KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 25.3.2026
COM(2026) 135 final
2026/0078(COD)
Wniosek
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie ustanowienia programu na rzecz sprawnych i szybkich innowacji w dziedzinie obronności (AGILE)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
UZASADNIENIE
1.KONTEKST WNIOSKU
•Przyczyny i cele wniosku
Cykle innowacji w dziedzinie obronności przyspieszają w niespotykanym dotąd tempie. Nowe i przełomowe technologie w dziedzinach takich jak sztuczna inteligencja (AI), technologie kwantowe, robotyka, cyberprzestrzeń i przestrzeń kosmiczna w coraz większym stopniu decydują o skuteczności wojskowej. Jednocześnie nowe podmioty w sektorze obronnym (w szczególności małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) oraz przedsiębiorstwa typu start-up, w tym te wywodzące się z sektora cywilnego) stają się istotną siłą napędową transformacji unijnego przemysłu obronnego. Dzięki szybszym cyklom innowacji, większej elastyczności, efektywnym kosztowo rozwiązaniom i nowatorskim koncepcjom operacyjnym podmioty te zmieniają sposób opracowywania i dostarczania innowacyjnych technologii i produktów obronnych.
W ostatnich latach Unia Europejska poczyniła znaczne postępy we wspieraniu badań i rozwoju w dziedzinie obronności. Europejski Fundusz Obronny (EFO) jest sztandarowym unijnym programem badawczo-rozwojowym w dziedzinie obronności i odgrywa centralną rolę we wspieraniu ustrukturyzowanych, długoterminowych i opartych na współpracy badań i rozwoju w dziedzinie obronności w całej Europie. Wspierając projekty na dużą skalę z udziałem kilku państw członkowskich, EFO umożliwia rozwój złożonych, kosztownych i zaawansowanych technologicznie systemów obronnych, których żadne państwo członkowskie nie mogłoby rozwijać samodzielnie. Ma on zasadnicze znaczenie dla zwiększenia transgranicznej współpracy przemysłowej, ograniczenia fragmentacji oraz wzmocnienia bazy technologicznej i przemysłowej stanowiącej fundament długoterminowych zdolności obronnych Europy.
W tym kontekście na szczeblu UE uruchomiono ukierunkowane inicjatywy mające zapewnić zwiększone wsparcie innowacjom i nietradycyjnym podmiotom działającym w dziedzinie obronności. W ramach EFO unijny system innowacji w dziedzinie obronności (EUDIS) zapewnia ukierunkowane wsparcie nietradycyjnym podmiotom działającym w dziedzinie obronności, w tym MŚP oraz innowacyjnym przedsiębiorstwom typu start-up i scale-up. Ponadto centrum innowacji w dziedzinie obronności UE, uruchomione przez Europejską Agencję Obrony (EDA) w 2022 r., działa jako platforma wspierająca ścisłą współpracę między państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami w UE w kwestiach innowacji w dziedzinie obronności. Również celem programu DIANA NATO, Funduszu Innowacji NATO oraz planu działania na rzecz szybkiego przyjęcia jest przyspieszenie wdrażania nowych technologii obronnych i wspieranie nowych podmiotów działających w dziedzinie obronności
Łącznie instrumenty te stanowią solidną podstawę trwałego, opartego na współpracy i strategicznie ukierunkowanego rozwoju badań i technologii w dziedzinie obronności w Europie. Jednocześnie szybko zmieniające się środowisko bezpieczeństwa uwypukla potrzebę uzupełnienia tych instrumentów dodatkowymi mechanizmami dostosowanymi do różnej dynamiki innowacji. W planie działania „Utrzymanie pokoju – Plan działania na rzecz gotowości obronnej do 2030 r.” oraz w białej księdze w sprawie przyszłości obronności europejskiej – Gotowość 2030 podkreślono potrzebę przyspieszenia innowacji, skrócenia czasu wprowadzania na rynek i zapewnienia szybkiego wdrożenia technologii przełomowych w celu wsparcia gotowości obronnej UE.
W Planie działania w zakresie transformacji unijnego przemysłu obronnego, przyjętym 19 listopada 2025 r., wezwano do zasadniczej zmiany sposobu myślenia i procesów w całym europejskim ekosystemie obronnym w kierunku większej szybkości, sprawności i zdolności do podejmowania ryzyka. Wyraźnie wskazano w nim potrzebę opracowania nowych, bardziej reaktywnych podejść w celu wspierania przełomowych innowacji w dziedzinie obronności i pojawienia się nowych podmiotów w sektorze obronnym.
W związku z tym istnieje potrzeba zwiększenia zdolności UE do wspierania szybkich innowacji w dziedzinie obronności o wysokim poziomie gotowości technologicznej, które stanowią bezpośrednią odpowiedź na pilne potrzeby państw członkowskich w zakresie rozwoju zdolności. Z założenia EFO jest szczególnie dobrze dostosowany do długoterminowych, złożonych i kapitałochłonnych programów, które korzystają z transgranicznej współpracy przemysłowej i strategicznego dostosowania między państwami członkowskimi. Jednocześnie główne cele EFO i standardowa architektura proceduralna z natury przedkładają solidność, inkluzywność i skalę nad szybkość.
Tymczasem obiecujące innowacje w dziedzinie obronności, zwłaszcza te wywodzące się z technologii cywilnych lub z małych przedsiębiorstw, często mają trudności z przejściem od etapu opracowania od etapu wdrożenia operacyjnego. Może to spowalniać zwiększanie skali przełomowych rozwiązań, ograniczać powstawanie nowych podmiotów w sektorze obronnym i opóźniać przekształcanie innowacji w zdolności sił zbrojnych.
Aby wyeliminować tę konkretną lukę, w Planie działania w zakresie transformacji unijnego przemysłu obronnego zaproponowano ustanowienie programu na rzecz szybkich i sprawnych innowacji w dziedzinie obronności (AGILE). AGILE zaprojektowano jako instrument uzupełniający EFO i EUDIS, a także inne unijne programy obronne, i pełni on odrębną, lecz wspierającą rolę. EUDIS stanowi zbiór działań w ramach EFO, w tym ukierunkowanych dotacji na działalność badawczo-rozwojową, hackathonów, akceleratora biznesu i działań służących nawiązywaniu kontaktów. Dla przedsiębiorstw, które brały już udział w unijnych działaniach związanych z obronnością, takich jak hakatony czy akcelerator biznesu w ramach EUDIS, AGILE byłby naturalnym kolejnym krokiem, zapewniającym szybkie i uproszczone wsparcie umożliwiające im sprawne wprowadzanie rozwiązań na rynek. EFO oferuje z kolei bardziej długoterminową ścieżkę włączającą te przedsiębiorstwa w szerszą współpracę w dziedzinie przemysłu obronnego, w ogólnoeuropejskie łańcuchy dostaw i w trwałe partnerstwa badawczo-rozwojowe. Oba te instrumenty są zatem z założenia komplementarne i dotyczą różnych, ale wzajemnie się wzmacniających etapów innowacyjnej ścieżki przedsiębiorstwa w sektorze obronnym.
AGILE został zaprojektowany jako szybki, elastyczny i ukierunkowany na realizację misji instrument zdolny do wspierania szybkich cykli innowacji, podejmowania wyższego ryzyka i sprawnego dostarczania rozwiązań istotnych pod względem operacyjnym w ramach obowiązujących wieloletnich ram finansowych (WRF) do czasu, gdy podobne warunki powstaną w WRF na lata 2028–2034. W tym sensie program AGILE mógłby również służyć jako poligon doświadczalny dla niektórych przepisów zawartych w przyszłym wniosku dotyczącym EFK.
•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki
Niniejsze rozporządzenie ustanawiające program AGILE jest w pełni spójne i komplementarne z postępami osiągniętymi dotychczas w zakresie wspierania innowacji w dziedzinie obronności w ramach bieżących programów i inicjatyw UE.
Innowacje w dziedzinie obronności są strategicznym priorytetem na szczeblu UE. W Strategii na rzecz europejskiego przemysłu obronnego, w białej księdze w sprawie obronności europejskiej – Gotowość 2030, w planie działania „Utrzymanie pokoju – Plan działania na rzecz gotowości obronnej do 2030 r.” oraz w Planie działania w zakresie transformacji unijnego przemysłu obronnego przyjętym w dniu 19 listopada 2025 r. podkreślono potrzebę przyspieszenia innowacji, skrócenia czasu wprowadzania na rynek i zapewnienia szybkiego wdrożenia technologii przełomowych w celu wsparcia gotowości obronnej UE.
W planie działania w zakresie transformacji przemysłu obronnego wezwano do zasadniczej zmiany sposobu myślenia i procesów w całym europejskim ekosystemie obronnym, aby zwiększyć szybkość, sprawność i gotowość do podejmowania ryzyka oraz wskazano potrzebę opracowania nowych, bardziej reaktywnych podejść, aby wspierać przełomowe innowacje w dziedzinie obronności i pojawianie się nowych podmiotów w sektorze obronnym.
Ten kierunek strategiczny odzwierciedla szybko zmieniające się środowisko zagrożeń. Nowe technologie, w tym technologie wywodzące się z sektora cywilnego, odgrywają coraz większą rolę we współczesnych konfliktach. Wojna napastnicza Rosji przeciwko Ukrainie pokazała znaczenie operacyjne niedrogich rozwiązań, które można szybko modyfikować, w tym technologii opartych na oprogramowaniu i technologii podwójnego zastosowania, oraz uwypukliła znaczenie skracania cykli innowacji. Zdolność do szybkiego identyfikowania takich technologii, ich dostosowywania i wdrażania stała się kluczowym wymogiem operacyjnym dla sił zbrojnych.
W odpowiedzi na te wyzwania UE opracowała kompleksowe ramy wspierania innowacji w dziedzinie obronności i z powodzeniem uruchomiła programy i inicjatywy mające na celu wspieranie konkurencyjności i zdolności innowacyjnych EDTIB, także w sektorze MŚP, w tym wśród przedsiębiorstw typu start-up, spółek o średniej kapitalizacji, organizacji badawczych i nietradycyjnych podmiotów działających w dziedzinie obronności. Europejski Fundusz Obronny (EFO) jest sztandarowym programem Unii na rzecz współpracy w zakresie badań i rozwoju w dziedzinie obronności, zapewniającym znaczące wsparcie w całym cyklu badawczo-rozwojowym, w tym w odniesieniu do technologii przełomowych. W szczególności w ramach EFO unijny system innowacji w dziedzinie obronności (EUDIS), stanowiący około 20 % rocznego budżetu EFO, zapewnia specjalne wsparcie nietradycyjnym podmiotom działającym w dziedzinie obronności, w tym przedsiębiorstwom typu start-up, MŚP oraz innym innowacyjnym przedsiębiorstwom i organizacjom.
Na tej podstawie Komisja podjęła dalsze kroki w celu zwiększenia tempa i dostępności unijnego wsparcia na rzecz innowacji w dziedzinie obronności. W małym rozporządzeniu zbiorczym, tworzącym zachęty do inwestycji związanych z obronnością w ramach budżetu UE, rozszerzono zarówno zakres instrumentu Akcelerator EIC na innowacje o potencjale podwójnego zastosowania jak i inicjatywę EIC STEP Scale Up (w obu przypadkach chodzi o działania w ramach programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa”), tak aby objąć wsparciem innowacje w zakresie krytycznych technologii obronnych. Jest to obecnie jedyny instrument UE zdolny do wspierania innowacyjnych przedsiębiorstw obronnych przez bezpośrednie inwestycje kapitałowe, a tym samym otwierający przed nimi nowe, istotne drogi dostępu do wsparcia UE.
Zarówno w pakiecie zbiorczym dotyczącym gotowości obronnej, jak i w małym rozporządzeniu zbiorczym wprowadzono uproszczenia proceduralne dla zaproszeń do składania wniosków dotyczących MŚP i technologii przełomowych w ramach EFO, co pozwoliło zmniejszyć obciążenie administracyjne i skrócić terminy oceny w tych kategoriach. Środki te stanowią istotny postęp w kierunku sprawniejszego i bardziej elastycznego wsparcia unijnego na rzecz innowacji w dziedzinie obronności.
Instrumenty te łącznie stworzyły solidne podstawy wsparcia europejskich innowacji w dziedzinie obronności. Nadal występują jednak luki strukturalne, których istniejące instrumenty nie są w stanie w pełni wyeliminować. Podstawowe wymogi EFO dotyczące konsorcjów odzwierciedlają ukierunkowanie tego funduszu na współpracę i podejście systemowe oraz przyczyniają się do realizacji projektów transgranicznych i tworzenia nowych łańcuchów dostaw w UE. Akcelerator EIC, który zapewnia dotacje i wsparcie kapitałowe dla pojedynczych przedsiębiorstw, rozszerzono na innowacje podwójnego zastosowania; jego zakres nie obejmuje jednak zastosowań ukierunkowanych wyłącznie na obronność. Ponadto wsparcie obronności w ramach EIC ogranicza się obecnie do finansowania kapitałowego w ramach inicjatywy STEP Scale Up, co pozostawia lukę w zakresie innych rodzajów wsparcia UE ukierunkowanego na rozwój o charakterze ściśle obronnym, w tym dotacji.
AGILE opracowano zatem w sposób komplementarny i spójny z postępami i wynikami uzyskanymi dzięki programom i inicjatywom UE w tym sektorze. Będzie on skierowany do pojedynczych podmiotów (w szczególności MŚP, w tym innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up i scale-up) i jest tak pomyślany, aby znacząco skrócić czas udzielenia wsparcia. Program zajmuje zatem komplementarne miejsce w szerszym krajobrazie unijnego wsparcia innowacji w dziedzinie obronności i wspiera EDTIB, przez koncentrowanie się przede wszystkim na MŚP, w tym na przedsiębiorstwach typu start-up, oraz ogólną gotowość obronną UE i jej państw członkowskich.
•Spójność z innymi politykami Unii
Rozporządzenie jest w pełni spójne z szerokim zakresem celów polityki i priorytetów strategicznych Unii, a zarazem przyczynia się do ich realizacji – w szczególności w obszarze bezpieczeństwa i obronności, konkurencyjności i innowacji oraz uproszczenia.
W programie strategicznym UE na lata 2024–2029 bezpieczeństwo i obronę uznano za centralne priorytety polityczne Unii, a zarazem zobowiązano się do ograniczenia strategicznych zależności, zwiększenia zdolności obronnych i przyspieszenia budowy Europejskiej Unii Obrony. W wytycznych politycznych dla Komisji Europejskiej na lata 2024–2029 opowiedziano się za podążaniem w tym kierunku. Proponowane rozporządzenie bezpośrednio przyczynia się do realizacji powyższych celów.
Program AGILE jest również spójny ze wspólnym komunikatem z dnia 26 marca 2025 r. w sprawie europejskiej strategii na rzecz unii gotowości. W strategii tej wezwano do ściślejszej współpracy cywilno-wojskowej przez usprawnienie interakcji między podmiotami cywilnymi i wojskowymi. Podejście to ma kluczowe znaczenie dla niniejszego rozporządzenia, którego celem jest również wspieranie synergii z technologiami cywilnymi. Program AGILE będzie w znacznym stopniu ukierunkowany na wykorzystanie technologii cywilnych na potrzeby obronności oraz na wzmacnianie synergii między badaniami i innowacjami w dziedzinie obronności a badaniami i innowacjami cywilnymi.
Proponowane rozporządzenie jest również zgodne z priorytetami polityki UE w zakresie konkurencyjności. W Kompasie konkurencyjności dla UE, przyjętym w lutym 2025 r. i opartym na raporcie Draghiego, likwidację luki innowacyjnej i przekształcanie wyników badań w produkty gotowe do wprowadzenia na rynek i skalowalne wskazano jako jeden z najpilniejszych priorytetów strukturalnych UE, ze szczególnym uwzględnieniem najbardziej zaawansowanych technologii, technologii podwójnego zastosowania oraz sektorów, w których zagrożona jest suwerenność europejska.
Rozporządzenie przyczynia się do osiągnięcia tego celu przez przyspieszenie cyklu między innowacjami a dostarczaniem produktów w sektorze obronnym oraz przez zapewnienie ukierunkowanego wsparcia nowym podmiotom w sektorze obronnym (w szczególności MŚP, w tym innowacyjnym przedsiębiorstwom typu start-up i scale-up), które w Europie coraz częściej stanowią główną siłę napędową przełomowego rozwoju technologicznego, wspierając bezpośrednio cel Unii, jakim jest wzmacnianie jej suwerenności technologicznej i ograniczanie strategicznych zależności w sektorach krytycznych.
W wytycznych politycznych dla Komisji Europejskiej na lata 2024–2029 uproszczenie wskazano jako kluczowy, przekrojowy priorytet polityczny. Ma to szczególne znaczenie dla nietradycyjnych podmiotów obronnych objętych programem AGILE, które często dysponują wysoce istotnymi zdolnościami technologicznymi, ale nie mają zasobów niezbędnych do uczestnictwa w złożonych i długotrwałych procesach finansowania.
