Sprawa T-210/02 RENV
British Aggregates Association
przeciwko
Komisji Europejskiej
„Pomoc państwa — Opłata środowiskowa od wydobycia kruszywa w Zjednoczonym Królestwie — Decyzja Komisji o niewnoszeniu zastrzeżeń — Korzyść — Selektywny charakter”
Streszczenie wyroku
Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Charakter selektywny środka – Odstępstwo od powszechnego systemu podatkowego – Względy uzasadniające wynikające z charakteru i struktury systemu – Kryteria oceny
(art. 87 ust. 1 WE)
Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Charakter selektywny środka – Wyjątkowe obciążenie podatkowe obejmujące ograniczony sektor gospodarczy – Brak wpływu na zakwalifikowanie tego środka jako pomocy państwa
(art. 87 WE)
Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Charakter selektywny środka – Podatek ekologiczny obciążający obrót kruszywem – Różnice w warunkach opodatkowania nieuzasadnione realizowanymi celami środowiskowymi – Włączenie
(art. 87 ust. 1 WE)
Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Charakter selektywny środka – Podatek ekologiczny obciążający obrót kruszywem – Zwolnienie wywozu – Wyłączenie
(art. 87 ust. 1 WE)
W dziedzinie pomocy państwa, aby ocenić selektywność danego środka państwowego, należy zbadać, czy w ramach danego systemu prawnego środek ten może sprzyjać „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów” w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE w porównaniu z innymi przedsiębiorstwami znajdującymi się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej, jeśli chodzi o cel realizowany przez dany środek.
Jednakże tej przesłanki selektywności nie spełnia środek, który – jakkolwiek stanowi korzyść dla jego beneficjenta – uzasadniony jest charakterem lub ogólną strukturą systemu podatkowego, w który środek ten się wpisuje. W celu takiej oceny trzeba dokonać rozróżnienia pomiędzy celami przypisanymi szczególnemu systemowi podatkowemu oraz celami wobec niego zewnętrznymi z jednej strony, a mechanizmami immanentnie związanymi z tym systemem podatkowym, które są niezbędne dla osiągnięcia takich celów z drugiej, ponieważ te cele i mechanizmy jako zasady leżące u podstaw rozważanego systemu podatkowego lub przewodnie zasady tego systemu mogą wesprzeć takie uzasadnienie, czego wykazanie jest zadaniem państwa członkowskiego.
Ponadto w celu dokonania oceny selektywnego charakteru korzyści przyznanej przez rozważany środek określenie ram odniesienia nabiera większej wagi w przypadku środków o charakterze podatkowym, ponieważ samo istnienie korzyści może być stwierdzone tylko w porównaniu z tak zwanym opodatkowaniem „normalnym”. Do uznania środka podatkowego za „selektywny” konieczne jest zatem najpierw zidentyfikowanie i zbadanie reżimu podatkowego, który jest powszechny lub „normalny” w danym państwie członkowskim. To właśnie w stosunku do tego powszechnego lub „normalnego” reżimu podatkowego należy następnie ocenić i ustalić ewentualny selektywny charakter korzyści przysparzanych przez rozpatrywany środek podatkowy, wykazując, że ustanawia on odstępstwo od systemu powszechnego, ponieważ wprowadza zróżnicowanie podmiotów gospodarczych znajdujących się, w świetle celu wyznaczonego systemowi podatkowemu danego państwa członkowskiego, w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej.
