1. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Zaprzestanie naruszenia – Uprawnienie Komisji – Środki zaradcze i zobowiązania – Poszanowanie zasady proporcjonalności – Kontrola sądowa – Zakres
(rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 7, 9)
2. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Zaprzestanie naruszenia – Uprawnienie Komisji – Zobowiązania – Swoboda uznania – Poszanowanie zasady proporcjonalności – Kontrola sądowa – Zakres
(rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 9)
3. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Zaprzestanie naruszenia – Uprawnienie Komisji – Środki zaradcze i zobowiązania – Pojecie strony – Prawa stron i zainteresowanych stron trzecich
(art.81 WE, 82 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 7, 9, 27 ust. 2)
1. Artykuły 7 i 9 rozporządzenia nr 1/2003 służą realizacji odrębnych celów, z których jednym jest położenie kresu stwierdzonemu naruszeniu, a drugim – uwzględnienie zastrzeżeń Komisji sformułowanych we wstępnej fazie rozpatrywania sprawy. Konkretne cechy mechanizmów przewidzianych w tych przepisach i działania, których podjęcie umożliwia każdy z tych przepisów rozporządzenia, są różne, co oznacza, że ciążący na Komisji obowiązek zapewnienia poszanowania zasady proporcjonalności ma inny zakres i treść, w zależności od tego, czy rozważany jest on w kontekście pierwszego czy drugiego z omawianych przepisów.
Artykuł 7 rozporządzenia nr 1/2003 wyraźnie określa zakres zastosowania zasady proporcjonalności w sytuacjach objętych przedmiotem jego regulacji. Otóż zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1/2003 Komisja może użyć wobec zainteresowanych przedsiębiorstw środków zaradczych o charakterze behawioralnym lub strukturalnym, proporcjonalnych do popełnionego naruszenia i koniecznych do jego skutecznego zakończenia.
Z kolei art. 9 rozporządzenia nr 1/2003 przewiduje jedynie, że w ramach procedury wszczętej na podstawie tego przepisu – jak wynika z motywu 13 owego rozporządzenia – Komisja jest zwolniona z obowiązku stwierdzania i dokonywania kwalifikacji naruszenia, a jej rola ogranicza się do zbadania i ewentualnego zatwierdzenia zobowiązań zaproponowanych przez zainteresowane przedsiębiorstwa, w świetle problemów, jakie instytucja ta zasygnalizowała we wstępnej fazie rozpatrywania sprawy i przy uwzględnieniu realizowanych przez nią celów.
Urzeczywistnianie przez Komisję zasady proporcjonalności w kontekście art. 9 rozporządzenia nr 1/2003 ogranicza się do weryfikacji, czy rozpatrywane zobowiązania uwzględniają zastrzeżenia, o których instytucja ta poinformowała zainteresowane przedsiębiorstwa i czy przedsiębiorstwa te nie zaproponowały zobowiązań mniej dotkliwych, które uwzględniałyby wskazane zastrzeżenia w równie adekwatny sposób. Przy dokonywaniu takiej weryfikacji Komisja powinna jednak wziąć pod uwagę interesy osób trzecich.
Kontrola sądowa dotyczy z kolei jedynie kwestii, czy ocena, której dokonała Komisja, nie jest oczywiście błędna.
Nic nie uzasadnia zatem twierdzenia, że środek, który mógłby zostać zastosowany w ramach art. 7 rozporządzenia nr 1/2003, winien służyć jako punkt odniesienia przy ocenie zakresu zobowiązań przyjętych na podstawie art. 9 rozporządzenia i że wszelkie działania inne niż stosowanie tego środka należy automatycznie uznać za nieproporcjonalne. Tak więc nawet jeśli zasada proporcjonalności ma zastosowanie do decyzji wydanych na podstawie obu tych przepisów, to jej zastosowanie jest jednak odmienne, w zależności od tego, który z nich wchodzi w grę.
Przedsiębiorstwa proponujące zobowiązania na podstawie art. 9 rozporządzenia nr 1/2003 świadomie akceptują okoliczność, że ich ustępstwa mogą wykraczać poza zakres, który Komisja mogłaby sama wyznaczyć w decyzji wydanej zgodnie z art. 7 rozporządzenia, po przeprowadzeniu pogłębionej analizy. Zamknięcie postępowania w sprawie naruszenia wszczętego wobec tych przedsiębiorstw umożliwia im natomiast uniknięcie skutków stwierdzenia naruszenia prawa konkurencji i ewentualnego nałożenia grzywny.