Wniosek dotyczący rozporządzenia jest również zgodny z kluczowym, przekrojowym priorytetem politycznym, jakim jest uproszczenie w ramach celów związanych z trwałym dobrobytem, konkurencyjnością i innowacyjnością Europy. Kompas konkurencyjności i późniejsze pakiety zbiorcze w sprawie uproszczenia stanowią konkretny wyraz tego zobowiązania, ponieważ wzywają do znacznego zmniejszenia obciążeń administracyjnych, w szczególności dla MŚP, oraz do stosowania dostępnych, szybkich i proporcjonalnych instrumentów finansowania. Program AGILE uzupełnia pakiet zbiorczy dotyczący gotowości obronnej o cele szczegółowe w zakresie pilności i sprawności działania.
Rozporządzenie zostało opracowane w pełnej zgodności z tymi celami, ponieważ program AGILE będzie obejmował uproszczone procedury oceny i wyboru, co ułatwi odbiorcom dostęp do finansowania i wsparcia, zmniejszy obciążenie administracyjne i skróci czas oczekiwania na udzielenie wsparcia.
Proponowany program jest również w pełni spójny z wnioskami Komisji dotyczącymi kolejnych wieloletnich ram finansowych, w szczególności z Europejskim Funduszem Konkurencyjności (EFK). Obejmuje on przepisy dotyczące m.in. interwencji motywującej lub możliwości zastosowania bardziej elastycznego i dostępnego podejścia do identyfikowania, wyboru i wspierania innowacyjnych projektów i pomysłów, w tym przez zapewnienie procedur wyboru neutralnych pod względem instrumentów. Niniejszy wniosek pozostaje bez uszczerbku dla stosowania unijnych reguł konkurencji.
2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ
•Podstawa prawna
Program AGILE opiera się na art. 173 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) (konkurencyjność przemysłu obronnego UE).
•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)
Same działania państw członkowskich nie wystarczą, aby sprostać szybko zmieniającym się wyzwaniom w zakresie bezpieczeństwa i obrony, przed którymi stoi UE, w wymaganej skali i w wymaganym tempie. Skoordynowane działania na szczeblu UE są niezbędne do zapewnienia wiarygodnego odstraszania i utrzymania przywództwa technologicznego w dziedzinie obronności.
Istniejące krajowe mechanizmy wspierania innowacji w dziedzinie obronności różnią się znacznie między sobą w poszczególnych państwach członkowskich. Nie wszystkie państwa członkowskie dysponują mechanizmami wspierania szybkich innowacji w dziedzinie obronności, co pozbawia innowacyjne przedsiębiorstwa w niektórych krajach dostępu do finansowania. Tam, gdzie takie mechanizmy istnieją, zazwyczaj priorytetowo traktują one ekosystemy krajowe, co ogranicza współpracę transgraniczną i utrwala krajowe silosy. Ten rozdrobniony krajobraz utrudnia powstawanie ogólnounijnych ścieżek innowacji i uniemożliwia szybkie testowanie, skalowanie i wdrażanie innowacyjnych rozwiązań w całej Unii.
W tym kontekście zapewnienie spójnego i inkluzywnego podejścia do innowacji w dziedzinie obronności wymaga ustanowienia na szczeblu UE programu dostępnego dla wszystkich państw członkowskich. Taki program na szczeblu UE stanowiłby bezpośrednią odpowiedź na te wyzwania. Byłby dostępny dla podmiotów ze wszystkich państw członkowskich i skoncentrowany na opracowywaniu rozwiązań odpowiadających pilnym potrzebom obronnym wskazanym i podzielanym przez kilka z nich, a tym samym sprzyjałby współpracy i ułatwiał wspólne zamówienia.
Ponadto wspierałby on rozszerzanie EDTIB przez umożliwienie powstawania nowych podmiotów działających w dziedzinie obronności w całej UE. Jednocześnie pomógłby zmniejszyć uzależnienie od systemów i rozwiązań obronnych państw trzecich. Kładąc szczególny nacisk na szybkie wdrażanie rozwiązań obronnych, w tym przez iteracyjne testowanie z bezpośrednim zaangażowaniem i informacją zwrotną państw członkowskich, program wzmacniałby również interoperacyjność – rezultat, którego osiągnięcie za pomocą mechanizmów zarządzanych wyłącznie na szczeblu krajowym jest znacznie mniej prawdopodobne.
•Proporcjonalność
Środki określone w programie AGILE nie wykraczają poza to, co jest ściśle konieczne do osiągnięcia ich celów, oraz są proporcjonalne do skali i pilności problemów zidentyfikowanych w odniesieniu do tych celów.
Rozporządzenie ustanawiające program ma na celu stworzenie szybkiego, elastycznego i ukierunkowanego na realizację misji instrumentu UE służącego przyspieszeniu przełomowych innowacji w dziedzinie obronności i szybkiemu dostarczaniu rozwiązań, które odpowiadają na pilne potrzeby w zakresie obronności i bezpieczeństwa określone przez państwa członkowskie. Program będzie służył testowaniu innowacyjnych podejść i wyciągnięciu wniosków operacyjnych na potrzeby kolejnych WRF. Proponowane środki są starannie skalibrowane, aby osiągnąć ten cel, i proporcjonalne do potrzeb rozporządzenia.
W rozporządzeniu oparto się na ukierunkowanym i wąskim podejściu pod względem czasu, zakresu i budżetu. Wpływ programu będzie ograniczony przede wszystkim do grupy docelowej zainteresowanych stron z sektora przemysłu obronnego, ze szczególnym uwzględnieniem innowacyjnych MŚP, w tym innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up i scale-up. To ukierunkowane podejście minimalizuje wpływ na sektor cywilny. Ponadto program stworzyłby sektorowi cywilnemu możliwości przyczynienia się do wzmacniania innowacji w dziedzinie obronności w całej UE, co sprzyjałoby synergii i budowaniu środowiska opartego na współpracy.
•Wybór instrumentu
Komisja przedstawia wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady. Jest to najwłaściwszy instrument prawny, ponieważ tylko rozporządzenie, które jest jednolicie i bezpośrednio stosowane i ma wiążący charakter, może zapewnić niezbędny stopień jednolitości potrzebny do przyspieszenia przełomowych innowacji w dziedzinie obronności i szybkiego dostarczania rozwiązań, które odpowiadają na pilne potrzeby obronne państw członkowskich UE.
3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW
•Konsultacje z zainteresowanymi stronami
17 lutego Komisja opublikowała na portalu „Wyraź swoją opinię” zaproszenie do zgłaszania uwag, które było otwarte przez cztery tygodnie. W ramach zaproszenia do zgłaszania uwag wpłynęło 6 odpowiedzi od różnych zainteresowanych stron, w tym od obywateli UE (4 odpowiedzi) i przedsiębiorstw (2 odpowiedzi), przy czym respondenci pochodzili z Belgii, Włoch, Słowacji, Hiszpanii i Niemiec. Odpowiedzi te obejmowały szeroki zakres tematów, w tym wsparcie i konkretne propozycje opracowania bardziej elastycznych i przyjaznych dla przedsiębiorstw typu start-up mechanizmów finansowania, zalecenia dotyczące ram przejrzystości i przeciwdziałania spekulacji cenowej w zakresie zamówień publicznych w dziedzinie obronności oraz sugestie dotyczące sposobu opracowania i wdrożenia programu w celu lepszego włączenia innowacyjnych MŚP i nowych podmiotów.
Ponadto rozporządzenie oparto na szeroko zakrojonym procesie konsultacji przeprowadzonych ze wszystkimi odpowiednimi zainteresowanymi stronami, w tym z państwami członkowskimi i z przemysłem, zarówno z podmiotami o ugruntowanej pozycji, jak i z nowymi podmiotami, na potrzeby opracowania Planu działania w zakresie transformacji unijnego przemysłu obronnego i innych inicjatyw związanych z obronnością. Proces konsultacji obejmował wydarzenia i wymiany, takie jak okrągłe stoły z nowymi podmiotami w sektorze obronnym i z przemysłem obronnym, odpowiednio w czerwcu i w listopadzie 2025 r., dialog strategiczny z przemysłem w maju 2025 r. oraz konsultacje z przedsiębiorstwami typu start-up i scale-up uczestniczącymi w akceleratorze biznesu w ramach EUDIS.
Instrument AGILE opiera się również na informacjach zwrotnych od zainteresowanych stron zawartych w śródokresowym sprawozdaniu z oceny EFO, opublikowanym w czerwcu 2025 r., w którym przeanalizowano pierwsze lata wdrażania funduszu. Podkreślono w nim kilka kluczowych kwestii, w szczególności potrzebę zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla wnioskodawców, zwłaszcza w odniesieniu do MŚP, oraz czas oczekiwania na przyznanie dotacji.
•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej
Komisja oparła się na informacjach otrzymanych od zainteresowanych stron w odpowiedzi na zaproszenie do zgłaszania uwag opublikowane 17 lutego 2026 r.
Komisja wykorzystała ponadto informacje zebrane podczas specjalnej dyskusji z ośrodkami analitycznymi i ekspertami, której celem było zebranie spostrzeżeń i wymiana pomysłów na potrzeby opracowania planu działania w zakresie transformacji unijnej obronności. W dyskusji wzięli udział eksperci z całej UE reprezentujący różne dziedziny, w tym obronność, innowacje, geopolitykę i technologie przełomowe.
•Ocena skutków
W odniesieniu do tej inicjatywy nie przeprowadzono oceny skutków.
Inicjatywa ma wysoce ukierunkowany i proporcjonalny charakter. Została opracowana jako program pilotażowy realizowany wyłącznie w ramach obowiązujących WRF. Jej głównym celem jest testowanie innowacyjnych podejść w perspektywie kolejnych WRF. Przeprowadzenie pełnej oceny skutków takiego ograniczonego w czasie projektu pilotażowego byłoby nieproporcjonalne i powodowałoby opóźnienia niezgodne z jego zasadniczym celem.
Ponadto inicjatywa jest ograniczona pod względem zakresu i oddziaływania. Jej budżet jest ograniczony do 115 mln EUR i pochodzi w całości z wewnętrznych realokacji środków w ramach obecnego budżetu UE przeznaczonych na programy związane z przemysłem obronnym i przestrzenią kosmiczną. Nie powoduje ona dodatkowego obciążenia finansowego państw członkowskich ani budżetu UE, a jej wpływ ogranicza się do konkretnego segmentu zainteresowanych stron z sektora obronności, głównie innowacyjnych MŚP, w tym innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up i scale-up.
Cele programu koncentrują się na potrzebach zidentyfikowanych dzięki szerokiemu zaangażowaniu zainteresowanych stron i analizom. Potrzeba szybszych mechanizmów wsparcia, zmniejszenia obciążeń administracyjnych i większej tolerancji ryzyka jest konsekwentnie udokumentowana w ocenach strategii politycznych i konsultacjach z zainteresowanymi stronami, co stanowi solidną podstawę dowodową proponowanego podejścia.
•Sprawność regulacyjna i uproszczenie
Oczekuje się, że rozporządzenie nie zwiększy obciążenia administracyjnego.
•Prawa podstawowe
4.WPŁYW NA BUDŻET
Budżet inicjatywy wynosi 115 mln EUR i jest w całości finansowany z wewnętrznych realokacji środków w ramach obecnych WRF. Środki będą pochodzić z istniejących programów związanych z przemysłem obronnym i przestrzenią kosmiczną, a mianowicie z Europejskiego Funduszu Obronnego (EFO), Programu na rzecz europejskiego przemysłu obronnego (EDIP) i unijnego programu kosmicznego. Celem tej puli środków budżetowych jest znalezienie równowagi między zminimalizowaniem wpływu na istniejące programy a zapewnieniem pełnej absorpcji zasobów w ciągu jednego roku od wdrożenia w celu pobudzenia innowacji w dziedzinie obronności. Jest ona skalibrowana tak, aby odpowiadać zaobserwowanym potrzebom finansowym MŚP, w tym innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up i scale-up, opracowujących nowe i przełomowe produkty i technologie obronne, co umożliwi programowi wymierny wpływ i wsparcie wzrostu tych przedsiębiorstw w sektorze obronnym oraz wdrażania innowacyjnych rozwiązań obronnych przez państwa członkowskie.
Realokacje te nie będą miały negatywnego wpływu na cele i realizację istniejących programów, a bieżące zobowiązania i planowane działania w ich ramach będą mogły być kontynuowane zgodnie z planem. Realokację zaprojektowano tak, aby utrzymać skuteczność obecnych programów, a jednocześnie umożliwić tej ukierunkowanej inicjatywie zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie innowacji w dziedzinie obronności. Wsparcie unijne udzielane w ramach programu w większości przypadków przyniesie korzyści tym samym podmiotom, do których skierowane są inne programy obronne i kosmiczne, ale w sposób bardziej ukierunkowany i szybszy. Jest to szczególnie istotne w przypadku EFO, którego cele zostaną uzupełnione przez niniejszą inicjatywę. Ponadto w przypadku EDIP realokacja środków budżetowych pochodzi z części budżetu pierwotnie przydzielonej na działania wspierające, skierowane głównie do MŚP, toteż przekierowanie tych środków za pośrednictwem AGILE zapewni skuteczne i odczuwalne wsparcie Unii dla tej samej grupy beneficjentów docelowych. Wsparcie programu na rzecz powstających i przełomowych rozwiązań obronnych w dziedzinie przestrzeni kosmicznej będzie miało również pozytywny efekt mnożnikowy dla unijnego programu kosmicznego i programu bezpiecznej łączności, co ostatecznie przyczyni się do realizacji celów unijnej polityki kosmicznej.
5.ELEMENTY FAKULTATYWNE
•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania
Wdrażanie AGILE będzie ściśle monitorowane w trakcie 2027 r., ze szczególnym uwzględnieniem zdolności do zapewnienia szybkich innowacji w dziedzinie obronności o dużym oddziaływaniu. Monitorowanie będzie obejmować kluczowe aspekty, takie jak szybkość podejmowania decyzji i czas oczekiwania na przyznanie dotacji, udział nowych podmiotów w sektorze obronnym, w tym MŚP, z uwzględnieniem innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up i scale-up, zaangażowanie podmiotów ze stowarzyszonych państw trzecich, w szczególności z Ukrainy, oraz przejście od innowacji do testowania lub wdrażania.
Po zakończeniu okresu realizacji Komisja przeprowadzi ukierunkowaną ocenę skuteczności, efektywności i unijnej wartości dodanej. Wyniki i wyciągnięte wnioski mogłyby posłużyć do refleksji nad przyszłymi unijnymi programami innowacji w dziedzinie obronności w kontekście wniosków Komisji dotyczących wieloletnich ram finansowych na okres od 2028 r.
2026/0078 (COD)
Wniosek
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie ustanowienia programu na rzecz sprawnych i szybkich innowacji w dziedzinie obronności (AGILE)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 173 ust. 3,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Ponowne wystąpienie działań wojennych o dużej intensywności, spowodowanych niczym niesprowokowaną i nieuzasadnioną wojną napastniczą Rosji przeciwko Ukrainie, stanowi egzystencjalne wyzwanie dla Unii oraz wymaga znacznego i trwałego zwiększenia potencjału państw członkowskich w zakresie wzmacniania ich zdolności obronnych i gotowości obronnej. Długoterminowe pogarszanie się regionalnego i globalnego bezpieczeństwa wymaga dogłębnej transformacji europejskiej bazy technologiczno-przemysłowej sektora obronnego (EDTIB), aby zapewnić jej zdolność do dostarczania innowacyjnych produktów związanych z obronnością, których potrzebują siły zbrojne państw członkowskich, w odpowiedniej skali i odpowiednim czasie, w szczególności podczas wojny.
(2)Na spotkaniu szefów państw lub rządów Unii w Wersalu 11 marca 2022 r. państwa członkowskie zobowiązały się do zwiększenia europejskich zdolności obronnych i podwyższenia wydatków na obronę, zacieśnienia współpracy poprzez wspólne projekty i zamówienia publiczne realizowane na zasadzie współpracy w zakresie zdolności obronnych, wyeliminowania braków, pobudzenia innowacji oraz wzmocnienia i rozwoju europejskiego przemysłu obronnego.
(3)Innowacje mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia i utrzymania gotowości obronnej Europy, zwłaszcza w obecnej erze nasilających się zagrożeń, rywalizacji systemowej i geopolitycznej. Mnożenie się zagrożeń wywołało międzynarodowy wyścig zbrojeń i światową rywalizację technologiczną, w której nowe i przełomowe technologie w dziedzinach takich jak sztuczna inteligencja, technologie kwantowe, robotyka, cyberprzestrzeń i przestrzeń kosmiczna odgrywają decydującą rolę w utrzymaniu przewagi strategicznej i zapewnieniu wiarygodnego odstraszania. Osiągnięcie tego celu wymaga szybkiego testowania, walidacji i włączenia tych technologii do zdolności obronnych, a także stałego zaangażowania w ekosystem technologii i innowacji.