(por. pkt 47–49, 84)
W dziedzinie pomocy państwa, nawet przy założeniu, że system ten mógłby być opisany jako „wyjątkowe obciążenie podatkowe obejmujące ograniczony sektor gospodarczy”, nie jest ono wyłączone z tego tylko względu z zakazu przewidzianego w art. 87 ust. 1 WE, ponieważ system ten może powodować zróżnicowanie w ramach tego sektora, które może spełniać kryteria korzyści i selektywności. Ponadto zgodnie z charakterem prawnym pojęcia pomocy, które należy interpretować na podstawie obiektywnych elementów, cel środka państwowego, takiego jak cel środowiskowy lub charakter podatku ekologicznego szczególnego lub sektorowego systemu podatkowego, nie wystarcza, aby wykluczyć ten środek od razu z możliwości zakwalifikowania go jako pomocy w rozumieniu tego postanowienia, ponieważ środek taki powinien być oceniany w zależności od jego skutków i w oderwaniu od jego przyczyn lub celów. W związku z tym pojęcie pomocy w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE wymaga zbadania, czy szczególny lub sektorowy system podatkowy powoduje zróżnicowanie skutkujące sprzyjaniem „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów” w obrębie sektora objętego tym systemem, co zakłada określenie „normalnego” opodatkowania, które leży u jego podstaw.
(por. pkt 52)
W dziedzinie pomocy państwa, w celu oceny selektywnego charakteru korzyści przyznanych w ramach systemu podatkowego należy zbadać, czy środki oparte na tym systemie mogą sprzyjać „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów” w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE w stosunku do innych przedsiębiorstw znajdujących się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej, jeśli chodzi o cel realizowany przez ten środek.
Taki selektywny charakter posiada system podatkowy wprowadzający szczególny podatek mający zastosowanie do sektora kruszyw, którego cel polega zasadniczo na popieraniu w sektorze budownictwa korzystania z kruszywa stanowiącego produkty uboczne lub odpady uzyskane z innych procesów (kruszywa zwanego również „pochodnym”) lub z kruszywa z recyklingu, aby zmniejszyć w ten sposób korzystanie z kruszywa wydobywanego w kamieniołomach (kruszywa zwanego również „pierwotnym”), nieodnawialnych zasobów naturalnych, i tym samym ograniczyć szkody dla środowiska związane z tym procesem wydobywania, ponieważ, z jednej strony, istnieje potencjalny związek konkurencji lub substytucyjności między tymi różnymi kruszywami w celu ich użycia lub ich gospodarczego wykorzystania, oraz z drugiej strony, zwolnione są z tej opłaty kruszywa z niektórych materiałów takich jak łupek, glina garncarska, kaolin i łupek ilasty i objęte są nią kruszywa z innych materiałów, mimo iż w świetle celu środowiskowego tego systemu te różne kruszywa znajdują się w porównywalnej sytuacji w odniesieniu do ich wykorzystania jako „kruszywo”.
W tym względzie przy weryfikacji czy przepisy krajowe przewidują korzystniejsze traktowanie podatkowe niektórych przedsiębiorstw lub produkcji niektórych towarów w porównaniu z traktowaniem innych przedsiębiorstw lub towarów, ani Komisja, ani Sąd nie mogą ignorować celu środowiskowego tych przepisów, ponieważ elementy charakteryzujące różne sytuacje i tym samym ich porównywalny charakter winny być w szczególności określone i ocenione w świetle przedmiotu i celu aktu, który wprowadza dane rozróżnienie, jak również w świetle zasad i celów dziedziny prawa, do której należy wspomniany akt.
Zróżnicowanie to nie może być uzasadnione charakterem i ogólną strukturą przedmiotowego systemu podatkowego, ponieważ, z jednej strony, stanowi ono wyraźne odstępstwo od logiki normalnego opodatkowania leżącej u podstaw spornej opłaty, oraz z drugiej strony, może stanowić zagrożenie dla celu środowiskowego tej opłaty.
(por. pkt 62, 64, 67, 68, 72, 75, 87, 88)
W dziedzinie pomocy państwa opłata o celu środowiskowym od wprowadzenia do obrotu kruszywa, której terytorialny zakres stosowania jest ograniczony do terytorium jednego państwa członkowskiego, z takim skutkiem, że wprowadzenie do obrotu kruszywa poza tym terytorium, czyli każda transakcja gospodarcza związana z jego wywozem, jest zwolniona od opłaty nie stanowi korzyści o selektywnym charakterze na rzecz niektórych przedsiębiorstw lub produkcji niektórych towarów, ponieważ materiały wprowadzane do obrotu na tym terytorium i materiały wywożone za granicę znajdują się w odmiennych sytuacjach ze względu na to, że po wywozie stosowanie rozstrzygającego kryterium opodatkowania, mianowicie gospodarczego wykorzystania w charakterze kruszywa, nie może już co do zasady być sprawdzone przez władze krajowe państwa wywozu.
