Sprawa C‑595/12

Loredana Napoli

przeciwko

Ministero della Giustizia – Dipartimento dell’Amministrazione penitenziaria

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunale amministrativo regionale per il Lazio)

„Odesłanie prejudycjalne — Polityka społeczna — Dyrektywa 2006/54/WE — Równość traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie zatrudnienia i pracy — Szkolenie służące uzyskaniu statusu urzędnika — Wykluczenie z powodu przedłużającej się nieobecności — Nieobecność spowodowana urlopem macierzyńskim”

Streszczenie – wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 6 marca 2014 r.

1. Polityka społeczna – Pracownicy płci męskiej i pracownicy płci żeńskiej – Dostęp do zatrudnienia i warunki pracy – Równość traktowania – Szkolenie zawodowe stanowiące integralną część zatrudnienia i będące obowiązkową przesłanką ubiegania się o definitywne mianowanie na stanowisko urzędnicze oraz korzystania z poprawy warunków zatrudnienia – Przepisy krajowe wykluczające kobietę przebywającą na urlopie macierzyńskim z takiego szkolenia jednocześnie gwarantujące jej prawo udziału w kolejnym szkoleniu, które zostanie zorganizowane, ale którego data jest niepewna – Niedopuszczalność

   (dyrektywa 2006/54 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 15)

2. Polityka społeczna – Pracownicy płci męskiej i pracownicy płci żeńskiej – Dostęp do zatrudnienia i warunki pracy – Równość traktowania – Artykuł 14 ust. 2 dyrektywy 2006/54 – Zakres stosowania – Przepisy krajowe niezastrzegające danej aktywności wyłącznie dla pracowników płci męskiej, lecz opóźniające dostęp do niej pracownicom nieuczestniczącym w szkoleniu zawodowym z powodu urlopu macierzyńskiego – Wyłączenie

   (dyrektywa 2006/54 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 14 ust. 2)

3. Polityka społeczna – Pracownicy płci męskiej i pracownicy płci żeńskiej – Dostęp do zatrudnienia i warunki pracy – Równość traktowania – Dyrektywa 2006/54 – Artykuł 14 ust. 1 lit. c) i art. 15 – Bezpośrednia skuteczność – Obowiązki i uprawnienia sądu krajowego – Niestosowanie odmiennych przepisów krajowych

   [dyrektywa 2006/54 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 14 ust. 1 lit. c), art. 15]

1.  Artykuł 15 dyrektywy 2006/54 w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które wyklucza z powodów związanych z interesem publicznym kobietę przebywającą na urlopie macierzyńskim ze szkolenia zawodowego, stanowiącego nieodłączną część jej zatrudnienia i obowiązkową przesłankę ubiegania się o definitywne mianowanie na stanowisko urzędnicze oraz korzystania z poprawy warunków jej zatrudnienia, jednocześnie gwarantując jej prawo udziału w kolejnym szkoleniu, które zostanie zorganizowane, ale którego data jest niepewna.

   W istocie wykluczenie z pierwszego szkolenia i wynikający z tego zakaz wzięcia udziału w egzaminie kończącym to szkolenie skutkuje utratą przez kobietę szansy na skorzystanie, w taki sam sposób jak jej koledzy, z poprawy warunków pracy i w związku z tym należy uznać je za stanowiące nieprzychylne traktowanie w rozumieniu art. 15 dyrektywy 2006/54.

   Nawet jeśli organy krajowe dysponują, stosownie do okoliczności, pewnym zakresem uprawnień dyskrecjonalnych, gdy przyjmują środki uznane przez siebie za niezbędne dla zagwarantowania bezpieczeństwa publicznego państwa członkowskiego, to są one jednakowoż zobowiązane, gdy ustanawiają środki wprowadzające odstępstwo od prawa podstawowego – takiego jak równość traktowania kobiet i mężczyzn, której wprowadzenie w życie ma zagwarantować dyrektywa 2006/54 – do poszanowania zasady proporcjonalności, należącej do ogólnych zasad prawa Unii.

   Tymczasem należy stwierdzić, że wspomniane ustawodawstwo krajowe, przewidujące automatyczne wykluczenie ze szkolenia i potencjalnie uniemożliwiające podejście do organizowanego następnie egzaminu bez wzięcia pod uwagę w szczególności ani stadium tego szkolenia, podczas którego doszło do nieobecności z powodu urlopu macierzyńskiego, ani już uzyskanego wykształcenia, które ogranicza się do przyznania kobiecie, która znalazła się na takim urlopie, prawa do udziału w szkoleniu organizowanym w dacie późniejszej, która nie jest pewna, nie wydaje się zgodne z zasadą proporcjonalności.

   (por. pkt 33, 35, 36, 39; pkt 1 sentencji)

2.  Artykuł 14 ust. 2 dyrektywy 2006/54 w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy nie znajduje zastosowania do uregulowania krajowego, które nie zastrzega danej aktywności wyłącznie dla pracowników płci męskiej, lecz które opóźnia dostęp do niej pracownicom, które nie mogły skorzystać z pełnego szkolenia z powodu obowiązkowego urlopu macierzyńskiego.

   (por. pkt 43; pkt 2 sentencji)

3.  Postanowienia art. 14 ust. 1 lit. c), zawierającego przepisy wprowadzające w życie zasadę równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy, oraz art. 15, dotyczący powrotu z urlopu macierzyńskiego, dyrektywy 2006/54 w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy są wystarczająco jasne, precyzyjne i bezwarunkowe, aby mogły być bezpośrednio skuteczne.

   W związku z tym postanowienia te mogą zostać powołane przez obywatela wobec odnośnego państwa członkowskiego i zastosowane przez sąd krajowy w celu wykluczenia zastosowania wszelkich przepisów prawa krajowego niezgodnych z tymi artykułami.

   (por. pkt 50, 51; pkt 3 sentencji)