z dnia 4 października 2007 r. ( *1 )
„Struktury rolne — Systemy pomocy wspólnotowej — Artykuł 7 ust. 6 rozporządzenia (EWG) nr 1765/92 — Artykuł 9 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 3887/92 — Odłogowanie gruntów — Obniżenie rekompensat”
W sprawie C-192/06
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesverwaltungsgericht (Niemcy) postanowieniem z dnia 19 stycznia 2006 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 21 kwietnia 2006 r., w postępowaniu:
Matthias Kruck
przeciwko
Landkreis Potsdam-Mittelmark,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, P. Kūris, K. Schiemann, J. Makarczyk (sprawozdawca) i L. Bay Larsen, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
sekretarz: R. Grass,
uwzględniając procedurę pisemną,
rozważywszy uwagi przedstawione:
— |
w imieniu M. Krucka przez F. Schulzego, Rechtsanwalt, |
— |
w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez F. Erlbachera, działającego w charakterze pełnomocnika, |
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1 |
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni związanych ze sobą przepisów, z jednej strony art. 9 ust. 2–4 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 3887/92 z dnia 23 grudnia 1992 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy (Dz.U. L 391, str. 36), zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1648/95 z dnia 6 lipca 1995 r. (Dz.U. L 156, str. 27) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 3887/92”), a z drugiej strony art. 7 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 1765/92 z dnia 30 czerwca 1992 r. ustanawiającego system wsparcia dla producentów niektórych roślin uprawnych (Dz.U. L 181, str. 12), zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 2989/95 z dnia 19 grudnia 1995 r. (Dz.U. L 312, str. 5) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1765/92”). |
2 |
Wniosek ten został złożony w ramach sporu między M. Kruckiem, rolnikiem, a Landkreis Potsdam-Mittelmark w przedmiocie zapłaty rekompensaty, o którą M. Kruck ubiegał się roku gospodarczym 1996/1997. |
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
Rozporządzenie nr 1765/92
3 |
Z drugiego motywu rozporządzenia nr 1765/92 wynika, że „w celu zapewnienia większej równowagi rynkowej należy wprowadzić nowy system wsparcia; że najlepszym sposobem osiągnięcia tego celu jest zbliżanie wspólnotowych cen niektórych roślin uprawnych do cen rynku światowego i wyrównanie strat w dochodach wynikających z obniżenia cen wspólnotowych za pomocą wypłaty rekompensat dla producentów uprawiających te rośliny; że kwalifikujący się obszar powinien być zatem ograniczony do obszarów roślin uprawnych lub obszarów odłogowanych finansowanych w przeszłości ze środków państwowych” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tego rozporządzenia poniżej]. |
4 |
Zgodnie z art. 2 rozporządzenia nr 1765/92: „1. Wspólnotowi producenci roślin uprawnych mogą składać wnioski o przyznanie rekompensaty na warunkach ustalonych w niniejszym tytule. 2. Rekompensatę ustala się na hektar i jest ona zróżnicowana regionalnie. Rekompensatę przyznaje się dla obszaru przeznaczonego pod rośliny uprawne lub odłogowanego zgodnie z art. 7 niniejszego rozporządzenia, którego powierzchnia nie przekracza regionalnego obszaru bazowego. Powierzchnię tę ustala się jako średnią liczbę hektarów w obrębie regionu przeznaczonego pod rośliny uprawne lub, w danym przypadku, odłogowanych zgodnie z systemem finansowania ze środków państwowych w latach 1989, 1990 i 1991. Region rozumie się jako państwo członkowskie lub region w obrębie państwa członkowskiego, zgodnie z wyborem danego państwa członkowskiego. […]”. |
5 |
Artykuł 7 ust. 1 tego rozporządzenia nakłada na producentów starających się o wypłatę rekompensaty obowiązek odłogowania gruntów zgodnie ze szczegółowymi uregulowaniami. |
