Sprawa C‑562/13

Centre public d’action sociale d’Ottignies-Louvain-la-Neuve

przeciwko

Moussie Abdidzie

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym

złożony przez cour du travail de Bruxelles)

„Odesłanie prejudycjalne — Karta praw podstawowych Unii Europejskiej — Artykuł 19 ust. 2 i art. 47 — Dyrektywa 2004/83/WE — Minimalne normy dotyczące warunków przyznania statusu uchodźcy lub statusu ochrony uzupełniającej — Osoba kwalifikująca się do ochrony uzupełniającej — Artykuł 15 lit. b) — Tortury lub niehumanitarne lub poniżające traktowanie lub karanie wnioskodawcy w państwie pochodzenia — Artykuł 3 — Bardziej korzystne normy — Wnioskodawca cierpiący na poważną chorobę — Brak odpowiedniego leczenia dostępnego w państwie pochodzenia — Dyrektywa 2008/115/WE — Powrót nielegalnie przebywających obywateli państwa trzeciego — Artykuł 13 — Sądowy środek odwoławczy o skutku zawieszającym — Artykuł 14 — Gwarancje w oczekiwaniu na powrót — Podstawowe warunki bytowe”

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 18 grudnia 2014 r.

Kontrole graniczne, azyl i imigracja – Polityka imigracyjna – Powrót nielegalnie przebywających obywateli państwa trzeciego – Obywatel podlegający postępowaniu w sprawie powrotu w rozumieniu dyrektywy 2008/115 – Uregulowanie krajowe nienadające skutku zawieszającego środkowi odwoławczemu wniesionemu od decyzji nakazującej obywatelowi państwa trzeciego cierpiącemu na poważną chorobę opuszczenie terytorium państwa członkowskiego – Wykonanie owej decyzji mogące narazić tego obywatela na poważne ryzyko ciężkiego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia – Niedopuszczalność – Brak zapewnienia zaspokojenia podstawowych warunków bytowych wspomnianego obywatela państwa trzeciego, w celu rzeczywistego zagwarantowania opieki zdrowotnej w nagłych wypadkach i leczenia chorób w podstawowym zakresie aż do zakończenia postępowania – Niedopuszczalność

[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 19 ust. 2, art. 47; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115, art. 5, art. 12 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1 lit. b)]

Artykuły 5 i 13 dyrektywy 2008/115 w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich w związku z art. 19 ust. 2 i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 14 ust. 1 lit. b) tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu:

—

które nie nadaje skutku zawieszającego środkowi odwoławczemu wniesionemu od decyzji nakazującej obywatelowi państwa trzeciego cierpiącemu na poważną chorobę opuszczenie terytorium państwa członkowskiego, gdy wykonanie tej decyzji może narazić tego obywatela państwa trzeciego na poważne ryzyko ciężkiego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia; oraz

—

które nie przewiduje zapewnienia, tak dalece, jak to możliwe, zaspokojenia podstawowych warunków bytowych wspomnianego obywatela państwa trzeciego, w celu zagwarantowania, by opieka zdrowotna w nagłych wypadkach i leczenie chorób w podstawowym zakresie mogły rzeczywiście być realizowane, przez okres, na jaki to państwo członkowskie jest zobowiązane wstrzymać wydalenie tegoż obywatela państwa trzeciego w następstwie skorzystania z tego środka odwoławczego.

W istocie co się tyczy w pierwszej kolejności właściwości środka odwoławczego, który powinien przysługiwać od decyzji nakazującej powrót, z art. 13 ust. 1 dyrektywy 2008/115 w związku z jej art. 12 ust. 1 wynika, że obywatel państwa trzeciego powinien otrzymać możliwość skorzystania ze skutecznego środka odwoławczego, aby zaskarżyć wydaną wobec niego decyzję nakazującą powrót. Jednakże omawiana dyrektywa nie wymaga, by środek odwoławczy przewidziany w jej art. 13 ust. 1 miał koniecznie skutek zawieszający.

Jednakże właściwości tego środka odwoławczego należy określić zgodnie z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, który stanowi potwierdzenie zasady skutecznej ochrony sądowej i według którego każdy, czyje prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w tym artykule.

W tym względzie, w bardzo wyjątkowych wypadkach, gdy wydalenie obywatela państwa trzeciego cierpiącego na poważną chorobę do państwa, w którym brak jest odpowiedniego leczenia, naruszałoby zasadę non refoulement, państwa członkowskie nie mogą zatem zgodnie z art. 5 dyrektywy 2008/115 w związku z art. 19 ust. 2 karty praw podstawowych Unii Europejskiej dokonać takiego wydalenia. Te bardzo wyjątkowe przypadki cechują się powagą i nieodwracalnym charakterem szkody wynikającej z wydalenia obywatela państwa trzeciego do państwa, w którym istnieje poważne ryzyko, że może być on poddany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. Skuteczność środka odwoławczego od decyzji nakazującej powrót, której wykonanie może narażać obywatela państwa trzeciego na poważne ryzyko ciężkiego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia, wymaga w tych okolicznościach, by temu obywatelowi państwa trzeciego przysługiwał środek odwoławczy o skutku zawieszającym, w celu zagwarantowania, by decyzja nakazująca powrót nie została wykonana, zanim właściwy organ miał możliwość zbadania zarzutu dotyczącego naruszenia art. 5 dyrektywy 2008/115 w związku z art. 19 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

