1.

W ramach postępowania karnego, wszczętego przeciwko K. Schwibbertowi za posiadanie płyt kompaktowych bez znaku wyróżniającego krajowej instytucji odpowiedzialnej za pobieranie opłat z tytułu praw autorskich (Società italiana autori ed editori, zwanej dalej „SIAE”), Tribunale di Forlì (Włochy), na wniosek adwokata K. Schwibberta, zwraca się do Trybunału z pytaniem w przedmiocie zgodności krajowych przepisów nakazujących umieszczanie tego znaku wyróżniającego z art. 3 WE i 23–27 WE oraz dyrektywą Rady 83/189/EWG z dnia 28 marca 1983 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych ( 2 ) — faktycznie skodyfikowaną dyrektywą 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych ( 3 ), zmienioną z kolei dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r. ( 4 ) — z dyrektywą Rady 92/100/EWG z dnia 19 listopada 1992 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej ( 5 ) oraz dyrektywą 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym ( 6 ).

2.

Zgodnie z art. 23–27 WE podstawą Wspólnoty jest unia celna, która rozciąga się na całą wymianę towarową i obejmuje zakaz ceł przywozowych i wywozowych między państwami członkowskimi oraz wszelkich opłat o skutku równoważnym.

3.

Dyrektywa 92/100/EWG ma na celu ustanowienie zharmonizowanej ochrony prawnej prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej. Z motywu pierwszego dyrektywy wynika, że harmonizacja zmierza do usunięcia różnic w krajowych przepisach, które mogą powodować „powstawanie barier handlowych i zakłócenie konkurencji oraz mogą utrudniać osiągnięcie i prawidłowe funkcjonowanie wspólnego rynku”.

4.

W drugim motywie wskazano, że „różnice w zakresie ochrony prawnej mogą powiększać się na skutek wprowadzania przez państwa członkowskie nowych, zróżnicowanych przepisów prawnych lub na skutek odmiennie rozwijającego się orzecznictwa krajowego interpretującego te przepisy”.

5.

Trzeci motyw kładzie nacisk na to, że „zgodnie z celem wymienionym w art. 8a Traktatu, jakim jest utworzenie przestrzeni bez granic wewnętrznych, różnice te powinny być wyeliminowane, tak aby zgodnie z art. 3 lit. g) Traktatu stworzyć system zapewniający niezakłóconą konkurencję na wolnym rynku”.

6.

Artykuł 1 stanowi:

„Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się poniższe terminy:

[…].

7.

Artykuł 8 dyrektywy 98/34 stanowi:

„1.   […] państwa członkowskie niezwłocznie przekazują Komisji wszelkie projekty przepisów technicznych […]. Przekazują Komisji także […] [uzasadnienie dotyczące względów, dla których niezbędne jest] przyjęci[e] uregulowań technicznych, jeżeli nie zostały one wyraźnie ujęte w projekcie.

Gdzie stosowne oraz jeżeli nie został on [wcześniej] przesłany […], państwa członkowskie jednocześnie przekazują tekst podstawowych przepisów prawnych lub innych regulacji, których zasadniczo i bezpośrednio dotyczą normy, jeżeli znajomość takiego tekstu jest niezbędna do prawidłowej oceny implikacji, jakie niesie ze sobą projekt przepisów technicznych.

Państwa członkowskie przekazują projekt ponownie i na powyższych warunkach, jeżeli dokonają w tekście jakichś zmian, które w istotny sposób wpływają na zakres jego zastosowania, skracają wyjściowo przewidziany harmonogram wdrożenia, dodają więcej specyfikacji lub wymagań lub zaostrzają wspomniane wymagania”.

8.

Artykuł 9 ust. 1 dyrektywy 98/34 stanowi:

„Państwa członkowskie odraczają przyjęcie projektu przepisów technicznych o trzy miesiące, począwszy od daty otrzymania przez Komisję komunikatu określonego w art. 8 ust. 1”.

9.

W artykule 1 dyrektywy 98/34 pkt 9 zastępuje się pkt 11 w następującym brzmieniu:

10.

W dyrektywie 2001/29 zawarto zasady i regulacje ustanowione między innymi w dyrektywie 92/100 oraz dokonano w nich pewnych zmian.

11.

