Sprawa C‑279/12

Fish Legal

i

Emily Shirley

przeciwko

Information Commissioner

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Upper Tribunal (Administrative Appeals Chamber)]

„Odesłanie prejudycjalne — Konwencja z Aarhus — Dyrektywa 2003/4/WE — Publiczny dostęp do informacji o środowisku — Zakres stosowania — Pojęcie „organu władzy publicznej” — Przedsiębiorstwa kanalizacyjne i wodociągowe — Prywatyzacja sektora gospodarki wodnej w Anglii i Walii”

Streszczenie – Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 19 grudnia 2013 r.

1. Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Granice – Pytania pozbawione w sposób oczywisty znaczenia dla sprawy, pytania hipotetyczne zadane w kontekście wykluczającym użyteczną odpowiedź i pytania pozbawione związku z przedmiotem sporu przed sądem krajowym – Zakres – Pytanie odpowiadające obiektywnym potrzebom rozstrzygnięcia sporu – Wyłączenie

   (art. 267 TFUE)

2. Środowisko naturalne – Swoboda dostępu do informacji – Dyrektywa 2003/4 – Wykładnia – Uwzględnienie brzmienia i celów konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (konwencja z Aarhus)

   (konwencja z Aarhus; dyrektywa 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady, motyw 5)

3. Umowy międzynarodowe – Umowy zawarte przez Wspólnotę – Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (konwencja z Aarhus) – Wytyczne na temat stosowania tej konwencji – Moc wiążąca – Brak

   (konwencja z Aarhus; decyzja Rady 2005/370)

4. Środowisko naturalne – Swoboda dostępu do informacji – Dyrektywa 2003/4 – Władza publiczna – Pojęcie – Rząd lub jakakolwiek administracja publiczna – Kryteria oceny

   [dyrektywa 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 pkt 2 lit. a)]

5. Środowisko naturalne – Swoboda dostępu do informacji – Dyrektywa 2003/4 – Władza publiczna – Pojęcie – Osoba pełniąca zgodnie z prawem krajowym funkcje administracji publicznej – Kryteria oceny

   [dyrektywa 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 pkt 2 lit. b)]

6. Środowisko naturalne – Swoboda dostępu do informacji – Dyrektywa 2003/4 – Władza publiczna – Pojęcie – Osoba świadcząca publiczne usługi związane ze środowiskiem podlegająca władzy publicznej – Kryteria oceny – Objęcie szczególnym reżimem regulacyjnym – Brak wpływu

   [dyrektywa 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 pkt 2 lit. a), b), c)]

7. Środowisko naturalne – Swoboda dostępu do informacji – Dyrektywa 2003/4 – Władza publiczna – Pojęcie – Osoba pełniąca zgodnie z prawem krajowym funkcje administracji publicznej – Zakres dotyczący posiadanych informacji dotyczących środowiska

   [konwencja z Aarhus, art. 4 ust. 1; dyrektywa 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 2 lit. a), b), c), art. 3 ust. 1, art. 4]

8. Środowisko naturalne – Swoboda dostępu do informacji – Dyrektywa 2003/4 – Władza publiczna – Pojęcie – Osoba świadcząca publiczne usługi związane ze środowiskiem podlegająca władzy publicznej – Zakres dotyczący posiadanych informacji dotyczących środowiska

   [dyrektywa 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 pkt 2 lit. a), b), c)]

1.  Zobacz tekst orzeczenia.

   (por. pkt 30, 32–34)

2.  W celu dokonania wykładni dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę 90/313, należy uwzględnić brzmienie i cele konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, której wdrożenie do prawa Unii jest zadaniem tej dyrektywy.

   W istocie podpisując konwencję z Aarhus, Unia Europejska zobowiązała się zapewnić, by w zakresie stosowania prawa Unii informacje o środowisku, które znajdują się w posiadaniu organów władzy publicznej lub które są dla tych organów przeznaczone, były co do zasady dostępne.

   Jak potwierdza to treść motywu 5 dyrektywy 2003/4, przyjmując ją prawodawca Unii miał na celu zapewnienie zgodności prawa Unii z tą konwencją w perspektywie jej podpisania przez Wspólnotę, wprowadzając ogólny system zmierzający do zagwarantowania, by każda osoba fizyczna lub prawna państwa członkowskiego Unii miała dostęp do informacji o środowisku, które znajdują się w posiadaniu organów władzy publicznej lub które są dla tych organów przeznaczone, bez konieczności wykazywania przez tę osobę interesu.

