KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 26.2.2026
COM(2026) 101 final
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW
ProtectEU: Program zapobiegania terroryzmowi i zwalczania tego zjawiska
1.Wprowadzenie
Niniejszy program, zapowiedziany w ProtectEU: europejskiej strategii bezpieczeństwa wewnętrznego
, stanowi początek wznowionych działań na rzecz zwalczania terroryzmu i brutalnego ekstremizmu, które nie znają granic – ani fizycznych, ani cyfrowych. Terroryzm
i brutalny ekstremizm
pozostają stałym wyzwaniem dla UE i jej państw członkowskich. Coraz silniejsze powiązania między terroryzmem a innymi obszarami przestępczości, elastyczniejsze sieci oraz sprawcy, którzy w mniejszym stopniu kierują się ideologią, a także zacierające się granice działalności on-line i na żywo stanowią szczególne wyzwanie przy definiowaniu i identyfikowaniu przestępstw terrorystycznych. W tym złożonym krajobrazie zagrożeń najlepszym podejściem jest wspólne działanie i chociaż to państwa członkowskie ponoszą wyłączną odpowiedzialność za bezpieczeństwo narodowe
, UE musi z nimi współpracować.
Mimo że w UE odnotowujemy mniej skoordynowanych, wielkoskalowych ataków terrorystycznych niż kiedyś, zagrożenie nie zniknęło, lecz ewoluowało. W latach 2019–2023 liczba aktów terrorystycznych wzrosła ponad dwukrotnie (z 57 do 120), a następnie spadła do 58 w 2024 r.
Za niedawne ataki odpowiadają przede wszystkim sprawcy działający w pojedynkę i małe komórki przestępcze. Ogólny poziom zagrożenia pozostaje wysoki i wynika ze zwielokrotnienia czynników powodujących zagrożenie
. Podczas gdy terroryzm dżihadystyczny pozostaje najbardziej znaczącym i śmiertelnym zagrożeniem terrorystycznym
, terroryści i brutalni ekstremiści kierują się coraz większą liczbą motywacji, nie zawsze związanych z konkretną ideologią, w tym odrzuceniem europejskich wartości demokratycznych, antysemityzmem lub nienawiścią antymuzułmańską
.
UE podjęła już działania w celu zwalczania terroryzmu i brutalnego ekstremizmu w oparciu o plan dla UE w dziedzinie zwalczania terroryzmu z 2020 r.
na rzecz stworzenia bezpieczniejszej UE. W ciągu dziesięciu lat od serii haniebnych ataków w całej Europie, w tym w Paryżu i Brukseli, UE wprowadziła kompleksowe ramy prawne w celu kryminalizacji przestępstw terrorystycznych, zwalczania treści internetowych o charakterze terrorystycznym oraz ograniczenia dostępu do finansowania terroryzmu, broni palnej i materiałów wybuchowych. Zwiększyliśmy zdolność wykrywania i powstrzymywania przemieszczania się terrorystów na granicach zewnętrznych dzięki zmodernizowanym systemom bezpieczeństwa i zarządzania granicami, lepszej wymianie informacji i ściślejszej współpracy w ramach UE oraz z państwami trzecimi.
Agencje UE zapewniły państwom członkowskim wsparcie operacyjne i narzędzia, co zwiększyło skuteczność postępowań przygotowawczych i ścigania w sprawach dotyczących terroryzmu – w ciągu ostatnich pięciu lat dokonano ponad 2 000 aresztowań i wydano ponad 1,800 wyroków skazujących za przestępstwa terrorystyczne
. Struktury wsparcia na szczeblu UE, takie jak unijne centrum wiedzy w zakresie zapobiegania radykalizacji postaw i Program doradczy ds. zapewniania bezpieczeństwa, umożliwiły państwom członkowskim korzystanie ze wspólnych praktyk i wiedzy fachowej, zwiększając odporność całej UE. W oparciu o te osiągnięcia, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi i innymi zainteresowanymi stronami, opracowano niniejszy program określający utrzymujące się luki oraz konkretne działania mające na celu ich wyeliminowanie.