Władze te nie będą bowiem mogły lub będą mogły jedynie z trudem ustalić, czy wywieziony materiał może być używany lub wykorzystany jako kruszywo, czy rzeczywiście będzie wykorzystany lub czy będzie wykorzystany do innych celów, co zależy również od wymagań regulacyjnych obowiązujących w krajach przeznaczenia. Zakładając nawet, że władze te mogą wyjątkowo łatwo ustalić właściwości fizyczno-chemiczne materiałów przeznaczonych do wywozu, aby tym samym określić, czy są one odpowiednie lub nieodpowiednie do wykorzystania w procesach umożliwiających skorzystanie ze zwolnienia z tytułu spornej opłaty, uznanie za „kruszywo” lub zwolniony z opłaty materiał nie zależy właśnie od tych właściwości, lecz w szczególności od wyłączenia w każdym indywidualnym przypadku niektórych materiałów – wskazanych z nazwy lub otrzymanych w wyniku niektórych procesów – z zakresu stosowania tej opłaty. Ponadto okoliczność, że materiały wywożone i materiały wprowadzane do obrotu na terytorium danego państwa członkowskiego nie znajdują się w porównywalnej sytuacji, jest potwierdzona w świetle celu środowiskowego spornej opłaty, ponieważ w przypadku wywozu ustawodawca i władze tego państwa nie są w stanie przekierować za pomocą zróżnicowanego opodatkowania popytu na kruszywo zgodnie z tym celem.
(por. pkt 94, 97)
Sprawa T-210/02 RENV
British Aggregates Association
przeciwko
Komisji Europejskiej
„Pomoc państwa — Opłata środowiskowa od wydobycia kruszywa w Zjednoczonym Królestwie — Decyzja Komisji o niewnoszeniu zastrzeżeń — Korzyść — Selektywny charakter”
Streszczenie wyroku
Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Charakter selektywny środka – Odstępstwo od powszechnego systemu podatkowego – Względy uzasadniające wynikające z charakteru i struktury systemu – Kryteria oceny
(art. 87 ust. 1 WE)
Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Charakter selektywny środka – Wyjątkowe obciążenie podatkowe obejmujące ograniczony sektor gospodarczy – Brak wpływu na zakwalifikowanie tego środka jako pomocy państwa
(art. 87 WE)
Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Charakter selektywny środka – Podatek ekologiczny obciążający obrót kruszywem – Różnice w warunkach opodatkowania nieuzasadnione realizowanymi celami środowiskowymi – Włączenie
(art. 87 ust. 1 WE)
Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Charakter selektywny środka – Podatek ekologiczny obciążający obrót kruszywem – Zwolnienie wywozu – Wyłączenie
(art. 87 ust. 1 WE)
W dziedzinie pomocy państwa, aby ocenić selektywność danego środka państwowego, należy zbadać, czy w ramach danego systemu prawnego środek ten może sprzyjać „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów” w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE w porównaniu z innymi przedsiębiorstwami znajdującymi się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej, jeśli chodzi o cel realizowany przez dany środek.
Jednakże tej przesłanki selektywności nie spełnia środek, który – jakkolwiek stanowi korzyść dla jego beneficjenta – uzasadniony jest charakterem lub ogólną strukturą systemu podatkowego, w który środek ten się wpisuje. W celu takiej oceny trzeba dokonać rozróżnienia pomiędzy celami przypisanymi szczególnemu systemowi podatkowemu oraz celami wobec niego zewnętrznymi z jednej strony, a mechanizmami immanentnie związanymi z tym systemem podatkowym, które są niezbędne dla osiągnięcia takich celów z drugiej, ponieważ te cele i mechanizmy jako zasady leżące u podstaw rozważanego systemu podatkowego lub przewodnie zasady tego systemu mogą wesprzeć takie uzasadnienie, czego wykazanie jest zadaniem państwa członkowskiego.