(4)Wojna w Ukrainie pokazuje, jak szybko zmieniają się technologie obronne. Cykle innowacji stają się coraz krótsze, co oznacza, że produkty związane z obronnością muszą być szybko dostosowywane. Zmiany te przekształcają również dynamikę pola walki. MŚP, w tym innowacyjne przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up, często wywodzące się z sektora cywilnego, odgrywają kluczową rolę we wspieraniu obronności i sił zbrojnych Ukrainy. Te nowe podmioty działające w dziedzinie obronności zapewniają szybsze innowacje, większą elastyczność, racjonalne pod względem kosztów rozwiązania oraz nowe pomysły i procesy operacyjne. W rezultacie stają się one główną siłą napędową transformacji EDTIB. We wspólnej białej księdze w sprawie obronności europejskiej – Gotowość 2030 podkreślono istotną rolę silnego ekosystemu innowacji technologicznych. Ma to zasadnicze znaczenie dla zapewnienia, aby europejski przemysł obronny nadążał za szybko zmieniającym się charakterem współczesnych działań wojennych.
(5)Aby zapewnić kompleksowe wsparcie dla wspólnych działań w zakresie badań i rozwoju w zakresie produktów i technologii związanych z obronnością, Unia ustanowiła Europejski Fundusz Obronny (EFO). EFO, którego budżet w WRF na lata 2021–2027 wynosi 7,3 mld EUR, ma na celu wspieranie konkurencyjności, efektywności i zdolności innowacyjnych EDTIB, a także zmniejszenie fragmentacji w ramach EDTIB. Jako jeden z największych programów badawczo-rozwojowych w dziedzinie obronności w Europie EFO wspiera współpracę przy rozwoju najbardziej złożonych systemów obronnych, których żadne państwo członkowskie nie byłoby w stanie rozwijać samodzielnie. Wspiera również rozwój nowych europejskich łańcuchów dostaw w sektorze obronności. W ramach EFO w 2022 r. ustanowiono unijny system innowacji w dziedzinie obronności (EUDIS), aby zapewnić ukierunkowane wsparcie nietradycyjnym podmiotom działającym w dziedzinie obronności, w szczególności MŚP i przedsiębiorstwom typu start-up, oraz obniżyć bariery wejścia na rynek. W ramach EUDIS realizowanych jest szereg inicjatyw, takich jak ukierunkowane zaproszenia do składania wniosków w dziedzinie badań i rozwoju, usługi w zakresie przyspieszenia rozwoju działalności i nawiązywania kontaktów, hakatony i finansowanie kapitałowe, stanowiące około 20 % budżetu EFO przeznaczanego każdego roku na ten cel. Działania te przyczyniły się w znacznym stopniu do rozszerzenia EDTIB i zwiększenia zdolności innowacyjnych w dziedzinie obronności w całej Unii. Ponadto inicjatywa EFO BraveTech EU zapewnia dodatkowe wsparcie dla innowatorów w dziedzinie obronności, ponieważ oferuje im stopniowy dostęp do finansowania wraz z cyklami testowania technologii i iteracyjnego rozwoju. Koncentruje się ona na opracowywaniu rozwiązań opartych na potrzebach obronnych określonych przez Ukrainę i daje ukraińskiemu przemysłowi bezpośrednią możliwość współpracy z unijnymi innowatorami w dziedzinie obronności.
(6)Rozporządzenia (UE) 2021/695 i (UE) 2024/795 umożliwiają akceleratorowi Europejskiej Rady ds. Innowacji (EIC) wspieranie technologii podwójnego zastosowania i stymulowanie inwestycji w technologie obronne w ramach Platformy na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy (STEP). Ponadto niniejsze rozporządzenie umożliwia EIC bezpośrednie wspieranie technologii obronnych w formie bezpośredniego finansowania kapitałowego.
(7)Rozporządzeniem (UE) 2025/2653 wprowadzono również ukierunkowane zmiany do rozporządzenia (UE) 2021/697, w szczególności w odniesieniu do działań w zakresie przełomowych technologii obronnych. W szczególności zmiany te umożliwiają określenie w programie prac najodpowiedniejszych form kryteriów kwalifikacji i wyboru oraz procedur w odniesieniu do każdego zaproszenia do składania wniosków dotyczących projektów. Ponadto rozporządzeniem (UE) [odniesienie do pakietu zbiorczego dotyczącego gotowości obronnej] wprowadzono dalsze zmiany do rozporządzenia (UE) 2021/697, aby rozszerzyć tę możliwość na wszelkie zaproszenia do składania wniosków ogłaszane w ramach Europejskiego Funduszu Obronnego, w szczególności te skierowane do MŚP.
(8)Oprócz podjęcia tych znaczących działań należy ustanowić nowy program (program AGILE, zwany dalej „programem”) w celu zapewnienia szybkiego, sprawnego i ukierunkowanego wsparcia dla MŚP, w tym innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up i scale-up, o ile spełniają one wymogi określone w definicji MŚP, na potrzeby opracowania innowacyjnych rozwiązań obronnych. Program powinien koncentrować się na wspieraniu rozwoju nowych i przełomowych produktów i technologii obronnych do wysokiego poziomu gotowości technologicznej, w tym na dostosowaniu technologii cywilnych do zastosowań obronnych, aby zaspokoić najpilniejsze potrzeby państw członkowskich i stowarzyszonych państw trzecich w zakresie rozwoju zdolności, ze szczególnym uwzględnieniem niedrogich rozwiązań obronnych.
(9)Aby zapewnić skuteczne wykonanie budżetu UE, program AGILE będzie w pełni komplementarny wobec istniejących instrumentów unijnych wspierających innowacje w dziedzinie obronności. EUDIS wspiera nietradycyjne podmioty działające w dziedzinie obronności w szerszych ramach EFO, w tym przez dotacje na badania i rozwój dla konsorcjów i inne działania wspierające skierowane do pojedynczych podmiotów (akcelerator biznesu, nawiązywanie kontaktów). Centrum innowacji w dziedzinie obronności, zarządzane przez Europejską Agencję Obrony (EDA), wspiera współpracę między państwami członkowskimi w zakresie innowacji w dziedzinie obronności. EIC jest kluczowym unijnym programem innowacji służącym identyfikowaniu, rozwijaniu i skalowaniu przełomowych technologii i innowacji radykalnych. Po przyjęciu rozporządzenia (UE) 2025/2653 program EIC STEP Scale Up zapewni bezpośrednie finansowanie kapitałowe, aby pomóc przedsiębiorstwom obronnym i przedsiębiorstwom podwójnego zastosowania w zwiększeniu skali ich innowacji. AGILE wypełnia wyraźną lukę, ponieważ zapewnia uproszczone, bezpośrednie wsparcie dla poszczególnych MŚP, w tym innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up i scale-up, na potrzeby opracowywania innowacyjnych rozwiązań oraz ich wdrażania przez państwa członkowskie i przemysł, z bardzo krótkimi terminami udzielania zamówień i wyraźnym powiązaniem z potrzebami państw członkowskich w zakresie zdolności. Powinien on zatem umożliwić Unii pilotażowe wdrażanie nowych podejść do wspierania innowacji w dziedzinie obronności, a jednocześnie uzupełniać istniejące instrumenty unijne na różnych poziomach dojrzałości, w różnych rozmiarach konsorcjów, w różnych ramach czasowych i w różnych dziedzinach technologicznych. Szybki rozwój zagrożeń obronnych wymaga przejścia ku bardziej elastycznemu podejściu, aby umożliwić innowacyjnym przedsiębiorstwom (w szczególności MŚP, w tym innowacyjnym przedsiębiorstwom typu start-up i scale-up) szybkie reagowanie na zidentyfikowane wyzwania w zakresie zdolności. Program powinien zatem nadawać priorytet działaniom innowacyjnym opartym na wyzwaniach, z krótkimi cyklami iteracji, bezpośrednio powiązanymi z priorytetowymi wymogami operacyjnymi państw członkowskich.
(10)W szczególności program AGILE powinien dążyć do znaczącego skrócenia cykli innowacji produktów i technologii związanych z obronnością o wysokim potencjale przełomowym, które mają być w pełni możliwe do wykorzystania w ciągu najbliższych 1–3 lat. Powinien on oferować innowatorom jak największą elastyczność w proponowaniu nowatorskich rozwiązań, w tym tych pochodzących od pojedynczych podmiotów prawnych, a jednocześnie umożliwiać podwykonawstwo określonych zadań lub współpracę z innymi podmiotami w trakcie wdrażania.
(11)Niemniej utrzymującym się wyzwaniem strukturalnym dla europejskich MŚP z sektora obronności, w tym innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up i scale-up, jest luka między pomyślnym wdrożeniem innowacji a ich operacyjnym zastosowaniem przez siły zbrojne państw członkowskich i stowarzyszonych państw trzecich. Aby wyeliminować tę lukę, program powinien być dostosowany do rzeczywistych i priorytetowych potrzeb obronnych państw członkowskich i stowarzyszonych państw trzecich. W ten sposób powinien on wspierać absorpcję innowacyjnych rozwiązań przez ich siły zbrojne i przemysł obronny, w szczególności głównych wykonawców i podwykonawców pierwszego szczebla. Program powinien ustanowić przyspieszony proces umożliwiający Unii wspieranie testowania i wdrażania innowacyjnych mechanizmów wsparcia odpowiadających na najpilniejsze wymogi w zakresie gotowości obronnej, w tym na potrzeby europejskich inicjatyw przewodnich w dziedzinie gotowości.
(12)W tym celu program powinien wspierać działania obejmujące testy w terenie, eksperymenty i demonstracje. Działania te powinny umożliwić podmiotom walidację innowacyjnych rozwiązań w realistycznych warunkach operacyjnych, ponieważ generują informacje zwrotne w czasie rzeczywistym, które można wykorzystać do doskonalenia rozwiązań w procesie iteracyjnym. Aktywne zaangażowanie państw członkowskich ma kluczowe znaczenie na każdym etapie tego procesu, od ustanowienia wymogów dotyczących testowania po ocenę wykazanych zdolności. Przyczyni się to do tworzenia wiarygodnych sygnałów popytu i ułatwi późniejsze decyzje dotyczące zamówień publicznych. Ponadto program może wspierać absorpcję nowych technologii i produktów przez agregację popytu i stosowanie innowacyjnych mechanizmów udzielania zamówień publicznych, takich jak partnerstwa innowacyjne. Można również tworzyć wspólne platformy i usługi w celu zaspokojenia wspólnych potrzeb operacyjnych wielu użytkowników końcowych.
(13)Zdolności do działania w przestrzeni kosmicznej stały się nieodzownymi czynnikami umożliwiającymi prowadzenie nowoczesnych operacji w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa, ponieważ zapewniają funkcje krytyczne, w tym wywiad, obserwację i rozpoznanie, bezpieczną komunikację, pozycjonowanie, nawigację i synchronizację czasu oraz wczesne ostrzeganie. Rosnące uzależnienie sił zbrojnych od zasobów kosmicznych w połączeniu z rosnącą podatnością infrastruktury kosmicznej na zagrożenia sprawia ponadto, że odporność i zdolność reagowania europejskiego sektora kosmicznego stają się priorytetem strategicznym. Przestrzeń kosmiczna została określona w białej księdze w sprawie obronności europejskiej – Gotowość 2030 jako kluczowy strategiczny czynnik umożliwiający działanie w priorytetowych obszarach zdolności ustanowionych przez UE i jej państwa członkowskie, a w Planie działania na rzecz gotowości obronnej zaproponowano europejską tarczę kosmiczną jako potencjalną inicjatywę przewodnią. Podwójne zastosowanie technologii i usług kosmicznych oznacza, że innowacje w sektorze kosmicznym mają bezpośredni i natychmiastowy wpływ na zdolności obronne oraz że popyt związany z obronnością może przyspieszyć rozwój i komercjalizację europejskich technologii kosmicznych. Program powinien zatem wspierać rozwój innowacyjnych zdolności obronnych opartych na przestrzeni kosmicznej i wykorzystujących przestrzeń kosmiczną poprzez włączenie nowych podmiotów i podmiotów nietradycyjnych, aby zwiększyć strategiczną autonomię Unii w przestrzeni kosmicznej i wzmocnić EDTIB. Obejmuje to wkład w rozwój przyszłego programu obserwacji Ziemi w ramach usługi rządowej (EOGS) o autonomicznych, odpornych i spełniających wymogi obronne zdolnościach w zakresie obserwacji Ziemi. Program powinien również wspierać działania w dziedzinie przestrzeni kosmicznej, aby przyspieszyć wykorzystanie zdolności obronnych opartych na przestrzeni kosmicznej przez państwa członkowskie oraz przez UE, zgodnie z programem kosmicznym, programem bezpiecznej łączności lub w odniesieniu do działań Centrum Satelitarnego Unii Europejskiej (SatCen), przy jednoczesnym zapewnieniu spójności z odpowiednimi inicjatywami Unii związanymi z przestrzenią kosmiczną.
(14)W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze dotyczące przyjęcia programu prac. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011. Aby zapewnić szybkie przyjęcie tych programów prac, a ostatecznie realizację programu z korzyścią dla europejskiego ekosystemu MŚP w dziedzinie obronności, Komisja powinna mieć możliwość skorzystania z procedury doradczej określonej w art. 4 wyżej wymienionego rozporządzenia.
(15)W programie prac należy określić wyzwania, zdefiniowane jako zaproszenia do składania wniosków odnoszące się do szczególnych potrzeb obronnych określonych w koordynacji z państwami członkowskimi, w oparciu o ustrukturyzowany proces z udziałem państw członkowskich, tak aby wspierane projekty odpowiadały rzeczywistym i priorytetowym potrzebom obronnym państw członkowskich. W tym celu program prac może również opierać się na wkładzie głównych gałęzi przemysłu i EDA z myślą o zaspokajaniu konkretnych, ukierunkowanych na realizację misji potrzeb w zakresie zdolności. We wszystkich przypadkach priorytetowo należy traktować wyzwania, które przyciągają jak najszersze wsparcie ze strony państw członkowskich, a zarazem odzwierciedlają rzeczywisty wspólny popyt i dostosowanie strategiczne oraz przyczyniają się do gotowości obronnej UE jako całości. Aby objąć pełen zakres innowacji, program powinien również uwzględniać zaproszenia do składania wniosków, które dotyczą szerszych celów w zakresie innowacji w dziedzinie obronności. Przy wyborze projektów w ramach takich zaproszeń i wyzwań Komisja powinna zapewnić, aby program przyczyniał się do zwiększenia zdolności przemysłu obronnego w całej Unii oraz do przeciwdziałania pilnym i trwałym zagrożeniom.
(16)Program ma na celu wspieranie działań innowacyjnych nietradycyjnych podmiotów działających w dziedzinie obronności, a przede wszystkim MŚP, w tym innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up i scale-up. Dzięki zapewnieniu ukierunkowanego wsparcia program ma przyspieszyć rozwój i dopracowanie przełomowych technologii i produktów, a także ułatwić ich wejście na rynek, co przełoży się na większą konkurencyjność przedsiębiorstw i ich szybszy wzrost.
(17)Ponieważ celem programu AGILE jest wspieranie innowacyjności unijnego przemysłu obronnego, do otrzymania wsparcia powinny kwalifikować się wyłącznie podmioty prawne, które mają siedzibę w UE lub w stowarzyszonych państwach trzecich i które nie są kontrolowane przez niestowarzyszone państwa trzecie ani podmioty z niestowarzyszonych państw trzecich. Aby chronić podstawowe interesy Unii i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony – infrastruktura, obiekty, aktywa i zasoby odbiorców i podwykonawców uczestniczących w działaniach wspieranych z programu powinny być zlokalizowane na terytorium państwa członkowskiego lub stowarzyszonego państwa trzeciego przez cały czas trwania działania, a zarządcze struktury wykonawcze odbiorców powinny znajdować się w UE lub w stowarzyszonym państwie trzecim. Aby zabezpieczyć te podstawowe interesy w zakresie bezpieczeństwa i obrony, te kryteria kwalifikowalności powinny mieć również zastosowanie do finansowania zapewnianego na podstawie zamówień publicznych.
(18)Ocena śródokresowa Europejskiego Funduszu Obronnego (EFO) wykazała, że obciążenie administracyjne i czas potrzebny na udzielenie gwarancji w przypadku, gdy odbiorca mający siedzibę w UE jest kontrolowany przez niestowarzyszone państwo trzecie lub podmiot, są nie do pogodzenia z szybkością i elastycznością niezbędnymi do skutecznej realizacji programu. Aby sprostać temu wyzwaniu i ułatwić sprawną realizację programu, nie należy zezwalać na odstępstwa od zasady, zgodnie z którą odbiorcy nie mogą być kontrolowani przez podmioty mające siedzibę poza UE lub państwami stowarzyszonymi. Praktyka z poprzednich programów na rzecz przemysłu obronnego wskazuje również, że udzielenie gwarancji skutkuje dodatkową złożonością proceduralną i dłuższymi okresami oceny, podczas gdy usunięcie tego wyjątku prawdopodobnie nie wpłynie znacząco na liczbę kwalifikujących się podmiotów.
(19)Aby siły zbrojne państw członkowskich mogły korzystać z najnowocześniejszych technologii i innowacji, program powinien zapewniać zachęty przyciągające MŚP, w tym innowacyjne przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up, mające siedzibę poza UE lub stowarzyszonymi państwami trzecimi, ale mogące znacząco przyczynić się do osiągnięcia celów programu. W tym celu w programie prac należy umożliwić określenie niektórych procedur wyboru, w ramach których takie MŚP mogą uczestniczyć w programie AGILE, nawet jeśli nie spełniają jeszcze wymogów kwalifikowalności związanych z ustanowieniem ich zarządczej struktury wykonawczej w UE lub w stowarzyszonym państwie trzecim (interwencja motywująca). W ramach tego podejścia odbiorcom przyznawane byłoby tymczasowe i warunkowe zwolnienie z takich wymogów kwalifikowalności, które musieliby spełnić w terminie określonym w zobowiązaniu prawnym, aby otrzymać wsparcie unijne. Interesy finansowe Unii powinny być należycie chronione, a płatności powinny być dokonywane dopiero po spełnieniu wymogów kwalifikowalności przed upływem okresu zwolnienia.