Rozwój sytuacji geopolitycznej i konflikty zewnętrzne zwiększają ryzyko i wpływają na bezpieczeństwo UE. Ataki Hamasu przeprowadzone 7 października 2023 r. i późniejszy konflikt w Strefie Gazy podsycają nienawiść i zachęcają do przemocy w całym spektrum ideologicznym. Dżihadyści wykorzystują te wydarzenia w sposób instrumentalny przez wprowadzanie w błąd w internecie i wyraźne nawoływanie do przemocy. Podobne narracje wykorzystują również lewicowi i prawicowi ekstremiści. Przyczynia się to do zwiększonego ryzyka ataków. Państwo Islamskie i powiązane z nim podmioty pozostają jednym z głównych zewnętrznych zagrożeń dla UE ze względu na ich zdolność do inicjowania ataków. Niestabilna sytuacja w Syrii budzi obawy dotyczące bezpieczeństwa ze względu na możliwość wznowienia działalności organizacji Państwa Islamskiego i niepewną przyszłość zagranicznych bojowników terrorystycznych w ośrodkach detencyjnych i obozach w północno-wschodniej Syrii. Organizacje terrorystyczne coraz częściej atakują pracowników humanitarnych i operacje humanitarne z wykorzystaniem przemocy, zastraszania i obstrukcji.
Ponadto, w kontekście rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie, Rosja podejmuje coraz więcej działań sabotażowych i hybrydowych przeciwko UE. Działania te naruszają suwerenność terytorialną państw członkowskich, podważają integralność instytucji demokratycznych oraz stanowią bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa i ochrony ludności cywilnej. Towarzyszą im także skoordynowane działania w zakresie wywierania wpływu przez podmioty powiązane z Rosją, w tym rozpowszechnianie w Europie narracji brutalnego ekstremizmu oraz innych narracji prowadzących do podziałów. Konflikt ten uwypuklił również potencjalne zagrożenia dla bezpieczeństwa związane z powrotem zagranicznych wolontariuszy i byłych rosyjskich bojowników z doświadczeniem bojowym.
UE stanęła również w obliczu złożonych zagrożeń sponsorowanych przez grupy terrorystyczne oraz zagraniczne podmioty państwowe i niepaństwowe. Wrogie podmioty wzorują się na takich sposobach działania terrorystów, jak umieszczanie improwizowanych urządzeń zapalających w ładunkach lotniczych, cyberataki i sabotaż infrastruktury krytycznej, a także wykorzystują terrorystów i brutalnych ekstremistów jako popleczników. Utrzymują się oportunistyczne powiązania między terroryzmem, przestępczością zorganizowaną i cyberprzestępczością, wykorzystujące modele usług przestępczych, wspólne zasoby w zakresie werbowania, przestępcze platformy handlowe i podziemne sieci bankowe
. Zwiększone powiązania między terroryzmem, cyberprzestępczością, wrogą ingerencją zagraniczną i przestępczością zorganizowaną stanowią wyzwanie przy przypisywaniu odpowiedzialności karnej oraz koordynowaniu krajowych i unijnych reakcji.
Liczba małoletnich zaangażowanych w terroryzm i brutalny ekstremizm w całej Europie gwałtownie wzrosła. W 2024 r. niemal jedna trzecia osób podejrzanych o terroryzm w UE miała mniej niż 20 lat, a najmłodsze osoby miały zaledwie 12 lat. Większość tych małoletnich jest powiązana z terroryzmem dżihadystycznym, chociaż na znaczeniu zyskał brutalny ekstremizm prawicowy, w szczególności dzięki sieciom akceleracjonistycznym, „Active Clubs”
i internetowym sieciom ekstremistycznym
rozpowszechniającym brutalne treści i zmuszającym małoletnich znajdujących się w trudnej sytuacji do samookaleczenia i przemocy. Uwydatniły się mieszane ideologie, a fascynacja przemocą była głównym motywem wielu ataków dokonywanych przez sprawców działających w pojedynkę.
Terroryści i brutalni ekstremiści w coraz większym stopniu wykorzystują ekosystem cyfrowy i nowe technologie, media społecznościowe oraz platformy gier do wymiany szkodliwych treści, rozpowszechniania dezinformacji, radykalizacji postaw, pozyskiwania funduszy oraz werbowania nowych członków. Amplifikacja algorytmiczna treści ekstremistycznych sprzyja radykalizacji postaw. Podmioty terrorystyczne koordynują plany na platformach komunikacyjnych wykorzystujących pełne szyfrowanie transmisji (E2EE) oraz finansują swoje sieci i ataki za pomocą kryptowalut, niewymienialnych aktywów cyfrowych (NFT) i „cyfrowej hawali”
. Nadużywają generatywnej AI do tworzenia instrukcji przeprowadzania ataków. Technologia druku przestrzennego (np. do produkcji broni palnej) oraz zwiększone wykorzystanie systemów bezzałogowych statków powietrznych (SBSP/dronów) jeszcze bardziej zwiększają zagrożenie.
