Sprawa C‑258/17

E.B.

przeciwko

Versicherungsanstalt öffentlich Bediensteter BVA

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Verwaltungsgerichtshof (Austria)]

Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 15 stycznia 2019 r.

Odesłanie prejudycjalne – Polityka społeczna – Dyrektywa 2000/78/WE – Równość traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy – Artykuł 2 – Usiłowanie doprowadzenia przez urzędnika do czynu nierządnego wobec osób małoletnich płci męskiej – Kara dyscyplinarna wymierzona w 1975 r. – Wcześniejsze przeniesienie w stan spoczynku wraz z obniżeniem wysokości świadczeń emerytalnych – Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną – Skutki stosowania dyrektywy 2000/78/WE w odniesieniu do kary dyscyplinarnej – Zasady obliczania wysokości wypłacanego świadczenia emerytalnego

Polityka społeczna – Równość traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy – Dyrektywa 2000/78 – Przedmiotowy zakres zastosowania – Emerytura wynikająca z wcześniejszego przeniesienia w stan spoczynku wraz z obniżeniem wysokości świadczeń emerytalnych – Włączenie – Warunki

[art. 157 TFUE; dyrektywa Rady 2000/78, art. 3 ust. 1 lit. c), art. 3 ust. 3]

(zob. pkt 41–48)
Polityka społeczna – Równość traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy – Dyrektywa 2000/78 – Zakres stosowania ratione temporis – Włączenie przyszłych skutków decyzji krajowej wydanej przed wejściem w życie dyrektywy – Decyzja dyscyplinarna w sprawie przeniesienia urzędnika w stan spoczynku z jednoczesnym obniżeniem świadczenia emerytalnego – Decyzja prowadząca do dyskryminacji bezpośredniej ze względu na orientację seksualną – Obowiązek ponownego zbadania przez sąd krajowy obniżenia kwoty świadczenia emerytalnego od wejścia w życie dyrektywy

(dyrektywa Rady 2000/78, art. 2, 18)

(zob. pkt 49–57, 61–70, 49; pkt 1 i 2 sentencji)

Streszczenie

W wydanym w dniu 15 stycznia 2019 r. wyroku E.B. (C‑258/17) wielka izba Trybunału wypowiedziała się w przedmiocie stosowania dyrektywy 2000/78 w stosunku do decyzji dyscyplinarnej wydanej w 1975 r., nakazującej wcześniejsze przeniesienie na emeryturę urzędnika z obniżeniem o 25% wysokości pobieranego przez niego świadczenia emerytalnego. Ta kara dyscyplinarna została wymierzona austriackiemu funkcjonariuszowi policji w związku z uznaniem go winnym przestępstwa usiłowania doprowadzenia do homoseksualnego czynu nierządnego wobec młodych osób. W 2009 r. wspomniana osoba złożyła w urzędzie ds. emerytur wnioski mające na celu w szczególności podważenie skutków prawnych wspomnianej decyzji dyscyplinarnej. Rozpatrujący tę sprawę sąd odsyłający stwierdził, że podważana decyzja dyscyplinarna opierała się na odmiennym traktowaniu ze względu na orientację seksualną, ponieważ kara przewidziana przez przepisy krajowe obowiązujące w czasie wystąpienia okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy byłaby znacznie łagodniejsza, gdyby doprowadzenie do czynu nierządnego, za które wymierzono karę, nie miało charakteru homoseksualnego męskiego. W związku z tym sąd ten postanowił zwrócić się do Trybunału z pytaniami dotyczącymi możliwości zastosowania przepisów dyrektywy 2000/78 w sprawie takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym oraz obowiązków ciążących w stosownym przypadku na sądzie krajowym na mocy tej dyrektywy.

Trybunał najpierw orzekł, że sytuacja taka jak ta, która powstała w związku z wcześniejszym przeniesieniem w stan spoczynku byłego funkcjonariusza policji, objęta jest przedmiotowym zakresem stosowania dyrektywy 2000/78, pod warunkiem że świadczenie emerytalne wypłacane temu byłemu funkcjonariuszowi mieści się w zakresie pojęcia „wynagrodzenia” w rozumieniu art. 157 TFUE. W związku z tym do sądu odsyłającego należy ustalenie, czy świadczenie to jest w świetle prawa krajowego uznawane za wynagrodzenie, które jest w dalszym ciągu wypłacane w ramach stosunku służbowego trwającego po przyznaniu danemu urzędnikowi uprawnienia do świadczeń emerytalnych.

W odniesieniu do możliwości zastosowania ratione temporis dyrektywy 2000/78 Trybunał następnie przypomniał, że nowy przepis stosuje się nie do sytuacji prawnych powstałych i ostatecznie zakończonych pod rządami dawnej ustawy, ale wyłącznie do przyszłych skutków tych sytuacji oraz do nowych sytuacji prawnych. Z powyższego wynika, że chociaż kara dyscyplinarna, która polegała na wcześniejszym przeniesieniu funkcjonariusza policji w stan spoczynku, opiera się na odmiennym traktowaniu ze względu na orientację seksualną i prowadzi do dyskryminacji bezpośredniej w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2000/78, to nie może ona już zostać podważona na podstawie tej dyrektywy, ponieważ stała się ostateczna przed upływem terminu na jej transpozycję i wyczerpała już wszystkie wywierane przez siebie skutki w momencie, w którym została wprowadzona w życie. Stosowanie dyrektywy 2000/78 od dnia upływu terminu na jej transpozycję nakłada natomiast na sąd krajowy obowiązek ponownego zbadania, w odniesieniu do okresu rozpoczynającego się tą datą, kary dyscyplinarnej polegającej na obniżeniu o 25% wysokości świadczenia wypłacanego okresowo byłemu urzędnikowi, w celu określenia kwoty świadczenia, jaką pobierałby w przypadku braku jakiejkolwiek formy dyskryminacji ze względu na orientację seksualną.