   (por. pkt 35–37)

3.  Zobacz tekst orzeczenia.

   (por. pkt 38)

4.  Stanowią władze publiczne w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a) dyrektywa 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę 90/313, podmioty, które z punktu widzenia strukturalnego są organami władzy administracyjnej, czyli stanowią sytuującą się na dowolnym ich szczeblu część składową administracji publicznej lub władzy wykonawczej państwa. Ta pierwsza kategoria obejmuje wszystkie podmioty prawa publicznego, które zostały ustanowione przez dane państwo i w odniesieniu do których tylko to państwo może podjąć decyzję o rozwiązaniu.

   (por. pkt 51)

5.  Aby ustalić, czy można zakwalifikować podmioty takie jak spółki wodne jako osoby prawne sprawujące na mocy prawa krajowego publiczne funkcje administracyjne w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę 90/313, należy sprawdzić, czy na podstawie mających do nich zastosowanie przepisów prawa krajowego przyznano im uprawnienia wychodzące poza zakres norm mających zastosowanie w stosunkach między podmiotami prawa prywatnego.

   (por. pkt 56; pkt 1 sentencji)

6.  Przedsiębiorstwa takie jak spółki wodne, które świadczą publiczne usługi dotyczące środowiska, podlegają organowi lub osobie, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a) lub b) dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę 90/313, efektem czego należy je uznać na podstawie art. 2 ust. 2 lit. c) tej dyrektywy za organy władzy publicznej, jeżeli przedsiębiorstwa te nie określają naprawdę niezależnie sposobu, w jaki świadczą te usługi, gdyż organ władzy publicznej objęty zakresem stosowania art. 2 ust. 2 lit. a) lub b) tej dyrektywy ma możliwość wywierania decydującego wpływu na działania tych przedsiębiorstw w dziedzinie ochrony środowiska.

   Sam fakt, że dany podmiot jest prowadzącą komercyjną działalność spółką objętą w ramach danego sektora szczególnym reżimem regulacyjnym, nie może wykluczać stosunku podległości w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2003/4, jeśli może wynikać z danego reżimu, że podmiot ten w rzeczywistości nie jest niezależny od państwa, nawet jeśli nie jest ono w stanie, wskutek sprywatyzowania danego sektora, wpływać na to, w jaki sposób sprawuje on bieżący zarząd.

   (por. pkt 68, 70, 71, 73; pkt 2 sentencji)

7.  Artykuł 2 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę 90/313, należy interpretować w ten sposób, iż osoba objęta zakresem stosowania tego przepisu jest organem władzy publicznej w zakresie wszystkich posiadanych przez nią informacji o środowisku.

   Jak bowiem wynika z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2003/4 – jej mającego istotne znaczenie przepisu, który w istocie odpowiada art. 4 ust. 1 konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska – jeśli dany podmiot został uznany za organ władzy publicznej w rozumieniu jednej z kategorii określonych w art. 2 ust. 2 tej dyrektywy, jest on zobowiązany udostępnić wszelkie należące do jednej ze wskazanych w art. 2 ust. 1 tej dyrektywy kategorii informacje o środowisku, które znajdują się w jego posiadaniu lub które są dla niego przeznaczone, każdemu wnioskodawcy na jego wniosek, chyba że wniosek ten jest objęty jednym z przewidzianych w art. 4 tej samej dyrektywy odstępstw.

   (por. pkt 78, 83; pkt 3 sentencji)

8.  Prowadzące komercyjną działalność spółki, które mogą stanowić organ władzy publicznej na podstawie art. 2 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę 90/313, tylko wówczas, gdy przy świadczeniu usług publicznych w dziedzinie ochrony środowiska podlegają organowi lub osobie, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a) lub b) tej dyrektywy, nie mają obowiązku dostarczania informacji o środowisku, jeśli jest oczywiste, że informacje te pozostają bez związku ze świadczeniem takich usług.

   W przypadku wątpliwości w tym zakresie informacje te należy przekazać.