W oparciu o szeroko zakrojone konsultacje z zainteresowanymi stronami i niedawne konkluzje Rady
w sprawie terroryzmu, program obejmuje zarówno ważne bieżące działania, jak i nowe inicjatywy, aby nadążyć za szybko zmieniającym się krajobrazem zagrożeń. Określono w nim konkretne działania mające na celu przewidywanie zagrożeń, zapobieganie radykalizacji postaw, ochronę obywateli w internecie i poza nim, zapewnienie szybkiej i skoordynowanej reakcji na ataki oraz wzmocnienie globalnej walki z terroryzmem zgodnie z prawem międzynarodowym, w tym prawem praw człowieka i międzynarodowym prawem humanitarnym.
Najskuteczniejszą reakcją na terroryzm jest angażowanie się w ochronę naszych wartości, które stają się przedmiotem ataku – w związku z tym wszystkie działania opierają się na poszanowaniu praw podstawowych. W celu uzupełnienia i wzmocnienia tej reakcji zachęcamy państwa członkowskie do przyjęcia i regularnego aktualizowania strategii krajowych, zgodnie z ramami strategicznymi określonymi w niniejszym programie.
2.Filary walki z terroryzmem i brutalnym ekstremizmem
2.1 Przewidywanie zagrożeń
Bezpieczeństwo zaczyna się od skutecznego przewidywania i prognozowania. UE zbudowała silne zdolności w zakresie orientacji sytuacyjnej w walce z terroryzmem. Pojedyncza komórka analiz wywiadowczych UE (SIAC), będąca pojedynczym punktem kontaktowym na potrzeby przekazywania danych wywiadowczych przez państwa członkowskie, dostarcza terminowych ocen zagrożeń, a Europol sporządza regularne sprawozdania dotyczące tendencji na podstawie informacji otrzymanych od organów ścigania.
Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa („Wysoki Przedstawiciel”) priorytetowo potraktuje wzmocnienie zasobów i zdolności SIAC. Oprócz wprowadzenia bezpiecznych kanałów komunikacji i zakończenia negocjacji dotyczących proponowanego rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa informacji w instytucjach, organach, urzędach i agencjach Unii Komisja i Wysoki Przedstawiciel będą pracować nad dalszym zwiększaniem świadomości pracowników UE w celu propagowania kultury „wymiany informacji” przy jednoczesnym zachowaniu zasady ograniczonego dostępu do informacji niejawnych.
Dynamiczny i nieprzewidywalny charakter pojawiających się zagrożeń wymaga wzmocnienia zdolności organów ścigania do przewidywania. Jak określono w strategii bezpieczeństwa wewnętrznego ProtectEU, Komisja zaproponuje zwiększenie wsparcia analitycznego Europolu, w tym zdolności w zakresie wywiadu ze źródeł jawnych (OSINT). W miarę możliwości sprawozdania Europolu dotyczące tendencji, analizy sytuacyjne i analizy tematyczne mogłyby być dostarczane w formatach jawnych, aby zwiększyć świadomość społeczną na temat pojawiających się tendencji sprzyjających wczesnemu wykrywaniu przestępstw i zapobieganiu im. Ponadto analizy zagrożeń przygotowywane przez Komisję zgodnie z zapowiedzią zawartą w strategii bezpieczeństwa wewnętrznego ProtectEU pomogą określić pojawiające się zagrożenia i reakcje polityczne służące zwalczaniu terroryzmu i brutalnego ekstremizmu.