(20)Aby interwencja motywująca mogła osiągnąć zamierzony cel, powinno być możliwe odstąpienie od wymogu kwalifikowalności, zgodnie z którym odbiorcy, aby otrzymać wsparcie unijne, muszą mieć siedzibę i zarządczą strukturę wykonawczą w UE lub w stowarzyszonym państwie trzecim, pod warunkiem że wsparcie to służy w szczególności ułatwieniu spełnienia tych wymogów kwalifikowalności, w tym przez pokrycie kosztów związanych z przeniesieniem przedsiębiorstwa lub z ustanowieniem jego zarządczej struktury wykonawczej w UE lub w stowarzyszonym państwie trzecim.
(21)Zważywszy na konieczność realizacji działań wspieranych w ramach programu AGILE w krótkim czasie przy jednoczesnym zminimalizowaniu obciążeń administracyjnych dla wnioskodawców, w przypadku gdy wsparcie Unii udzielane jest w formie dotacji, należy stosować finansowanie niepowiązane z kosztami lub uproszczone metody rozliczania kosztów, w tym jednorazowe płatności ryczałtowe. Wsparcia unijnego powinno się udzielać wyłącznie w formie zwrotu rzeczywistych kosztów kwalifikowalnych, gdy celów danego działania nie można osiągnąć w żaden inny sposób.
(22)Do funkcjonowania sektora obronności nie mają zastosowania konwencjonalne zasady i modele biznesowe, które obowiązują na bardziej tradycyjnych rynkach. Popyt pochodzi prawie wyłącznie ze strony rządów krajowych, które także kontrolują całość zakupów produktów i technologii związanych z obronnością, w tym ich wywóz. W związku z tym przemysł obronny, w szczególności mali i nietradycyjni innowatorzy w dziedzinie obronności, nie angażuje się w znaczące projekty innowacyjne finansowane ze środków własnych, a państwa członkowskie i stowarzyszone państwa trzecie często pokrywają w całości wszystkie związane z nimi koszty. Podmioty te mierzą się ponadto z utrzymującymi się barierami w dostępie do finansowania, w tym współfinansowania, w szczególności prywatnego finansowania na rzecz inwestycji, ze względu na ryzyko, jakie uczestnicy rynku wiążą z takimi inwestycjami. Z uwagi na pilną potrzebę pobudzenia inwestycji w unijnym sektorze obronnym istotne znaczenie ma lewarowanie inwestycji publicznych w innowacje w dziedzinie obronności. Ponieważ w przeciwnym razie środki te nie zostałyby przedsięwzięte, zasadne wydaje się umożliwienie, aby wsparcie finansowe Unii pokrywało do 100 % kosztów kwalifikowalnych działań kwalifikujących się w ramach programu AGILE.
(23)Aby jeszcze bardziej uprościć i przyspieszyć proces składania i oceny wniosków, wsparcie unijne powinno być udzielane w drodze specjalnej procedury oceny obejmującej określone kontrole po wydaniu decyzji o udzieleniu zamówienia. Wnioskodawców należy zapraszać do składania wniosków wraz z krótkim streszczeniem. Streszczenie to należy oceniać przed dokonaniem pełnej oceny wniosków pod kątem odpowiednich kryteriów wyboru określonych w programie prac. Podejście to ma na celu zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla wnioskodawców i jak najszybsze zapewnienie pewności finansowej, przy jednoczesnym zaakceptowaniu rozsądnego poziomu ryzyka finansowego lub prawnego dla Unii, proporcjonalnego do realizowanych celów. Należy odpowiednio chronić interesy finansowe Unii, a finansowanie nie powinno być uruchamiane do czasu zakończenia pełnej oceny.
(24)W tym samym celu powinno być możliwe odstąpienie od niektórych obowiązków wynikających z rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 dotyczących treści wniosków o udzielenie dotacji, kryteriów wyboru i procedury oceny. Umożliwiłoby to wydanie decyzji o udzieleniu zamówienia i podpisanie umowy o udzielenie dotacji na podstawie wstępnej oceny kryteriów kwalifikowalności i kryteriów wyboru, opartej w szczególności o oświadczenia wnioskodawców, w tym w odniesieniu do wymogów kontroli. Komisja powinna niezwłocznie przyjąć decyzje o udzieleniu zamówienia i zakończyć ocenę końcową odpowiednich kryteriów w terminie czterech miesięcy od terminu składania wniosków. Należy odpowiednio chronić interesy finansowe Unii, a płatności należy przekazywać dopiero po zakończeniu oceny końcowej.
(25)Jako alternatywa dla tej przyspieszonej procedury oceny oraz aby Unia mogła wspierać innowacyjne rozwiązanie bez początkowego sztucznego zawężania lub ograniczania w związku z konkretną formą wsparcia unijnego, program AGILE powinien umożliwiać bardziej elastyczne i dostępne podejście do identyfikacji, wyboru i wspierania innowacyjnych projektów i pomysłów, w tym przez neutralne dla instrumentu procedury wyboru. W ramach takiego podejścia pomysły powinny być oceniane i wybierane na podstawie ich wartości merytorycznej pod kątem wkładu w realizację celów programu AGILE. Najbardziej odpowiedni i skuteczny instrument wykonania budżetu w ramach programu, niezależnie od tego, czy jest to dotacja, zamówienie publiczne czy inna forma wsparcia, powinien być określany dopiero po dokonaniu wyboru, na podstawie szczególnych cech, wymogów i wartości merytorycznej danego projektu.
(26)Aby zachować atrakcyjność dla szerszego grona potencjalnych wnioskodawców i wyeliminować istniejącą lukę w cyklu innowacji w dziedzinie obronności, niezbędne i proporcjonalne jest umożliwienie kwalifikowania do finansowania kosztów poniesionych przed złożeniem wniosku o dotację, jak przewidziano w art. 196 ust. 2 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509. Program AGILE koncentruje się na działaniach rozwojowych na późnym etapie, które wypełniają krytyczną lukę między komercjalizacją a zamówieniami publicznymi, a także przybliżają nowe i przełomowe produkty i technologie obronne do gotowości rynkowej i wdrożenia operacyjnego. Innowacyjne przedsiębiorstwa, w szczególności MŚP, często rozpoczynają prace rozwojowe i finansują je ze środków własnych, zanim pojawią się formalne możliwości uzyskania finansowania. Umożliwi to programowi wspieranie kluczowych działań innowacyjnych, które rozpoczęto nie wcześniej niż trzy miesiące przed terminem zamknięcia zaproszenia do składania wniosków, tak aby mogły otrzymać wsparcie UE i można je było szybciej ukończyć, zapewniając terminowe osiągnięcie rezultatów odpowiadających na najpilniejsze wyzwania, przed którymi stoją siły zbrojne państw członkowskich i stowarzyszonych państw trzecich.
(27)W dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/81/WE przewidziano szczególne wyłączenie z obowiązków przewidzianych w tej dyrektywie w odniesieniu do zamówień udzielanych w ramach niektórych programów współpracy opartych na badaniach i rozwoju. Po przyjęciu dyrektywy XXX [dyrektywa zbiorcza 2025/0177 (COD)] w dyrektywie w sprawie zamówień w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa wyjaśniono, że projekt badawczo-rozwojowy zarządzany przez instytucje lub organy UE i realizowany zgodnie z przepisami unijnymi i finansowany z budżetu Unii stanowi program współpracy prowadzony wspólnie przez co najmniej dwa państwa członkowskie i może być kontynuowany w fazach następujących po fazie badawczo-rozwojowej. W takim przypadku wyłączeniem mogą być objęte również zamówienia udzielone w ramach programu będącego kontynuacją. Wyłączenie to ma zastosowanie w szczególności do zamówień udzielanych w ramach projektów wspieranych z programu AGILE.
(28)Aby zapewnić wymagany poziom bezpieczeństwa informacji niejawnych, przy podpisywaniu niejawnych umów o finansowaniu i umów w sprawie finansowania należy przestrzegać minimalnych norm w zakresie bezpieczeństwa przemysłowego. W tym celu oraz zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi państwa członkowskie i stowarzyszone państwa trzecie, na których terytorium odbiorcy mają siedzibę, powinny ustanowić ramy bezpieczeństwa – obejmujące instrukcje bezpieczeństwa projektu i powiązany przewodnik nadawania klauzul – w przypadkach gdy realizacja programu AGILE wiązałaby się z informacjami, które uzasadniają nadanie klauzuli tajności, lub prowadziła do powstania takich informacji.
(29)Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie bez uszczerbku dla unijnych reguł konkurencji, w szczególności art. 101–109 TFUE oraz aktów prawnych, które umożliwiają zastosowanie tych artykułów.
(30)Z uwagi na pilną potrzebę wsparcia kluczowych inwestycji w zdolności obronne, a zwłaszcza w innowacje obronne, w kontekście naglących wyzwań geopolitycznych właściwe jest, aby przewidzieć wyjątek od terminu ośmiu tygodni, o którym mowa w art. 4 Protokołu nr 1 w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej, załączonego do TUE, do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i do Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej. Na tej samej podstawie niniejsze rozporządzenie powinno zatem wejść w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
(31)Należy określić orientacyjną pulę środków finansowych na program AGILE.
(32)Do programu zastosowanie ma rozporządzenie (UE, Euratom) 2024/2509. W rozporządzeniu tym określono zasady ustanawiania i wdrażania budżetu ogólnego Unii, w tym zasady odnoszące się do dotacji, nagród, darowizn o charakterze niefinansowym, zamówień, zarządzania pośredniego, pomocy finansowej, instrumentów finansowych i gwarancji budżetowych.
(33)Zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/2509 rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013, rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2988/95, rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2185/96 oraz rozporządzeniem Rady (UE) 2017/1939 interesy finansowe Unii należy chronić za pomocą proporcjonalnych środków, w tym środków w zakresie zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, ich wykrywania, korygowania i prowadzenia w ich sprawie postępowań, odzyskiwania środków utraconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania kar administracyjnych.
(34)W szczególności, zgodnie z rozporządzeniami (UE, Euratom) nr 883/2013 i (Euratom, WE) nr 2185/96 Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może prowadzić dochodzenia, w tym kontrole na miejscu i inspekcje, w celu ustalenia, czy doszło do nadużycia finansowego, korupcji lub jakiegokolwiek innego nielegalnego działania, naruszającego interesy finansowe Unii. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1939 Prokuratura Europejska (EPPO) może prowadzić postępowania przygotowawcze oraz wnosić i popierać oskarżenia w sprawach nadużyć finansowych i innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe Unii, jak przewidziano w dyrektywie (UE) 2017/1371.
(35)Zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/2509 każda osoba lub podmiot, które otrzymują środki finansowe Unii, są zobowiązane w pełni współpracować w celu ochrony interesów finansowych Unii, przyznać Komisji, OLAF-owi, EPPO i Trybunałowi Obrachunkowemu niezbędne prawa i dostęp, a także zapewnić, aby wszelkie osoby trzecie uczestniczące w wykonywaniu środków finansowych Unii przyznały tym organom równoważne prawa.
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Przedmiot
Niniejsze rozporządzenie ustanawia program na rzecz sprawnych i szybkich innowacji w dziedzinie obronności (program AGILE) na okres od dnia 1 stycznia 2027 r. do dnia 31 grudnia 2027 r. oraz określa jego cele i budżet, formy finansowania w ramach programu oraz zasady przyznawania takiego finansowania.
Artykuł 2
Definicje
Na potrzeby niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
1)„podmiot prawny” oznacza osobę prawną utworzoną i uznaną za taką na mocy prawa unijnego, krajowego lub międzynarodowego, w tym Programu na rzecz struktury europejskiego uzbrojenia (SEAP), ustanowioną zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2025/2643, która posiada osobowość prawną i zdolność do działania we własnym imieniu, wykonywania praw i podlegania obowiązkom, lub podmiot nieposiadający osobowości prawnej, o którym mowa w art. 200 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509;
2)„kontrola” oznacza zdolność do wywierania decydującego wpływu na podmiot prawny, bezpośrednio lub pośrednio, poprzez co najmniej jeden pośredni podmiot prawny;
3)„produkt związany z obronnością” oznacza towary, usługi i roboty budowlane objęte zakresem art. 2 dyrektywy 2009/81/WE;
4)„nowe i przełomowe produkty lub technologie obronne” oznaczają produkty lub technologie związane z obronnością, które prowadzą do radykalnej zmiany, w tym do zmiany paradygmatu w zakresie koncepcji i prowadzenia spraw obronnych, w tym poprzez zastąpienie istniejących technologii obronnych lub sprawienie, że staną się przestarzałe, i co do których oczekuje się, że pod koniec działania będą w pełni możliwe do wykorzystania;
5)„małe i średnie przedsiębiorstwa” lub „MŚP” oznaczają małe i średnie przedsiębiorstwa zdefiniowane w art. 2 załącznika do zalecenia Komisji 2003/361/WE;
6)„podstawowe informacje” oznaczają wszelkie informacje niezbędne lub przydatne do realizacji programu, przygotowane przed rozpoczęciem działania lub poza jego ramami oraz przekazane i wykorzystane na potrzeby tego działania;
7)„nowe informacje” oznaczają dane, know-how lub informacje wytworzone w toku programu, bez względu na ich formę lub charakter.
Artykuł 3
Cele
1.Celem ogólnym programu jest wspieranie zdolności MŚP, w tym innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up i scale-up, do szybkiego wprowadzania innowacji z myślą o szybkim dostarczaniu nowych i przełomowych produktów i technologii obronnych w celu sprostania najnowszym i szybko zmieniającym się wyzwaniom, przed którymi stoją siły zbrojne państw członkowskich, w szczególności wyzwaniom wynikającym z wojny napastniczej Rosji przeciwko Ukrainie, ze szczególnym uwzględnieniem oszczędności kosztowej. Program wspiera tym samym konkurencyjność europejskiej bazy technologiczno-przemysłowej sektora obronnego (EDTIB) i przyczynia się do zwiększenia gotowości obronnej Unii, a zarazem do ograniczenia strategicznych zależności od niestowarzyszonych państw trzecich.
2.Program ma także następujące cele szczegółowe:
a)znaczne przyspieszenie cykli innowacji nowych i przełomowych produktów i technologii obronnych opracowanych w całej Unii przez MŚP, w tym przedsiębiorstwa typu start-up, z uwzględnieniem pilnych potrzeb państw członkowskich i przy wykorzystaniu potencjału innowacyjnego całego przemysłu Unii;
b)wspieranie wprowadzania przez siły zbrojne państw członkowskich i głównych wykonawców europejskiego przemysłu obronnego nowych i przełomowych produktów i technologii obronnych opracowanych przez MŚP, w tym innowacyjne przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up, a także wspieranie zwiększania ich skali w całej Europie, a tym samym wzmacnianie przewagi technologicznej sił zbrojnych państw członkowskich oraz zwiększanie odporności i bezpieczeństwa dostaw takich produktów i technologii związanych z obronnością w całej UE.
Artykuł 4
Budżet
1.Orientacyjna pula środków finansowych na wdrożenie programu od dnia 1 stycznia 2027 r. do dnia 31 grudnia 2027 r. wynosi 115 000 000 EUR w cenach bieżących.
2.Zobowiązania budżetowe z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy można rozłożyć na kilka lat na roczne raty.
3.Środki finansowe można wprowadzać do budżetu Unii poza 2027 r., aby pokryć niezbędne wydatki oraz aby umożliwić zarządzanie działaniami, które nie zakończyły się z końcem programu, a także wydatki na działania operacyjne o krytycznym znaczeniu i świadczenie usług.
4.Pulę środków finansowych, o której mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, oraz kwoty dodatkowych środków, o których mowa w art. 5, można wykorzystać także na pomoc techniczną i administracyjną na realizację programu, np. na działania przygotowawcze, monitorowanie, kontrolę, audyt i ewaluację, w tym projektowanie, tworzenie, testowanie i certyfikację, obsługę i utrzymanie instytucjonalnych systemów i platform informatycznych, jak również na działania informacyjne i komunikacyjne, w tym komunikację instytucjonalną o priorytetach politycznych Unii, oraz na wszelką inną pomoc techniczną i administracyjną lub wydatki związane z personelem, poniesione przez Komisję przy zarządzaniu programem.
Artykuł 5
Dodatkowe zasoby
1.Państwa członkowskie, instytucje, organy, urzędy i agencje Unii, państwa trzecie, organizacje międzynarodowe, międzynarodowe instytucje finansowe lub inne osoby trzecie mogą wnieść dodatkowe wkłady finansowe lub niefinansowe na program lub dowolne z jego określonych działań lub celów, o których mowa w art. 3. Dodatkowe wkłady finansowe uważa się za zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel w rozumieniu art. 21 ust. 2 lit. a), d) lub e) lub art. 21 ust. 5 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509.