6 |
Artykuł 7 ust. 5 wspomnianego rozporządzenia ustanawia wysokość rekompensaty wypłacanej z tytułu odłogowania. |
7 |
Artykuł 7 ust. 6 akapit pierwszy tego rozporządzenia stanowi: „Producenci mogą otrzymać rekompensatę określoną w ust. 5 z tytułu odłogowania gruntów w zakresie przewyższającym ich obowiązek w celu lepszego przyczynienia się do kontroli produkcji. W takim przypadku obszar przeznaczony do odłogowania nie może być większy niż obszar przeznaczony pod rośliny uprawne, w stosunku do którego złożono wniosek o wypłatę rekompensaty […]. Państwa członkowskie mogą przyjąć mniejszą maksymalną powierzchnię odłogowania, aby uwzględnić szczególne potrzeby rolnictwa, jak ochrona środowiska lub niebezpieczeństwo nadmiernego ograniczenia działalności rolniczej w niektórych regionach”. |
8 |
Artykuł 9 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1765/92, na mocy którego w przypadku niektórych gruntów nie można ubiegać się o wypłatę rekompensaty, został sformułowany następująco: „Wnioski dotyczące wypłaty rekompensaty i deklaracji w zakresie odłogowania nie mogą być składane w odniesieniu do gruntów, które do dnia 31 grudnia 1991 r. były przeznaczone pod trwałe użytki zielone, trwałe plantacje lub były zadrzewione lub przeznaczone do celów nierolniczych”. |
Rozporządzenie (WE) nr 762/94
9 |
Zgodnie z motywem szóstym rozporządzenia Komisji (WE) nr 762/94 z dnia 6 kwietnia 1994 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia nr 1765/92 w zakresie odłogowania gruntów (Dz.U. L 90, str. 8) to ostatnie rozporządzenie „przewiduje rekompensatę z tytułu odłogowania gruntów w zakresie przewyższającym obowiązek producentów w celu lepszego przyczynienia się do kontroli produkcji; […] cel ten może zostać osiągnięty jedynie w przypadku, gdy powierzchnia odłogowania zostanie odjęta od powierzchni uprawnej; […] przepisy konieczne w tym zakresie winny uwzględniać różnorodność struktur rolnych Wspólnoty” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tego rozporządzenia poniżej]. |
10 |
Zgodnie z art. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 762/94 „»odłogowanie gruntów« oznacza wydzielenie spod uprawy powierzchni, które w poprzednim roku były obsadzone z zamiarem dokonania zbioru”. |
Rozporządzenie nr 3887/92
11 |
Rozporządzenie nr 3887/92 ustanawia szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy. W szczególności ustanawia ono kontrole mające na celu weryfikację spełnienia wymogów przyznania pomocy w sektorze pomocy „obszarowych”. |
12 |
Zgodnie z art. 9 rozporządzenia nr 3887/92: „1. Jeżeli zostanie stwierdzone, że obszar faktycznie ustalony jest większy niż obszar zadeklarowany we wniosku o pomoc »obszarową«, to kwota pomocy obliczana jest w oparciu o obszar zadeklarowany. 2. Jeżeli zostanie stwierdzone, że obszar gruntów wskazany we wniosku o pomoc »obszarową« jest większy niż obszar ustalony, to kwota pomocy obliczana jest w oparciu o obszar faktycznie ustalony w trakcie kontroli. Jednakże z wyjątkiem przypadku siły wyższej obszar faktycznie ustalony pomniejsza się o dwukrotność stwierdzonej nadwyżki, jeżeli jest ona większa niż 2% lub dwa hektary i nie większa niż 20% ustalonego obszaru. Jeżeli stwierdzona nadwyżka jest większa niż 20% ustalonego obszaru, pomoc obszarowa nie jest przyznawana. […] Wskazane powyżej zmniejszenie pomocy nie znajduje zastosowania, jeżeli dla celów ustalenia obszaru rolnik dowiedzie, że prawidłowo oparł się na informacjach potwierdzonych przez właściwe władze. […] W rozumieniu niniejszego przepisu »stwierdzony obszar« oznacza obszar, dla którego spełnione zostały wszystkie określone w przepisach wymogi. 3. Dla celów stosowania ust. 1 i 2 uwzględnia się jedynie rozpatrywane oddzielnie obszary pastwiskowe, odłogowane oraz obszary, na których uprawia się poszczególne rośliny, w stosunku do których obowiązują różne kwoty pomocy.
