Sprawy połączone od C‑184/13 do C‑187/13, C‑194/13, C‑195/13 i C‑208/13

API – Anonima Petroli Italiana SpA i in.

przeciwko

Ministero delle Infrastrutture e dei Trasporti i in.

(wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez Tribunale amministrativo regionale per il Lazio)

„Odesłanie prejudycjalne — Transport drogowy — Wysokość minimalnych kosztów prowadzenia działalności określana przez organ reprezentujący zainteresowane podmioty — Związek przedsiębiorstw — Ograniczenie konkurencji — Cel leżący w interesie ogólnym — Bezpieczeństwo drogowe — Proporcjonalność”

Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 4 września 2014 r.

1. Konkurencja – Normy Unii – Zobowiązania państw członkowskich – Zakaz przyjmowania oraz utrzymywania w mocy przepisów mogących pozbawiać skuteczności te normy

   (art. 4 ust. 3 TUE; art. 101 TFUE)

2. Konkurencja – Normy Unii – Zobowiązania państw członkowskich – Uregulowanie krajowe zobowiązujące przewoźników zajmujących się zarobkowym przewozem rzeczy, do przestrzegania stawek, które nie mogą być niższe od minimalnych kosztów prowadzenia działalności – Ustalanie stawek przez organ składający się głównie z przedstawicieli zainteresowanych podmiotów gospodarczych – Niedopuszczalność

   (art. 4 ust. 3 TUE; art. 101 TFUE)

3. Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Decyzje związków przedsiębiorstw – Pojęcie związku przedsiębiorstw – Reprezentatywny komitet podmiotów gospodarczych prowadzących działalność na rynku drogowego przewozu rzeczy, na którym spoczywa ustalanie stawek minimalnych – Brak precyzyjnych kryteriów interesu publicznego, kontroli i uprawnienia do podejmowania decyzji przez państwo – Włączenie

   (art. 101 ust. 1 TFUE)

4. Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Wpływ na handel między państwami członkowskimi – Kryteria – Kartel rozciągający się na całe terytorium danego państwa członkowskiego

   (art. 101 ust. 1 TFUE)

5. Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Naruszenie konkurencji – Uregulowanie krajowe zobowiązujące przewoźników zajmujących się zarobkowym drogowym przewozem rzeczy, do przestrzegania stawek, które nie mogą być niższe od minimalnych kosztów prowadzenia działalności – Ustalanie stawek przez organ składający się głównie z przedstawicieli zainteresowanych podmiotów gospodarczych – Względy uzasadniające – Brak

   (art. 4 ust. 3 TUE; art. 101 ust. 1 TFUE)

1.  Zobacz tekst orzeczenia.

   (por. pkt 28, 29)

2.  Artykuł 101 TFUE w związku z art. 4 ust. 3 TUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, zgodnie z którymi cena usługi zarobkowego drogowego przewozu rzeczy nie może być niższa od minimalnych kosztów prowadzenia działalności, które są ustalane przez organ składający się głównie z przedstawicieli zainteresowanych podmiotów gospodarczych.

   W istocie naruszenie art. 101 TFUE lub 102 TFUE w związku z art. 4 ust. 3 TUE ma miejsce wówczas, gdy państwo członkowskie czy to narzuca lub popiera zawieranie porozumień sprzecznych z art. 101 TFUE lub wzmacnia skutki tych porozumień, czy to pozbawia swoje własne regulacje charakteru państwowego, przenosząc odpowiedzialność za podejmowanie decyzji ingerujących w sferę interesów ekonomicznych na podmioty prywatne.

   W tych okolicznościach z jednej strony ustalenie przez ten organ minimalnych kosztów prowadzenia działalności, które są wiążące na podstawie przepisów krajowych, w wyniku czego przedsiębiorstwa nie mogą ustalać stawek niższych od tych kosztów, jest równoznaczne z horyzontalnym ustalaniem minimalnych stawek narzuconych. Z drugiej strony, skutkiem kartelu rozciągającego się na całe terytorium państwa członkowskiego jest, z samej jego istoty, umacnianie podziałów rynków na poziomie krajowym, a tym samym utrudnianie wzajemnej penetracji gospodarczej, której ma służyć traktat FUE.

   (por. pkt 28, 29, 43, 44, 58; sentencja)

3.  Komitet składający się przede wszystkim z przedstawicieli zawodowych stowarzyszeń przewoźników i podmiotów zamawiających, należy uznać za związek przedsiębiorstw w rozumieniu art. 101 TUE, gdy większością głosów jego członków przyjmuje on decyzje ustalające minimalne stawki mające zastosowanie do drogowego przewozu rzeczy, ponieważ uregulowanie krajowe tworzące ten komitet i nadające jego decyzjom obowiązkowy charakter nie przewiduje ani kryteriów interesu publicznego określonych w sposób dostatecznie precyzyjny, by zapewnić, że wspomniani przedstawiciele będą działali rzeczywiście z poszanowaniem ogólnego interesu publicznego, do którego osiągnięcia zmierza wspomniane uregulowanie, ani skutecznej kontroli i uprawnień decyzyjnych sprawowanych w sposób ostateczny przez państwo z drugiej strony.

   Jest tak tym bardziej w sytuacji, gdy dane przepisy krajowe pozostawiają członkom tego komitetu bardzo duży zakres uznania i autonomii przy określaniu minimalnych kosztów prowadzenia działalności w interesie organizacji zawodowych, które ich wyznaczyły i gdy nie zawierają one ani reguł proceduralnych, ani postanowień materialnych pozwalających na zapewnienie, że przy określaniu minimalnych kosztów prowadzenia działalności wspomniany komitet zachowuje się jak działająca w interesie ogólnym wydzielona część władzy publicznej.

   (por. pkt 32, 33, 37, 38, 41)

4.  Zobacz tekst orzeczenia.

   (por. pkt 42–45)

5.  Zobacz tekst orzeczenia.

   (por. pkt 46–57)