Sprawa C‑497/13

Froukje Faber

przeciwko

Autobedrijf Hazet Ochten BV

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Gerechtshof Arnhem‑Leeuwarden)

„Odesłanie prejudycjalne — Dyrektywa 1999/44/WE — Sprzedaż towarów konsumpcyjnych i związana z tym gwarancja — Status kupującego — Status konsumenta — Brak zgodności dostarczonego towaru z umową — Obowiązek powiadomienia sprzedawcy — Brak zgodności z umową, który uwidocznił się w ciągu sześciu miesięcy od dostawy towaru — Ciężar dowodu”

Streszczenie – wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 4 czerwca 2015 r.

Akty instytucji — Dyrektywy — Wykonanie przez państwa członkowskie — Konieczność zapewnienia skuteczności dyrektyw — Obowiązki sądów krajowych — Obowiązek wykładni zgodnej

(art. 288 ust. 3 TFUE; dyrektywa 1999/44 Parlamentu Europejskiego i Rady)
Zbliżanie ustawodawstw — Ochrona konsumentów — Sprzedaż towarów konsumpcyjnych i związane z tym gwarancje — Dyrektywa 1999/44 — Zakres stosowania — Obowiązek zbadania przez sąd krajowy statusu konsumenta — Kupujący, który nie powołał się na taki status — Brak wpływu

(dyrektywa 1999/44 Parlamentu Europejskiego i Rady)
Zbliżanie ustawodawstw — Ochrona konsumentów — Sprzedaż towarów konsumpcyjnych i związane z tym gwarancje — Dyrektywa 1999/44 — Brak zgodności dostarczonego towaru z umową — Brak zgodności z umową, który uwidocznił się w ciągu sześciu miesięcy od dostawy towaru — Domniemanie braku zgodności z umową istniejącego w momencie dostawy — Ciężar dowodu

(dyrektywa 1999/44 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 5 ust. 3)
Zbliżanie ustawodawstw — Ochrona konsumentów — Sprzedaż towarów konsumpcyjnych i związane z tym gwarancje — Dyrektywa 1999/44 — Przepisy krajowe nakładające na konsumenta obowiązek poinformowania sprzedawcy o braku zgodności w odpowiednim czasie — Dopuszczalność — Warunki

(dyrektywa 1999/44 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 5 ust. 2)

Zobacz tekst orzeczenia.

(por. pkt 33)
Dyrektywę 1999/44 w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji należy interpretować w ten sposób, że jeżeli sąd krajowy rozstrzygający spór dotyczący umowy, która może być objęta zakresem stosowania tej dyrektywy, dysponuje niezbędnymi ku temu informacjami na temat stanu prawnego i faktycznego lub może nimi dysponować w drodze prostego wniosku o wyjaśnienia, to jest on zobowiązany ustalić, czy kupujący może być uznany za konsumenta w rozumieniu tejże dyrektywy, nawet jeśli ten ostatni nie powołał się wyraźnie na taki status.

W istocie zasady proceduralne, które zakazywałyby zarówno sądowi pierwszej instancji, jak i sądowi apelacyjnemu, orzekającym w przedmiocie powództwa z tytułu rękojmi i gwarancji w związku z umową sprzedaży dokonania na podstawie okoliczności faktycznych i stanu prawnego, którym dysponują lub którym mogą dysponować w drodze prostego wniosku o wyjaśnienia, kwalifikacji danego stosunku umownego jako sprzedaży na rzecz konsumenta, w sytuacji gdy konsument ten nie powołał się wyraźnie na taki status, prowadziłyby do nałożenia na konsumenta obowiązku dokonania przez niego samego, pod karą utraty praw, które prawodawca Unii przyznał mu w założeniu w dyrektywie 1999/44, pełnej kwalifikacji prawnej swej sytuacji.

Wynika stąd, że takie zasady proceduralne nie byłyby zgodne z zasadną skuteczności, gdyż w ramach wnoszonych przez konsumentów powództw z tytułu rękojmi i gwarancji opartych na braku zgodności z umową czyniłyby nadmiernie utrudnionym stosowanie ochrony, jaką dyrektywa 1999/44 przyznaje tym konsumentom.

(por. pkt 44, 45, 48; pkt 1 sentencji)

Artykuł 5 ust. 3 dyrektywy 1999/44 w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji należy interpretować w ten sposób, że powinien on być uznany za przepis, który jest równoważny z krajowym przepisem posiadającym w rozumieniu wewnętrznego porządku prawnego rangę przepisu bezwzględnie wiążącego, a sąd krajowy jest zobowiązany zastosować z urzędu każdy przepis, który dokonuje jego transpozycji do prawa wewnętrznego.

W istocie rozkład ciężaru dowodów ustanowiony w tym przepisie ma, zgodnie z art. 7 tej dyrektywy, wiążący charakter zarówno dla stron, które nie mogą odstąpić od tego w umowie, jak i dla państw członkowskich, które mają czuwać nad jego przestrzeganiem. Wynika stąd, że ta zasada dotycząca ciężaru dowodu powinna znaleźć zastosowanie, nawet jeśli nie została wyraźnie podniesiona przez konsumenta, który może się na nią powołać.

Ponadto art. 5 ust. 3 dyrektywy 1999/44 należy interpretować w ten sposób, że zasada, zgodnie z którą przyjmuje się, że brak zgodności istniał w chwili dostawy towaru:

—

znajduje zastosowanie, jeżeli konsument przedstawi dowód, że sprzedany towar nie jest zgodny z umową, a ten brak zgodności ujawnił się, to znaczy stał się fizycznie widoczny, w ciągu sześciu miesięcy od dnia dostawy towaru. Konsument nie jest zobowiązany do przedstawienia dowodu w zakresie przyczyny takiego braku zgodności ani do wykazania, że za jego powstanie odpowiada sprzedawca;

—	nie znajduje zastosowania, wyłącznie jeżeli sprzedawca udowodni w sposób wymagany prawem, że przyczyna lub źródło tego braku zgodności wiąże się ze zdarzeniem, które miało miejsce po dostawie towaru.

(por. pkt 55, 57, 75; pkt 2, 4 sentencji)

Artykuł 5 ust. 2 dyrektywy 1999/44 w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się on obowiązywaniu przepisu krajowego, który przewiduje, iż konsument w celu skorzystania z praw przyznanych mu tą dyrektywą powinien zawiadomić sprzedawcę w odpowiednim czasie o braku zgodności z umową, pod warunkiem że konsumentowi dla dokonania tego zawiadomienia przysługuje termin nie krótszy niż dwa miesiące od dnia, w którym stwierdził on taki brak zgodności, wymagane zawiadomienie dotyczy wyłącznie istnienia takiego braku zgodności i nie podlega ono regułom dowodowym, które czyniłyby niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym korzystanie przez tego konsumenta z przyznanych mu praw.

(por. pkt 65; pkt 3 sentencji)