[…]” [tłumaczenie nieoficjalne]. |
Uregulowania krajowe
13 |
Paragraf 1 Verordnung über eine Stützungsregelung für Erzeuger bestimmter landwirtschaftlicher Kulturpflanze (rozporządzenia w sprawie systemu wsparcia dla producentów niektórych roślin uprawnych), BGBl 1995 I, str. 1561 (zwanego dalej „KVO”), stanowi: „Przepisy niniejszego rozporządzenia obowiązują w celu wykonania aktów prawnych Rady i Komisji Wspólnot Europejskich dotyczących ustanowienia systemu wsparcia dla producentów niektórych roślin uprawnych, jak również zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy w zakresie:
|
14 |
Zgodnie z § 12a ust. 1 zdanie pierwsze KVO: „Rekompensaty z tytułu obszarów przeznaczonych do odłogowania można przyznać w odniesieniu do nie więcej niż 33% powierzchni gospodarstwa, w odniesieniu do której został złożony wniosek o rekompensaty zgodnie aktami prawnymi wymienionymi w § 1”. |
Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
15 |
Z postanowienia odsyłającego wynika, że M. Kruck, rolnik z kraju związkowego Brandenburgii, złożył na rok gospodarczy 1996/1997 wniosek o rekompensaty w odniesieniu do obszarów uprawnych wynoszących 13,3830 ha upraw roślin wysokobiałkowych, 45,9521 ha upraw lnu oleistego oraz w odniesieniu do przeznaczonego do dobrowolnego odłogowania obszaru wynoszącego 29,2247 ha. |
16 |
Decyzją z dnia 6 stycznia 1997 r. Landkreis Potsdam-Mittelmark odmówił przyznania pomocy związanej z obszarami uprawnymi na tej podstawie, że część zadeklarowanego obszaru, a mianowicie 2,5 ha obszaru roślin wysokobiałkowych i 29,5998 ha obszaru lnu oleistego, nie mogła stanowić podstawy przyznania rekompensaty oraz że stwierdzona w ten sposób nadwyżka przekraczała w tych dwóch przypadkach 20% faktycznie ustalonego obszaru. |
17 |
Ponadto zdaniem Landkreis Potsdam-Mittelmark rekompensata z tytułu odłogowania gruntów może zostać przyznana jedynie w stosunku do 33% obszaru mogącego stanowić podstawę wypłaty rekompensaty. W przypadku M. Krucka, zważywszy na obszar uprawny uznany za podstawę wypłaty rekompensaty i po ryczałtowym odliczeniu na rzecz kraju związkowego Brandenburgii, rekompensata z tytułu odłogowania została przyznana jedynie na bazie powierzchni 12,76 ha. |
18 |
Wniesione przez skarżącego odwołanie od tej decyzji zostało oddalone przez Landkreis Potsdam-Mittelmark w dniu 6 maja 1997 r. |
19 |
W toczącym się następnie postępowaniu sądowym Verwaltungsgericht Potsdam (sąd administracyjny w Poczdamie) zmienił tę decyzję, uznając za podstawę do wypłaty rekompensaty 11,1530 ha obszaru roślin wysokobiałkowych. Natomiast skarga została oddalona w zakresie, w jakim dotyczyła obszaru uprawy lnu oleistego. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Oberverwaltungsgericht für das Land Brandenburg (naczelny sąd administracyjny kraju związkowego Brandenburgii). |
20 |
Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny) oddalił skargę rewizyjną wniesioną przez M. Krucka przeciwko wyrokowi Oberverwaltungsgericht für das Land Brandenburg, gdyż miała ona na celu wypłatę rekompensaty za obszar upraw lnu oleistego. |
21 |
W postępowaniu przed sądem krajowym wciąż pozostaje sporna kwestia prawa do otrzymania rekompensaty z tytułu dobrowolnego odłogowania. |
22 |
W tym zakresie sąd krajowy wskazuje, że nie zostało stwierdzone, by skarżący w postępowaniu przed tym sądem przeszacował obszar odłogowania lub by wykorzystywał ten obszar w sposób niezgodny z prawem. Sąd ten precyzuje ponadto, że wskazany we wniosku obszar nie przekracza 33% obszaru uprawy, dla którego złożono wniosek o wypłatę rekompensaty. W konsekwencji wskazany we wniosku obszar mógłby co do zasady stanowić podstawy przyznania pomocy. |