   (por. pkt 82, 83; pkt 3 sentencji)

Sprawa C‑279/12

Fish Legal

i

Emily Shirley

przeciwko

Information Commissioner

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Upper Tribunal (Administrative Appeals Chamber)]

„Odesłanie prejudycjalne — Konwencja z Aarhus — Dyrektywa 2003/4/WE — Publiczny dostęp do informacji o środowisku — Zakres stosowania — Pojęcie „organu władzy publicznej” — Przedsiębiorstwa kanalizacyjne i wodociągowe — Prywatyzacja sektora gospodarki wodnej w Anglii i Walii”

Streszczenie – Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 19 grudnia 2013 r.

1. Pytania prejudycjalne — Właściwość Trybunału — Granice — Pytania pozbawione w sposób oczywisty znaczenia dla sprawy, pytania hipotetyczne zadane w kontekście wykluczającym użyteczną odpowiedź i pytania pozbawione związku z przedmiotem sporu przed sądem krajowym — Zakres — Pytanie odpowiadające obiektywnym potrzebom rozstrzygnięcia sporu — Wyłączenie

   (art. 267 TFUE)

2. Środowisko naturalne — Swoboda dostępu do informacji — Dyrektywa 2003/4 — Wykładnia — Uwzględnienie brzmienia i celów konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (konwencja z Aarhus)

   (konwencja z Aarhus; dyrektywa 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady, motyw 5)

3. Umowy międzynarodowe — Umowy zawarte przez Wspólnotę — Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (konwencja z Aarhus) — Wytyczne na temat stosowania tej konwencji — Moc wiążąca — Brak

   (konwencja z Aarhus; decyzja Rady 2005/370)

4. Środowisko naturalne — Swoboda dostępu do informacji — Dyrektywa 2003/4 — Władza publiczna — Pojęcie — Rząd lub jakakolwiek administracja publiczna — Kryteria oceny

   [dyrektywa 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 pkt 2 lit. a)]

5. Środowisko naturalne — Swoboda dostępu do informacji — Dyrektywa 2003/4 — Władza publiczna — Pojęcie — Osoba pełniąca zgodnie z prawem krajowym funkcje administracji publicznej — Kryteria oceny

   [dyrektywa 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 pkt 2 lit. b)]

6. Środowisko naturalne — Swoboda dostępu do informacji — Dyrektywa 2003/4 — Władza publiczna — Pojęcie — Osoba świadcząca publiczne usługi związane ze środowiskiem podlegająca władzy publicznej — Kryteria oceny — Objęcie szczególnym reżimem regulacyjnym — Brak wpływu

   [dyrektywa 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 pkt 2 lit. a), b), c)]

7. Środowisko naturalne — Swoboda dostępu do informacji — Dyrektywa 2003/4 — Władza publiczna — Pojęcie — Osoba pełniąca zgodnie z prawem krajowym funkcje administracji publicznej — Zakres dotyczący posiadanych informacji dotyczących środowiska

   [konwencja z Aarhus, art. 4 ust. 1; dyrektywa 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 2 lit. a), b), c), art. 3 ust. 1, art. 4]

8. Środowisko naturalne — Swoboda dostępu do informacji — Dyrektywa 2003/4 — Władza publiczna — Pojęcie — Osoba świadcząca publiczne usługi związane ze środowiskiem podlegająca władzy publicznej — Zakres dotyczący posiadanych informacji dotyczących środowiska

   [dyrektywa 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 pkt 2 lit. a), b), c)]

1.  Zobacz tekst orzeczenia.

   (por. pkt 30, 32–34)

2.  W celu dokonania wykładni dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę 90/313, należy uwzględnić brzmienie i cele konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, której wdrożenie do prawa Unii jest zadaniem tej dyrektywy.

   W istocie podpisując konwencję z Aarhus, Unia Europejska zobowiązała się zapewnić, by w zakresie stosowania prawa Unii informacje o środowisku, które znajdują się w posiadaniu organów władzy publicznej lub które są dla tych organów przeznaczone, były co do zasady dostępne.

   Jak potwierdza to treść motywu 5 dyrektywy 2003/4, przyjmując ją prawodawca Unii miał na celu zapewnienie zgodności prawa Unii z tą konwencją w perspektywie jej podpisania przez Wspólnotę, wprowadzając ogólny system zmierzający do zagwarantowania, by każda osoba fizyczna lub prawna państwa członkowskiego Unii miała dostęp do informacji o środowisku, które znajdują się w posiadaniu organów władzy publicznej lub które są dla tych organów przeznaczone, bez konieczności wykazywania przez tę osobę interesu.

