Sprawa C-260/07

Pedro IV Servicios SL

przeciwko

Total España SA

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Audiencia Provincial de Barcelona)

„Konkurencja — Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki — Artykuł 81 WE — Umowa o wyłączną dostawę paliw silnikowych i innych paliw — Wyłączenie — Rozporządzenie (EWG) nr 1984/83 — Artykuł 12 ust. 2 — Rozporządzenie (EWG) nr 2790/1999 — Artykuł 4 lit. a) i art. 5 lit. a) — Okres wyłączności — Ustalanie ceny detalicznej”

Opinia rzecznika generalnego P. Mengozziego przedstawiona w dniu 4 września 2008 r.   I ‐ 2440

Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 2 kwietnia 2009 r.   I ‐ 2464

Streszczenie wyroku

1. Pytania prejudycjalne – Wystąpienie do Trybunału

   (art. 234 WE; regulamin Trybunału, art. 104 § 3)

2. Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Zakaz – Wyłączenie grupowe – Umowy w sprawie wyłącznego zakupu – Rozporządzenie nr 1984/83 – Umowa w sprawie wyłącznej dystrybucji paliw zawarta między dostawcą a podmiotem prowadzącym stację paliw – Maksymalny okres obowiązywania – Odstępstwo – Warunki

   (art. 81 ust. 3 WE; rozporządzenie Komisji nr 1984/83 zmienione rozporządzeniem nr 1582/97, art. 12 ust. 2)

3. Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Zakaz – Wyłączenie grupowe – Porozumienia wertykalne – Rozporządzenie nr 2790/1999 – Ustalanie maksymalnego okresu wyłączności – Odstępstwo – Warunki

   (art. 81 ust. 3 WE; rozporządzenie Komisji nr 2790/1999, art. 5 lit. a))

4. Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Zakaz – Wyłączenie grupowe – Umowy w sprawie wyłącznego zakupu – Rozporządzenie nr 1984/83 – Porozumienia wertykalne – Rozporządzenie nr 2790/1999 – Ustalenie zalecanej ceny sprzedaży – Warunki

   (rozporządzenia Komisji: nr 1984/83 zmienione rozporządzeniem nr 1582/97, nr 2790/1999)

1.  Niedopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nie może zostać stwierdzona na tej podstawie, że odpowiedzi na postawione pytania wynikają z utrwalonego orzecznictwa wspólnotowego lub krajowego. W istocie nawet jeżeli podniesione pytania są co do istoty identyczne z pytaniami, które były już przedmiotem orzeczenia w trybie prejudycjalnym w podobnej sprawie, okoliczność ta w żaden sposób nie ogranicza możliwości zwrócenia się przez sąd krajowy do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym i nie wynika z niej, iż Trybunał nie jest właściwy w kwestii udzielenia odpowiedzi na takie pytania. Niemniej jednak w tego rodzaju sytuacji Trybunał może na podstawie art. 104 § 3 regulaminu, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, w każdym czasie orzec postanowieniem z uzasadnieniem, zawierającym odesłanie do wcześniej wydanego wyroku lub do odpowiedniego orzecznictwa.

   (por. pkt 31)

2.  Artykuł 12 ust. 2 rozporządzenia nr 1984/83 w sprawie zastosowania art. 85 ust. 3 traktatu [obecnie art. 81 ust. 1 WE] do kategorii porozumień w sprawie wyłącznego zakupu, zmienionego rozporządzeniem nr 1582/97, zgodnie z którym zastosowanie przewidzianego we wspomnianym rozporządzeniu odstępstwa jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy sprawa dotyczy porozumienia w przedmiocie stacji paliw przewidującego okres wykonania przekraczający dziesięć lat, pod warunkiem że dostawca wydzierżawił odsprzedawcy stację paliw albo prawnie lub faktycznie oddał mu ją w użytkowanie, powinno się interpretować w ten sposób, że przepis ten nie wymaga, by dostawca był właścicielem terenu, na którym wybudował stację paliw, wydzierżawioną następnie odsprzedawcy. W istocie przepisy te zostały sformułowane w sposób jasny i jednoznaczny, a wymóg łącznego spełnienia przesłanek dotyczących tego, by dostawca był właścicielem zarówno stacji paliw, jak i terenu, na którym została ona wybudowana, nie figuruje ani w przepisach tego rozporządzenia, ani w jego preambule.

   (por. pkt 44, 51, 52, 60; pkt 1 sentencji)

3.  Z brzmienia art. 5 lit. a) rozporządzenia nr 2790/1999 w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych wynika, że wymagane w nim dla celów wyłączenia grupowego ograniczenie okresu zobowiązania do niekonkurencji do pięciu lat nie ma zastosowania w dwóch przypadkach, to jest gdy dostawca jest właścicielem zarówno stacji paliw, którą wydzierżawia odsprzedawcy, jak i terenu, na którym stację wybudowano, oraz gdy dostawca dzierżawi teren i stację od stron trzecich niezwiązanych z odsprzedawcą, a następnie poddzierżawi ją temu ostatniemu.

   (por. pkt 63, 64, 69; pkt 2 sentencji)

4.  Klauzule umowne odnoszące się do cen detalicznych produktów mogą być objęte wyłączeniami grupowymi przewidzianymi w rozporządzeniu nr 1984/83 w sprawie zastosowania art. 85 ust. 3 traktatu [obecnie art. 81 ust. 1 WE] do kategorii porozumień w sprawie wyłącznego zakupu, zmienionego rozporządzeniem nr 1582/97 oraz w rozporządzeniu nr 2790/1999 w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych, w sytuacji gdy dostawca ogranicza się do narzucenia maksymalnej ceny sprzedaży albo do zalecenia ceny sprzedaży i tym samym odsprzedawca ma realną możliwość ustalenia ceny detalicznej. Natomiast klauzule takie nie mogą być objęte tymi wyłączeniami, jeśli prowadzą — bezpośrednio lub za pomocą środków pośrednich lub ukrytych — do ustalenia ceny detalicznej albo narzucenia minimalnej ceny sprzedaży przez dostawcę.

   Jeśli chodzi o zalecaną cenę sprzedaży, sposób jej obliczania jest w tym kontekście bez znaczenia, o ile odsprzedawcy pozostawiono swobodę w zakresie ustalenia ceny. Swoboda ta nie istniałaby natomiast, gdyby dostawca narzucił odsprzedawcy sztywną marżę dystrybucyjną, którą ten ostatni byłby zmuszony stosować. Do sądu krajowego należy, po pierwsze, zbadanie — uwzględniając wszystkie zobowiązania wynikające z umowy podjęte w danym kontekście gospodarczym i prawnym, jak również postępowanie stron sprawy przed sądem krajowym — czy zalecana przez dostawcę detaliczna cena sprzedaży nie jest w rzeczywistości sztywną lub minimalną ceną sprzedaży oraz po drugie, sprawdzenie, czy odsprzedawca ma realną możliwość obniżania zalecanej ceny. Powinien on w szczególności sprawdzić, czy taka detaliczna cena sprzedaży nie jest w rzeczywistości ustalana za pomocą środków pośrednich lub ukrytych, takich jak ustalanie wysokości marży podmiotu prowadzącego stację benzynową, maksymalny pułap obniżek, jakich może udzielić na podstawie zalecanej ceny, groźby, zastraszanie, ostrzeżenia, kary lub zachęty.

   (por. pkt 78–80, 84; pkt 3 sentencji)