Włoskie przepisy dotyczące prawa autorskiego opierają się na ustawie nr 633 z 1941 r. ( 7 ). W ustawie tej ustanowiono instytucję publiczną ad hoc, SIAE, podpowiedzianą za ochronę, pośrednictwo i certyfikację oraz przewidziano sankcje karne za niektóre niedozwolone czyny (sprzedaż, powielanie, …). Wprowadzono w niej również obowiązek umieszczania znaku wyróżniającego SIAE.

12.

Ustawa nr 121/87 z dnia 27 marca 1987 r. ( 8 ) rozszerzyła zakres obowiązku umieszczania znaku wyróżniającego SIAE oraz możliwości zastosowania sankcji karnych na inne nośniki.

13.

Rozporządzenie z mocą ustawy nr 685/94 z dnia 16 listopada 1994 r. ( 9 ) uchyliło ustawę nr 121/87. Artykuł 171b lit. c) tego aktu stanowi:

„Podlega karze pozbawienia wolności od trzech miesięcy do trzech lat i grzywny od 500000 LIT do 6000000 LIT, kto:

[…] sprzedaje lub najmuje kasety video, kasety audio lub jakiekolwiek inne nośniki zawierające nagrania dźwiękowe lub wizualne utworów filmowych lub audiowizualnych lub sekwencji ruchomych obrazów, bez oznakowania SIAE zgodnie z niniejszą ustawą i rozporządzeniem wykonawczym […]”.

14.

W dniach 9 i 10 lutego 2000 r. zajęto płyty kompaktowe składowane w pomieszczeniach spółki K.J.W.S. Srl, której K. Schwibbert, zamieszkały we Włoszech, jest prawnym przedstawicielem. Płyty kompaktowe, które zostały zajęte ze względu na brak opatrzenia ich znakiem wyróżniającym SIAE, zawierały reprodukcje dzieł malarzy Giorgio De Chirico i Mario Schifano. Adwokat K. Schwibberta uściślił na rozprawie przed Trybunałem, że niektóre z płyt kompaktowych zawierały podkład muzyczny. Ponadto jeden z dokumentów załączonych do uwag na piśmie K. Schwibberta wskazuje, iż przynajmniej płyty kompaktowe z reprodukcjami dzieł pierwszego ze wspomnianych malarzy zawierały film. Ponadto z informacji udzielonych przez sędziego krajowego i z wyjaśnień adwokata K. Schwibberta udzielonych podczas rozprawy przed Trybunałem wynika, że płyty kompaktowe zostały powielone w Niemczech i że były przeznaczone na sprzedaż dwóm spółkom włoskim, żeby miały je one w katalogu.

15.

W dniu 23 maja 2001 r. Procura della Repubblica presso il Tribunale di Forlì wszczęła przeciwko K. Schwibbertowi śledztwo i skierowała przeciwko niemu oskarżenie do Tribunale di Forlì.

16.

W dniu 14 grudnia 2004 r. Tribunale di Forlì podkreślił w protokole z rozprawy, że K. Schwibbertowi nie zarzuca się nadużycia w związku z powielaniem utworów, ponieważ posiada on niezbędne upoważnienia, lecz jedynie to, że płyty kompaktowe pozbawione były znaku wyróżniającego SIAE.

17.

Tribunale di Forlì uwzględnił również wniosek adwokata K. Schwibberta o zwrócenie się do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym. Postanowienie odsyłające zawierało jednak po prostu w załączniku argumenty adwokata K. Schwibberta i nie sformułowano w nim konkretnych pytań. Postanowienie zostało zarejestrowane w sekretariacie Trybunału w dniu 21 stycznia 2005 r.

18.

W dniu 17 lipca 2006 r. Trybunał zwrócił się zgodnie z art. 104 § 5 regulaminu do sądu krajowego o wyjaśnienia zarówno co do okoliczności faktycznych i ram prawnych postępowania w sprawie przed sądem krajowym, jak i przepisów prawa wspólnotowego, których wykładni miałby udzielić, a także powodów, dla których sąd krajowy uznał za niezbędne zwrócić się o ich wykładnię. Odpowiedzi wpłynęły do Trybunału w dniu 8 listopada 2006 r.

19.

Z odpowiedzi udzielonych przez Tribunale di Forlì wynika, że pytania, które kieruje on do Trybunału, można wyrazić w następujący sposób:

„Czy krajowe przepisy dotyczące oznakowania SIAE są zgodne z art. 3 WE, 23–27 WE, art. 1, 8, 10 i 11 dyrektywy 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. i z dyrektywami 92/100 i 2001/29?”.