   (por. pkt 35–37)

3.  Zobacz tekst orzeczenia.

   (por. pkt 38)

4.  Stanowią władze publiczne w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a) dyrektywa 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę 90/313, podmioty, które z punktu widzenia strukturalnego są organami władzy administracyjnej, czyli stanowią sytuującą się na dowolnym ich szczeblu część składową administracji publicznej lub władzy wykonawczej państwa. Ta pierwsza kategoria obejmuje wszystkie podmioty prawa publicznego, które zostały ustanowione przez dane państwo i w odniesieniu do których tylko to państwo może podjąć decyzję o rozwiązaniu.

   (por. pkt 51)

5.  Aby ustalić, czy można zakwalifikować podmioty takie jak spółki wodne jako osoby prawne sprawujące na mocy prawa krajowego publiczne funkcje administracyjne w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę 90/313, należy sprawdzić, czy na podstawie mających do nich zastosowanie przepisów prawa krajowego przyznano im uprawnienia wychodzące poza zakres norm mających zastosowanie w stosunkach między podmiotami prawa prywatnego.

   (por. pkt 56; pkt 1 sentencji)

6.  Przedsiębiorstwa takie jak spółki wodne, które świadczą publiczne usługi dotyczące środowiska, podlegają organowi lub osobie, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a) lub b) dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę 90/313, efektem czego należy je uznać na podstawie art. 2 ust. 2 lit. c) tej dyrektywy za organy władzy publicznej, jeżeli przedsiębiorstwa te nie określają naprawdę niezależnie sposobu, w jaki świadczą te usługi, gdyż organ władzy publicznej objęty zakresem stosowania art. 2 ust. 2 lit. a) lub b) tej dyrektywy ma możliwość wywierania decydującego wpływu na działania tych przedsiębiorstw w dziedzinie ochrony środowiska.

   Sam fakt, że dany podmiot jest prowadzącą komercyjną działalność spółką objętą w ramach danego sektora szczególnym reżimem regulacyjnym, nie może wykluczać stosunku podległości w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2003/4, jeśli może wynikać z danego reżimu, że podmiot ten w rzeczywistości nie jest niezależny od państwa, nawet jeśli nie jest ono w stanie, wskutek sprywatyzowania danego sektora, wpływać na to, w jaki sposób sprawuje on bieżący zarząd.

   (por. pkt 68, 70, 71, 73; pkt 2 sentencji)

7.  Artykuł 2 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę 90/313, należy interpretować w ten sposób, iż osoba objęta zakresem stosowania tego przepisu jest organem władzy publicznej w zakresie wszystkich posiadanych przez nią informacji o środowisku.

   Jak bowiem wynika z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2003/4 – jej mającego istotne znaczenie przepisu, który w istocie odpowiada art. 4 ust. 1 konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska – jeśli dany podmiot został uznany za organ władzy publicznej w rozumieniu jednej z kategorii określonych w art. 2 ust. 2 tej dyrektywy, jest on zobowiązany udostępnić wszelkie należące do jednej ze wskazanych w art. 2 ust. 1 tej dyrektywy kategorii informacje o środowisku, które znajdują się w jego posiadaniu lub które są dla niego przeznaczone, każdemu wnioskodawcy na jego wniosek, chyba że wniosek ten jest objęty jednym z przewidzianych w art. 4 tej samej dyrektywy odstępstw.

   (por. pkt 78, 83; pkt 3 sentencji)

8.  Prowadzące komercyjną działalność spółki, które mogą stanowić organ władzy publicznej na podstawie art. 2 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę 90/313, tylko wówczas, gdy przy świadczeniu usług publicznych w dziedzinie ochrony środowiska podlegają organowi lub osobie, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a) lub b) tej dyrektywy, nie mają obowiązku dostarczania informacji o środowisku, jeśli jest oczywiste, że informacje te pozostają bez związku ze świadczeniem takich usług.

   W przypadku wątpliwości w tym zakresie informacje te należy przekazać.

   (por. pkt 82, 83; pkt 3 sentencji)