Sprawa C‑48/14
Parlament Europejski
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej
„Skarga o stwierdzenie nieważności — Dyrektywa 2013/51/Euratom — Wybór podstawy prawnej — Traktat EWEA — Artykuły 31 EWEA i 32 EWEA — Traktat FUE — Artykuł 192 ust. 1 TFUE — Ochrona zdrowia ludzkiego — Substancje promieniotwórcze w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi — Pewność prawa — Lojalna współpraca między instytucjami”
Streszczenie – Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 12 lutego 2015 r.
Akty instytucji – Wybór podstawy prawnej – Kryteria – Podstawa prawna przyjęta dla przyjęcia podobnego aktu – Brak związku ze sprawą
Akty instytucji – Wybór podstawy prawnej – Kryteria – Istnienie szczegółowej podstawy prawnej – Dyrektywa 2013/51 – Przyjęcie na podstawie szczegółowych postanowień art. 31 EWEA
(art. 192 ust. 1 TFUE; art. 30 EWEA, 31 EWEA, dyrektywa Rady 2013/51)
EWEA – Ochrona zdrowia – Ustalanie jednolitych norm bezpieczeństwa – Dyrektywa 2013/51 – Naruszenie zasady pewności prawa – Brak
(traktat EWEA, tytuł II rozdział 3; dyrektywy Rady: 98/83; 2013/51)
Unia Europejska – Instytucje – Zobowiązania – Obowiązek lojalnej współpracy – Naruszenie – Brak
(art. 13 ust. 2 TUE; art. 30 EWEA, 31 EWEA, dyrektywa Rady 2013/51)
W systemie kompetencji Unii wybór podstawy prawnej aktu Unii musi opierać się na obiektywnych czynnikach, które mogą zostać poddane kontroli sądowej, a do których należą w szczególności cel i treść tego aktu. Podstawa prawna innych aktów Unii, które w danym przypadku mają podobne cechy, nie ma w tym kontekście znaczenia, ponieważ podstawę prawną aktu należy ustalać z uwzględnieniem jego własnego celu i treści.
(por. pkt 29, 30)
Gdy traktaty zawierają bardziej szczegółowy przepis mogący stanowić podstawę prawną danego aktu, podstawę tego aktu powinien stanowić ten przepis. W tym względzie co się tyczy przyjęcia dyrektywy 2013/51, art. 31 EWEA stanowi bardziej szczegółową podstawę prawną w odniesieniu do ochrony zdrowia ludności przed substancjami promieniotwórczymi w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi niż ogólna podstawa prawna wynikająca z art. 192 ust. 1 TFUE.
W istocie po pierwsze, cel realizowany przez tą dyrektywę jest zgodny z celem podstawowej normy w rozumieniu art. 30 EWEA, który dotyczy zapewnienia ochrony zdrowia ludności przed niebezpieczeństwem promieniowania jonizującego. Po drugie jeśli chodzi o treść zaskarżonej dyrektywy – to dyrektywa ta określa wartości parametryczne oraz częstotliwość i metody monitorowania substancji promieniotwórczych w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Treść dyrektywy jest zatem zgodna z treścią podstawowej normy w rozumieniu art. 30 EWEA, która to podstawowa norma, zgodnie z art. 30 EWEA akapit drugi lit. a) i b), określa w odniesieniu do promieniowania jonizującego maksymalne dopuszczalne dawki niestanowiące zagrożenia oraz maksymalne dopuszczalne poziomy narażenia na promieniowanie i skażenia.
(por. pkt 32, 33, 36, 37)
Zasada pewności prawa, która należy do zasad ogólnych prawa Unii, wymaga, aby przepisy prawne były jasne, precyzyjne i przewidywalne co do swych skutków, tak by zainteresowane podmioty były w stanie zorientować się w stanie prawnym i stosunkach prawnych wynikających z porządku prawnego Unii.