20.

Trybunał postanowił zwrócić się do rządu włoskiego i do Komisji o udzielenie odpowiedzi na piśmie przed rozprawą, w szczególności prosząc o uściślenie uwag w świetle wyjaśnień udzielonych przez sąd krajowy. Rząd włoski i Komisja odpowiedziały na te pytania na piśmie.

21.

Zdaniem K. Schwibberta, obowiązek opatrywania znakiem SIAE stanowi przepis techniczny, który Włochy powinny były notyfikować Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 dyrektywy 83/189.

22.

Obowiązek umieszczania tego znaku wyróżniającego ma ponadto charakter środka o skutku równoważnym, ponieważ stanowi on przeszkodę utrudniającą przedsiębiorcom z innych krajów rozwijanie działalności na rynku włoskim.

23.

Ponadto umieszczanie tego znaku nie zapewnia żadnej ochrony autorowi ani innym właścicielom praw własności intelektualnej. Prawo włoskie przewiduje bowiem sankcje karne w przypadku braku tego oznakowania niezależnie od tego, czy w związku z powieleniem popełniono naruszenie.

24.

Co więcej, obowiązek opatrywania znakiem SIAE jest niezgodny z art. 23 i 25 WE, czyli z traktatowym zakazem ceł i opłat o skutku równoważnym, gdyż znak ten kosztuje i musi być umieszczony na wszystkich utworach z chwilą ich wjazdu na terytorium Włoch z kraju należącego do Wspólnoty.

25.

Wreszcie obowiązek opatrywania tym znakiem stanowi naruszenie dyrektywy 92/100, której trzy pierwsze motywy dotyczą różnic stwierdzonych między krajowymi porządkami prawnymi i płynącego z nich ryzyka zakłócenia konkurencji między państwami członkowskimi.

26.

SIAE, która nie przedstawiła uwag na piśmie, wyjaśniła na rozprawie, że obowiązek umieszczania znaku nie musiał być notyfikowany Komisji, ponieważ przewidywała go już ustawa z 1941 r., która wówczas odnosiła się do utworów na nośniku papierowym. Od 1971 r. zawierane były między wszystkimi producentami płyt porozumienia mające na celu opatrywanie tych nośników znakiem SIAE.

27.

SIAE tłumaczy również, że w czasie, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne, prawo włoskie nie zawierało obowiązku opatrywania znakiem wyróżniającym utworów sztuki figuratywnej, który to obowiązek istnieje dopiero od chwili wejścia w życie ustawy nr 248/2000. W niniejszym przypadku płyty kompaktowe z zawartością muzyczną powinny zostać opatrzone znakiem SIAE.

28.

Jeśli chodzi o art. 3, 22 i 27 WE, SIAE podnosi, że zakaz zawarty w tych artykułach, dotyczący opłat nakładanych przy przywozie, odnosi się jedynie do produktów importowanych z wyłączeniem produktów krajowych. Tymczasem włoskie przepisy wymagające umieszczania znaku wyróżniającego mają zastosowanie do wszystkich produktów, zarówno krajowych, jak i importowanych. Artykuły te nie dotyczą więc wspomnianego obowiązku, który ma zresztą na celu, jak podnosi również rząd włoski, umożliwienie natychmiastowego rozpoznania oryginalnych utworów w odróżnieniu od utworów pirackich tak przez służby porządkowe, jak i przez konsumentów.

29.

SIAE dodaje, że dyrektywa 92/100 została transponowana we Włoszech rozporządzeniem z mocą ustawy nr 685/94. Jako akt wdrażający dyrektywę rozporządzenie to, które — jak ujęła to SIAE — „zawierało w sobie regulacje dotyczące znaku wyróżniającego”, zostało przekazane Komisji.

30.

Wreszcie jeśli Trybunał zechciał inaczej sformułować pytanie prejudycjalne w odniesieniu do art. 28 i 30 WE, SIAE tłumaczy, że obowiązek oznakowania uznać należy za proporcjonalny do celów, w szczególności walki z piractwem oraz informowania konsumentów, którzy kupując nielegalne kopie narażają się na odpowiedzialność karną.

31.

