzędnika lub pracownika zmienia jego sytuację prawną przez sam fakt uchylenia tej ochrony i przywrócenia mu statusu osoby podlegającej powszechnie obowiązującemu prawu państw członkowskich, co sprawia, że podlega on, bez konieczności zastosowania żadnych pośrednich przepisów, środkom, w szczególności zaś zatrzymaniu i pociągnięciu do odpowiedzialności przed sądem, ustanowionym w tym powszechnie obowiązującym prawie.

   Uznanie przysługujące krajowym organom po uchyleniu immunitetu w kwestii podjęcia lub umorzenia postępowania wszczętego przeciwko urzędnikowi lub pracownikowi pozostaje bez wpływu na fakt, że decyzja o uchyleniu immunitetu wywiera bezpośredni wpływ na jego sytuację prawną, ponieważ skutki związane z tą decyzją ograniczają się do uchylenia ochrony, z której korzystał on jako urzędnik lub pracownik, i że nie są wymagane żadne dodatkowe środki służące jej wdrożeniu.

   Z powyższych rozważań wynika, że decyzja, którą dana instytucja uchyliła immunitet jurysdykcyjny zainteresowanego, stanowi dla niego akt niekorzystny.

   (zob. pkt 38–40)

2.  Zgodnie z art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w karcie muszą być przewidziane ustawą i szanować istotę tych praw i wolności. Ponadto, zgodnie z zasadą proporcjonalności, ograniczenia mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są niezbędne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię.

   W państwach członkowskich, w których jest ona przewidziana, tajemnica śledztwa jest zasadą dotyczącą porządku publicznego, która służy nie tylko ochronie śledztwa, w celu uniknięcia zmowy i prób zacierania dowodów i poszlak, lecz również ochronie podejrzanych lub oskarżonych, których winy jeszcze nie ustalono. Brak wysłuchania zainteresowanej osoby może być tym samym obiektywnie uzasadniony tajemnicą śledztwa, której zasady przewidziane są ustawą, w zakresie, w jakim jest to niezbędne i proporcjonalne do zamierzonego celu, czyli do zapewnienia sprawnego przebiegu postępowania karnego.

   Jednakże skoro dana instytucja jest zobowiązana przestrzegać prawa do bycia wysłuchanym przy przyjmowaniu aktu niekorzystnego, powinna ona z najwyższą uwagą zastanowić się, jak może pogodzić poszanowanie tego prawa zainteresowanej osoby i uzasadnione względy podnoszone przez organy krajowe. Właśnie to wyważenie pozwala zapewnić zarówno ochronę uprawnień, które porządek prawny Unii przyznaje urzędnikom i pracownikom Unii, a tym samym interesy Unii, zgodnie z art. 17 akapit drugi Protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, jak i skuteczny i niezakłócony przebieg krajowych postępowań karnych, z poszanowaniem zasady lojalnej współpracy.

   W tym wypadku brak wysłuchania zainteresowanego przed przyjęciem decyzji o uchyleniu immunitetu jurysdykcyjnego wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia celu polegającego na zapewnieniu tajemnicy śledztwa i stanowi więc brak poszanowania istoty prawa do bycia wysłuchanym ustanowionego w art. 41 ust. 2 lit. a) Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

   (zob. pkt 56, 59, 60, 67, 74)