Sprawa C‑406/14

Wrocław – Miasto na prawach powiatu

przeciwko

Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie)

„Odesłanie prejudycjalne — Dyrektywa 2004/18/WE — Zamówienia publiczne na roboty budowlane — Zgodność z prawem obowiązku wykonania pewnej części zamówienia bez udziału podwykonawców — Rozporządzenie (WE) nr 1083/2006 — Przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności — Obowiązek państw członkowskich dokonania korekty finansowej w stosunku do wykrytych nieprawidłowości — Pojęcie „nieprawidłowości” — Konieczność dokonania korekt w przypadku naruszenia prawa Unii w dziedzinie udzielania zamówień publicznych”

Streszczenie – wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 14 lipca 2016 r.

1. Zbliżanie ustawodawstw – Procedury udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi – Dyrektywa Rady 2004/18 – Zamówienia publiczne na roboty budowlane – Nałożenie przez instytucję zamawiającą szczególnych warunków realizacji zamówienia – Obowiązek oferentów do wykonania pewnej części zamówienia bez udziału podwykonawców – Niedopuszczalność

   (dyrektywa 2004/18 Parlamentu Europejskiego i Rady, zmieniona rozporządzeniem nr 2083/2005, art. 25 akapit pierwszy, art. 26, art. 48 ust. 3)

2. Środki własne Unii Europejskiej – Rozporządzenie w sprawie ochrony interesów finansowych Unii – Nieprawidłowość – Pojęcie – Nałożenie, w ramach zamówienia publicznego dotyczącego projektu korzystającego z pomocy finansowej Unii, klauzuli sprzecznej z prawem Unii – Włączenie – Zastosowanie korekty finansowej – Warunek – Ryzyko wpływu na budżet danego funduszu

   (rozporządzenie Rady nr 1083/2006, art. 2 pkt 7, art. 98; dyrektywa 2004/18 Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniona rozporządzeniem nr 2083/2005)

1.  Dyrektywę 2004/18 w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi, zmienioną rozporządzeniem nr 2083/2005 należy interpretować w ten sposób, że instytucja zamawiająca nie jest uprawniona do wymagania w drodze klauzuli w specyfikacji istotnych warunków zamówienia na roboty budowlane, by przyszły wykonawca tego zamówienia wykonał własnymi siłami pewną, określoną procentowo część robót objętych wspomnianym zamówieniem.

   Po pierwsze bowiem, art. 48 ust. 3 dyrektywy 2004/18 potwierdza możliwość korzystania przez oferentów z podwykonawstwa w celu wykonania danego zamówienia w zakresie co do zasady nieograniczonym. Po drugie, jeżeli w dokumentach zamówienia wymaga się od oferentów wskazania w ich ofertach części zamówienia, której wykonanie zamierzają powierzyć podwykonawcom, oraz proponowanych podwykonawców, zgodnie z art. 25 akapit pierwszy dyrektywy 2004/18 instytucja zamawiająca może zakazać korzystania przy realizacji istotnych części zamówienia z podwykonawców, których kwalifikacji nie może sprawdzić na etapie badania ofert i wyboru zwycięskiego oferenta. Nie ma to jednak miejsca w kontekście zakresu klauzuli takiej, która nakłada ograniczenia na korzystanie z podwykonawstwa przy wykonywaniu części zamówienia określonej procentowo, w sposób abstrakcyjny, i to niezależnie od możliwości sprawdzenia kwalifikacji ewentualnych podwykonawców oraz bez żadnej wzmianki dotyczącej istotnego charakteru odnośnych zadań. We wszystkich tych aspektach klauzula taka okazuje się niezgodna z dyrektywą 2004/18.

   Ponadto klauzula taka, przy założeniu, że stanowi ona warunek wykonania zamówienia w rozumieniu art. 26 dyrektywy 2004/18, nie może zostać dopuszczona na podstawie tego artykułu, na mocy samego jego brzmienia, ponieważ jest ona niezgodna z art. 48 ust. 3 tej dyrektywy, a zatem z prawem Unii.

   (por. pkt 33–37; pkt 1 sentencji)

2.  Artykuł 98 rozporządzenia nr 1083/2006 ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności w związku z art. 2 pkt 7 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, iż okoliczność, że w ramach zamówienia publicznego na roboty budowlane dotyczące projektu korzystającego z pomocy finansowej Unii instytucja zamawiająca nałożyła wymóg sprzeczny z dyrektywą 2004/18 w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi, zmienioną rozporządzeniem nr 2083/2005, stanowi nieprawidłowość w rozumieniu wspomnianego art. 2 pkt 7, uzasadniającą konieczność dokonania korekty finansowej na mocy wspomnianego art. 98, o ile nie można wykluczyć, że uchybienie to miało wpływ na budżet odnośnego funduszu. Kwotę tej korekty należy określić przy uwzględnieniu wszystkich konkretnych okoliczności, które są istotne z punktu widzenia kryteriów wskazanych w art. 98 ust. 2 akapit pierwszy wspomnianego rozporządzenia, a mianowicie charakteru stwierdzonej nieprawidłowości, jej wagi oraz straty finansowej poniesionej przez dany fundusz.

   (por. pkt 51; pkt 2 sentencji)