Rząd włoski uważa, że pytanie prejudycjalne jest niedopuszczalne, ponieważ sąd krajowy uwzględnił jedynie wniosek w postaci przedstawionej przez adwokata oskarżonego. Tymczasem sąd krajowy powinien udzielić choć minimalnych wyjaśnień na temat powodów, dla których przepisy prawa wspólnotowego, o które zapytuje Trybunał, wymagają jego wykładni.

32.

Rząd włoski wyjaśnia, że SIAE jest przedsiębiorstwem publicznym mającym monopol prawny, którego zadaniem jest w szczególności pobieranie zgodnie z prawem dochodów uzyskiwanych z umieszczania znaku SIAE. Udostępniając ten znak SIAE świadczy swym członkom usługę polegającą na gwarantowaniu legalności reprodukcji. Usługa ta należy do działań mających na celu zwalczanie piractwa i nie ma żadnego wpływu na swobodny przepływ towarów. Podobnie jak SIAE, rząd włoski uważa, że w każdym razie art. 30 WE sprawia, że obowiązek umieszczania znaku SIAE jest zgodny z prawem. Ponieważ przepis ten nie powoduje dyskryminacji, jest on również zgodny z dyrektywą 92/100.

33.

Podobnie jak SIAE, rząd włoski utrzymuje, że obowiązek umieszczania znaku zawarty w ustawie nr 121/87 nie musiał być notyfikowany Komisji, ponieważ obowiązek ten istnieje od 1941 r., a wprowadzenie sankcji karnej jest jedynie dostosowaniem do okoliczności pojawienia się nowych nośników technicznych na rynku.

34.

Wreszcie rząd włoski twierdzi, że dzieła umysłu nie mogą być traktowane jak każdy dowolny zbywalny przedmiot we Wspólnocie, ponieważ nie są towarem. Znak wyróżniający SIAE nie jest podobny do oznakowania zgodnie z przepisami technicznymi w rozumieniu dyrektywy 83/189, ponieważ ten znak wyróżniający lub nalepka identyfikują zasadniczo cechy reprodukowanego utworu, a zatem corpus mysticum, nie określając przy tym corpus mecchanicum, czyli innymi słowy nośnika. Nie można zatem, jak to czyni Komisja, odwoływać się do wyroku w sprawie BIC Benelux ( 10 ). We wspomnianym wyroku znaczek miał na celu informowanie odbiorców o wpływie produktu BIC na środowisko — tak więc określał on cechy produktu. Lecz znak SIAE nie zawiera żadnego opisu cech produktu. Chodzi po prostu o wskazówkę dla służb porządkowych i konsumentów, że znak ten został umieszczony zgodnie z prawem. Zatem środek jest całkowicie pomocniczy w stosunku do celu, który polega na pokazaniu, że przestrzegane jest prawo.

35.

Komisja, w następstwie odpowiedzi na piśmie udzielonych na pytania na piśmie Trybunału i uwag przedstawionych na rozprawie przez poszczególne strony, uważa, że pytanie prejudycjalne jest dopuszczalne.

36.

Komisja podkreśla, że dopiero art. 2 ustawy nr 121/87 rozszerzył obowiązek umieszczania znaku SIAE na kasety audio i płyty kompaktowe. Regulacja ta stanowi przepis techniczny, o którym należało poinformować Komisję. Komisja przytacza art. 1 pkt 5 dyrektywy 83/189 ( 11 ) obowiązującej w 1987 r., zgodnie z którym przepisami technicznymi są „specyfikacje techniczne, włącznie z odpowiednimi przepisami administracyjnymi, których przestrzeganie jest obowiązkowe, de iure lub de facto, w przypadku sprzedaży i użytkowania […]” [tłumaczenie nieoficjalne]. Tymczasem aby sprzedawać kasety video i płyty kompaktowe w 1987 r. we Włoszech trzeba było umieszczać ten znak. Chodzi zatem o przepis techniczny, którego przestrzeganie było obowiązkowe przy sprzedaży we Włoszech.

37.

