Sprawa C‑395/14

Vodafone GmbH

przeciwko

Bundesrepublik Deutschland

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesverwaltungsgericht)

„Odesłanie prejudycjalne — Wspólne ramy regulacyjne sieci i usług łączności elektronicznej — Dyrektywa 2002/21/WE — Artykuł 7 ust. 3 — Postępowanie konsolidacyjne na wewnętrznym rynku łączności elektronicznej — Dyrektywa 2002/19/WE — Artykuły 8 i 13 — Operator wskazany jako posiadający znaczącą pozycję na rynku — Obowiązki nałożone przez krajowe organy regulacyjne — Kontrola cen i obowiązki związane z systemem księgowania kosztów — Zezwolenia na pobieranie opłat za zakańczanie połączeń w sieciach telefonii komórkowej”

Streszczenie – wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 14 stycznia 2016 r.

  1. Zbliżanie ustawodawstw — Sektor telekomunikacji — Sieci i usługi łączności elektronicznej — Ramy regulacyjne — Dyrektywa 2002/19 — Artykuł 8 ust. 2 i art. 13 ust. 1 — Dyrektywa 2002/21 — Artykuł 16 ust. 2 — Uprawnienie krajowych organów regulacyjnych do nałożenia na operatora mającego znaczącą pozycję rynkową obowiązku uzyskania zezwolenia na pobieranie opłat — Obowiązek mogący być przedmiotem wielu postępowań konsolidacyjnych

    (dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady: 2002/19, art. 8 ust. 2, art. 13 ust. 1; 2002/21, art. 7 ust. 3, art. 16 ust. 2, 4)

  2. Prawo Unii Europejskiej — Wykładnia — Metody — Wykładnia literalna, systemowa i celowościowa

  3. Zbliżanie ustawodawstw — Sektor telekomunikacji — Sieci i usługi łączności elektronicznej — Ramy regulacyjne — Dyrektywy 2002/19, 2002/21 — Zezwolenie przez krajowy organ regulacyjny na pobieranie opłat za zakańczanie połączeń w sieciach telefonii komórkowej — Środek wchodzący w zakres obowiązków związanych z kontrolą cen, uzależniony od zastosowania procedury określonej w art. 7 ust. 3 dyrektywy 2002/21 — Wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi

    [dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady: 2002/19, art. 8, art. 13 ust. 1; 2002/21, art. 7 ust. 3 lit. a), b)]

  1.  Z art. 7 ust. 3 i art. 16 ust. 4 dyrektywy 2002/21 w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa ramowa) w związku z art. 8 ust. 2 i art. 13 ust. 1 dyrektywy 2002/19 w sprawie dostępu do sieci łączności elektronicznej i urządzeń towarzyszących oraz wzajemnych połączeń (dyrektywa o dostępie), wynika zatem, że jeżeli krajowy organ regulacyjny (KOR) zamierza przyjąć w stosunku do operatora wskazanego jako posiadający znaczącą pozycję na danym rynku środek, który nakłada „obowiązki związane ze zwrotem kosztów oraz kontrolą cen, w tym obowiązki związane z określaniem cen w zależności od ponoszonych kosztów oraz obowiązki dotyczące systemów księgowania kosztów, w odniesieniu do udostępniania szczególnych rodzajów wzajemnych połączeń lub dostępu” i mogące mieć wpływ na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi, ów KOR zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie konsolidacyjne, o którym mowa w tym art. 7 ust. 3.

    Nie ma w tym względzie znaczenia, że takie postępowanie konsolidacyjne odbyło się już wcześniej w ramach procedury analizy rynku przeprowadzonej zgodnie z art. 16 dyrektywy ramowej, w wyniku której na operatora, którego ona dotyczyła, mogły zostać już nałożone obowiązki, ponieważ dyrektywa ramowa, stanowiąc w art. 16 ust. 2, że KOR może być zobowiązany podjąć decyzję „w sprawie nałożenia, utrzymania, zmiany lub cofnięcia” obowiązków przewidzianych w szczególności w art. 8 dyrektywy o dostępie i spoczywających na danym przedsiębiorstwie, wyraźnie zakłada, że ten sam obowiązek może stanowić przedmiot kilku postępowań konsolidacyjnych, prowadzących, zależnie od przypadku, do nałożenia, zmiany lub cofnięcia tego obowiązku.