Ponadto okoliczność, że indywidualne zobowiązania zaproponowane przez dane przedsiębiorstwo zostały przez Komisję uznane za wiążące nie oznacza, że inne przedsiębiorstwa pozbawione są możliwości ochrony swych ewentualnych praw wynikających ze stosunków z tymże przedsiębiorstwem.
(por. pkt 38, 42, 46, 49)
2. W ramach zatwierdzania zobowiązań na podstawie art. 9 rozporządzenia nr 1/2003, Komisja nie ma obowiązku poszukiwania z własnej inicjatywy rozwiązań mniej restrykcyjnych lub bardziej umiarkowanych niż zobowiązania, które zostały jej zaproponowane. Ciąży na niej jedynie w odniesieniu do kwestii analizy proporcjonalności zobowiązań, obowiązek weryfikacji, czy są one wystarczające do uwzględnienia jej zastrzeżeń wskazanych w ramach postępowania.
Sąd mógłby orzec, że Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie, jedynie w sytuacji, w której stwierdziłby, że ów wniosek Komisji jest z całą pewnością bezzasadny w świetle poczynionych przez nią ustaleń faktycznych. Natomiast analizując inne, mniej dotkliwe rozwiązania z punktu widzenia zastosowania zasady proporcjonalności, w tym możliwość modyfikacji wspólnych zobowiązań, przedstawiając swą własną, odmienną ocenę kwestii zdatności wspólnych zobowiązań do wyeliminowania zidentyfikowanych przez Komisję problemów dotyczących konkurencji, Sąd przedstawia swą własną ocenę złożonych okoliczności ekonomicznych, a tym samym zastępuje swą własną oceną ocenę Komisji, naruszając w ten sposób jej zakres uznania, zamiast dokonać kontroli zgodności z prawem oceny Komisji.
(por. pkt 60, 61, 63, 65, 67)
3. Wobec tego przedsiębiorstwo, które uważa, że dotyczy go decyzja wydana na podstawie art. 7 lub 9 rozporządzenia nr 1/2003 może dochodzić swych praw, wnosząc skargę na taką decyzję. Jednakże nie oznacza to, że przedsiębiorstwo takie uzyskuje status „strony” w rozumieniu art. 27 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003.
W sprawie, w której Komisja wszczęła dwa postępowania, jedno na podstawie art. 81 WE dotyczące zachowania dwóch przedsiębiorstw będących stronami umowy na tym samym rynku, oraz drugie postępowanie na podstawie art. 82 WE dotyczące jednostronnych praktyk jednego z tych przedsiębiorstw na tym samym rynku, i gdzie postępowanie wszczęte na podstawie art. 82 WE prowadzi do decyzji uznającej za wiążące indywidualne zobowiązania podjęte przez przedsiębiorstwo mające pozycje dominującą, przedsiębiorstwu, „którego sprawa dotyczy” - tylko postępowanie wszczęte na podstawie art. 81 WE - przysługują jedynie prawa proceduralne zastrzeżone na rzecz stron postępowania dotyczącego zobowiązań indywidualnych. Przedsiębiorstwu temu przysługują jedynie mniej daleko idące prawa zainteresowanej strony trzeciej.
Jedynie gdyby okazało się, że Komisja bez merytorycznego powodu wszczęła dwa różne postępowania w przedmiocie jednego stanu faktycznego należałoby przyznać drugiemu przedsiębiorstwu, w ramach postępowania wszczętego na podstawie art. 82 WE, prawa przysługujące podmiotom, których sprawa dotyczy.
Ponadto akceptacja przez Komisję indywidualnych zobowiązań pierwszego przedsiębiorstwa nie jest uzależniona od stanowiska w odniesieniu do tych zobowiązań ani drugiego ani żadnego innego przedsiębiorstwa. Z art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1/2003 wynika, że Komisja dysponuje szerokim zakresem uznania przy podejmowaniu decyzji, czy daną propozycję zobowiązania uznać za wiążącą czy ją odrzucić. Komisja nie jest zatem zobowiązana do uzasadnienia odrzucenia wspólnych zobowiązań obu przedsiębiorstw i zaoferowania drugiemu z przedsiębiorstw możliwości zaproponowania nowych wspólnych zobowiązań.
(por. pkt 88, 94)