Komisja dodaje, że rozporządzenie z mocą ustawy nr 685/94, uchylające ustawę nr 121/87, stanowi jedyny akt obowiązujący w czasie, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne sprawy. Artykuł 171b lit. c) tego rozporządzenia, również przewidujący obowiązek, pod groźbą sankcji karnych, umieszczania znaku SIAE, także powinien zostać notyfikowany Komisji. Znak ten, który można umieścić albo bezpośrednio na płycie kompaktowej, albo na opakowaniu zewnętrznym, można traktować podobnie jak oznakowanie. Zatem niniejszy przypadek jest porównywalny z ww. sprawą BIC Benelux dotyczącą aspektów fiskalnych. Na tej podstawie Komisja odsyła również do wyroku w sprawie CIA Security International ( 12 ), w którym Trybunał udzielił wykładni mówiącej, że brak poszanowania obowiązku notyfikacji, ustanowionego w szczególności w art. 8 dyrektywy 89/189, powoduje nieskuteczność danych norm technicznych i brak mocy obowiązującej wobec jednostek.

38.

Komisja odpiera wysunięty przez SIAE na rozprawie argument, że wiedziała o obowiązku umieszczania znaku z racji notyfikowania rozporządzenia z mocą ustawy nr 685/94 jako transponującego dyrektywę 92/100, podnosząc, że obowiązek ten nie jest przepisem transponującym dyrektywę 92/100, gdyż obowiązek ten nie jest niezbędny do transpozycji tej dyrektywy. Zatem notyfikacja jako aktu transponującego dyrektywę 92/100 nie może być postrzegana jako jedna z określonych w art. 10 dyrektywy 83/189 przesłanek zwalniających państwa członkowskie z obowiązku notyfikacji aktów stanowiących transpozycję dyrektyw wspólnotowych.

39.

W uwagach tych, które Komisja uważa za wystarczające, podnosi ona jednakże, że obowiązek umieszczania znaku SIAE nie jest niezgodny z art. 23 i 25 WE, gdyż nie jest związany z przekraczaniem granicy, lecz jest obowiązkiem, który należy spełnić przed wprowadzeniem do obrotu, ani też z dyrektywą 92/100, która ogranicza się do określenia zakresu przedmiotowego niektórych praw, lecz pozostawia państwom członkowskim wybór do co mechanizmów, za pomocą których zapewnia się poszanowanie tych praw — a obowiązek umieszczania znaku można uznać za taki mechanizm.

40.

Pomimo względów podnoszonych przez rząd włoski uważam, że to pytanie prejudycjalne jest dopuszczalne. Wprawdzie nie jest pożądane, by sąd krajowy ograniczał się do załączenia wniosku o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym w postaci przedstawionej przez adwokata jednej ze stron i Trybunał został przez to zmuszony do zwrócenia się, zgodnie z art. 104 § 5 regulaminu, do sądu krajowego o wyjaśnienia zarówno co do okoliczności faktycznych i ram prawnych postępowania w sprawie przed sądem krajowym, jak i przepisów prawa wspólnotowego, których wykładni miałby udzielić, a także powodów, dla których sąd krajowy uznał za niezbędne zwrócić się o ich wykładnię, lecz z żadnego przepisu, a w szczególności z noty informacyjnej dotyczącej składania przez sądy krajowe wniosków o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym ( 13 ) nie wynika, że to sąd krajowy musi samodzielnie sporządzić pytanie lub pytania i dostarczyć wszelkich użytecznych informacji na temat danej sprawy ( 14 ) pod groźbą niedopuszczalności. Ponadto w niniejszym przypadku sąd krajowy, jak sam to ujął, „uważa [dokument złożony przez adwokata K. Schwibberta] za powtórzony w swoim postanowieniu”.

41.

W ogromnej większości państw członkowskich prawo nie przewiduje obowiązku opatrywania nośników znakiem krajowej instytucji odpowiedzialnej za zarządzanie prawami autorskimi ( 15 ). Jeśli jednak instytucje te wymagają lub zalecają, by jako warunek zezwolenia na powielanie zamieszczono pewne informacje na nośnikach ( 16 ), informacje te muszą być umieszczone na reprodukcjach, a nigdzie nie wymaga się, by reprodukcje były opatrzone nalepkami sprzedawanymi przez daną instytucję. Ponadto ewentualne wymaganie instytucji, by ich znak był umieszczany na reprodukcjach, nie opiera się na obowiązku prawnym, lecz na zwykłej umowie zawartej między tymi instytucjami a właścicielem zezwolenia na powielanie. I tak, brak umieszczenia tego znaku może pociągać za sobą jedynie kary umowne, takie jak poniesienie dodatkowych opłat.

42.

Włoski system prawny, przewidujący sankcje karne w przypadku nieumieszczenia znaku instytucji odpowiedzialnej za pobieranie opłat z tytułu praw autorskich, wydaje się więc być bardzo oryginalnym rozwiązaniem w stosunku do systemów innych państw członkowskich Unii Europejskiej.

