Sprawa C‑266/13
L. Kik
przeciwko
Staatssecretaris van Financiën
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
złożony przez Hoge Raad der Nederlanden)
„Odesłanie prejudycjalne — Zabezpieczenie społeczne — Rozporządzenie (EWG) nr 1408/71 — Umowa w sprawie swobodnego przepływu osób między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony a Konfederacją Szwajcarską z drugiej strony — Obywatel państwa członkowskiego, w którym zamieszkuje, pracujący w charakterze pracownika najemnego na pokładzie statku platformy do układania rurociągów pływającego pod banderą państwa trzeciego — Pracownik zatrudniony początkowo przez przedsiębiorstwo mające siedzibę w Niderlandach, a następnie przez przedsiębiorstwo z siedzibą w Szwajcarii — Praca świadczona początkowo nad częścią szelfu kontynentalnego przypadającą na państwo trzecie, a następnie na wodach międzynarodowych i nad szelfem kontynentalnym przypadającym na pewne państwa członkowskie — Podmiotowy zakres zastosowania tego rozporządzenia — Ustalenie ustawodawstwa mającego zastosowanie”
Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 19 marca 2015 r.
Zabezpieczenie społeczne – Pracownicy migrujący – Uregulowania Unii – Podmiotowy zakres stosowania – Pracownik mający miejsce zamieszkania w jednym państwie członkowskim, będący pracownikiem najemnym przedsiębiorstwa mającego siedzibę na terytorium Konfederacji Szwajcarskiej, państwa trzeciego, które dla celów rozporządzenia nr 1408/71 jest traktowane jak państwo członkowskie, świadczący pracę na pokładzie statku pływającego pod banderą państwa trzeciego i nawigującego w różnych obszarach świata – Wystarczająco ścisły związek między pracą a terytorium Unii – Włączenie
(rozporządzenie Rady nr 1408/71)
Zabezpieczenie społeczne – Pracownicy migrujący – Właściwe ustawodawstwo – Pracownik mający miejsce zamieszkania w jednym państwie członkowskim, będący pracownikiem najemnym przedsiębiorstwa mającego siedzibę na terytorium Konfederacji Szwajcarskiej, państwa trzeciego, które dla celów rozporządzenia nr 1408/71 jest traktowane jak państwo członkowskie, świadczący pracę na pokładzie statku pływającego pod banderą państwa trzeciego i nawigującego w różnych obszarach świata – Stosowanie ustawodawstwa państwa siedziby pracodawcy, w oparciu o kryterium powiązania – Granice – Stosowanie tego ustawodawstwa pociągające za sobą objęcie systemem ubezpieczenia dobrowolnego lub brak objęcia systemem zabezpieczenia społecznego – Poddanie tego pracownika ustawodawstwu państwa członkowskiego miejsca zamieszkania
[rozporządzenie Rady nr 1408/71, art. 14 ust. 2 lit. a)]
Rozporządzenie nr 1408/71 w wersji zmienionej i uaktualnionej rozporządzeniem nr 118/97 ze zmianami wprowadzonymi rozporządzeniem nr 307/1999, należy interpretować w ten sposób, że pracownik najemny, który jest obywatelem państwa członkowskiego, w którym zamieszkuje i w którym jego dochody podlegają opodatkowaniu, który pracuje na pokładzie statku platformy do układania rurociągów pływającego pod banderą państwa trzeciego i nawigującego w różnych obszarach świata, w szczególności na wysokości części szelfu kontynentalnego przypadającego na pewne państwa członkowskie, poprzednio zatrudniony przez przedsiębiorstwo mające siedzibę w państwie członkowskim jego miejsca zamieszkania, który zmienia pracodawcę i obecnie jest zatrudniony przez przedsiębiorstwo z siedzibą w Konfederacji Szwajcarskiej, państwie trzecim, które dla celów rozporządzenia nr 1408/71 jest traktowane jak państwo członkowskie, w dalszym ciągu zamieszkując w tym samym państwie członkowskim i pływając na tym samym statku, jest objęty podmiotowym zakresem zastosowania owego rozporządzenia.
Sama okoliczność, że pracownik świadczy pracę poza terytorium Unii, nie wystarczy bowiem, by przepisy prawa Unii dotyczące swobodnego przepływu pracowników zostały pozbawione zastosowania, pod warunkiem że stosunek pracy zachowuje wystarczająco ścisły związek z tym terytorium.
W kwestii tej należy zauważyć, że taki wystarczająco ścisły związek pomiędzy stosunkiem pracy a terytorium Unii wynika w szczególności z okoliczności, iż obywatel Unii, rezydent jednego państwa członkowskiego, został zaangażowany przez przedsiębiorstwo mające siedzibę w innym państwie członkowskim, na którego rachunek wykonuje swoją działalność zawodową.
