Sprawa C‑481/14
Jørn Hansson
przeciwko
Jungpflanzen Grünewald GmbH
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberlandesgericht Düsseldorf)
„Odesłanie prejudycjalne — Własność intelektualna i przemysłowa — Wspólnotowa ochrona odmian roślin — Rozporządzenie (WE) nr 2100/94 — Naruszenie — Godziwe wynagrodzenie — Naprawienie szkody — Koszty sądowe i wydatki pozasądowe”
Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 9 czerwca 2016 r.
Rolnictwo – Jednolite ustawodawstwo – Ochrona odmian roślin – Czyny stanowiące naruszenie chronionej odmiany – Prawo do odszkodowania – Szkoda podlegająca naprawieniu – Zakres – Zwrot zysków i korzyści przez osobę naruszającą – Wykluczenie
(rozporządzenie Rady nr 2100/94, art. 94; dyrektywa 2004/48 Parlamentu Europejskiego i Rady, motyw 17, 26, art. 13 ust. 1)
Rolnictwo – Jednolite ustawodawstwo – Ochrona odmian roślin – Czyny stanowiące naruszenie chronionej odmiany – Godziwe wynagrodzenie – Ustalenie – Okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę
(rozporządzenie Rady nr 2100/94, art. 14 ust. 1, art. 94 ust. 1)
Rolnictwo – Jednolite ustawodawstwo – Ochrona odmian roślin – Czyny stanowiące naruszenie chronionej odmiany – Prawo do odszkodowania – Szkoda podlegająca naprawieniu – Zakres – Koszty poniesione w związku z postępowaniem w przedmiocie środka tymczasowego i wydatki pozasądowe poniesione w związku z postępowaniem co do istoty sprawy – Włączenie – Warunki
(rozporządzenie Rady nr 2100/94, art. 94 ust. 2)
Artykuł 94 rozporządzenia nr 2100/94 w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin należy interpretować w ten sposób, że przyznane w nim posiadaczowi prawa do chronionej odmiany roślin prawo do odszkodowania rozciąga się na całość poniesionej przez niego szkody, jednak artykuł ten nie może stanowić podstawy dla nałożenia zryczałtowanego dodatku za naruszenie ani dla zwrotu zysków i korzyści uzyskanych przez osobę naruszającą.
Artykuł 94 tego rozporządzenia ustanawia bowiem na rzecz posiadacza wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin prawo do odszkodowania, które nie tylko jest zupełne, ale również opiera się na obiektywnej podstawie, a mianowicie pokrywa szkodę poniesioną przez tego posiadacza w następstwie działania stanowiącego naruszenie. Zatem wspomniany art. 94 nie zezwala na zasądzenie od osoby naruszającej zapłaty zryczałtowanego dodatku za naruszenie, ponieważ taki dodatek niekoniecznie odzwierciedla szkodę poniesioną przez posiadacza prawa do odmiany będącej przedmiotem naruszenia, nawet jeżeli dyrektywa 2004/48 w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej, nie zakazuje państwom członkowskim przewidzenia środków stanowiących dalej idącą ochronę. Jednocześnie powyższy artykuł nie zezwala posiadaczowi wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin na dochodzenie zwrotu korzyści i zysku uzyskanych przez osobę naruszającą. Zarówno słuszne wynagrodzenie, jak i przysługujące na mocy art. 94 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 roszczenie o naprawienie szkody muszą zostać określone na podstawie szkody poniesionej przez poszkodowanego, a nie w zależności od korzyści uzyskanej przez osobę naruszającą.
(por. pkt 33, 40, 41, 43; pkt 1 sentencji)
Pojęcie słusznego wynagrodzenia, przewidzianego w art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin, należy interpretować w ten sposób, że mieszczą się w nim, poza uiszczeniem zwyczajowej opłaty, która byłaby należna za licencjonowaną produkcję, wszystkie szkody ściśle związane z brakiem uregulowania tej opłaty, mogące obejmować w szczególności zapłatę odsetek za zwłokę. Do sądu krajowego należy określenie w rozpatrywanym przez niego sporze okoliczności, które wymagają podwyższenia wspomnianej opłaty, z zastrzeżeniem, że każda z tych okoliczności nie może podlegać uwzględnieniu więcej niż jeden raz przy ustalaniu wysokości słusznego wynagrodzenia.
W tym względzie w celu, z punktu widzenia ustalenia słusznego wynagrodzenia należnego w przypadku naruszenia prawa ochronnego, właściwą podstawę obliczenia mogłaby stanowić wysokość opłaty podlegającej uiszczeniu z tytułu zwykłej licencjonowanej produkcji odmiany roślin w tym samym sektorze rynku, takiej jak ta, o której mowa w art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 2100/94. Ponadto do szkód ściśle związanych z brakiem zapłaty tego wynagrodzenia można zaliczyć odsetki za zwłokę z powodu opóźnionego uiszczenia należnej zwykle opłaty, a fortiori gdy jest to postanowienie umowne, które rozsądne i uważne strony zawarłyby w swojej umowie, o ile przyjęta za punkt odniesienia opłata nie uwzględnia takich odsetek.
(por. pkt 48, 52–54; pkt 2 sentencji)
Artykuł 94 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin, należy interpretować w ten sposób, że wysokość szkody, której dotyczy ten przepis, należy ustalać na podstawie konkretnych danych przedstawionych w tym zakresie przez posiadacza praw do odmiany będącej przedmiotem naruszenia, w razie potrzeby w drodze posłużenia się metodą ryczałtową, jeżeli wspomniane dane nie dają się wymiernie oszacować. Powyższy przepis nie stoi na przeszkodzie temu, by koszty poniesione w związku z postępowaniem w przedmiocie środka tymczasowego, które zakończyło się oddaleniem wniosku, nie zostały uwzględnione przy oszacowaniu tej szkody, podobnie jak wydatki pozasądowe poniesione w związku z postępowaniem co do istoty sprawy. Nieuwzględnienie tych wydatków jest jednak podporządkowane warunkowi, że koszty sądowe, którymi może zostać obciążony poszkodowany, nie będą na tyle wysokie, by odwieść go od dochodzenia swoich praw na drodze sądowej, zważywszy na pozostałe koszty, które musi on pokryć tytułem poniesionych wydatków pozasądowych, oraz na ich użyteczność z punktu widzenia powództwa głównego o naprawienie szkody.
(por. pkt 64; pkt 3 sentencji)