Zasadnicze znaczenie dla identyfikacji zagrożeń i możliwości wynikających z nowych technologii ma również prognozowanie
. Prace Wspólnego Centrum Badawczego nadal będą stanowić podstawę badań nad bezpieczeństwem. Aby wykorzystać potencjał nowych technologii w zakresie egzekwowania prawa i przygotować się na przeciwdziałanie ich niewłaściwemu wykorzystywaniu przez terrorystów i brutalnych ekstremistów, Komisja zintensyfikuje badania nad bezpieczeństwem w ramach programu „Horyzont Europa” i finansowania bezpieczeństwa wewnętrznego za pomocą specjalnych zaproszeń do składania wniosków w 2026 r. i w kolejnych latach. Priorytety badawcze obejmą zdolności wczesnego wykrywania i innowacje w zakresie technologii, takich jak AI, zwalczanie korzystania z platform internetowych przez ekstremistów i nowych metod finansowania terroryzmu (np. kryptoaktywów) oraz ochronę obywateli i przestrzeni publicznej przed zagrożeniami wynikającymi ze stosowania materiałów wybuchowych, dronów i broni drukowanej w technologii 3D, a także broni białej i taranowania pojazdami. Aby zapewnić wykorzystanie wyników badań, Komisja będzie również wspierać testowanie i wdrażanie rozwiązań finansowanych przez UE w celu wyposażenia organów ścigania w najnowocześniejsze narzędzia i metodyki w zakresie skutecznego zapobiegania terroryzmowi i brutalnemu ekstremizmowi, wykrywania tych zjawisk i reagowania na nie.
|
NAJWAŻNIEJSZE DZIAŁANIA
Komisja:
·będzie wspierać wprowadzanie bezpiecznych kanałów komunikacji między instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi UE;
·wzmocni badania nad bezpieczeństwem w ramach programu „Horyzont Europa” i finansowania bezpieczeństwa wewnętrznego;
·będzie wspierać testowanie i wdrażanie rozwiązań finansowanych przez UE w celu wyposażenia organów ścigania w najnowocześniejsze narzędzia.
Wysoki Przedstawiciel:
·priorytetowo potraktuje wzmocnienie SIAC zgodnie ze wspólnym dokumentem Wysokiego Przedstawiciela i państw członkowskich.
Europol:
·zwiększy wsparcie analityczne i zdolności wywiadu ze źródeł jawnych (OSINT).
Parlament Europejski i Radę zachęca się do:
·zakończenia negocjacji dotyczących rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa informacji w instytucjach, organach, urzędach i agencjach Unii.
|
2.2 Zapobieganie radykalizacji postaw
Zapobieganie radykalizacji postaw oznacza zwalczanie jej przyczyn, zanim się one utrwalą. Wymaga to podejścia obejmującego całe społeczeństwo, angażującego zainteresowane podmioty z sektorów edukacji, usług społecznych, kultury i usług na rzecz młodzieży, organów ścigania, zakładów karnych i służb probacyjnych, społeczności lokalnych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i środowisk internetowych. Utworzenie w czerwcu 2024 r. unijnego centrum wiedzy w zakresie zapobiegania radykalizacji postaw („centrum wiedzy”)
i przeznaczenie na ten cel 60 mln EUR w ciągu czterech lat stanowiło skokową zmianę w unijnej polityce prewencyjnej.
Centrum wiedzy łączy ponad 6 000 decydentów, naukowców i praktyków w całej Europie i opracowuje wytyczne dla decydentów i praktyków, praktyczne narzędzia, szkolenia oraz dostosowane do potrzeb usługi wsparcia. Działa ono zgodnie z określonymi przez państwa członkowskie strategicznymi wytycznymi
, które zostaną zaktualizowane w 2027 r. W niniejszym programie określono konkretne zadania centrum wiedzy i zapewniono, aby w pełni wywiązywało się ono ze swojego mandatu, przekładając realizowane zadania na wsparcie operacyjne dla państw członkowskich oraz pomagając im w przewidywaniu pojawiających się zagrożeń i określaniu dostosowanych do specyfiki danego kraju reakcji na radykalizację postaw.
2.2.1. Opracowanie zestawu narzędzi prewencyjnych dla małoletnich
Daleko idące konsekwencje radykalizacji postaw małoletnich i ich udział w działaniach terrorystycznych dotykają nie tylko samych małoletnich, lecz także ich społeczności lokalnych i całego społeczeństwa. Aby zaradzić niepokojącemu wskaźnikowi radykalizacji małoletnich w całej Europie, Komisja oprze się na działaniach centrum wiedzy i zapewni strategiczne wytyczne dotyczące zapobiegania radykalizacji małoletnich. Skoncentruje się na wczesnym wykrywaniu, wzmacnianiu czynników ochronnych, budowaniu odporności przez edukację
i integrację społeczną – w szczególności małoletnich podatnych na zagrożenia – wspieraniu rodzin i społeczności, bezpiecznym korzystaniu z internetu oraz współpracy międzysektorowej, również w oparciu o prace istniejących sieci centrów bezpieczniejszego internetu w państwach członkowskich i krajach kandydujących.