2.Na wniosek zainteresowanych państw członkowskich, środki alokowane im w ramach zarządzania dzielonego mogą zostać przesunięte do programu, z zastrzeżeniem warunków określonych w odpowiednich przepisach rozporządzenia (UE) 2021/1060. Komisja wykonuje te środki bezpośrednio zgodnie z art. 62 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 lub pośrednio zgodnie z lit. c) tego akapitu. Środki te wykorzystuje się na rzecz danego państwa członkowskiego. Jeżeli Komisja nie zawarła żadnego zobowiązania prawnego w ramach zarządzania bezpośredniego lub pośredniego na środki dodatkowe udostępnione w ten sposób na instrument, na wniosek danego państwa członkowskiego odpowiednie niezaangażowane środki można przekazać z powrotem na programy źródłowe, zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu (UE) 2021/1060.
Artykuł 6
Finansowanie alternatywne, łączone i skumulowane
1.Program jest wdrażany w synergii z innymi programami unijnymi. Działanie, które otrzymało wkład z innego programu unijnego, może również otrzymać wkład z Programu. Do odpowiedniego wkładu stosuje się zasady danego programu unijnego albo do wszystkich wkładów można zastosować jednolity zbiór zasad oraz można zawrzeć jedno zobowiązanie prawne Jeżeli wkład Unii opiera się na kosztach kwalifikowalnych, skumulowane wsparcie z budżetu Unii nie przekracza łącznych kosztów kwalifikowalnych działania i może być obliczane proporcjonalnie zgodnie z dokumentami określającymi warunki wsparcia.
2.Procedury wyboru w ramach programu mogą być przeprowadzane wspólnie w ramach zarządzania bezpośredniego lub pośredniego z państwami członkowskimi, instytucjami, organami i agencjami UE, państwami trzecimi, organizacjami międzynarodowymi, międzynarodowymi instytucjami finansowymi lub innymi osobami trzecimi, pod warunkiem ochrony interesów finansowych Unii. Takie procedury podlegają jednolitemu zbiorowi zasad i prowadzą do zawarcia jednego zobowiązania prawnego. W tym celu partnerzy procedury wspólnego wyboru mogą udostępnić zasoby na rzecz Programu zgodnie z art. 5 niniejszego rozporządzenia lub można im powierzyć wykonanie procedury wyboru, w stosownych przypadkach zgodnie z art. 62 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509. Do celów art. 153 ust. 3 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 w procedurach wspólnego wyboru komisja oceniająca może częściowo składać się z członków będących przedstawicielami partnerów w tej procedurze.
Artykuł 7
Państwa trzecie stowarzyszone z programem
1.Program może być otwarty na uczestnictwo następujących państw trzecich w drodze pełnego lub częściowego stowarzyszenia z programem, zgodnie z celami określonymi w art. 3 i zgodnie z odpowiednimi umowami międzynarodowymi lub wszelkimi decyzjami przyjętymi na podstawie tych umów i mającymi zastosowanie do:
a)członków Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, którzy są członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego;
b)Ukrainy, zgodnie z warunkami określonymi w układzie o stowarzyszeniu UE–Ukraina.
2.Układy o stowarzyszeniu z państwami, o których mowa w art. 7 ust. 1 dotyczące uczestnictwa w programach:
a)zapewniają sprawiedliwą równowagę w odniesieniu do wkładów i korzyści państw trzecich uczestniczących w programie;
b)ustanawiają warunki uczestniczenia w programach, w tym obliczanie wkładów finansowych do programu, składających się z wkładów operacyjnych i kosztów uczestnictwa, i ich ogólnych kosztów administracyjnych;
c)nie przyznają państwu trzeciemu żadnych uprawnień decyzyjnych w ramach programu;
d)gwarantują prawa Unii do zapewnienia należytego zarządzania finansami i ochrony jej interesów finansowych;
e)w stosownych przypadkach – zapewniają ochronę interesów Unii w zakresie bezpieczeństwa i porządku publicznego.
3.Do celów lit. d) stowarzyszone państwo trzecie przyznaje niezbędne prawa i dostęp wymagane na mocy rozporządzeń (UE, Euratom) 2024/2509 i (UE, Euratom) nr 883/2013 oraz gwarantuje egzekwowalność orzeczeń o wykonaniu nakładających zobowiązanie pieniężne na podstawie art. 299 TFUE, a także wyroków i nakazów Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, oraz zapewnia, aby jego właściwe organy współpracowały z Prokuraturą Europejską (EPPO) w zakresie prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz ścigania przestępstw naruszających interesy finansowe Unii zgodnie z mającymi zastosowanie umowami międzynarodowymi lub innymi mającymi zastosowanie przepisami.
Artykuł 8
Wdrażanie i formy finansowania unijnego
1.Program jest realizowany zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/2509 w ramach zarządzania bezpośredniego lub zarządzania pośredniego z podmiotami, o których mowa w art. 62 ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia.
2.Finansowanie unijne może przyjmować dowolną formę zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/2509.
3.Na zasadzie odstępstwa od art. 196 ust. 2 lit. a) rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 wkłady finansowe mogą, w stosownych przypadkach i gdy jest to konieczne do realizacji działania, obejmować działania rozpoczęte i koszty poniesione przed datą złożenia wniosku dotyczącego tych działań, pod warunkiem że działań tych nie rozpoczęto więcej niż trzy miesiące przed terminem zamknięcia zaproszenia do składania wniosków i nie zakończono przed podpisaniem umowy o udzielenie dotacji.
4.Jeżeli finansowanie unijne ma formę dotacji, to jest finansowaniem niepowiązanym z kosztami odnośnych operacji lub finansowaniem z uproszczonymi metodami rozliczania kosztów, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/2509. Finansowanie może być zapewnione w formie zwrotu rzeczywistych kosztów kwalifikowalnych tylko wtedy, kiedy cele działania nie mogą zostać osiągnięte w inny sposób.
5.Zgodnie z art. 153 ust. 3 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 komitet oceniający może częściowo lub całkowicie składać się z niezależnych ekspertów zewnętrznych.
Artykuł 9
Kwalifikowalność
1.Kryteria kwalifikowalności ustanawia się, aby wspierać osiągnięcie celów określonych w art. 3, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/2509 i mają one zastosowanie do wszystkich procedur udzielania zamówień w ramach programu.
2.W procedurach wyboru w ramach zarządzania bezpośredniego i zarządzania pośredniego do otrzymania finansowania unijnego kwalifikować się może co najmniej jeden z następujących podmiotów prawnych:
a)podmioty mające siedzibę w państwie członkowskim;
b)podmioty mające siedzibę w stowarzyszonym państwie trzecim;
c)organizacje międzynarodowe.
3.W przypadku działań wspieranych w ramach programu wymienionych w art. 10, z wyjątkiem działań, o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. d), odbiorcami finansowania unijnego są MŚP, w tym innowacyjne przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up, które spełniają wymogi kwalifikowalności określone w niniejszym artykule.
4.Z wyjątkiem działań, o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. c), odbiorcy muszą mieć siedzibę w UE lub w stowarzyszonym państwie trzecim, a ich zarządcze struktury wykonawcze muszą znajdować się w UE lub w stowarzyszonym państwie trzecim.
5.Odbiorcy nie mogą podlegać kontroli ze strony niestowarzyszonego państwa trzeciego lub podmiotu z niestowarzyszonego państwa trzeciego.
6.Infrastruktura, obiekty, aktywa i zasoby odbiorców finansowania unijnego wykorzystywane do finansowanego działania, muszą być zlokalizowane na terytorium państwa członkowskiego lub stowarzyszonego państwa trzeciego przez cały czas realizacji działania.
7.Jeżeli odbiorcy finansowania unijnego, którzy uczestniczą w danym działaniu, nie mają łatwo dostępnych alternatyw ani odpowiednich infrastruktury, obiektów, aktywów i zasobów w Unii ani w stowarzyszonym państwie trzecim, mogą oni korzystać ze swojej infrastruktury oraz swoich obiektów, aktywów lub zasobów zlokalizowanych lub przechowywanych poza terytorium państw członkowskich lub stowarzyszonych państw trzecich, pod warunkiem że korzystanie to nie jest sprzeczne z interesami UE lub jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony, obejmującymi poszanowanie zasady stosunków dobrosąsiedzkich, i że odbywa się ono w sposób spójny z celami określonymi w art. 3. Koszty związane z działaniami wykorzystującymi tę infrastrukturę lub te obiekty, aktywa lub zasoby nie kwalifikują się do wsparcia z programu.
8.Podmioty prawne można uznać za spełniające warunki kwalifikowalności, o których mowa w niniejszym ustępie, gdy spełniły równoważne warunki na podstawie rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1092, (UE) 2021/697, (UE) 2023/1525 lub (UE) 2023/2418 lub rozporządzenia (UE) 2025/1106 oraz pod warunkiem że żadne późniejsze zmiany nie podważają spełnienia tych warunków.
9.W procedurach wyboru do finansowania nie kwalifikują się następujące działania:
a)działania lub ich elementy, które są już w pełni finansowane z innych źródeł publicznych lub prywatnych, z wyjątkiem wkładów Unii w kontekście działań na rzecz synergii, o których mowa w art. 6;
b)działania służące rozwijaniu produktów i technologii, których stosowanie, rozwój lub produkcja są zabronione przez obowiązujące prawo międzynarodowe.
Artykuł 10
Działania objęte AGILE
1.Działania kwalifikujące się do finansowania w ramach programu służą realizacji celów określonych w art. 3 niniejszego rozporządzenia i mogą przyjąć jedną z następujących form lub mogą stanowić ich połączenie:
a)wsparcie szybkiego opracowywania nowych i przełomowych produktów i technologii obronnych, w tym w przypadkach, gdy opiera się ono na integracji i dostosowaniu technologii cywilnych o potencjale podwójnego zastosowania do celów obronnych;
b)wsparcie wprowadzania na rynek nowych i przełomowych produktów i technologii obronnych, w tym za pomocą specjalnych i iteracyjnych testów oraz demonstracji w terenie, a także wspierania agregacji zapotrzebowania;
c)wsparcie ustanowienia podmiotu lub jego zarządczej struktury wykonawczej w UE lub w stowarzyszonym państwie trzecim w celu skutecznej realizacji działań, o których mowa w lit. a) i b);
d)wsparcie działań niezbędnych do skutecznej realizacji działań, o których mowa w lit. a) i b), w tym m.in. kwalifikacji, certyfikacji, dostępu do infrastruktury, dostępu do innowacyjnych zdolności i procesów produkcyjnych, rozwoju umiejętności, zlecania opracowań oraz działań na rzecz budowy i wzmacniania ekosystemów.
2.Program może zapewniać wsparcie na działania obejmujące szybką modernizację istniejących produktów i technologii, pod warunkiem że korzystanie z wcześniej istniejących informacji, własności intelektualnej lub innych praw niezbędnych do realizacji działania nie podlega ograniczeniom ze strony niestowarzyszonego państwa trzeciego lub podmiotu z niestowarzyszonego państwa trzeciego, bezpośrednio lub pośrednio, przez co najmniej jeden pośredniczący podmiot prawny, co uniemożliwiałoby skuteczną realizację działania.
3.Odbiorcy programu korzystają, w miarę możliwości i w stosownych przypadkach, z szybkiej ścieżki dostępu do unijnych obiektów testowo-doświadczalnych oraz do akceleratora biznesu w ramach EUDIS.
Artykuł 11
Kryteria wyboru
1.W stosownych przypadkach i w zależności od charakteru procedury wyboru oraz zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/2509 kryteria wyboru określa się w programach prac, o których mowa w art. 16, i uwzględnia się w nich następujące zasady:
a)potencjał zakłócający;
b)jakość wniosku i zdolność do realizacji działania;
c)wpływ w dziedzinie obronności, z uwzględnieniem potrzeb państw członkowskich i stowarzyszonych państw trzecich, w tym w odniesieniu do oszczędności kosztowej, szybkości dostaw i gotowości do wykorzystania operacyjnego.
2.W programie prac, o którym mowa w art. 16, zawiera się dalsze informacje dotyczące stosowania kryteriów wyboru określonych w ust. 1, z uwzględnieniem celów zaproszenia do składania wniosków, a także procedury wyboru i oceny.
Artykuł 12
Procedura wyboru i udzielenia zamówienia
1.Aby zapewnić możliwość skutecznej realizacji działań wymienionych w art. 10 bez zbędnej zwłoki, w programie prac można określić procedury wyboru, w ramach zarządzania bezpośredniego lub pośredniego, w odniesieniu do których można skorzystać z przyspieszonej i uproszczonej procedury wyboru.
2.Na zasadzie odstępstwa od art. 199, 201 i 203 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 dotyczących dotacji oraz art. 170 ust. 1 lit. b) i c) oraz art. 170 ust. 2 dotyczącego udzielania zamówień w odniesieniu do procedur udzielania zamówień określonych w programie prac zastosowanie mogą mieć następujące warunki:
a)ograniczenia wymogów dotyczących decyzji o udzieleniu zamówienia i podpisania zobowiązań prawnych do wstępnej oceny kryteriów udzielenia zamówienia i wykluczenia; decyzję o udzieleniu zamówienia można podejmować jedynie na podstawie oświadczenia własnego wnioskodawców i oferentów w sprawie kryteriów wyboru i kwalifikowalności, w szczególności w odniesieniu do kontroli, bez wniosku o odpowiednie dokumenty potwierdzające podczas oceny wstępnej. Komisja finalizuje ocenę końcową bez zbędnej zwłoki.
b)powiadamianie wnioskodawców lub oferentów o wynikach oceny wstępnej następuje w terminie określonym w programie prac; decyzję o udzieleniu zamówienia podejmuje się w terminie określonym w programie prac.
3.W przypadku gdy w ocenie końcowej, o której mowa w ust. 2 lit. a), stwierdzono, że odbiorca nie spełnia wszystkich kryteriów kwalifikowalności i kryteriów wyboru, zobowiązanie prawne wygasa.
4.W programie prac można ustanowić ukierunkowane, dwuetapowe, oddolne procedury wyboru zgodnie z następującymi zasadami:
a)na pierwszym etapie można ogłosić zaproszenie do wyrażenia zainteresowania bez określania rodzaju działań ani instrumentu wykonania budżetu, które mają zostać wykorzystane, aby umożliwić wnioskodawcom i oferentom składanie wniosków dotyczących projektów lub ofert obejmujących towary, roboty budowlane lub usługi, które mogą przyczynić się do realizacji celów niniejszego rozporządzenia, określonych w programie prac, o którym mowa w art. 16.
Wnioski i oferty ocenia się i szereguje na podstawie wspólnych kryteriów wyboru, określonych w programie prac, takich jak ich porównawczy wkład w realizację celów. Komisja oceniająca określa najbardziej odpowiedni instrument wykonania budżetu w ramach zarządzania bezpośredniego lub pośredniego, a także proponuje maksymalną kwotę i formę wkładu Unii.
b)na drugim etapie, w ramach dostępnego budżetu, wnioskodawcy lub oferenci, których projekty lub oferty zostały pozytywnie ocenione, zostaną poproszeni o dostosowanie i uzupełnienie swoich wniosków lub ofert zgodnie z wnioskami komisji oceniającej.
W innych przypadkach procedura wyboru przebiega zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu (UE, Euratom) 2024/2509, mającymi zastosowanie do odpowiedniego instrumentu wykonania budżetu.
Artykuł 13
Interwencja motywująca
1.Na zasadzie odstępstwa od art. 9 niniejszego rozporządzenia w programie prac można określić, że procedura wyboru ma formę interwencji motywującej, aby umożliwić czasowe i warunkowe odstąpienie od wymogów kwalifikowalności dotyczących siedziby lub kierownictwa wykonawczego.
2.Kryteria kwalifikowalności, od których stosowania tymczasowo odstąpiono zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, należy spełnić i ocenić ich spełnienie w terminie określonym w zobowiązaniu prawnym. Wsparcie unijne przyznaje się po spełnieniu wszystkich wymogów.
3.Jeżeli kryteria kwalifikowalności, od których stosowania tymczasowo odstąpiono zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, nie zostaną spełnione w konkretnym terminie określonym w zobowiązaniu prawnym, działanie uznaje się za niekwalifikowalne, a wszelkie finansowanie unijne podlega pełnemu odzyskaniu.
4.Do celów niniejszego artykułu nie wypłaca się płatności zaliczkowych.
Artykuł 14
Stawki finansowania
Bez uszczerbku dla art. 193 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 w ramach programu można finansować do 100 % kosztów kwalifikowalnych.
Artykuł 15
Własność wyników
1.Wyniki działań wspieranych z programu nie mogą podlegać kontroli ani ograniczeniom ze strony niestowarzyszonych państw trzecich lub podmiotów z niestowarzyszonych państw trzecich, bezpośrednio ani pośrednio, poprzez co najmniej jeden pośredniczący podmiot prawny, również w zakresie transferu technologii.
2.Niniejsze rozporządzenie nie wpływa na swobodę państw członkowskich w odniesieniu do ich polityki dotyczącej wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego.