23 |
Ponieważ w następstwie stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących obszarów roślin uprawnych rekompensaty związane z tymi obszarami zostały pomniejszone, sąd krajowy pragnie ustalić, czy okoliczność ta wywołuje skutki w zakresie wypłaty rekompensaty z tytułu odłogowania gruntów. |
24 |
Bundesverwaltungsgericht zwraca uwagę, że następstwa nieprawidłowości polegające na niedochowaniu ustanowionych wymogów przy uprawie roślin wysokobiałkowych i lnu oleistego ograniczają się do pomocy przyznawanej w związku z uprawą roślin wysokobiałkowych i lnu oleistego. |
25 |
W istocie art. 9 rozporządzenia nr 3887/92 nie przewiduje poziomego skutku w odniesieniu do rekompensat z tytułu odłogowania. Zdaniem sądu krajowego na podstawie art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 3887/92 obszary odłogowane stanowią wyraźnie odrębny „segment”. |
26 |
W tych okolicznościach Bundesverwaltungsgericht postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy art. 9 ust. 2–4 rozporządzenia [nr 3887/92] należy interpretować w ten sposób, że obliczenia maksymalnej powierzchni obszaru, który uwzględnia się przy rekompensatach z tytułu odłogowania gruntów na podstawie art. 7 ust. 6 zdania drugie i czwarte rozporządzenia [nr 1765/92], dokonuje się na podstawie powierzchni wskazanej we wniosku, czy powierzchni faktycznie stwierdzonej?”. |
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
27 |
Po pierwsze należy przypomnieć, że zgodnie z art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1765/92 ustanawiającego system wsparcia dla producentów niektórych roślin uprawnych rekompensatę przyznaje się w związku z obszarem przeznaczonym pod rośliny uprawne lub odłogowanym zgodnie z art. 7 tego rozporządzenia. |
28 |
W świetle motywu szóstego rozporządzenia nr 762/94 cel odłogowania gruntów, jakim jest lepsze przyczynienie się do kontroli produkcji, może zostać osiągnięty jedynie w przypadku, gdy powierzchnia odłogowana w zakresie przewyższającym obowiązek producentów zostanie odjęta od powierzchni przeznaczonej pod rośliny uprawne. |
29 |
Zgodnie z art. 7 ust. 6 rozporządzenia nr 1765/92 „obszar przeznaczony do [dobrowolnego] odłogowania nie może być większy niż obszar przeznaczony pod rośliny uprawne, w stosunku do którego złożono wniosek o wypłatę rekompensaty”. |
30 |
Ponadto państwa członkowskie mogą przyjąć mniejszą maksymalną powierzchnię odłogowania, aby uwzględnić szczególne potrzeby rolnictwa. W Niemczech na mocy § 12a ust. 1 zdanie pierwsze KVO wielkość ta została ustanowiona na 33%. |
31 |
Bezsporne jest, że związek istniejący między wielkością obszaru przeznaczonego do dobrowolnego odłogowania a wielkością obszaru przeznaczonego pod rośliny uprawne, w stosunku do którego złożono wniosek o wypłatę rekompensaty, służy wyłącznie temu, by określić stosunek procentowy gruntów, które mogą zostać poddane dobrowolnemu odłogowaniu. |
32 |
Pojęcie obszaru przeznaczonego pod rośliny uprawne, w stosunku do którego złożono wniosek o wypłatę rekompensaty, zawarte w art. 7 ust. 6 rozporządzenia nr 1765/92 wskazuje, że wspomniany obszar winien faktycznie być przeznaczony pod ich uprawę. |
33 |
Ponadto z uwagi na to, że na podstawie art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 w odniesieniu do niektórych obszarów została wykluczona możliwość ubiegania się o wypłatę rekompensat, te same obszary nie mogą stanowić obszarów przeznaczonych pod rośliny uprawne w rozumieniu art. 7 ust. 6 tego rozporządzenia uwzględnianych dla celów obliczania obszaru, który może zostać poddany odłogowaniu. |