Ponadto w celu dokonania oceny selektywnego charakteru korzyści przyznanej przez rozważany środek określenie ram odniesienia nabiera większej wagi w przypadku środków o charakterze podatkowym, ponieważ samo istnienie korzyści może być stwierdzone tylko w porównaniu z tak zwanym opodatkowaniem „normalnym”. Do uznania środka podatkowego za „selektywny” konieczne jest zatem najpierw zidentyfikowanie i zbadanie reżimu podatkowego, który jest powszechny lub „normalny” w danym państwie członkowskim. To właśnie w stosunku do tego powszechnego lub „normalnego” reżimu podatkowego należy następnie ocenić i ustalić ewentualny selektywny charakter korzyści przysparzanych przez rozpatrywany środek podatkowy, wykazując, że ustanawia on odstępstwo od systemu powszechnego, ponieważ wprowadza zróżnicowanie podmiotów gospodarczych znajdujących się, w świetle celu wyznaczonego systemowi podatkowemu danego państwa członkowskiego, w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej.
(por. pkt 47–49, 84)
W dziedzinie pomocy państwa, nawet przy założeniu, że system ten mógłby być opisany jako „wyjątkowe obciążenie podatkowe obejmujące ograniczony sektor gospodarczy”, nie jest ono wyłączone z tego tylko względu z zakazu przewidzianego w art. 87 ust. 1 WE, ponieważ system ten może powodować zróżnicowanie w ramach tego sektora, które może spełniać kryteria korzyści i selektywności. Ponadto zgodnie z charakterem prawnym pojęcia pomocy, które należy interpretować na podstawie obiektywnych elementów, cel środka państwowego, takiego jak cel środowiskowy lub charakter podatku ekologicznego szczególnego lub sektorowego systemu podatkowego, nie wystarcza, aby wykluczyć ten środek od razu z możliwości zakwalifikowania go jako pomocy w rozumieniu tego postanowienia, ponieważ środek taki powinien być oceniany w zależności od jego skutków i w oderwaniu od jego przyczyn lub celów. W związku z tym pojęcie pomocy w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE wymaga zbadania, czy szczególny lub sektorowy system podatkowy powoduje zróżnicowanie skutkujące sprzyjaniem „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów” w obrębie sektora objętego tym systemem, co zakłada określenie „normalnego” opodatkowania, które leży u jego podstaw.
(por. pkt 52)
W dziedzinie pomocy państwa, w celu oceny selektywnego charakteru korzyści przyznanych w ramach systemu podatkowego należy zbadać, czy środki oparte na tym systemie mogą sprzyjać „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów” w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE w stosunku do innych przedsiębiorstw znajdujących się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej, jeśli chodzi o cel realizowany przez ten środek.
Taki selektywny charakter posiada system podatkowy wprowadzający szczególny podatek mający zastosowanie do sektora kruszyw, którego cel polega zasadniczo na popieraniu w sektorze budownictwa korzystania z kruszywa stanowiącego produkty uboczne lub odpady uzyskane z innych procesów (kruszywa zwanego również „pochodnym”) lub z kruszywa z recyklingu, aby zmniejszyć w ten sposób korzystanie z kruszywa wydobywanego w kamieniołomach (kruszywa zwanego również „pierwotnym”), nieodnawialnych zasobów naturalnych, i tym samym ograniczyć szkody dla środowiska związane z tym procesem wydobywania, ponieważ, z jednej strony, istnieje potencjalny związek konkurencji lub substytucyjności między tymi różnymi kruszywami w celu ich użycia lub ich gospodarczego wykorzystania, oraz z drugiej strony, zwolnione są z tej opłaty kruszywa z niektórych materiałów takich jak łupek, glina garncarska, kaolin i łupek ilasty i objęte są nią kruszywa z innych materiałów, mimo iż w świetle celu środowiskowego tego systemu te różne kruszywa znajdują się w porównywalnej sytuacji w odniesieniu do ich wykorzystania jako „kruszywo”.
