Sprawa C-456/11

Gothaer Allgemeine Versicherung AG i in.

przeciwko

Samskip GmbH

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
złożony przez Landgericht Bremen)

Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Rozporządzenie (WE) nr 44/2001 – Artykuły 32 i 33 – Uznawanie orzeczeń sądowych – Pojęcie „orzeczenia” – Wpływ orzeczenia sądowego na jurysdykcję międzynarodową – Warunki umowne ustalające właściwość sądu

Streszczenie – wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 15 listopada 2012 r.

1.        Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Jurysdykcja i wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych – Rozporządzenie nr 44/2001 – Uznawanie i wykonywanie orzeczeń – Pojęcie orzeczenia – Orzeczenie uznające sąd za niewłaściwy do rozpoznania sprawy ze względu na istnienie klauzuli jurysdykcyjnej – Włączenie

(rozporządzenie Rady nr 44/2001, motywy 2, 6, 16, 17,t art. 32)

2.        Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Jurysdykcja i wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych – Rozporządzenie nr 44/2001 – Uznawanie i wykonywanie orzeczeń – Orzeczenie uznające sąd za niewłaściwy do rozpoznania sprawy ze względu na istnienie klauzuli jurysdykcyjnej – Uznanie zarówno sentencji jak i uzasadnienia orzeczenia

(rozporządzenie Rady nr 44/2001, art. 32, 33)

1.        Artykuł 32 rozporządzenia nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych należy interpretować w ten sposób, że artykuł ten stosuje się także do orzeczeń, w których sąd państwa członkowskiego uznaje się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy ze względu na istnienie klauzuli jurysdykcyjnej, niezależnie od kwalifikacji tego rodzaju orzeczenia w prawie innego państwa członkowskiego.

Potrzeba takiej wykładni pojęcia orzeczenia, która musi zostać dokonana w sposób autonomiczny, znajduje potwierdzenie po pierwsze w celach rozporządzenia nr 44/2001, takich jak wymienione w motywach 2 i 6 tego rozporządzenia dotyczących odpowiednio uproszczenia formalności uznawania i wykonywania orzeczeń oraz swobodnego przepływu orzeczeń oraz po drugie w zasadzie wzajemnego zaufania między sądami, która zgodnie z motywami 16 i 17 leży u podstaw systemu ustanowionego przez rozporządzenie nr 44/2001.

W istocie przyznanie sądowi państwa członkowskiego możliwości odmowy uznania orzeczenia, w którym sąd innego państwa członkowskiego uznaje się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy ze względu na istnienie klauzuli jurysdykcyjnej, naruszałoby wspomnianą zasadę wzajemnego zaufania Przyjęcie poglądu, że sąd państwa członkowskiego może odmówić uznania tego rodzaju orzeczenia stałoby w sprzeczności z systemem ustanowionym przez rozporządzenie nr 44/2001, gdyż odmowa ta mogłaby podważyć skuteczność funkcjonowania zasad wskazanych w jego rozdziale II, dotyczących podziału kompetencji między sądami państw członkowskich.

(por. pkt 25–29, 32; pkt 1 sentencji)

2.        Artykuły 32 i 33 rozporządzenia nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, należy interpretować w ten sposób, że sąd, do którego zwrócono się o uznanie orzeczenia, w którym sąd innego państwa członkowskiego uznał się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy ze względu na istnienie klauzuli jurysdykcyjnej, jest związany ustaleniem w przedmiocie ważności tej klauzuli, które znajduje się w uzasadnieniu prawomocnego wyroku odrzucającego skargę jako niedopuszczalną.

Przyjęcie, że sąd państwa członkowskiego, w którym wystąpiono o uznanie, może stwierdzić nieważność klauzuli jurysdykcyjnej, którą sąd państwa członkowskiego pochodzenia uznał za ważną, stałoby w sprzeczności ze wspomnianym zakazem kontroli merytorycznej przewidzianym w art 36 rozporządzenia nr 44/2001, w szczególności wówczas, gdyby ten ostatni sąd miał stwierdzić, że wobec nieistnienia tej klauzuli jest sądem właściwym do rozpoznania sprawy. W takim przypadku bowiem tego rodzaju stwierdzenie przez sąd państwa członkowskiego, w którym wystąpiono o uznanie, prowadziłoby nie tylko do zakwestionowania pośredniego ustalenia sądu państwa członkowskiego pochodzenia co do ważności klauzuli jurysdykcyjnej, lecz także samego orzeczenia tego sądu stwierdzającego brak swojej właściwości.

Ponadto pojęcie powagi rzeczy osądzonej w prawie Unii, które ma szczególne znaczenie dla ustalenia skutków takiego orzeczenia, nie obejmuje jedynie sentencji danego orzeczenia sądowego, lecz rozciąga się także na te elementy uzasadnienia tego wyroku, które stanowią niezbędne wsparcie jego sentencji i które z tego względu są z nią nierozerwalnie związane.

(por. pkt 38, 40, 43; pkt 2 sentencji)