Co się tyczy w drugiej kolejności, gwarancji jakie winno zaoferować państwo członkowskie w zastosowaniu art. 14 dyrektywy 2008/115, obywatelowi państwa trzeciego, cierpiącemu na poważną chorobę aż do zakończenia postępowania w sprawie środka odwoławczego od decyzji nakazującej powrót, której wykonanie może narażać obywatela państwa trzeciego na poważne ryzyko ciężkiego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia, art. 9 ust. 1 lit. b) owej dyrektywy przewiduje, że państwa członkowskie przesuwają termin wydalenia, dopóki obowiązuje zawieszenie wykonania decyzji nakazującej powrót, przyznane zgodnie z art. 13 ust. 2 tej dyrektywy. Z ogólnej systematyki omawianej dyrektywy wynika zaś, że art. 9 ust. 1 lit. b) powinien obejmować wszystkie sytuacje, w których państwo członkowskie jest zobowiązane zawiesić wykonanie decyzji nakazującej powrót w następstwie skorzystania ze środka odwoławczego od tej decyzji.

W związku z tym, w takiej sytuacji zainteresowane państwo członkowskie jest zobowiązane na podstawie art. 14 ust. 1 lit. b) wspomnianej dyrektywy zapewnić, tak dalece, jak to możliwe, zaspokojenie podstawowych warunków bytowych obywatela państwa trzeciego cierpiącego na poważną chorobę, gdy jest on pozbawiony środków umożliwiających samodzielne zaspokojenie swoich potrzeb. Zapewnienie opieki zdrowotnej w nagłych wypadkach i leczenia chorób w podstawowym zakresie, przewidziane w art. 14 ust. 1 lit. b) owej dyrektywy, mogłoby bowiem być pozbawione rzeczywistego skutku, gdyby nie towarzyszyło mu zapewnienie zaspokojenia podstawowych warunków bytowych zainteresowanego obywatela państwa trzeciego. Jednakże do państw członkowskich należy określenie formy, jaką powinno przybrać to zapewnienie zaspokojenia podstawowych warunków bytowych zainteresowanego obywatela państwa trzeciego.

(por. pkt 43–45, 48, 50, 53, 56, 57, 59–61, 63; sentencja)


Sprawa C‑562/13

Centre public d’action sociale d’Ottignies-Louvain-la-Neuve

przeciwko

Moussie Abdidzie

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym

złożony przez cour du travail de Bruxelles)

„Odesłanie prejudycjalne — Karta praw podstawowych Unii Europejskiej — Artykuł 19 ust. 2 i art. 47 — Dyrektywa 2004/83/WE — Minimalne normy dotyczące warunków przyznania statusu uchodźcy lub statusu ochrony uzupełniającej — Osoba kwalifikująca się do ochrony uzupełniającej — Artykuł 15 lit. b) — Tortury lub niehumanitarne lub poniżające traktowanie lub karanie wnioskodawcy w państwie pochodzenia — Artykuł 3 — Bardziej korzystne normy — Wnioskodawca cierpiący na poważną chorobę — Brak odpowiedniego leczenia dostępnego w państwie pochodzenia — Dyrektywa 2008/115/WE — Powrót nielegalnie przebywających obywateli państwa trzeciego — Artykuł 13 — Sądowy środek odwoławczy o skutku zawieszającym — Artykuł 14 — Gwarancje w oczekiwaniu na powrót — Podstawowe warunki bytowe”

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 18 grudnia 2014 r.

Kontrole graniczne, azyl i imigracja — Polityka imigracyjna — Powrót nielegalnie przebywających obywateli państwa trzeciego — Obywatel podlegający postępowaniu w sprawie powrotu w rozumieniu dyrektywy 2008/115 — Uregulowanie krajowe nienadające skutku zawieszającego środkowi odwoławczemu wniesionemu od decyzji nakazującej obywatelowi państwa trzeciego cierpiącemu na poważną chorobę opuszczenie terytorium państwa członkowskiego — Wykonanie owej decyzji mogące narazić tego obywatela na poważne ryzyko ciężkiego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia — Niedopuszczalność — Brak zapewnienia zaspokojenia podstawowych warunków bytowych wspomnianego obywatela państwa trzeciego, w celu rzeczywistego zagwarantowania opieki zdrowotnej w nagłych wypadkach i leczenia chorób w podstawowym zakresie aż do zakończenia postępowania — Niedopuszczalność

[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 19 ust. 2, art. 47; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115, art. 5, art. 12 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1 lit. b)]

Artykuły 5 i 13 dyrektywy 2008/115 w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich w związku z art. 19 ust. 2 i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 14 ust. 1 lit. b) tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu:

