Sprawa C‑637/17

Cogeco Communications Inc

przeciwko

Sport TV Portugalia SA i in.

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal Judicial da Comarca de Lisboa)

Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 28 marca 2019 r.

Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 102 TFUE – Zasady równoważności i skuteczności – Dyrektywa 2014/104/UE – Artykuł 9 ust. 1 – Artykuł 10 ust. 2–4 – Artykuły 21 i 22 – Powództwa o odszkodowanie w prawie krajowym za naruszenia przepisów prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej – Skutki decyzji krajowych – Termin przedawnienia – Transpozycja – Stosowanie w czasie

Konkurencja – Reguły Unii – Stosowanie przez sądy krajowe – Postępowanie mające za przedmiot naprawienie szkody spowodowanej przez naruszenia reguł konkurencji – Dyrektywa 2014/104 – Transpozycja – Zakres stosowania ratione temporis

(dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/104, art. 21, 22)

(zob. pkt 25–30)
Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Ustalenie istotnych przepisów prawa Unii – Przeformułowanie pytań

(art. 267 TFUE)

(zob. pkt 35)
Pozycja dominująca – Nadużycie – Zakaz – Bezpośrednia skuteczność – Prawo jednostek do żądania naprawienia wyrządzonej szkody – Sposoby wykonania – Związek przyczynowy – Stosowanie prawa krajowego – Warunki – Przestrzeganie zasady równoważności sposobów wykonania praw przyznanych w porządku prawnym Unii i praw przyznanych w krajowym porządku prawnym – Przestrzeganie zasady skuteczności prawa Unii

(art. 102 TFUE)

(zob. pkt 38–44)
Pozycja dominująca – Nadużycie – Zakaz – Bezpośrednia skuteczność – Prawo jednostek do żądania naprawienia wyrządzonej szkody – Sposoby wykonania – Termin przedawnienia – Uregulowanie krajowe przewidujące trzyletni termin przedawnienia bez możliwości zawieszenia lub przerwania jego biegu – Niedopuszczalność

(art. 102 TFUE)

(zob. pkt 45–55)
Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Granice – Pytania pozbawione w sposób oczywisty znaczenia dla sprawy i pytania hipotetyczne zadane w kontekście wykluczającym użyteczną odpowiedź – Pytania pozbawione związku z przedmiotem sporu przed sądem krajowym

(art. 267 TFUE)

(zob. pkt 57–60)

Streszczenie

W wyroku w sprawie Cogeco Communications (C‑637/17), wydanym w dniu 28 marca 2019 r., Trybunał orzekł w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym odnoszącego się do dyrektywy 2014/104 ( 1 ) w sprawie niektórych przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej, objęte przepisami prawa krajowego, do art. 102 TFUE oraz do zasad równoważności i skuteczności. Spór w postępowaniu głównym dotyczy powództwa o naprawienie szkody, którą miała ponieść Cogeco Communications Inc. w wyniku praktyk antykonkurencyjnych, których miała się dopuścić Sport TV Portugal SA. Powództwo zostało wniesione w dniu 27 lutego 2015 r. po wydaniu przez organ ochrony konkurencji decyzji, mocą której Sport TV Portugal została ukarana grzywną za nadużycie pozycji dominującej na rynku kanałów telewizji sportowej premium w latach 2006–2011.

Portugalskie prawo odpowiedzialności pozaumownej, mające zastosowanie w postępowaniu głównym, przewiduje jednak trzyletni okres przedawnienia, który według Sport TV Portugal rozpoczął bieg w chwili, gdy Cogeco Communications dysponowała wszystkimi informacjami niezbędnymi do oceny, czy miała prawo do odszkodowania, wobec czego powództwo w tej sprawie uległo przedawnieniu. Dyrektywa 2014/104 zawiera jednak w szczególności przepisy dotyczące terminów przedawnienia w przypadku powództw o odszkodowanie z tytułu naruszenia reguł konkurencji, ale do dnia wytoczenia powództwa nie została jeszcze transponowana do portugalskiego porządku prawnego. Ponieważ rozstrzygnięcie sporu zależy zatem od stosowania dyrektywy 2014/104, sąd odsyłający zwrócił się z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w tym przedmiocie.

Co się tyczy zastosowania ratione temporis dyrektywy 2014/104, Trybunał orzekł, że w przypadku gdy państwa członkowskie postanowiły, iż przepisy ich krajowego porządku prawnego transponujące przepisy proceduralne owej dyrektywy nie mają zastosowania do powództw o odszkodowanie wniesionych przed dniem wejścia w życie tych przepisów krajowych, powództwa wniesione po dniu 26 grudnia 2014 r., ale przed datą upływu terminu transpozycji wspomnianej dyrektywy, regulowane są wyłącznie przez krajowe przepisy proceduralne, które obowiązywały już przed transpozycją wspomnianej dyrektywy. Jest tak tym bardziej w przypadku przepisów krajowych przyjętych w zastosowaniu art. 21 dyrektywy 2014/104 przez państwa członkowskie, aby spełnić jej przepisy materialne, gdyż jak wynika z art. 22 ust. 1 owej dyrektywy, te przepisy krajowe nie powinny być stosowane z mocą wsteczną. W tych okolicznościach Trybunał orzekł, że wykładni dyrektywy 2014/104 należy dokonywać w ten sposób, że nie ma ona zastosowania do sporu w postępowaniu głównym.

Zatem, wobec braku unijnego uregulowania powództw o odszkodowanie za naruszenie prawa konkurencji, do krajowego porządku prawnego każdego z państw członkowskich należy określenie procedur dochodzenia odszkodowania za szkody wynikające z nadużycia pozycji dominującej, w tym procedur dotyczących terminów przedawnienia, pod warunkiem przestrzegania zasad równoważności i skuteczności. Reguły te nie mogą mieć niekorzystnego wpływu na skuteczne stosowanie art. 102 TFUE.

W tym względzie należy mieć na uwadze specyfikę spraw z zakresu prawa konkurencji, a w szczególności okoliczność, że wytaczanie powództw o odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji Unii wymaga co do zasady przeprowadzania złożonej analizy stanu faktycznego i sytuacji ekonomicznej.

Zastosowawszy zasadę skuteczności, Trybunał uznał, że jeśli termin przedawnienia, który zaczyna bieg przed zakończeniem postępowań, w wyniku których zostaje wydana ostateczna decyzja przez krajowy organ ochrony konkurencji lub instancję odwoławczą, jest zbyt krótki w stosunku do czasu trwania tych postępowań i nie może być przerywany ani zawieszany w toku takich postępowań, nie można wykluczyć, że ów termin przedawnienia upłynie, zanim jeszcze wspomniane postępowania zostaną zakończone. Zatem takie opóźnienie może praktycznie uniemożliwić lub nadmiernie utrudnić korzystanie z prawa do wytaczania powództw o odszkodowanie opartych na ostatecznej decyzji stwierdzającej naruszenie unijnych reguł konkurencji. W konsekwencji Trybunał orzekł, że art. 102 TFUE i zasadę skuteczności należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu przewidującemu taki termin przedawnienia.

( 1 ) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/104/UE z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie niektórych przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej, objęte przepisami prawa krajowego (Dz.U. 2014, L 349, s. 1, zwana dalej „dyrektywą 2014/104”).