3.Transfery technologii przeprowadza się w pełnej zgodności z przepisami określonymi w dyrektywie 2009/43/WE w sprawie uproszczenia warunków transferów produktów związanych z obronnością we Wspólnocie oraz, w stosownych przypadkach, w rozporządzeniu (UE) 2021/821 ustanawiającym unijny system kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania.
4.Bez uszczerbku dla ust. 2 niniejszego artykułu każde przeniesienie własności lub udzielenie wyłącznych licencji na rzecz niestowarzyszonego państwa trzeciego lub podmiotu z niestowarzyszonego państwa trzeciego w odniesieniu do wyników uzyskanych w ramach programu, które ma miejsce w ciągu trzech lat od ostatecznej płatności za działanie, podlega uprzedniemu powiadomieniu i zatwierdzeniu przez Komisję lub odpowiednie organy państwa członkowskiego lub stowarzyszonego państwa trzeciego na warunkach zapewniających ochronę interesów Unii w zakresie bezpieczeństwa i obrony. W przypadkach gdy takie przeniesienie własności jest sprzeczne z interesami UE i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obronności lub z celami określonymi w art. 3, wsparcie udzielone z programu podlega zwrotowi.
5.Jeżeli unijne wsparcie ma postać zamówienia publicznego na pracę studyjną, wyniki są własnością UE i wszystkich państw członkowskich lub stowarzyszonych państw trzecich i na pisemny wniosek nieodpłatnie uzyskują one prawo do niewyłącznej licencji na wykorzystanie tej pracy studyjnej.
6.W przypadku gdy wsparcia unijnego udziela się w formie dotacji, instytucjom, organom, urzędom lub jednostkom organizacyjnym UE, a także organom udzielającym dotacji przysługują, na ich wniosek, nieodpłatne prawa dostępu do wyników, bez uszczerbku dla własności wyników, w tym praw własności intelektualnej do informacji ogólnych, wyłącznie do celów opracowywania, wdrażania i monitorowania istniejących polityk lub programów Unii w dziedzinach ich kompetencji oraz prawa do udzielania dotacji.
Artykuł 16
Program prac
1.Program jest realizowany w ramach programu prac, o którym mowa w art. 110 ust. 2 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509.
2.W programie prac szczegółowo określa się kategorie działań, które program ma wspierać. Kategorie te muszą być zgodne z celami, o których mowa w art. 3.
3.Z wyjątkiem procedury wyboru określonej w art. 12 ust. 5 w stosownych przypadkach programy prac zawierają wymogi funkcjonalne oraz określają formę finansowania unijnego zgodnie z art. 8, nie uniemożliwiając przy tym konkurencji między zaproszeniami do składania wniosków.
4.Komisja przyjmuje program prac w drodze aktu wykonawczego. Ten akt wykonawczy przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 17 ust. 3.
Artykuł 17
Procedura komitetowa
1.Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
2.Europejska Agencja Obrony (EDA) jest zapraszana do przedstawiania komitetowi swoich opinii i wiedzy fachowej jako obserwator. Europejska Służba Działań Zewnętrznych jest również zapraszana do uczestniczenia w pracach komitetu.
3.W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 4 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
Artykuł 18
Stosunek do dyrektywy 2009/81/WE
Zamówienie publiczne państwa członkowskiego dotyczące jakiegokolwiek produktu związanego z obronnością powstałego w wyniku działania wspieranego w ramach programu uznaje się za zamówienie udzielone w ramach programu współpracy opartego na badaniach i rozwoju, o którym mowa w art. 13 lit. c) dyrektywy 2009/81/WE [po przyjęciu dyrektywy zbiorczej 2025/0177 (COD)].
Artykuł 19
Stosowanie przepisów dotyczących informacji niejawnych
1.W ramach zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia:
a)państwa członkowskie i stowarzyszone państwa trzecie, na których terytorium odbiorcy mają siedzibę, oceniają wrażliwy charakter istniejących i nowych informacji wykorzystywanych podczas realizacji finansowanych działań;
b)jeżeli informacje te opatrzone są krajowym poziomem klauzuli tajności, państwa członkowskie i stowarzyszone państwa trzecie, o których mowa w lit. a), ustanawiają odpowiednie ramy bezpieczeństwa zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi;
c)każde państwo członkowskie zapewnia stopień ochrony informacji niejawnych UE równoważny ze stopniem ochrony przewidzianym w przepisach bezpieczeństwa Rady określonych w decyzji 2013/488/UE;
d)Komisja chroni informacje niejawne otrzymane w związku z programem zgodnie z przepisami bezpieczeństwa określonymi w decyzji (UE, Euratom) 2015/444.
2.Komisja udostępnia zabezpieczony system wymiany do ułatwienia wymiany informacji niejawnych i szczególnie chronionych między Komisją, państwami członkowskimi i stowarzyszonymi państwami trzecimi oraz, w stosownych przypadkach, wnioskodawcami i odbiorcami. System ten uwzględnia krajowe przepisy państw członkowskich dotyczące bezpieczeństwa.
Artykuł 20
Audyty
Audyty dotyczące wykorzystania wkładu Unii przeprowadzane przez osoby lub podmioty, w tym przez osoby lub podmioty inne niż te, które zostały upoważnione przez instytucje, organy, urzędy i agencje Unii, stanowią podstawę ogólnej pewności zgodnie z art. 127 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509. Europejski Trybunał Obrachunkowy kontroluje rachunki wszystkich dochodów i wydatków Unii zgodnie z art. 287 TFUE.
Artykuł 21
Informacje, komunikacja i promocja
1.Odbiorcy finansowania unijnego podają informacje o pochodzeniu tych środków oraz zapewniają wyeksponowanie tego finansowania, w tym podczas promowania działań i ich rezultatów, przez dostarczanie spójnych, skutecznych i proporcjonalnych ukierunkowanych informacji przeznaczonych dla różnych adresatów, w tym dla mediów i opinii publicznej.
2.Komisja prowadzi działania informacyjne i komunikacyjne związane z niniejszym rozporządzeniem oraz realizowanymi w jego ramach działaniami i uzyskanymi rezultatami.
3.Zasoby finansowe przydzielone na Program mogą przyczynić się do organizacji działań w zakresie upowszechniania, imprez ułatwiających nawiązywanie kontaktów i działalności mającej na celu podnoszenie świadomości, w tym otwierania łańcuchów dostaw z myślą o wsparciu transgranicznego uczestnictwa MŚP.
Artykuł 22
Wejście w życie i rozpoczęcie stosowania
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia r.
W imieniu Parlamentu Europejskiego
W imieniu Rady
Przewodnicząca
Przewodniczący
OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH I CYFROWYCH REGULACJI
1.STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY3
1.1.Tytuł wniosku/inicjatywy3
1.2.Obszary polityki, których dotyczy wniosek/inicjatywa3
1.3.Cel(e)3
1.3.1.Cel(e) ogólny(-e)3
1.3.2.Cel(e) szczegółowy(-e)3
1.3.3.Oczekiwane wyniki i wpływ3
1.3.4.Wskaźniki dotyczące realizacji celów3
1.4.Wniosek/inicjatywa dotyczy:4
1.5.Uzasadnienie wniosku/inicjatywy4
1.5.1.Potrzeby, które należy zaspokoić w perspektywie krótko- lub długoterminowej, w tym szczegółowy terminarz przebiegu realizacji inicjatywy4
1.5.2.Wartość dodana z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej (może wynikać z różnych czynników, na przykład korzyści koordynacyjnych, pewności prawa, większej efektywności lub komplementarności). Na potrzeby tej sekcji „wartość dodaną z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej” należy rozumieć jako wartość wynikającą z unijnej interwencji, wykraczającą poza wartość, która zostałaby wytworzona przez same państwa członkowskie.4
1.5.3.Główne wnioski wyciągnięte z podobnych działań4
1.5.4.Spójność z wieloletnimi ramami finansowymi oraz możliwa synergia z innymi właściwymi instrumentami5
1.5.5.Ocena różnych dostępnych możliwości finansowania, w tym możliwości przegrupowania środków5
1.6.Czas trwania wniosku/inicjatywy i jego/jej wpływu finansowego6
1.7.Planowane metody wykonania budżetu6
2.ŚRODKI ZARZĄDZANIA8
2.1.Zasady nadzoru i sprawozdawczości8
2.2.System zarządzania i kontroli8
2.2.1.Uzasadnienie dla proponowanych metod wykonania budżetu, mechanizmów finansowania wykonania, sposobów dokonywania płatności i strategii kontroli8
2.2.2.Informacje dotyczące zidentyfikowanego ryzyka i systemów kontroli wewnętrznej ustanowionych w celu jego ograniczenia8
2.2.3.Oszacowanie i uzasadnienie efektywności kosztowej kontroli (relacja kosztów kontroli do wartości zarządzanych funduszy powiązanych) oraz ocena prawdopodobnego ryzyka błędu (przy płatności i przy zamykaniu)8
2.3.Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom9
3.SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY10
3.1.Działy wieloletnich ram finansowych i linie budżetowe po stronie wydatków, na które wniosek/inicjatywa ma wpływ10
3.2.Szacunkowy wpływ finansowy wniosku na środki12
3.2.1.Podsumowanie szacunkowego wpływu na środki operacyjne12
3.2.1.1.Środki z uchwalonego budżetu12
3.2.1.2.Środki z zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel17
3.2.2.Szacowany produkt finansowany ze środków operacyjnych22
3.2.3.Podsumowanie szacunkowego wpływu na środki administracyjne24
3.2.3.1. Środki z uchwalonego budżetu24
3.2.3.2.Środki z zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel24
3.2.3.3.Ogółem środki24
3.2.4.Szacowane zapotrzebowanie na zasoby ludzkie25
3.2.4.1.Finansowane z uchwalonego budżetu25
3.2.4.2.Finansowane z zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel26
3.2.4.3.Zapotrzebowanie na zasoby ludzkie ogółem26
3.2.5.Przegląd szacowanego wpływu na inwestycje związane z technologiami cyfrowymi28
3.2.6.Zgodność z obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi28
3.2.7.Udział osób trzecich w finansowaniu28
3.3.Szacunkowy wpływ na dochody29
4.Wymiar cyfrowy29
4.1.Wymogi cyfrowe30
4.2.Dane30
4.3.Rozwiązania cyfrowe31
4.4.Ocena interoperacyjności31
4.5.Środki wspierające cyfrowe wdrażanie32
1.STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY
1.1.Tytuł wniosku/inicjatywy
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające
program na rzecz sprawnych i szybkich innowacji w dziedzinie obronności (AGILE)
1.2.Obszary polityki, których dotyczy wniosek/inicjatywa
Przemysł obronny, badania naukowe i innowacje, konkurencyjność.
1.3.Cel(e)
1.3.1.Cel(e) ogólny(-e)
Celem ogólnym programu jest wspieranie szybkiego dostarczania nowych i przełomowych produktów i technologii obronnych w odpowiedzi na najnowsze i szybko zmieniające się wyzwania, przed którymi stoją siły zbrojne państw członkowskich, w szczególności te wynikające z wojny napastniczej Rosji przeciwko Ukrainie. Program zmierza do zwiększenia zdolności europejskiej bazy technologiczno-przemysłowej sektora obronnego (EDTIB) do szybkiego wprowadzania innowacji i szybkiego reagowania, wspierania jej konkurencyjności oraz wzmacniania gotowości obronnej Unii, a także do ograniczenia strategicznych zależności od niestowarzyszonych państw trzecich.
1.3.2.Cel(e) szczegółowy(-e)
Program ten ma następujące dwa cele szczegółowe:
znaczące przyspieszenie cykli innowacji nowych i przełomowych produktów i technologii obronnych opracowanych w całej Unii przez MŚP, w tym innowacyjne przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up, z uwzględnieniem pilnych potrzeb państw członkowskich i przy wykorzystaniu potencjału innowacyjnego przemysłu UE jako całości;
wspieranie wprowadzania przez siły zbrojne państw członkowskich i głównych wykonawców europejskiego przemysłu obronnego nowych i przełomowych produktów i technologii obronnych opracowanych przez MŚP, w tym innowacyjne przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up, a także wspieranie zwiększania ich skali w całej Europie, a tym samym wzmacnianie przewagi technologicznej sił zbrojnych państw członkowskich oraz zwiększanie odporności i bezpieczeństwa dostaw produktów i technologii związanych z obronnością w całej Unii.
1.3.3.Oczekiwane wyniki i wpływ
Należy wskazać, jakie efekty przyniesie wniosek/inicjatywa beneficjentom/grupie docelowej.
Oczekuje się, że AGILE umożliwi wskazanie nowych sposobów skuteczniejszego wspierania innowacji w dziedzinie obronności, które będą mogły stanowić podstawę do refleksji nad przyszłymi unijnymi programami innowacji w dziedzinie obronności w kontekście wniosków Komisji dotyczących wieloletnich ram finansowych na okres od 2028 r.
Przetestuje usprawnione mechanizmy finansowania dla innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up, przedsiębiorstw scale-up i MŚP w sektorze obronnym, wskazując szybsze ścieżki wprowadzania innowacji w dziedzinie obronności na rynek. Zwiększy gotowość obronną poprzez dostarczanie innowacyjnych rozwiązań obronnych dostosowanych do potrzeb sił zbrojnych w państwach członkowskich UE i krajach stowarzyszonych.
Przyczyni się do lepszej ochrony ludności w UE poprzez zwiększenie przewagi technologicznej sił zbrojnych i wzmocnienie odstraszania.
Wykaże wykonalność zmniejszenia obciążeń administracyjnych i przyspieszenia procedur dla wspieranych przedsiębiorstw (w szczególności MŚP, w tym innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up i scale-up), które obecnie są nieproporcjonalnie dotknięte długimi harmonogramami istniejących programów badawczo-rozwojowych w sektorze obronnym, dostarczając cennych wniosków dla przyszłych programów.
1.3.4.Wskaźniki dotyczące realizacji celów
Należy wskazać wskaźniki stosowane do monitorowania postępów i osiągnięć.
Postępy w realizacji CS1 będą monitorowane na podstawie: liczby wniosków otrzymanych i zakwalifikowanych w ramach każdego zaproszenia, z uwzględnieniem udziału podmiotów po raz pierwszy wprowadzających innowacje obronne; średniego czasu do udzielenia wsparcia lub podpisania umowy o udzielenie dotacji, mierzonego od zakończenia naboru do podpisania umowy o przyznanie finansowania unijnego i wypłaty odpowiednich środków. Zakłada się utrzymanie czasu oczekiwania na przyznanie dotacji na poziomie 4 miesięcy, przy czym poziom bazowy wynosi 8 miesięcy (na podstawie doświadczeń związanych z EFO).
Postępy w realizacji CS2 będą monitorowane na podstawie liczby wniosków wybranych w ramach każdego zaproszenia, w szczególności w odniesieniu do działań związanych z transgranicznym wprowadzaniem nowych i przełomowych produktów i technologii obronnych, śledzeniem postępów uczestników programu oraz stopnia, w jakim finansowane projekty prowadzą do ich wdrażania przez siły zbrojne państw członkowskich lub głównych wykonawców. Wartości bazowe i docelowe zostaną ustalone na początku programu i poddane przeglądowi na koniec okresu programowania (trwającego 1 rok).
1.4.Wniosek/inicjatywa dotyczy:
nowego działania
nowego działania, będącego następstwem projektu pilotażowego/działania przygotowawczego
przedłużenia bieżącego działania
połączenia lub przekształcenia co najmniej jednego działania pod kątem innego/nowego działania
1.5.Uzasadnienie wniosku/inicjatywy
1.5.1.Potrzeby, które należy zaspokoić w perspektywie krótko- lub długoterminowej, w tym szczegółowy terminarz przebiegu realizacji inicjatywy
Biorąc pod uwagę, że program ogranicza się do obecnych WRF, wszystkie wymogi mają charakter krótko- i średnioterminowy. Najpilniejszym priorytetem jest ustanowienie struktur zarządzania programem i jego struktur operacyjnych oraz jak najszybsze opublikowanie zaproszeń do składania wniosków, aby zmaksymalizować czas dostępny na realizację projektów i absorpcję budżetu, co umożliwi osiągnięcie wymiernych rezultatów finansowanych projektów przed końcem okresu programowania.
Orientacyjny harmonogram wdrażania: przyjęcie rozporządzenia do końca 2026 r., publikacja pierwszego programu prac i zaproszeń do składania wniosków na początku 2027 r. oraz podpisanie umów o udzielenie dotacji do II–III kw. 2027 r.
1.5.2.Wartość dodana z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej (może wynikać z różnych czynników, na przykład korzyści koordynacyjnych, pewności prawa, większej efektywności lub komplementarności). Na potrzeby tej sekcji „wartość dodaną z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej” należy rozumieć jako wartość wynikającą z unijnej interwencji, wykraczającą poza wartość, która zostałaby wytworzona przez same państwa członkowskie.
