Sprawa C‑612/15

postępowanie karne

przeciwko

Nikolayowi Kolevowi i in.

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Spetsializiran nakazatelen sad)

Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 325 TFUE – Nadużycia finansowe lub inne działania nielegalne naruszające interesy finansowe Unii Europejskiej w dziedzinie ceł – Skuteczność ścigania – Umorzenie postępowania karnego – Rozsądny termin – Dyrektywa 2012/13/UE – Prawo do informacji dotyczących oskarżenia – Prawo dostępu do materiałów sprawy – Dyrektywa 2013/48/UE – Prawo dostępu do obrońcy

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 5 czerwca 2018 r.

Środki własne Unii Europejskiej–Ochrona interesów finansowych Unii–Zwalczanie oszustw i wszelkich innych bezprawnych działań–Obowiązek wprowadzenia przez państwa członkowskie skutecznych i odstraszających sankcji–Zakres–Obowiązek sądu krajowego–Zakres–Warunki–Przestrzeganie podstawowych praw–Poszanowanie zasady rozsądnego terminu postępowania

(art. 325 ust. 1 TFUE)
Środki własne Unii Europejskiej–Ochrona interesów finansowych Unii–Zwalczanie oszustw i wszelkich innych bezprawnych działań–Obowiązek wprowadzenia przez państwa członkowskie skutecznych i odstraszających sankcji–Zakres–Nielegalne działania naruszające interesy finansowe Unii Europejskiej w dziedzinie ceł–Uregulowanie krajowe zobowiązujące sąd, w braku zakończenia w określonym terminie śledztwa przez prokuratora, umorzenie postępowania karnego na wniosek oskarżonego–Niedopuszczalność–Obowiązek niestosowania przez sąd krajowy danych przepisów krajowych–Warunek–Przestrzeganie podstawowych praw

(art. 325 ust. 1 TFUE)
Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych–Prawo do informacji w postępowaniu karnym–Dyrektywa 2012/13–Prawo do informacji dotyczących oskarżenia–Prawo dostępu do materiałów sprawy–Szczegółowe informacje na temat zarzutów oskarżenia przekazane obronie i rzeczywisty dostęp do akt sprawy, po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu–Dopuszczalność–Przesłanki

(dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13, art. 6 ust. 3, art. 7 ust. 3)
Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych–Prawo dostępu do obrońcy w postępowaniach karnych oraz prawo osób pozbawionych wolności do porozumiewania się z osobami trzecimi–Dyrektywa 2013/48–Prawo dostępu do obrońcy–Uregulowanie krajowe nakazujące sądowi krajowemu wyłączyć z udziału w postępowaniu ustanowionego przez dwóch oskarżonych obrońcę, w wypadku gdy ich interesy pozostają ze sobą w sprzeczności–Uregulowanie umożliwiające sądowi wyznaczenie przezeń tym osobom dwóch obrońców z urzędu–Dopuszczalność

(dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48, art. 3 ust. 1)

Zobacz tekst orzeczenia.

(zob. pkt 64–72)
Wykładni art. 325 ust. 1 TFUE należy dokonywać w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu prawa krajowego ustanawiającemu procedurę prowadzącą do umorzenia postępowania karnego, taką jak przewidziana w art. 368 i 369 Nakazatelno protsesualen kodeks (kodeksu postępowania karnego), w zakresie, w jakim owo uregulowanie znajduje zastosowanie w postępowaniach prowadzonych w sprawie poważnego nadużycia finansowego lub innych nielegalnych naruszających interesy finansowe Unii w dziedzinie ceł. Sąd krajowy musi zapewnić pełną skuteczność art. 325 ust. 1 TFUE, w razie potrzeby odstępując od stosowania owego uregulowania, dążąc jednocześnie do zapewnienia poszanowania praw podstawowych osób oskarżonych.

(zob. pkt 76; pkt 1 sentencji)
Wykładni art. 6 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym należy dokonywać w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, by szczegółowe informacje na temat zarzutów oskarżenia mogły zostać przekazane obronie już po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu, ale przed rozpoczęciem przewodu sądowego i rozpoczęciem rozpoznawania zarzutów co do istoty, jak również po rozpoczęciu przewodu sądowego, ale przed etapem narady, gdyby przekazane informacje zostały następnie zmienione, pod warunkiem jednak że sąd podejmie wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia poszanowania prawa do obrony i rzetelności postępowania.

Wykładni art. 7 ust. 3 tej dyrektywy należy dokonywać w ten sposób, że do sądu krajowego należy upewnienie się, że obronie przyznano możliwość skutecznego zaznajomienia się z aktami sprawy, przy czym zaznajomienie takie może w danym wypadku nastąpić już po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu, ale jeszcze przed rozpoczęciem przewodu sądowego i rozpoczęciem rozpoznawania zarzutów co do istoty, jak również po rozpoczęciu przewodu sądowego, ale przed etapem narady, jeżeli w toku postępowania do akt sprawy dołączone zostaną nowe dowody, pod warunkiem jednak że sąd podejmie wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia poszanowania prawa do obrony i rzetelności postępowania.

(zob. pkt 99, 100; pkt 2 sentencji)
Wykładni art. 3 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności należy dokonywać w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu prawa krajowego, które nakazuje sądowi krajowemu wyłączyć z udziału w postępowaniu ustanowionego przez dwóch oskarżonych obrońcę, wbrew ich woli, ze względu na to, że ich interesy pozostają ze sobą w sprzeczności, ani też temu, by ów sąd umożliwił tym osobom ustanowienie nowego obrońcy lub w danym wypadku sam wyznaczył dwóch obrońców z urzędu w miejsce tego pierwszego.

(zob. pkt 111; pkt 3 sentencji)