43.

Artykuł 8 dyrektywy 98/34 nakłada na państwa członkowskie obowiązek niezwłocznego przekazywania Komisji wszelkich projektów przepisów technicznych. SIAE i rząd włoski utrzymują, że Republika Włoska nie musiała informować o obowiązku umieszczania znaku SIAE, ponieważ nie chodzi tu o przepis techniczny. Należy zatem zbadać pojęcie „przepis techniczny” ( 17 ) i ocenić, czy pojęcie to może obejmować obowiązek umieszczania takiego znaku.

44.

Zdaniem Trybunału, nie są na przykład przepisami technicznymi krajowe przepisy, które przewidują jedynie warunki zakładania przedsiębiorstw, takie jak przepisy poddające wykonywanie danej działalności zawodowej wymogowi uprzedniego zezwolenia ( 18 ). Podobnie krajowe przepisy dotyczące godzin zamknięcia sklepów, nieregulujące wymaganych cech produktu, nie stanowią przepisów technicznych ( 19 ).

45.

Natomiast są przepisami technicznymi szczegółowe regulacje określające warunki dotyczące testów jakości i prawidłowego działania, które należy przeprowadzić, aby produkt mógł uzyskać aprobatę i być sprzedawany ( 20 ). Są również przepisami technicznymi przepisy, które zobowiązują przedsiębiorstwa do wystąpienia o uprzednie zatwierdzenie na swój sprzęt ( 21 ). Trybunał stwierdził również, że pojęcie „specyfikacja techniczna” obejmuje metody i procesy produkcyjne dotyczące produktów leczniczych ( 22 ). Trybunał uściślił również, że przepisy mające na celu zapobieganie podawaniu bydłu opasowemu substancji o działaniu sympatykomimetycznym stanowią specyfikacje techniczne, ponieważ pochodzą od krajowych władz administracyjnych, obowiązują na całym terytorium kraju i są obowiązkowe dla adresatów ( 23 ). W wyroku w sprawie Bic Benelux Trybunał wskazał również, że oznakowanie mające na celu informowanie odbiorców o wpływie danego produktu na środowisko, nie różni się, pomimo iż towarzyszy mu system opłaty ekologicznej, od innych oznakowań przypominających konsumentom o szkodliwych skutkach danego produktu dla środowiska. Zatem oznakowania takiego nie można uznać jedynie za środek towarzyszący środkom natury fiskalnej, a więc należy je notyfikować ( 24 ). Podobnie, obowiązek wskazania na etykiecie pochodzenia produktu podlega notyfikacji ( 25 ). Nawet przepisy zawierające zakaz organizowania gier hazardowych za pomocą niektórych automatycznych urządzeń do gier ( 26 ), wymagania dotyczące maksymalnej długości i wysokości oraz ograniczeń mocy silnika wypoczynkowych łodzi motorowych ( 27 ) lub krajowe przepisy prawne zakazujące używania wszystkich gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, we wszystkich miejscach publicznych i prywatnych, jak również używania gier na komputerach znajdujących się w przedsiębiorstwach świadczących usługi internetowe, oraz poddające eksploatację tych przedsiębiorstw obowiązkowi otrzymania specjalnego zezwolenia należy zaliczyć do przepisów technicznych ( 28 ).

46.

W niniejszym przypadku, jak podnosi Komisja, obowiązek umieszczania znaku SIAE jest porównywalny do obowiązku oznakowania w ww. sprawie Bic Benelux, dotyczącego obowiązku oznakowania mającego na celu informowanie odbiorców o wpływie danego produktu na środowisko. W niniejszej sprawie znak ma bowiem na celu, jak wskazali SIAE i rząd włoski w uwagach, informowanie konsumentów i służb porządkowych, że reprodukcje są legalne. Zatem tak samo jak Trybunał przyjął w pkt 23 ww. wyroku w sprawie Bic Benelux, należałoby uznać, że obowiązek umieszczania znaku SIAE stanowi, jak to ujął Trybunał we wspomnianym pkt 23, „zgodnie z definicją nadaną temu pojęciu w [pkt 11 dyrektywy 98/48], przepis techniczny de iure, jako że jego »przestrzeganie jest obowiązkowe […] w przypadku wprowadzenia do obrotu [sprzedaży]« danego produktu i że zgodnie z definicją nadaną temu pojęciu w [pkt 2 art. 5 dyrektywy 98/34] chodzi o specyfikację techniczną, jako że regulacja określa »wymagane cechy produktu, takie jak […] wymagania […] mając[e] zastosowanie do produktu w zakresie […] oznakowania i etykietowania […]«”.

