Sprawa C‑389/15

Komisja Europejska

przeciwko

Radzie Unii Europejskiej

Skarga o stwierdzenie nieważności – Decyzja Rady upoważniająca do otwarcia negocjacji dotyczących zmienionego porozumienia lizbońskiego w sprawie nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych – Artykuł 3 ust. 1 TFUE – Wyłączna kompetencja Unii – Wspólna polityka handlowa – Artykuł 207 ust. 1 TFUE – Aspekty handlowe własności intelektualnej

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 25 października 2017 r.

  1. Wspólna polityka handlowa–Umowy międzynarodowe–Zawarcie–Kompetencja Unii–Kompetencja do zawierania umów dotyczących handlowych aspektów własności intelektualnej–Zakres–Zmienione porozumienie lizbońskie w sprawie nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych–Włączenie

    (art. 3 ust. 1 TFUE, art. 207 ust. 1 TFUE)

  2. Umowy międzynarodowe–Umowy Unii–Negocjacja i zawarcie–Decyzja Rady upoważniająca do rozpoczęcia negocjacji umowy wchodzącej w zakres kompetencji wyłącznej–Przyjęcie w oparciu o podstawę prawną odnoszącą się do dziedziny wchodzącej w zakres kompetencji dzielonej–Niedopuszczalność–Konsekwencje–Odwołanie

    (art. 114 TFUE, art. 207 ust. 3 TFUE, art. 218 ust. 3, 4 TFUE)

  3. Skarga o stwierdzenie nieważności–Wyrok stwierdzający nieważność–Skutki–Ograniczenie przez Trybunał–Utrzymanie w mocy skutków zaskarżonego aktu do czasu wydania nowego w rozsądnym terminie–Uzasadnienie oparte na pewności prawa

    (art. 264 akapit drugi TFUE)

  1.  Zobowiązania międzynarodowe podjęte przez Unię w dziedzinie własności intelektualnej mieszczą się w zakresie wspólnej polityki handlowej wówczas, gdy mają konkretny związek z międzynarodową wymianą handlową, to znaczy ich głównym zadaniem jest wspieranie, ułatwianie lub regulowanie tej wymiany handlowej oraz gdy wywierają one na nią bezpośredni i natychmiastowy wpływ. Mogą w szczególności być objęte tą polityką umowy międzynarodowe dotyczące zagwarantowania i organizacji praw własności intelektualnej na terytorium stron, o ile spełniają te przesłanki.

    Projekt zmieniający porozumienie lizbońskie o ochronie i międzynarodowej rejestracji nazw pochodzenia, należy uznać za mający zasadniczo ułatwić i uregulować wymianę handlową między Unią a państwami trzecimi, oraz za mogący mieć bezpośredni i natychmiastowy wpływ na tę wymianę, w związku z czym jego negocjowanie jest objęte kompetencją wyłączną, jaką w art. 3 ust. 1 TFUE przyznano Unii w dziedzinie wspólnej polityki handlowej wspomnianej w art. 207 ust. 1 TFUE. Co się tyczy po pierwsze celu projektu zmienionego porozumienia, w zakresie, w jakim jego główny przedmiot stanowi wzmocnienie systemu ustanowionego w porozumieniu lizbońskim i rozszerzenie, w ramach związku szczególnego utworzonego na mocy tego porozumienia, specjalnej ochrony przewidzianej dla oznaczeń geograficznych – tytułem uzupełnienia ochrony zapewnionej w konwencji o ochronie własności przemysłowej zawartej w Paryżu w dniu 20 marca 1883 r. na rzecz różnych form własności przemysłowej – należy uznać ten projekt za wpisujący się w ramy celu realizowanego przez zespół umów, których część ów projekt stanowi, a w szczególności za zmierzający, z punktu widzenia Unii, do ułatwienia i uregulowania wymiany handlowej między nią a państwami trzecimi będącymi stronami wspomnianego porozumienia. Okoliczność, że projekt zmienionego porozumienia będzie administrowany przez Światową Organizację Własności Intelektualnej od chwili wejścia w życie – jak ma to już miejsce w wypadku porozumienia lizbońskiego – nie może podać w wątpliwość tego stwierdzenia.

    Co się tyczy po drugie, skutków projektu zmienionego porozumienia, przy uwzględnieniu przewidzianego w nim mechanizmu jednolitej rejestracji, umowa międzynarodowa, której zawarcie przewidziano w projekcie porozumienia, wywoła bezpośredni i natychmiastowy skutek polegający na zmianie warunków organizacji wymiany handlowej między Unią a innymi stronami tej umowy międzynarodowej, zwalniając producentów uczestniczących w tej wymianie z ciążącego na nich aktualnie obowiązku – związanego z zapobieganiem ryzyku gospodarczemu i prawnemu wynikającemu z takiej wymiany – dokonania zgłoszenia używanych przez nich nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych przed właściwymi organami każdej z umawiających się stron. Ponadto postanowienia dotyczące systemu wzajemnej ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych będą miały bezpośredni i natychmiastowy wpływ na wymianę handlową między Unią a danymi państwami trzecimi, przyznając wszystkim producentom, a także wszelkim innym zainteresowanym osobom fizycznym lub prawnym, niezbędne instrumenty skutecznego dochodzenia – w ramach ujednoliconych przesłanek materialnych i proceduralnych – ochrony, jaką przewidziano w projekcie zmienionego porozumienia w odniesieniu do przysługujących im praw własności przemysłowej na wypadek powodującego szkodę lub nieuczciwego używania nazw pochodzenia lub oznaczeń geograficznych za granicą.

    (zob. pkt 49, 50, 52, 62, 63, 65, 70, 71, 74)

  2.  Nie można postrzegać jako zwykłej wady formalnej okoliczności, że Rada błędnie stwierdziła, że decyzja upoważniająca do rozpoczęcia negocjacji umowy międzynarodowej jest objęta zbliżaniem ustawodawstw w dziedzinie rynku wewnętrznego i w konsekwencji kompetencją dzieloną między Unię i jej państwa członkowskie, jak również że oparła tę decyzję na art. 114 TFUE i art. 218 ust. 3 i 4 TFUE. Błąd ten skutkował bowiem w szczególności naruszeniem przez tę instytucję postanowień specjalnie przewidzianych w art. 207 ust. 3 TFUE na potrzeby negocjowania umów międzynarodowych objętych wspólną polityką handlową, a przede wszystkim postanowień dotyczących prowadzenia negocjacji przez Komisję. W tych okolicznościach należy stwierdzić nieważność owej decyzji.

    (zob. pkt 75–77)

  3.  Zobacz tekst orzeczenia.

    (zob. pkt 80, 81)