W dziedzinie ochrony zdrowia ludności, zapewnionej w rozdziale 3 tytule II traktatu EWEA, nie ma żadnej sprzeczności w powiązaniu pomiędzy dyrektywą 2013/51 określającą wymogi dotyczące ochrony zdrowia ludności w odniesieniu do substancji promieniotwórczych w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi a dyrektywą 98/83 w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W istocie po pierwsze, obie dyrektywy ustalają dokładnie te same wartości parametryczne. Po drugie, w odniesieniu do dyrektywy 98/83, która dotyczy co do zasady jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, dyrektywa 2013/51 stanowi lex specialis w odniesieniu do ochrony zdrowia ludności przed niebezpieczeństwem związanym z substancjami promieniotwórczymi w takiej wodzie. W tym względzie zasada lex specialis derogat legi generali znajduje zastosowanie, nawet jeżeli lex generalis i lex specialis zostały wydane przez tę samą instytucję. Z powyższego wynika, że w przypadku sprzeczności między systemami ustanowionymi dwiema rozpatrywanymi dyrektywami przepisy dyrektywy 2013/51 będą miały pierwszeństwo nad przepisami dyrektywy 98/83, co znajduje wyraźnie potwierdzenie w motywie 5 dyrektywy 2013/51, w związku z czym jakiekolwiek naruszenie zasady pewności prawa nie może z tego wynikać.
(por. pkt 45, 46, 49–51)
Lojalna współpraca, którą prowadzą wobec siebie instytucje w oparciu o art. 13 ust. 2 TUE, jest prowadzona w poszanowaniu granic uprawnień przyznanych w traktatach każdej instytucji. Obowiązek wynikający z art. 13 ust. 2 nie może zatem zmienić wspomnianych uprawnień.
W tym względzie ponieważ w celu przyjęcia dyrektywy 2013/51 określającej wymogi dotyczące ochrony zdrowia ludności w odniesieniu do substancji promieniotwórczych w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi, Rada oparła się na właściwej podstawie prawnej, a mianowicie art. 31 EWEA, nie można twierdzić, że naruszyła ona zasadę lojalnej współpracy. W szczególności procedura zastosowana w celu przyjęcia aktu wynika wyłącznie z wyboru dokonanego przez autorów traktatów, a nie z zasady lojalnej współpracy, podczas gdy uprawnienia, jakie wynikają dla Parlamentu i Rady z art. 30 EWEA i 31EWEA nie mogą być – w oparciu o ową zasadę – odpowiednio ograniczone lub rozszerzone w odniesieniu do ich roli w ramach procedury ustawodawczej.
(por. pkt 57–60, 62)
Sprawa C‑48/14
Parlament Europejski
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej
„Skarga o stwierdzenie nieważności — Dyrektywa 2013/51/Euratom — Wybór podstawy prawnej — Traktat EWEA — Artykuły 31 EWEA i 32 EWEA — Traktat FUE — Artykuł 192 ust. 1 TFUE — Ochrona zdrowia ludzkiego — Substancje promieniotwórcze w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi — Pewność prawa — Lojalna współpraca między instytucjami”
Streszczenie – Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 12 lutego 2015 r.
Akty instytucji — Wybór podstawy prawnej — Kryteria — Podstawa prawna przyjęta dla przyjęcia podobnego aktu — Brak związku ze sprawą
Akty instytucji — Wybór podstawy prawnej — Kryteria — Istnienie szczegółowej podstawy prawnej — Dyrektywa 2013/51 — Przyjęcie na podstawie szczegółowych postanowień art. 31 EWEA
(art. 192 ust. 1 TFUE; art. 30 EWEA, 31 EWEA, dyrektywa Rady 2013/51)
EWEA — Ochrona zdrowia — Ustalanie jednolitych norm bezpieczeństwa — Dyrektywa 2013/51 — Naruszenie zasady pewności prawa — Brak
(traktat EWEA, tytuł II rozdział 3; dyrektywy Rady: 98/83; 2013/51)
Unia Europejska — Instytucje — Zobowiązania — Obowiązek lojalnej współpracy — Naruszenie — Brak
(art. 13 ust. 2 TUE; art. 30 EWEA, 31 EWEA, dyrektywa Rady 2013/51)
W systemie kompetencji Unii wybór podstawy prawnej aktu Unii musi opierać się na obiektywnych czynnikach, które mogą zostać poddane kontroli sądowej, a do których należą w szczególności cel i treść tego aktu. Podstawa prawna innych aktów Unii, które w danym przypadku mają podobne cechy, nie ma w tym kontekście znaczenia, ponieważ podstawę prawną aktu należy ustalać z uwzględnieniem jego własnego celu i treści.