—

które nie nadaje skutku zawieszającego środkowi odwoławczemu wniesionemu od decyzji nakazującej obywatelowi państwa trzeciego cierpiącemu na poważną chorobę opuszczenie terytorium państwa członkowskiego, gdy wykonanie tej decyzji może narazić tego obywatela państwa trzeciego na poważne ryzyko ciężkiego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia; oraz

—

które nie przewiduje zapewnienia, tak dalece, jak to możliwe, zaspokojenia podstawowych warunków bytowych wspomnianego obywatela państwa trzeciego, w celu zagwarantowania, by opieka zdrowotna w nagłych wypadkach i leczenie chorób w podstawowym zakresie mogły rzeczywiście być realizowane, przez okres, na jaki to państwo członkowskie jest zobowiązane wstrzymać wydalenie tegoż obywatela państwa trzeciego w następstwie skorzystania z tego środka odwoławczego.

W istocie co się tyczy w pierwszej kolejności właściwości środka odwoławczego, który powinien przysługiwać od decyzji nakazującej powrót, z art. 13 ust. 1 dyrektywy 2008/115 w związku z jej art. 12 ust. 1 wynika, że obywatel państwa trzeciego powinien otrzymać możliwość skorzystania ze skutecznego środka odwoławczego, aby zaskarżyć wydaną wobec niego decyzję nakazującą powrót. Jednakże omawiana dyrektywa nie wymaga, by środek odwoławczy przewidziany w jej art. 13 ust. 1 miał koniecznie skutek zawieszający.

Jednakże właściwości tego środka odwoławczego należy określić zgodnie z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, który stanowi potwierdzenie zasady skutecznej ochrony sądowej i według którego każdy, czyje prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w tym artykule.

W tym względzie, w bardzo wyjątkowych wypadkach, gdy wydalenie obywatela państwa trzeciego cierpiącego na poważną chorobę do państwa, w którym brak jest odpowiedniego leczenia, naruszałoby zasadę non refoulement, państwa członkowskie nie mogą zatem zgodnie z art. 5 dyrektywy 2008/115 w związku z art. 19 ust. 2 karty praw podstawowych Unii Europejskiej dokonać takiego wydalenia. Te bardzo wyjątkowe przypadki cechują się powagą i nieodwracalnym charakterem szkody wynikającej z wydalenia obywatela państwa trzeciego do państwa, w którym istnieje poważne ryzyko, że może być on poddany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. Skuteczność środka odwoławczego od decyzji nakazującej powrót, której wykonanie może narażać obywatela państwa trzeciego na poważne ryzyko ciężkiego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia, wymaga w tych okolicznościach, by temu obywatelowi państwa trzeciego przysługiwał środek odwoławczy o skutku zawieszającym, w celu zagwarantowania, by decyzja nakazująca powrót nie została wykonana, zanim właściwy organ miał możliwość zbadania zarzutu dotyczącego naruszenia art. 5 dyrektywy 2008/115 w związku z art. 19 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

Co się tyczy w drugiej kolejności, gwarancji jakie winno zaoferować państwo członkowskie w zastosowaniu art. 14 dyrektywy 2008/115, obywatelowi państwa trzeciego, cierpiącemu na poważną chorobę aż do zakończenia postępowania w sprawie środka odwoławczego od decyzji nakazującej powrót, której wykonanie może narażać obywatela państwa trzeciego na poważne ryzyko ciężkiego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia, art. 9 ust. 1 lit. b) owej dyrektywy przewiduje, że państwa członkowskie przesuwają termin wydalenia, dopóki obowiązuje zawieszenie wykonania decyzji nakazującej powrót, przyznane zgodnie z art. 13 ust. 2 tej dyrektywy. Z ogólnej systematyki omawianej dyrektywy wynika zaś, że art. 9 ust. 1 lit. b) powinien obejmować wszystkie sytuacje, w których państwo członkowskie jest zobowiązane zawiesić wykonanie decyzji nakazującej powrót w następstwie skorzystania ze środka odwoławczego od tej decyzji.

W związku z tym, w takiej sytuacji zainteresowane państwo członkowskie jest zobowiązane na podstawie art. 14 ust. 1 lit. b) wspomnianej dyrektywy zapewnić, tak dalece, jak to możliwe, zaspokojenie podstawowych warunków bytowych obywatela państwa trzeciego cierpiącego na poważną chorobę, gdy jest on pozbawiony środków umożliwiających samodzielne zaspokojenie swoich potrzeb. Zapewnienie opieki zdrowotnej w nagłych wypadkach i leczenia chorób w podstawowym zakresie, przewidziane w art. 14 ust. 1 lit. b) owej dyrektywy, mogłoby bowiem być pozbawione rzeczywistego skutku, gdyby nie towarzyszyło mu zapewnienie zaspokojenia podstawowych warunków bytowych zainteresowanego obywatela państwa trzeciego. Jednakże do państw członkowskich należy określenie formy, jaką powinno przybrać to zapewnienie zaspokojenia podstawowych warunków bytowych zainteresowanego obywatela państwa trzeciego.

(por. pkt 43–45, 48, 50, 53, 56, 57, 59–61, 63; sentencja)