Skoordynowane działanie na szczeblu UE ma kluczowe znaczenie dla szybkiego osiągnięcia wiarygodnego odstraszania i objęcia pozycji lidera w dziedzinie obronności. Szybkie cykle innowacji obserwowane we współczesnych działaniach wojennych, uwypuklone przez wojnę w Ukrainie, wymagają od UE zdolności do szybkiego opracowania i wdrożenia innowacyjnych rozwiązań obronnych. Same działania państw członkowskich nie są w stanie w wystarczającym stopniu sprostać zidentyfikowanym wyzwaniom na wymaganą skalę i w wymaganym tempie zgodnie ze strategicznymi interesami UE. Nie wszystkie państwa członkowskie dysponują mechanizmami wspierania szybkich innowacji w dziedzinie obronności, co pozbawia innowacyjne przedsiębiorstwa w niektórych krajach dostępu do finansowania. Nawet jeżeli istnieją instrumenty krajowe, zazwyczaj mają one zasięg wewnętrzny i brakuje im skali niezbędnej do wspierania transgranicznego wdrażania rozwiązań zaspokajających ogólnounijne potrzeby operacyjne. Prowadzi to do rozdrobnienia wysiłków, powielania inwestycji i utraty możliwości współpracy w ramach całej unijnej bazy technologiczno-przemysłowej sektora obronnego (EDTIB).
Działanie na szczeblu UE, takie jak AGILE, zapewnia wyraźną wartość dodaną zapewniając wszystkim przedsiębiorstwom w państwach członkowskich równy dostęp do szybkiego i usprawnionego finansowania niezależnie od polityki krajowej w ich kraju pochodzenia. Dzięki działaniom na skalę UE z uproszczonymi procedurami i krótkim czasem udzielania zamówień AGILE umożliwia skuteczniejsze reagowanie na tempo współczesnych działań wojennych niż fragmentaryczne podejścia krajowe. Podejmuje wyzwania transgraniczne, wspierając rozwiązania spełniające wymogi operacyjne państw członkowskich UE, wykorzystując innowacyjny potencjał ekosystemu przemysłowego UE jako całości i umożliwiając pojawienie się nowych podmiotów w sektorze obronnym w całej UE. To skoordynowane podejście ogranicza powielanie działań, maksymalizuje wpływ inwestycji UE i zmniejsza zbiorową zależność od systemów spoza UE w sposób, którego nie można osiągnąć poprzez działania poszczególnych państw członkowskich.
1.5.3.Główne wnioski wyciągnięte z podobnych działań
Koncepcja programu opiera się na wnioskach wyciągniętych z istniejących programów w dziedzinie obronności, w tym Europejskiego Funduszu Obronnego (EFO) i okresowego sprawozdania z jego oceny. W oparciu o to doświadczenie i przy zachowaniu pełnej komplementarności AGILE ma wprowadzić bardziej elastyczne i pozwalające szybciej reagować podejście do wspierania innowacji w dziedzinie obronności, dostosowane do szybko zmieniających się potrzeb unijnego sektora obronnego. Program opiera się również na szeroko zakrojonych konsultacjach z zainteresowanymi stronami z sektora obronności (w tym w ramach dialogu strategicznego z europejskim przemysłem obronnym w 2025 r. i dialogu na temat wdrażania w celu przygotowania pakietu zbiorczego dotyczącego gotowości obronnej).
W ramach AGILE zostaną przyjęte uproszczone metody i procesy, w tym dotyczące zarządzania, wyboru, oceny i procedury wyboru oraz oceny kwalifikowalności, aby umożliwić szybsze podejmowanie decyzji i zmniejszyć obciążenie administracyjne (zarówno po stronie wnioskodawców, jak i Komisji). To usprawnione podejście ułatwi szybkie wspieranie innowacyjnych rozwiązań obronnych.
AGILE będzie koncentrować się na udzielaniu ukierunkowanego wsparcia pojedynczym podmiotom, w szczególności MŚP, w tym innowacyjnym przedsiębiorstwom typu start-up i scale-up, które często znajdują się w czołówce innowacji. Podejście to nie tylko uprości proces składania wniosków i finansowania, lecz także umożliwi bardziej bezpośrednie i skuteczne wspieranie tych kluczowych podmiotów w ekosystemie innowacji w dziedzinie obronności.
1.5.4.Spójność z wieloletnimi ramami finansowymi oraz możliwa synergia z innymi właściwymi instrumentami
Proponowany program jest w pełni zgodny z obecnymi WRF na lata 2021–2027, ponieważ nie wymaga żadnego nowego budżetu ani zmiany całkowitego przydziału środków budżetowych na istniejące programy. Zakłada natomiast przegrupowanie istniejących pul środków finansowych na przestrzeń kosmiczną i obronność w celu wsparcia szybkiego rozwoju innowacji w dziedzinie obronności.
Program będzie funkcjonował w istniejących ramach finansowych, z wykorzystaniem synergii z innymi instrumentami UE, takimi jak Europejski Fundusz Obronny (EFO) i Europejska Rada ds. Innowacji (EIC). Wykorzystując mocne strony tych programów, usuwając określone luki i zapewniając pełną komplementarność, AGILE zwiększy ogólną skuteczność i efektywność finansowania UE w tej dziedzinie.
Wdrożenie AGILE w 2027 r. dostarczy wniosków i spostrzeżeń, które mogą posłużyć do kształtowania podejścia do innowacji w dziedzinie obronności w kolejnych WRF.
1.5.5.Ocena różnych dostępnych możliwości finansowania, w tym możliwości przegrupowania środków
Na obecnym etapie WRF na lata 2021–2027 dostępność nowych źródeł finansowania jest ograniczona. W związku z tym finansowanie programu opiera się na wewnętrznych realokacjach w ramach istniejących WRF.
Łączna kwota środków przydzielonych na program wynosi 115 mln EUR i zostanie w całości sfinansowana przez przesunięcie zasobów z istniejących programów w ramach Dyrekcji Generalnej ds. Przemysłu Obronnego i Przestrzeni Kosmicznej (DG DEFIS). Podział źródeł finansowania przedstawia się następująco:
35 mln EUR z Programu na rzecz europejskiego przemysłu obronnego (EDIP),
35 mln EUR z Europejskiego Funduszu Obronnego (EFO),
22,5 mln EUR z unijnego programu kosmicznego,
22,5 mln EUR z programu bezpiecznej łączności.
Takie podejście pozwala optymalnie wykorzystać dostępne zasoby na wsparcie obronności, dzięki czemu program można wdrożyć bez konieczności pozyskiwania dodatkowych środków z budżetu UE.
1.6.Czas trwania wniosku/inicjatywy i jego/jej wpływu finansowego
Ograniczony czas trwania
–
Czas trwania wniosku/inicjatywy: od XX/XX/XX r. do XX/XX/XX r.
–
Czas trwania wpływu finansowego: od 2027 r. w odniesieniu do środków na zobowiązania oraz od 2027 r. do 2029 r. w odniesieniu do środków na płatności.
Nieograniczony czas trwania
–Wprowadzenie w życie z okresem rozruchu od RRRR r. do RRRR r.,
–po którym następuje faza operacyjna.
1.7.Planowane metody wykonania budżetu
Bezpośrednie zarządzanie przez Komisję
– w ramach jej służb, w tym za pośrednictwem jej pracowników w delegaturach Unii
– przez agencje wykonawcze
Zarządzanie dzielone z państwami członkowskimi
Zarządzanie pośrednie przez przekazanie zadań związanych z wykonaniem budżetu:
– państwom trzecim lub organom przez nie wyznaczonym
– organizacjom międzynarodowym i ich agencjom (wyszczególnić)
– Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu i Europejskiemu Funduszowi Inwestycyjnemu
– organom, o których mowa w art. 70 i 71 rozporządzenia finansowego
– organom prawa publicznego
– podmiotom podlegającym prawu prywatnemu, które świadczą usługi użyteczności publicznej, w zakresie, w jakim są im zapewnione odpowiednie gwarancje finansowe
– podmiotom podlegającym prawu prywatnemu państwa członkowskiego, którym powierzono realizację partnerstwa publiczno-prywatnego i zapewniono odpowiednie gwarancje finansowe
– podmiotom lub osobom odpowiedzialnym za wykonanie określonych działań w dziedzinie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa na mocy tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej oraz określonym we właściwym podstawowym akcie prawnym
– podmiotom mającym siedzibę w państwie członkowskim, podlegającym prawu prywatnemu państwa członkowskiego lub prawu Unii i kwalifikującym się, zgodnie z przepisami sektorowymi, do powierzenia im wykonywania środków finansowych Unii lub gwarancji budżetowych, w zakresie, w jakim podmioty te są kontrolowane przez podmioty prawa publicznego lub podmioty podlegające prawu prywatnemu świadczące usługi użyteczności publicznej, a także posiadają odpowiednie gwarancje finansowe w formie odpowiedzialności solidarnej organów kontrolnych lub równoważne gwarancje finansowe, które mogą być ograniczone, w odniesieniu do każdego działania, do maksymalnej kwoty wsparcia Unii.
Uwagi
Rozporządzenie w sprawie programu AGILE umożliwia wybór kilku metod wykonywania: zarządzanie bezpośrednie, zarządzanie pośrednie lub połączenie obu tych mechanizmów. Wybór metody realizacji będzie indywidualny dla każdego przypadku, aby zmaksymalizować wpływ, efektywność i skuteczność wykorzystania zasobów przydzielonych na program. Na przykład w odniesieniu do niektórych działań, takich jak kampanie testowania i walidacji, można stosować zarządzanie pośrednie, gdy możliwe jest wykorzystanie istniejącej wiedzy fachowej i zdolności, w tym na potrzeby Europejskiej Agencji Obrony. To elastyczne podejście umożliwi optymalne wykorzystywanie zasobów i zapewni terminową i skuteczną realizację celów programu.
2.ŚRODKI ZARZĄDZANIA
2.1.Zasady nadzoru i sprawozdawczości
Z uwagi na ograniczony czas trwania instrumentu, Komisja przygotuje sprawozdanie z realizacji na koniec okresu wdrażania, w którym przedstawi główne osiągnięcia i najważniejsze wnioski. Będzie to stanowić podstawę decyzji w sprawie kształtu wsparcia innowacji w dziedzinie obronności w kolejnych WRF od 2028 r.
2.2.System zarządzania i kontroli
2.2.1.Uzasadnienie dla proponowanych metod wykonania budżetu, mechanizmów finansowania wykonania, sposobów dokonywania płatności i strategii kontroli
Program pozwoli wykorzystywać wszystkie formy finansowania unijnego dostępne na podstawie rozporządzenia finansowego, w tym dotacje, nagrody i zamówienia. Umożliwi to reagowanie programu na zróżnicowane potrzeby przedsiębiorstw, od opracowania prototypu po testowanie i walidację, ze szczególnym uwzględnieniem technologii i produktów o wysokim poziomie gotowości technologicznej.
Dzięki wykorzystaniu szeregu instrumentów finansowania program może zapewniać wsparcie dostosowane do konkretnych potrzeb każdego projektu oraz pomagać w wypełnianiu luki między etapem badań naukowych a etapem wprowadzania na rynek. Z założenia płatności z programu będą dokonywane na podstawie osiągniętych celów pośrednich, tak aby powiązać finansowanie z konkretnymi rezultatami. Program zostanie zaprojektowany w taki sposób, aby zrównoważyć potrzebę szybkości i elastyczności z potrzebą skutecznej kontroli i zarządzania ryzykiem. Program będzie również obejmować mechanizm odzyskiwania środków w przypadku stwierdzenia, że wnioskodawcy nie spełniają kryteriów kwalifikowalności i kryteriów wyboru, oraz będzie dążył do skrócenia czasu oczekiwania na przyznanie dotacji, przy jednoczesnym zapewnieniu niezbędnych kontroli.
2.2.2.Informacje dotyczące zidentyfikowanego ryzyka i systemów kontroli wewnętrznej ustanowionych w celu jego ograniczenia
W programie stwierdzono ryzyko, że ostatecznie okaże się, iż niektórzy wnioskodawcy nie spełniają w pełni kryteriów kwalifikowalności. Aby ograniczyć to ryzyko, w ramach programu przeprowadzona zostanie wstępna ocena kryteriów wyboru i kwalifikowalności na podstawie oświadczeń wnioskodawców. W celu zapewnienia dodatkowego poziomu kontroli w ramach programu przeprowadzony zostanie również losowy dobór próby wnioskodawców na potrzeby przeprowadzenia przez REA pełnych ocen własności i kontroli.
Podejście to uznaje się za zrównoważone i uzasadnione, biorąc pod uwagę, że program koncentruje się na wspieraniu MŚP w sektorze obronnym. Z wewnętrznych danych z unijnych programów obronnych wynika, że zdecydowana większość MŚP z sektora obronności w Unii Europejskiej znajduje się pod kontrolą unijną, dlatego ryzyko niezgodności uznaje się za stosunkowo niewielkie. Program przewiduje odzyskanie wszelkich wypłaconych środków unijnych w przypadkach gdy ostatecznie okaże się, że wnioskodawca nie spełnia kryteriów kwalifikowalności.
Program będzie obejmował też interwencję motywującą, w ramach której pod pewnymi warunkami można odstąpić od kryteriów kwalifikowalności (w szczególności kryterium siedziby w UE), pod warunkiem że beneficjent spełni te kryteria w określonym terminie. Aby zminimalizować ryzyko związane z tą interwencją, beneficjentom, którzy otrzymują finansowanie w ramach tego programu, nie będą wypłacane żadne płatności zaliczkowe. System kontroli wewnętrznej zostanie zaprojektowany w taki sposób, aby zapewnić skuteczne zarządzanie tym ryzykiem i osiągnięcie celów programu.
2.2.3.Oszacowanie i uzasadnienie efektywności kosztowej kontroli (relacja kosztów kontroli do wartości zarządzanych funduszy powiązanych) oraz ocena prawdopodobnego ryzyka błędu (przy płatności i przy zamykaniu)
Koszt kontroli programu szacuje się na około 2–3 % całkowitego budżetu programu, co uznaje się za rozsądną i proporcjonalną kwotę, biorąc pod uwagę cele programu i jego profil ryzyka. Szacunki te uwzględniają koszty przeprowadzania ocen wstępnych, losowego doboru próby w przypadku ocen własności kontroli oraz innych środków kontroli.
Oczekiwany poziom ryzyka błędu uznaje się za niski, zważywszy, że program koncentruje się na płatnościach opartych na osiągnięciu kamieni milowych oraz przewiduje mechanizm odzyskiwania środków w przypadku stwierdzenia, że wnioskodawcy nie spełniają kryteriów kwalifikowalności i kryteriów wyboru. Celem programu jest utrzymanie poziomu błędu poniżej 2 %, zgodnie z ogólnym celem Komisji. Efektywność kosztowa kontroli będzie regularnie poddawana przeglądowi i ocenie w celu zapewnienia ich proporcjonalności i skuteczności w zarządzaniu ryzykiem związanym z programem.
2.3.Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom
AGILE będzie opierać się na istniejących środkach i ramach służących zapobieganiu nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom oraz ich wykrywaniu. Program będzie podlegać ogólnym ramom Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych, które obejmują regularne monitorowanie i sprawozdawczość w odniesieniu do ryzyka nadużyć finansowych i przypadków takich nadużyć. Komisja będzie nadal ściśle współpracować z Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) i innymi właściwymi organami w celu zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom oraz prowadzenia dochodzeń w ich sprawie.
Audyty dotyczące wykorzystania wkładu Unii będą przeprowadzane przez osoby lub podmioty, w tym przez osoby lub podmioty inne niż te, które zostały upoważnione przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii i będą dodatkowo stanowić podstawę ogólnej pewności zgodnie z art. 127 rozporządzenia finansowego. Europejski Trybunał Obrachunkowy będzie też kontrolować rachunki wszystkich dochodów i wydatków Unii zgodnie z art. 287 TFUE.
SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY
3.1.Działy wieloletnich ram finansowych i linie budżetowe po stronie wydatków, na które wniosek/inicjatywa ma wpływ
·Istniejące linie budżetowe
Według działów wieloletnich ram finansowych i linii budżetowych
|
Dział wieloletnich ram finansowych
|
Linia budżetowa
|
Rodzaj środków
|
Wkład
|
|
|
Numer
|
Zróżn. / niezróżn.
|
państw EFTA
|
krajów kandydujących i potencjalnych kandydatów
|
innych państw trzecich
|
pochodzący z pozostałych dochodów przeznaczonych na określony cel
|
|
|
[XX.YY.YY.YY]
|
Zróżn. / niezróżn.
|
TAK/ NIE
|
TAK/ NIE
|
TAK/ NIE
|
TAK/ NIE
|
·Proponowane nowe linie budżetowe
Według działów wieloletnich ram finansowych i linii budżetowych
|
Dział wieloletnich ram finansowych
|
Linia budżetowa
|
Rodzaj środków
|
Wkład
|
|
|
Numer
|
Zróżn. / niezróżn.
|
państw EFTA
|
krajów kandydujących i potencjalnych kandydatów
|
innych państw trzecich
|
pochodzący z pozostałych dochodów przeznaczonych na określony cel
|
|
5
|
13.0901 program na rzecz sprawnych i szybkich innowacji w dziedzinie obronności
|
Zróżn.
|
TAK
|
NIE
|
NIE
|
NIE
|
|
|
[XX.YY.YY.YY]
|
Zróżn. / niezróżn.
|
TAK/ NIE
|
TAK/ NIE
|
TAK/ NIE
|
TAK/ NIE
|
3.2.Szacunkowy wpływ finansowy wniosku na środki
3.2.1.Źródło finansowania środków w ramach Programu na rzecz sprawnych i szybkich innowacji w dziedzinie obronności (AGILE)
|
Wkład z działu 1
|
2021
|
2022
|
2023
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
Ogółem
|
|
E.04020100.02 Galileo
|
|
|
|
|
|
|
-11,250
|
-11,250
|
|
E.04020200 Copernicus
|
|
|
|
|
|
|
-11,250
|
-11,250
|
|
E.04030100 Unijny program bezpiecznej łączności
|
|
|
|
|
|
|
+22,500
|
+22,500
|
|
Dział 1 ogółem
|
|
|
|
|
|
|
0.000
|
0,000
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Wkład z działu 5
|
2021
|
2022
|
2023
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
Ogółem
|
|
E.13030100 EFO
|
|
|
|
|
|
|
-35,000
|
-35,000
|
|
E.13010600 EDIP
|
|
|
|
|
|
|
-3,500
|
-3,500
|
|
E.13080100 EDIP
|
|
|
|
|
|
|
-31,500
|
-31,500
|
|
E.13050100 Unijny program bezpiecznej łączności
|
|
|
|
|
|
|
-45,000
|
-45,000
|
|
Dział 5 ogółem
|
|
|
|
|
|
|
-115,000
|
-115,000
|
3.2.2.Podsumowanie szacunkowego wpływu na środki operacyjne
–
Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z koniecznością wykorzystania środków operacyjnych
–
Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością wykorzystania środków operacyjnych, jak określono poniżej
3.2.2.1.Środki z uchwalonego budżetu
w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)
|
Dział wieloletnich ram finansowych
|
5
|
Bezpieczeństwo i obrona – Grupa polityk 13 – Obrona
|
|
DG DEFIS
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
OGÓŁEM WRF 2021–2027
|
|
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
|
|
Środki operacyjne
|
|
13.0901 program na rzecz sprawnych i szybkich innowacji w dziedzinie obronności
|
Środki na zobowiązania
|
(1a)
|
|
|
|
115,000
|
115,000
|
|
|
Środki na płatności
|
(2a)
|
|
|
|
30,000
|
30,000
|
|
Linia budżetowa
|
Środki na zobowiązania
|
(1b)
|
|
|
|
|
0,000
|
|
|
Środki na płatności
|
(2b)
|
|
|
|
|
0,000
|
|
Środki administracyjne finansowane ze środków przydzielonych na określone programy
|
|
|
|
(3)
|
|
|
|
|
|
|
OGÓŁEM środki
dla DG DEFIS
|
Środki na zobowiązania
|
=1a+1b+3
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
115,000
|
115,000
|
|
|
Środki na płatności
|
=2a+2b+3
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
30,000
|
30,000
|
|
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
OGÓŁEM WRF 2021–2027
|
|
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
|
|
OGÓŁEM środki operacyjne
|
Środki na zobowiązania
|
(4)
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
115,000
|
115,000
|
|
|
Środki na płatności
|
(5)
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
30,000
|
30,000
|
|
OGÓŁEM środki administracyjne finansowane ze środków przydzielonych na określone programy
|
(6)
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
|
OGÓŁEM środki na DZIAŁ 5
|
Środki na zobowiązania
|
=4+6
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
115,000
|
115,000
|
|
wieloletnich ram finansowych
|
Środki na płatności
|
=5+6
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
30,000
|
30,000
|
|
|
|
|
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
OGÓŁEM WRF 2021–2027
|
|
|
|
|
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
|
|
• OGÓŁEM środki operacyjne (wszystkie działy operacyjne)
|
Środki na zobowiązania
|
(4)
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
115,000
|
115,000
|
|
|
Środki na płatności
|
(5)
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
30,000
|
30,000
|
|
• OGÓŁEM środki administracyjne finansowane ze środków przydzielonych na określone programy (wszystkie działy operacyjne)
|
(6)
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
|
OGÓŁEM środki na DZIAŁY od 1 do 6
|
Środki na zobowiązania
|
=4+6
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
115,000
|
115,000
|
|
wieloletnich ram finansowych
(kwota referencyjna)
|
Środki na płatności
|
=5+6
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
30,000
|
30,000
|
Dział wieloletnich ram finansowych
|
7
|
„Wydatki administracyjne”
|
|
DG DEFIS
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
OGÓŁEM WRF 2021–2027
|
|
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
|
|
Zasoby ludzkie
|
0,000
|
0,000
|
0,582
|
1,164
|
1,746
|
|
Pozostałe wydatki administracyjne
|
0,000
|
0,000
|
0,018
|
0,161
|
0,179
|
|
OGÓŁEM DG DEFIS
|
Środki
|
0,000
|
0,000
|
0,600
|
1,325
|
1,925
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
OGÓŁEM środki na DZIAŁ 7 wieloletnich ram finansowych
|
(Środki na zobowiązania ogółem = środki na płatności ogółem)
|
0,000
|
0,000
|
0,600
|
1,325
|
1,925
|
w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)
|
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
OGÓŁEM WRF 2021–2027
|
|
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
|
|
OGÓŁEM środki na DZIAŁY od 1 do 7
|
Środki na zobowiązania
|
0,000
|
0,000
|
0,600
|
116,325
|
116,925
|
|
wieloletnich ram finansowych
|
Środki na płatności
|
0,000
|
0,000
|
0,600
|
31,325
|
31,925
|
3.2.3.Podsumowanie szacunkowego wpływu na środki administracyjne
–
Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z koniecznością wykorzystania środków administracyjnych
–
Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością wykorzystania środków administracyjnych, jak określono poniżej
3.2.3.1. Środki z uchwalonego budżetu
|
ZATWIERDZONE ŚRODKI
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
OGÓŁEM 2021–2027
|
|
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
|
|
DZIAŁ 7
|
|
Zasoby ludzkie
|
0,000
|
0,000
|
0,582
|
1,164
|
1,746
|
|
Pozostałe wydatki administracyjne
|
0,000
|
0,000
|
0,018
|
0,161
|
0,179
|
|
Suma cząstkowa DZIAŁ 7
|
0,000
|
0,000
|
0,600
|
1,325
|
1,925
|
|
Poza DZIAŁEM 7
|
|
Zasoby ludzkie
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
|
Pozostałe wydatki o charakterze administracyjnym
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
|
Suma cząstkowa poza DZIAŁEM 7
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
|
|
|
OGÓŁEM
|
0,000
|
0,000
|
0,600
|
1,325
|
1,925
|
3.2.3.2.Ogółem środki
|
OGÓŁEM
ZATWIERDZONE ŚRODKI + ZEWNĘTRZNE DOCHODY PRZEZNACZONE NA OKREŚLONY CEL
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
OGÓŁEM 2021–2027
|
|
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
|
|
DZIAŁ 7
|
|
Zasoby ludzkie
|
0,000
|
0,000
|
0,582
|
1,164
|
1,746
|
|
Pozostałe wydatki administracyjne
|
0,000
|
0,000
|
0,018
|
0,161
|
0,179
|
|
Suma cząstkowa DZIAŁ 7
|
0,000
|
0,000
|
0,600
|
1,325
|
1,925
|
|
Poza DZIAŁEM 7
|
|
Zasoby ludzkie
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
|
Pozostałe wydatki o charakterze administracyjnym
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
|
Suma cząstkowa poza DZIAŁEM 7
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
|
|
|
OGÓŁEM
|
0,000
|
0,000
|
0,600
|
1,325
|
1,925
|
Potrzeby w zakresie środków na zasoby ludzkie i inne wydatki o charakterze administracyjnym zostaną pokryte ze środków dyrekcji generalnej już przydzielonych na zarządzanie tym działaniem lub przesuniętych w ramach dyrekcji generalnej, uzupełnionych w razie potrzeby wszelkimi dodatkowymi zasobami, które mogą zostać przydzielone zarządzającej dyrekcji generalnej w ramach procedury rocznego przydziału środków oraz w świetle istniejących ograniczeń budżetowych.
3.2.4.Szacowane zapotrzebowanie na zasoby ludzkie
–
Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z koniecznością wykorzystania zasobów ludzkich
–Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością wykorzystania zasobów ludzkich, jak określono poniżej
3.2.4.1.Finansowane z uchwalonego budżetu
Wartości szacunkowe należy wyrazić w ekwiwalentach pełnego czasu pracy (EPC)
|
ZATWIERDZONE ŚRODKI
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
|
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
|
Stanowiska przewidziane w planie zatrudnienia (stanowiska urzędników i pracowników zatrudnionych na czas określony)
|
|
20 01 02 01 (w centrali i w biurach przedstawicielstw Komisji)
|
0
|
0
|
3
|
6
|
|
20 01 02 03 (w delegaturach UE)
|
0
|
0
|
0
|
0
|
|
01 01 01 01 (pośrednie badania naukowe)
|
0
|
0
|
0
|
0
|
|
01 01 01 11 (bezpośrednie badania naukowe)
|
0
|
0
|
0
|
0
|
|
Inna linia budżetowa (określić)
|
0
|
0
|
0
|
0
|
|
• Personel zewnętrzny (w EPC)
|
|
20 02 01 (CA, SNE z globalnej koperty finansowej)
|
0
|
0
|
0
|
0
|
|
20 02 03 (CA, LA, SNE i JPD w delegaturach UE)
|
0
|
0
|
0
|
0
|
|
Linia budżetowa na wsparcie adm.
[XX.01.YY.YY]
|
- w centrali
|
0
|
0
|
0
|
0
|
|
|
- w delegaturach UE
|
0
|
0
|
0
|
0
|
|
01 01 01 02 (CA, SNE – pośrednie badania naukowe)
|
0
|
0
|
0
|
0
|
|
01 01 01 12 (CA, SNE – bezpośrednie badania naukowe)
|
0
|
0
|
0
|
0
|
|
Inna linia budżetowa (określić) – dział 7
|
0
|
0
|
0
|
0
|
|
Inna linia budżetowa (określić) – poza działem 7
|
0
|
0
|
0
|
0
|
|
OGÓŁEM
|
0
|
0
|
3
|
6
|
Personel niezbędny do wdrożenia wniosku (w EPC):
|
|
Personel już pracujący w służbach Komisji
|
Personel dodatkowy*
|
|
|
|
Finansowany z działu 7 lub ze środków „Badania naukowe”
|
Finansowany z linii BA
|
Finansowany z opłat
|
|
Stanowiska w planie zatrudnienia
|
6
|
|
Nie dotyczy
|
|
|
Personel zewnętrzny (CA, SNE, INT)
|
|
|
|
|
Opis zadań do wykonania:
|
Urzędnicy i pracownicy zatrudnieni na czas określony
|
Pracownicy objęci poszukiwanymi EPC będą zajmować się opracowywaniem polityki jako zarządzający programem w celu ustanowienia dziedzin priorytetowych (5 AD). Asystent będzie zajmował się całą częścią administracyjną związaną z zaproszeniami itp.
|
|
Personel zewnętrzny
|
|
3.2.5.Przegląd szacowanego wpływu na inwestycje związane z technologiami cyfrowymi
|
OGÓŁEM środki na IT i technologie cyfrowe
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
Rok
|
OGÓŁEM WRF 2021–2027
|
|
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
|
|
DZIAŁ 7
|
|
Wydatki na IT (ponoszone przez organizację)
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
|
Suma cząstkowa DZIAŁ 7
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
|
Poza DZIAŁEM 7
|
|
Wydatki na IT wynikające z realizacji polityki tytułem programów operacyjnych
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
|
Suma cząstkowa poza DZIAŁEM 7
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
|
|
|
OGÓŁEM
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
0,000
|
3.2.6.Zgodność z obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi
Wniosek/inicjatywa:
–
może zostać w pełni sfinansowany(-a) przez przegrupowanie środków w ramach odpowiedniego działu wieloletnich ram finansowych (WRF)
–
wymaga zastosowania nieprzydzielonego marginesu środków w ramach odpowiedniego działu WRF lub zastosowania specjalnych instrumentów zdefiniowanych w rozporządzeniu w sprawie WRF
–
wymaga rewizji WRF
3.2.7.Udział osób trzecich w finansowaniu
Wniosek/inicjatywa:
–
nie przewiduje współfinansowania ze strony osób trzecich
–
przewiduje współfinansowanie ze strony osób trzecich zgodnie z poniższymi szacunkami:
środki w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)
|
|
Rok
2024
|
Rok
2025
|
Rok
2026
|
Rok
2027
|
Ogółem
|
|
Określić organ współfinansujący
|
|
|
|
|
|
|
OGÓŁEM środki objęte współfinansowaniem
|
|
|
|
|
|
3.3.
Szacunkowy wpływ na dochody
–
Wniosek/inicjatywa nie ma wpływu finansowego na dochody
–
Wniosek/inicjatywa ma wpływ finansowy określony poniżej:
–
wpływ na zasoby własne
–
wpływ na dochody inne
–
Wskazać, czy dochody są przypisane do linii budżetowej po stronie wydatków
w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)
|
Linia budżetowa po stronie dochodów
|
Środki zapisane w budżecie na bieżący rok budżetowy
|
Wpływ wniosku/inicjatywy
|
|
|
|
Rok 2024
|
Rok 2025
|
Rok 2026
|
Rok 2027
|
|
Artykuł …
|
|
|
|
|
|
W przypadku wpływu na dochody przeznaczone na określony cel należy wskazać linie budżetowe po stronie wydatków, które ten wpływ obejmie.
Pozostałe uwagi (np. metoda/wzór użyte do obliczenia wpływu na dochody albo inne informacje).
4.Wymiar cyfrowy
|
Program nie ustanawia żadnych nowych wymogów cyfrowych. Będzie on opierał się na istniejących i już ocenionych systemach cyfrowych i informatycznych, w szczególności w odniesieniu do EFO.
|
4.1.Wymogi cyfrowe
|
Program będzie opierał się na istniejących systemach informatycznych i infrastrukturze cyfrowej, które już powstały na potrzeby unijnych programów obronnych, w szczególności EFO. Systemy te poddano już ocenie interoperacyjności w kontekście odpowiednich ocen skutków finansowych i cyfrowych regulacji i powiązanych oświadczeń cyfrowych.
Ponieważ niniejsze rozporządzenie nie wprowadza żadnych nowych ani znacząco zmienionych wiążących przepisów dotyczących cyfrowych usług publicznych oraz biorąc pod uwagę, że cyfrowe wdrażanie programu będzie odbywać się za pośrednictwem już ocenionych systemów bez zmiany ich podstawowej architektury lub elementów dotyczących interoperacyjności transgranicznej.
|
4.2.Dane
|
Gromadzenie, przetwarzanie i wymiana danych związanych z programem (w tym składanie wniosków, ocena kwalifikowalności, zarządzanie dotacjami i sprawozdawczość) będą zgodne z ramami zarządzania danymi, normami i specyfikacjami już ustanowionymi w ramach EFO i powiązanych programów UE.
Przestrzegana jest zasada jednorazowości i nie wprowadza się żadnych nowych obowiązków w zakresie gromadzenia danych. Przepływy danych, role zainteresowanych stron i obowiązki sprawozdawcze pozostają spójne z już ocenionymi. W związku z tym w niniejszej sekcji nie jest wymagana żadna dodatkowa ocena.
|
4.3.Rozwiązania cyfrowe
|
Program nie wprowadzi nowych rozwiązań cyfrowych. Wdrażanie będzie opierać się na istniejących platformach i systemach już wdrożonych na potrzeby unijnych programów finansowania obronności, w szczególności tych wykorzystywanych w ramach EFO, które zostały już poddane odpowiednim ocenom dotyczącym funkcjonalności, odpowiedzialnego organu, dostępności, możliwości ponownego wykorzystania, zgodności z aktem w sprawie sztucznej inteligencji, w stosownych przypadkach, oraz zgodności z unijnymi ramami cyberbezpieczeństwa i innymi mającymi zastosowanie politykami cyfrowymi, w tym z rozporządzeniem eIDAS.
|
4.4.Ocena interoperacyjności
|
Biorąc pod uwagę, że program opiera się w całości na istniejących systemach informatycznych już ocenionych w kontekście EFO, nie wprowadza się żadnych nowych wymogów w zakresie interoperacyjności transgranicznej. Cyfrowe usługi publiczne, których dotyczy program (w tym zarządzanie zaproszeniami do składania wniosków, składanie wniosków, wsparcie w zakresie oceny i monitorowanie dotacji), są wspierane przez sieci i systemy informatyczne, których interoperacyjność transgraniczna została już oceniona. Nie zidentyfikowano żadnych utrzymujących się barier dla interoperacyjności transgranicznej, które nie zostałyby jeszcze uwzględnione w istniejących ocenach.
|
4.5. Środki wspierające cyfrowe wdrażanie
|
Ponieważ program opiera się na istniejącej i już ocenionej infrastrukturze cyfrowej, nie są wymagane żadne nowe specjalne cyfrowe środki wykonawcze. Sprawne wdrożenie cyfrowe zostanie zapewnione przez stosowanie istniejących procedur operacyjnych, wytycznych dla użytkowników i mechanizmów wsparcia już istniejących w ramach EFO i powiązanych programów.
Jeżeli podczas wdrażania konieczne będą jakiekolwiek dostosowania istniejących systemów, zostaną one uwzględnione w ramach zarządzania odpowiednimi programami bez tworzenia nowych wymogów cyfrowych.
|