(por. pkt 29, 30)
Gdy traktaty zawierają bardziej szczegółowy przepis mogący stanowić podstawę prawną danego aktu, podstawę tego aktu powinien stanowić ten przepis. W tym względzie co się tyczy przyjęcia dyrektywy 2013/51, art. 31 EWEA stanowi bardziej szczegółową podstawę prawną w odniesieniu do ochrony zdrowia ludności przed substancjami promieniotwórczymi w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi niż ogólna podstawa prawna wynikająca z art. 192 ust. 1 TFUE.
W istocie po pierwsze, cel realizowany przez tą dyrektywę jest zgodny z celem podstawowej normy w rozumieniu art. 30 EWEA, który dotyczy zapewnienia ochrony zdrowia ludności przed niebezpieczeństwem promieniowania jonizującego. Po drugie jeśli chodzi o treść zaskarżonej dyrektywy – to dyrektywa ta określa wartości parametryczne oraz częstotliwość i metody monitorowania substancji promieniotwórczych w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Treść dyrektywy jest zatem zgodna z treścią podstawowej normy w rozumieniu art. 30 EWEA, która to podstawowa norma, zgodnie z art. 30 EWEA akapit drugi lit. a) i b), określa w odniesieniu do promieniowania jonizującego maksymalne dopuszczalne dawki niestanowiące zagrożenia oraz maksymalne dopuszczalne poziomy narażenia na promieniowanie i skażenia.
(por. pkt 32, 33, 36, 37)
Zasada pewności prawa, która należy do zasad ogólnych prawa Unii, wymaga, aby przepisy prawne były jasne, precyzyjne i przewidywalne co do swych skutków, tak by zainteresowane podmioty były w stanie zorientować się w stanie prawnym i stosunkach prawnych wynikających z porządku prawnego Unii.
W dziedzinie ochrony zdrowia ludności, zapewnionej w rozdziale 3 tytule II traktatu EWEA, nie ma żadnej sprzeczności w powiązaniu pomiędzy dyrektywą 2013/51 określającą wymogi dotyczące ochrony zdrowia ludności w odniesieniu do substancji promieniotwórczych w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi a dyrektywą 98/83 w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W istocie po pierwsze, obie dyrektywy ustalają dokładnie te same wartości parametryczne. Po drugie, w odniesieniu do dyrektywy 98/83, która dotyczy co do zasady jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, dyrektywa 2013/51 stanowi lex specialis w odniesieniu do ochrony zdrowia ludności przed niebezpieczeństwem związanym z substancjami promieniotwórczymi w takiej wodzie. W tym względzie zasada lex specialis derogat legi generali znajduje zastosowanie, nawet jeżeli lex generalis i lex specialis zostały wydane przez tę samą instytucję. Z powyższego wynika, że w przypadku sprzeczności między systemami ustanowionymi dwiema rozpatrywanymi dyrektywami przepisy dyrektywy 2013/51 będą miały pierwszeństwo nad przepisami dyrektywy 98/83, co znajduje wyraźnie potwierdzenie w motywie 5 dyrektywy 2013/51, w związku z czym jakiekolwiek naruszenie zasady pewności prawa nie może z tego wynikać.
(por. pkt 45, 46, 49–51)
Lojalna współpraca, którą prowadzą wobec siebie instytucje w oparciu o art. 13 ust. 2 TUE, jest prowadzona w poszanowaniu granic uprawnień przyznanych w traktatach każdej instytucji. Obowiązek wynikający z art. 13 ust. 2 nie może zatem zmienić wspomnianych uprawnień.
W tym względzie ponieważ w celu przyjęcia dyrektywy 2013/51 określającej wymogi dotyczące ochrony zdrowia ludności w odniesieniu do substancji promieniotwórczych w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi, Rada oparła się na właściwej podstawie prawnej, a mianowicie art. 31 EWEA, nie można twierdzić, że naruszyła ona zasadę lojalnej współpracy. W szczególności procedura zastosowana w celu przyjęcia aktu wynika wyłącznie z wyboru dokonanego przez autorów traktatów, a nie z zasady lojalnej współpracy, podczas gdy uprawnienia, jakie wynikają dla Parlamentu i Rady z art. 30 EWEA i 31EWEA nie mogą być – w oparciu o ową zasadę – odpowiednio ograniczone lub rozszerzone w odniesieniu do ich roli w ramach procedury ustawodawczej.
(por. pkt 57–60, 62)