34 |
Po drugie należy przypomnieć, że zgodnie z motywami szóstym i dziewiątym rozporządzenia nr 3887/92 celem tego rozporządzenia jest skuteczna kontrola przestrzegania przepisów z zakresu pomocy wspólnotowej oraz ustanowienie przepisów służących skutecznemu zapobieganiu nieprawidłowościom i nadużyciom oraz stosowania sankcji w przypadku ich wystąpienia (zob. podobnie wyroki: z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie C-295/02 Gerken, Zb.Orz. str. I-6369, pkt 41, i z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie C-45/05 Maatschap Schonewille-Prins, Zb.Orz. str. I-3997, pkt 63). |
35 |
W istocie aby powyższe cele mogły zostać urzeczywistnione, art. 9 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia przewiduje zastosowanie sankcji polegających na pomniejszeniu pomocy lub pozbawieniu jej składającego wniosek — w zależności od wagi nieprawidłowości, której się dopuszczono — w przypadku gdy obszar wskazany we wniosku o przyznanie pomocy „obszarowej” jest większy niż obszar ustalony podczas kontroli. |
36 |
W tym względzie należy wskazać, że dla celów stosowania art. 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 3887/92 uwzględnia się jedynie rozpatrywane oddzielnie obszary pastwiskowe, odłogowane oraz obszary, na których uprawia się poszczególne rośliny. |
37 |
Z powyższego wynika, że każda z tych kategorii obszarów zadeklarowanych przez producenta w celu uzyskania pomocy winna być rozpatrywana oddzielnie z punktu widzenia kontroli mającej na celu weryfikację spełnienia wymogów przyznania rekompensaty oraz wynikających z niej skutków prawnych. |
38 |
W konsekwencji na przedłożone pytanie należy odpowiedzieć, iż art. 9 rozporządzenia nr 3887/92 należy interpretować w ten sposób, że obliczenia maksymalnej powierzchni obszaru, który uwzględnia się przy rekompensatach z tytułu odłogowania gruntów na podstawie art. 7 ust. 6 akapit pierwszy zdania drugie i czwarte rozporządzenia nr 1765/92, dokonuje się na podstawie wskazanego we wniosku obszaru uprawnego, pod warunkiem że obszar ten będzie faktycznie przeznaczony pod rośliny uprawne i nie uwzględnia gruntów, w odniesieniu do których została wykluczona możliwość ubiegania się o wypłatę rekompensat na mocy art. 9 rozporządzenia nr 1765/92. |
W przedmiocie kosztów
39 |
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi. |
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje: |
Artykuł 9 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 3887/92 z dnia 23 grudnia 1992 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1648/95 z dnia 6 lipca 1995 r. należy interpretować w ten sposób, że obliczenia maksymalnej powierzchni obszaru, który uwzględnia się przy rekompensatach z tytułu odłogowania ziemi na podstawie art. 7 ust. 6 akapit pierwszy zdania drugie i czwarte rozporządzenia Rady (EWG) nr 1765/92 z dnia 30 czerwca 1992 r. ustanawiającego system wsparcia dla producentów niektórych roślin uprawnych, zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 2989/95 z dnia 19 grudnia 1995 r., dokonuje się na podstawie wskazanego we wniosku obszaru uprawnego, pod warunkiem że obszar ten jest faktycznie przeznaczony pod rośliny uprawne i nie uwzględnia gruntów, w odniesieniu do których została wykluczona możliwość ubiegania się o wypłatę rekompensat na mocy art. 9 rozporządzenia nr 1765/92, zmienionego rozporządzeniem nr 2989/95. |
Podpisy |
( *1 ) Język postępowania: niemiecki.