(por. pkt 42, 43, 45; pkt 1 sentencji)
Przepisy regulujące ustalenie właściwego ustawodawstwa krajowego zawarte w tytule II rozporządzenia nr 1408/71, w wersji zmienionej i uaktualnionej rozporządzeniem nr 118/97, ze zmianami wprowadzonymi rozporządzeniem nr 307/1999, należy interpretować w ten sposób, że obywatel państwa członkowskiego albo Konfederacji Szwajcarskiej, państwa, które dla celów rozporządzenia nr 1408/71 jest traktowane jak państwo członkowskie, osoba wykonująca pracę najemną na pokładzie statku pływającego pod banderą państwa trzeciego i poza terytorium Unii, włącznie z obszarem nad szelfem kontynentalnym państwa członkowskiego, lecz zatrudniona przez przedsiębiorstwo z siedzibą na terytorium Konfederacji Szwajcarskiej, podlega ustawodawstwu państwa siedziby swojego pracodawcy.
W istocie właściwe ustawodawstwo wynika z przepisów tytułu II tego rozporządzenia, przy uwzględnieniu łączników wiążących konkretną sytuację z ustawodawstwem państw członkowskich. Gdy pracownik nie zamieszkuje na terytorium jednego z państw członkowskich, na którego terytorium wykonuje swoją działalność zawodową, zwykle zastosowanie znajduje prawo siedziby albo miejsca zamieszkania pracodawcy. Stwierdzenie to znajduje oparcie w art. 14 ust. 2 lit. a) zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1408/71 – stanowiącym w ramach systemu tego rozporządzenia przepis ustanawiający zasadę wyjściową dla osób wykonujących pracę zasadniczo w podróży, odbywającą się w takich warunkach, że jej wykonywanie nie może zostać powiązane szczególnie z jednym miejscem – zgodnie z którym do osób tych stosuje się ustawodawstwo państwa członkowskiego siedziby pracodawcy. Nawet jeśli przepis ten zawiera – jak wynika z jego tytułu – przepisy znajdujące zastosowanie do osób innych aniżeli marynarze, sytuacja pracownika wykonującego pracę najemną poza terytorium Unii na pokładzie statku pływającego pod banderą państwa trzeciego, jest porównywalna z sytuacją osób, których przepis ten bezpośrednio dotyczy, ponieważ ani państwo bandery, ani miejsce świadczenia pracy nie wykazują związku z ustawodawstwem państwa członkowskiego.
Jednakże w sytuacji gdy zastosowanie tego ustawodawstwa zgodnie z rozporządzeniem powodowałoby objęcie systemem ubezpieczenia dobrowolnego bądź nie powodowałoby objęcia żadnym systemem zabezpieczenia społecznego, obywatel ten podlegałby wyłącznie ustawodawstwu państwa członkowskiego miejsca swojego zamieszkania.
(por. pkt 57–60, 64; pkt 2 sentencji)
Sprawa C‑266/13
L. Kik
przeciwko
Staatssecretaris van Financiën
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
złożony przez Hoge Raad der Nederlanden)
„Odesłanie prejudycjalne — Zabezpieczenie społeczne — Rozporządzenie (EWG) nr 1408/71 — Umowa w sprawie swobodnego przepływu osób między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony a Konfederacją Szwajcarską z drugiej strony — Obywatel państwa członkowskiego, w którym zamieszkuje, pracujący w charakterze pracownika najemnego na pokładzie statku platformy do układania rurociągów pływającego pod banderą państwa trzeciego — Pracownik zatrudniony początkowo przez przedsiębiorstwo mające siedzibę w Niderlandach, a następnie przez przedsiębiorstwo z siedzibą w Szwajcarii — Praca świadczona początkowo nad częścią szelfu kontynentalnego przypadającą na państwo trzecie, a następnie na wodach międzynarodowych i nad szelfem kontynentalnym przypadającym na pewne państwa członkowskie — Podmiotowy zakres zastosowania tego rozporządzenia — Ustalenie ustawodawstwa mającego zastosowanie”
Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 19 marca 2015 r.