47.

Należy więc odrzucić argument rządu włoskiego, że dzieła umysłu nie mogą być traktowane jak każdy dowolny zbywalny przedmiot, ponieważ nie są towarem. Dyrektywa 98/34 przywiązuje większą wagę do pojęcia „produkt”, niż „towar” ( 29 ). Zaś zgodnie z brzmieniem art. 1 pkt 1 dyrektywy 98/34, podlega jej „każdy wyprodukowany przemysłowo produkt”. Nie da się zaprzeczyć, że płyty kompaktowe są produktami wyprodukowanymi przemysłowo. Ponadto dyrektywa ta nie wyłącza ze swojego zakresu żadnej dziedziny, a w szczególności utworów ( 30 ). Ponadto dyrektywa 98/48 ( 31 ), przyjęta w miesiąc po dyrektywie 98/34, rozszerza jej zakres przedmiotowy na„usługi społeczeństwa informacyjnego”, tj. na „każdą usługę normalnie świadczoną za wynagrodzeniem, na odległość, drogą elektroniczną […]”. Ponieważ tego rodzaju usługi są „dziełami umysłu”, nie można utrzymywać, że utwory nie należą do dziedzin, w których regulacje można uznać za przepisy techniczne.

48.

Należy również odrzucić argument rządu włoskiego, iż znaku wyróżniającego SIAE nie można traktować podobnie jak oznakowania zgodnie z przepisami technicznymi, ponieważ ten znak wyróżniający identyfikuje zasadniczo cechy reprodukowanego utworu, a zatem „corpus mysticum”, nie określając przy tym „corpus mecchanicum”, czyli nośnika. Rozróżnienie to jest bowiem złudne. Znak wyróżniający SIAE ma na celu, jak właśnie wspomniano, informowanie konsumentów i służb porządkowych o tym, że płyty kompaktowe zostały powielone z poszanowaniem praw autorskich. Znak ten odnosi się więc właśnie do nośnika.

49.

I tak, zgodnie z art. 8 dyrektywy 98/34, zgodnie z którym „państwa członkowskie niezwłocznie przekazują Komisji wszelkie projekty przepisów technicznych”, Republika Włoska powinna była poinformować o obowiązku umieszczania znaku SIAE, jaki wynikał z przepisów krajowych obowiązujących w czasie, w którym miały miejsce okoliczności faktyczne, tj. o rozporządzeniu z mocą ustawy nr 685/94.

50.

Ponadto SIAE, która podnosi, że jeśli należało uznać, że obowiązek umieszczania znaku SIAE powinien być uważany za przepis techniczny podlegający notyfikacji, przekazano go pośrednio, ponieważ rozporządzenie z mocą ustawy zostało przekazane Komisji jako akt wdrażający dyrektywę 92/100, należałoby odpowiedzieć, że zgodnie z art. 8 dyrektywy 98/34 państwa członkowskie „przekazują Komisji także […] [uzasadnienie dotyczące względów, dla których niezbędne jest] przyjęci[e] uregulowań technicznych”. Ponadto Trybunał miał już okazję wskazania, że celem tego przepisu jest „umożliwienie Komisji zdobycia jak najpełniejszych informacji na temat wszelkich przepisów technicznych w zakresie ich treści, zakresu i ogólnego kontekstu, aby umożliwić jej wykonywanie w sposób jak najbardziej skuteczny uprawnień, które zostały jej przyznane dyrektywą [83/189]” ( 32 ). Stwierdzić należy, że z takim zamiarem nie zgłoszono żadnej notyfikacji. Przepis ten wymaga również tego, by „państwa członkowskie jednocześnie przekazały tekst podstawowych przepisów prawnych lub innych regulacji, których zasadniczo i bezpośrednio dotyczą normy, jeżeli znajomość takiego tekstu jest niezbędna do prawidłowej oceny implikacji, jakie niesie ze sobą projekt przepisów technicznych”. Biorąc pod uwagę oryginalność prawa włoskiego w tej dziedzinie w porównaniu z innymi państwami członkowskimi oraz ogólny cel dyrektywy ( 33 ), notyfikacja ta nie byłaby zbyteczna.