W tym względzie przy weryfikacji czy przepisy krajowe przewidują korzystniejsze traktowanie podatkowe niektórych przedsiębiorstw lub produkcji niektórych towarów w porównaniu z traktowaniem innych przedsiębiorstw lub towarów, ani Komisja, ani Sąd nie mogą ignorować celu środowiskowego tych przepisów, ponieważ elementy charakteryzujące różne sytuacje i tym samym ich porównywalny charakter winny być w szczególności określone i ocenione w świetle przedmiotu i celu aktu, który wprowadza dane rozróżnienie, jak również w świetle zasad i celów dziedziny prawa, do której należy wspomniany akt.
Zróżnicowanie to nie może być uzasadnione charakterem i ogólną strukturą przedmiotowego systemu podatkowego, ponieważ, z jednej strony, stanowi ono wyraźne odstępstwo od logiki normalnego opodatkowania leżącej u podstaw spornej opłaty, oraz z drugiej strony, może stanowić zagrożenie dla celu środowiskowego tej opłaty.
(por. pkt 62, 64, 67, 68, 72, 75, 87, 88)
W dziedzinie pomocy państwa opłata o celu środowiskowym od wprowadzenia do obrotu kruszywa, której terytorialny zakres stosowania jest ograniczony do terytorium jednego państwa członkowskiego, z takim skutkiem, że wprowadzenie do obrotu kruszywa poza tym terytorium, czyli każda transakcja gospodarcza związana z jego wywozem, jest zwolniona od opłaty nie stanowi korzyści o selektywnym charakterze na rzecz niektórych przedsiębiorstw lub produkcji niektórych towarów, ponieważ materiały wprowadzane do obrotu na tym terytorium i materiały wywożone za granicę znajdują się w odmiennych sytuacjach ze względu na to, że po wywozie stosowanie rozstrzygającego kryterium opodatkowania, mianowicie gospodarczego wykorzystania w charakterze kruszywa, nie może już co do zasady być sprawdzone przez władze krajowe państwa wywozu.
Władze te nie będą bowiem mogły lub będą mogły jedynie z trudem ustalić, czy wywieziony materiał może być używany lub wykorzystany jako kruszywo, czy rzeczywiście będzie wykorzystany lub czy będzie wykorzystany do innych celów, co zależy również od wymagań regulacyjnych obowiązujących w krajach przeznaczenia. Zakładając nawet, że władze te mogą wyjątkowo łatwo ustalić właściwości fizyczno-chemiczne materiałów przeznaczonych do wywozu, aby tym samym określić, czy są one odpowiednie lub nieodpowiednie do wykorzystania w procesach umożliwiających skorzystanie ze zwolnienia z tytułu spornej opłaty, uznanie za „kruszywo” lub zwolniony z opłaty materiał nie zależy właśnie od tych właściwości, lecz w szczególności od wyłączenia w każdym indywidualnym przypadku niektórych materiałów – wskazanych z nazwy lub otrzymanych w wyniku niektórych procesów – z zakresu stosowania tej opłaty. Ponadto okoliczność, że materiały wywożone i materiały wprowadzane do obrotu na terytorium danego państwa członkowskiego nie znajdują się w porównywalnej sytuacji, jest potwierdzona w świetle celu środowiskowego spornej opłaty, ponieważ w przypadku wywozu ustawodawca i władze tego państwa nie są w stanie przekierować za pomocą zróżnicowanego opodatkowania popytu na kruszywo zgodnie z tym celem.
(por. pkt 94, 97)