Zabezpieczenie społeczne — Pracownicy migrujący — Uregulowania Unii — Podmiotowy zakres stosowania — Pracownik mający miejsce zamieszkania w jednym państwie członkowskim, będący pracownikiem najemnym przedsiębiorstwa mającego siedzibę na terytorium Konfederacji Szwajcarskiej, państwa trzeciego, które dla celów rozporządzenia nr 1408/71 jest traktowane jak państwo członkowskie, świadczący pracę na pokładzie statku pływającego pod banderą państwa trzeciego i nawigującego w różnych obszarach świata — Wystarczająco ścisły związek między pracą a terytorium Unii — Włączenie
(rozporządzenie Rady nr 1408/71)
Zabezpieczenie społeczne — Pracownicy migrujący — Właściwe ustawodawstwo — Pracownik mający miejsce zamieszkania w jednym państwie członkowskim, będący pracownikiem najemnym przedsiębiorstwa mającego siedzibę na terytorium Konfederacji Szwajcarskiej, państwa trzeciego, które dla celów rozporządzenia nr 1408/71 jest traktowane jak państwo członkowskie, świadczący pracę na pokładzie statku pływającego pod banderą państwa trzeciego i nawigującego w różnych obszarach świata — Stosowanie ustawodawstwa państwa siedziby pracodawcy, w oparciu o kryterium powiązania — Granice — Stosowanie tego ustawodawstwa pociągające za sobą objęcie systemem ubezpieczenia dobrowolnego lub brak objęcia systemem zabezpieczenia społecznego — Poddanie tego pracownika ustawodawstwu państwa członkowskiego miejsca zamieszkania
[rozporządzenie Rady nr 1408/71, art. 14 ust. 2 lit. a)]
Rozporządzenie nr 1408/71 w wersji zmienionej i uaktualnionej rozporządzeniem nr 118/97 ze zmianami wprowadzonymi rozporządzeniem nr 307/1999, należy interpretować w ten sposób, że pracownik najemny, który jest obywatelem państwa członkowskiego, w którym zamieszkuje i w którym jego dochody podlegają opodatkowaniu, który pracuje na pokładzie statku platformy do układania rurociągów pływającego pod banderą państwa trzeciego i nawigującego w różnych obszarach świata, w szczególności na wysokości części szelfu kontynentalnego przypadającego na pewne państwa członkowskie, poprzednio zatrudniony przez przedsiębiorstwo mające siedzibę w państwie członkowskim jego miejsca zamieszkania, który zmienia pracodawcę i obecnie jest zatrudniony przez przedsiębiorstwo z siedzibą w Konfederacji Szwajcarskiej, państwie trzecim, które dla celów rozporządzenia nr 1408/71 jest traktowane jak państwo członkowskie, w dalszym ciągu zamieszkując w tym samym państwie członkowskim i pływając na tym samym statku, jest objęty podmiotowym zakresem zastosowania owego rozporządzenia.
Sama okoliczność, że pracownik świadczy pracę poza terytorium Unii, nie wystarczy bowiem, by przepisy prawa Unii dotyczące swobodnego przepływu pracowników zostały pozbawione zastosowania, pod warunkiem że stosunek pracy zachowuje wystarczająco ścisły związek z tym terytorium.
W kwestii tej należy zauważyć, że taki wystarczająco ścisły związek pomiędzy stosunkiem pracy a terytorium Unii wynika w szczególności z okoliczności, iż obywatel Unii, rezydent jednego państwa członkowskiego, został zaangażowany przez przedsiębiorstwo mające siedzibę w innym państwie członkowskim, na którego rachunek wykonuje swoją działalność zawodową.
(por. pkt 42, 43, 45; pkt 1 sentencji)
Przepisy regulujące ustalenie właściwego ustawodawstwa krajowego zawarte w tytule II rozporządzenia nr 1408/71, w wersji zmienionej i uaktualnionej rozporządzeniem nr 118/97, ze zmianami wprowadzonymi rozporządzeniem nr 307/1999, należy interpretować w ten sposób, że obywatel państwa członkowskiego albo Konfederacji Szwajcarskiej, państwa, które dla celów rozporządzenia nr 1408/71 jest traktowane jak państwo członkowskie, osoba wykonująca pracę najemną na pokładzie statku pływającego pod banderą państwa trzeciego i poza terytorium Unii, włącznie z obszarem nad szelfem kontynentalnym państwa członkowskiego, lecz zatrudniona przez przedsiębiorstwo z siedzibą na terytorium Konfederacji Szwajcarskiej, podlega ustawodawstwu państwa siedziby swojego pracodawcy.
W istocie właściwe ustawodawstwo wynika z przepisów tytułu II tego rozporządzenia, przy uwzględnieniu łączników wiążących konkretną sytuację z ustawodawstwem państw członkowskich. Gdy pracownik nie zamieszkuje na terytorium jednego z państw członkowskich, na którego terytorium wykonuje swoją działalność zawodową, zwykle zastosowanie znajduje prawo siedziby albo miejsca zamieszkania pracodawcy. Stwierdzenie to znajduje oparcie w art. 14 ust. 2 lit. a) zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1408/71 – stanowiącym w ramach systemu tego rozporządzenia przepis ustanawiający zasadę wyjściową dla osób wykonujących pracę zasadniczo w podróży, odbywającą się w takich warunkach, że jej wykonywanie nie może zostać powiązane szczególnie z jednym miejscem – zgodnie z którym do osób tych stosuje się ustawodawstwo państwa członkowskiego siedziby pracodawcy. Nawet jeśli przepis ten zawiera – jak wynika z jego tytułu – przepisy znajdujące zastosowanie do osób innych aniżeli marynarze, sytuacja pracownika wykonującego pracę najemną poza terytorium Unii na pokładzie statku pływającego pod banderą państwa trzeciego, jest porównywalna z sytuacją osób, których przepis ten bezpośrednio dotyczy, ponieważ ani państwo bandery, ani miejsce świadczenia pracy nie wykazują związku z ustawodawstwem państwa członkowskiego.
Jednakże w sytuacji gdy zastosowanie tego ustawodawstwa zgodnie z rozporządzeniem powodowałoby objęcie systemem ubezpieczenia dobrowolnego bądź nie powodowałoby objęcia żadnym systemem zabezpieczenia społecznego, obywatel ten podlegałby wyłącznie ustawodawstwu państwa członkowskiego miejsca swojego zamieszkania.
(por. pkt 57–60, 64; pkt 2 sentencji)