51.

SIAE, podobnie jak rząd włoski, utrzymuje, że obowiązku umieszczania znaku, przewidzianego ustawą nr 121/87 nie trzeba było notyfikować Komisji, ponieważ obowiązek ten przewidziany już był w ustawie z 1941 r. w odniesieniu do utworów na nośniku papierowym. Ustawa nr 121/87, rozszerzająca ten obowiązek na inne dziedziny i ustanawiająca sankcje karne, jak też rozporządzenie z mocą ustawy nr 685/94, które uchyliło ustawę nr 121/87, były jedynie dostosowaniem do postępu technicznego i rozszerzeniem dziedzin podlegających obowiązkowi umieszczania znaku SIAE, nie trzeba ich więc było notyfikować.

52.

Jednak art. 8 dyrektywy 98/34 stanowi również, że „państwa członkowskie przekazują projekt ponownie […], jeżeli dokonają w tekście jakichś zmian, które w istotny sposób wpływają na zakres jego zastosowania”. I tak Trybunał wskazał już też, że rozszerzenie zakresu przedmiotowego przepisu technicznego na inne produkty stanowi nowy przepis techniczny ( 34 ).

53.

Z orzecznictwa Trybunału wynika, że ponieważ Republika Włoska nie powiadomiła Komisji o obowiązku umieszczania znaku SIAE, władze włoskie nie mogą zarzucać K. Schwibbertowi, że go nie spełnił.

54.

W ww. wyroku w sprawie CIA Security International ( 35 ) Trybunał wskazał bowiem, że art. 8 i 9 dyrektywy 83/189 należy interpretować w ten sposób, iż jednostki mogą się na nie powoływać przed sądem krajowym, który musi odmówić stosowania krajowego przepisu technicznego, który nie był notyfikowany zgodnie z dyrektywą. Trybunał wyjaśnił, że po pierwsze, ponieważ przepisy te ustanawiają dla państw członkowskich konkretny obowiązek notyfikacji projektów przed ich wydaniem, są one z punktu widzenia swojej treści bezwarunkowe i dostatecznie precyzyjne. Po drugie wykładnia dyrektywy, zgodnie z którą naruszenie obowiązku notyfikacji stanowi poważne uchybienie, powodujące bezskuteczność spornych przepisów technicznych wobec jednostek, zapewnia skuteczność uprzedniej kontroli wspólnotowej, którą ustanowiła dyrektywa, aby zapewnić ochronę swobodnego przepływu towarów, która jest jej celem ( 36 ). Podobnie w wyroku z dnia 6 czerwca 2002 r w sprawie Sapod Audic Trybunał wskazał, że jednostka może podnieść brak notyfikacji krajowego przepisu, który można interpretować jako nakładający obowiązek oznakowania lub etykietowania, i że wówczas do sądu krajowego należy zaniechanie stosowania tego przepisu ( 37 ).

55.

Z powyższych rozważań wynika, że należałoby rozumieć, iż obowiązek umieszczania znaku SIAE, przewidziany w rozporządzeniu z mocą ustawy nr 685/94 ( 38 ), stanowi przepis techniczny. Ten przepis techniczny nie został notyfikowany Komisji wbrew postanowieniom art. 8 dyrektywy 98/34. Władze włoskie nie mogą w rezultacie zarzucać K. Schwibbertowi, że nie spełnił tego obowiązku. Zatem nie ma potrzeby odpowiadania na inne kwestie podniesione w pytaniu prejudycjalnym, gdyż rozstrzygnięcie w ich przedmiocie nie jest użyteczne dla rozstrzygnięcia sporu przed sądem krajowym ( 39 ).

56.

W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał odpowiedział na pytania Tribunale di Forlì w następujący sposób:

Krajowe przepisy zobowiązujące do umieszczania znaku wyróżniającego krajowej instytucji odpowiedzialnej za pobieranie opłat z tytułu praw autorskich stwarzają przepis techniczny, który powinien być notyfikowany Komisji zgodnie z art. 8 dyrektywy 98/34 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych. Notyfikacji należy dokonywać za każdym razem, gdy rozszerza się zakres przedmiotowy tego obowiązku. Do sądu krajowego należy zaniechanie stosowania przepisu, który nie spełnia wspomnianego obowiązku notyfikacji.