    (por. pkt 35, 36)

  2.  Zobacz tekst orzeczenia.

    (por. pkt 40)

  3.  Artykuł 7 ust. 3 dyrektywy 2002/21 w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywy ramowej) należy interpretować w ten sposób, że jeżeli krajowy organ regulacyjny (KOR) zobowiązał operatora, który został wskazany jako mający znaczącą pozycję rynkową, do świadczenia usług zakańczania połączeń w sieciach telefonii komórkowej i w odniesieniu do pobieranych za nie opłat ustanowił obowiązek uzyskania zezwolenia zgodnie z postępowaniem przewidzianym w tym przepisie, to ów KOR jest ponownie zobowiązany do przeprowadzenia tego postępowania przed każdym wydaniem temu operatorowi zezwolenia na pobieranie wspomnianych opłat, jeżeli owo zezwolenie może mieć wpływ na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi w rozumieniu tego przepisu.

    W istocie z brzmienia art. 13 ust. 1 dyrektywy 2002/19 w sprawie dostępu do sieci łączności elektronicznej i urządzeń towarzyszących oraz wzajemnych połączeń (dyrektywa o dostępie) wynika, że wydanie takiego zezwolenia wchodzi w zakres obowiązków związanych z kontrolą cen, o których mowa w tym przepisie i które KOR‑y mogą, na mocy art. 8 ust. 2 owej dyrektywy, nałożyć na operatora posiadającego znaczącą pozycję na rynku telefonii komórkowej. Jeżeli zamierzone jest nałożenie tych obowiązków, to w przypadku gdy mogą one oddziaływać na wymianę pomiędzy państwami członkowskimi, można je nałożyć, zgodnie ze wspomnianym art. 8 ust. 4, wyłącznie po przeprowadzeniu postępowania przewidzianego w art. 7 dyrektywy ramowej. Wykładnia ta, której nie można uznać za sprzeczną z zasadami pomocniczości i proporcjonalności, ponieważ nie powoduje przyznania Komisji takiego uprawnienia do władczego określenia opłat za usługi łączności elektronicznej, znajduje potwierdzenie zarówno w kontekście, w jaki przepis ten się wpisuje, jak i przez cele zarówno dyrektywy o dostępie, jak i dyrektywy ramowej, W istocie, wszystkie cele dyrektywy ramowej i dyrektywy o dostępie, polegające na harmonizacji, koordynacji, współpracy oraz przejrzystości byłyby zagrożone, jeżeli wydanie zezwolenia na pobieranie opłat za zakańczanie połączeń w sieciach telefonii komórkowej miałoby być zwolnione ze stosowania postępowania konsolidacyjnego przewidzianego w art. 7 ust. 3 dyrektywy ramowej.

    Ponadto ani brzmienie rozpatrywanych przepisów, ani ogólna systematyka dyrektywy o dostępie lub dyrektywy ramowej, ani zakładane przez nie cele nie pozwalają uznać, że prawodawca Unii zamierzał wprowadzić rozróżnienia – w obrębie obowiązków związanych z kontrolą cen, o których mowa w art. 13 ust. 1 dyrektywy o dostępie – pomiędzy tak zwanymi środkami „podstawowymi”,„zasadniczymi” lub „regulacyjnymi”, które powinny podlegać postępowaniu przewidzianemu w art. 7 ust. 3 dyrektywy ramowej, i tak zwanymi środkami „wykonawczymi” w stosunku do tych pierwszych, które to środki powinny być zwolnione ze wspomnianego postępowania.

    Co do tego, czy wydanie zezwolenia na pobieranie opłat za zakańczanie połączeń w sieciach telefonii komórkowej oddziałuje na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi w rozumieniu art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy ramowej, środek zamierzony przez KOR ma takie oddziaływanie w rozumieniu tego przepisu, jeśli może on wywrzeć na tę wymianę bezpośredni lub pośredni, rzeczywisty lub potencjalny wpływ, który nie jest nieznaczny.

    (por. pkt 44, 45, 47, 48, 50, 51, 54, 55, 58; sentencja)