Komisja uznaje, że wyzwania związane ze zdrowiem psychicznym mogą sprawić, iż małoletni będą bardziej narażeni na narracje, przemoc i werbowanie ze strony ekstremistów. Będzie zatem propagować ściślejszą współpracę między podmiotami zajmującymi się przeciwdziałaniem a służbami zdrowia psychicznego w ramach zintegrowanego podejścia do ochrony dzieci
. W tym duchu zachęca się państwa członkowskie do włączenia psychospołecznej wiedzy fachowej i wsparcia w tym zakresie.
2.2.2.
Budowanie odpornych społeczeństw
Aby wzmocnić odporność społeczności, Komisja uruchamia wspólnotowy Program na rzecz zaangażowania i upodmiotowienia społeczności lokalnych (CEEP) i przeznacza 5 mln EUR na wyposażenie społeczeństwa obywatelskiego i praktyków w umiejętności cyfrowe na potrzeby skutecznych interwencji internetowych oraz na wzmocnienie głosu młodzieży zaangażowanej w zapobieganie.
Ochrona wszystkich wspólnot wyznaniowych przed nienawiścią, dyskryminacją i przemocą pozostaje podstawowym zobowiązaniem Europy. Komisja przyspieszy wdrażanie Strategii UE w sprawie zwalczania antysemityzmu i wspierania życia żydowskiego
oraz zbuduje sieć przeciwdziałania nawoływaniu do nienawiści na tle antysemickim w internecie. Zgodnie z tą strategią SIAC nadal będzie uwzględniać analizy konkretnych zagrożeń dla ludności, społeczności i miejsc kultu żydowskiego w swoich regularnych ocenach zagrożeń. Państwa członkowskie zachęca się do przestrzegania wynikających z opartej na projektach współpracy w zakresie antysemityzmu zaleceń dotyczących zapobiegania brutalnemu ekstremizmowi i zwalczania go
.
Aby wzmocnić unijną reakcję w zakresie prawa karnego na wszelkie formy nienawiści, w tym rosnącą nienawiść antymuzułmańską, Komisja rozważa inicjatywę ustawodawczą mającą na celu harmonizację definicji przestępstw z nienawiści popełnianych w internecie
. Komisja będzie współpracować z Europolem nad usprawnieniem wspieranego przez sztuczną inteligencję wykrywania treści ekstremistycznych, wspólnych wskaźników zagrożenia oraz szybszej współpracy między platformami, organami ścigania i naukowcami w celu identyfikacji propagandy generowanej przez sztuczną inteligencję i skoordynowanych kampanii radykalizacji postaw.
2.2.3. Przeciwdziałanie radykalizacji postaw w zakładach karnych i wśród osób je opuszczających oraz zarządzanie powrotami zagranicznych bojowników terrorystycznych i członków ich rodzin
W związku z możliwością wypuszczania na wolność więźniów, którzy odbyli karę, ale ulegli radykalizacji
, konieczna jest ściślejsza koordynacja działań i dostosowane do potrzeb środki reintegracji. Państwa członkowskie powinny usprawnić wymianę informacji między organami penitencjarnymi, probacyjnymi i organami ścigania oraz wdrożyć oparte na dowodach programy reintegracji i zaprzestania stosowania przemocy.
Aby wspierać te działania, centrum wiedzy opracuje narzędzia oceny ryzyka i zarządzania nim na etapie poprzedzającym wypuszczenie na wolność, a Komisja przedstawi wytyczne wspierające krajowe podejścia do zradykalizowanych osób opuszczających zakłady karne.
Aby sprostać złożonym wyzwaniom związanym z powrotem zagranicznych bojowników terrorystycznych i ich rodzin, państwa członkowskie zachęca się do dalszego zapobiegania wyjazdom do obszarów objętych konfliktem oraz do skutecznego ścigania powracających zagranicznych bojowników terrorystycznych. Centrum wiedzy będzie wspierać państwa członkowskie narzędziami oceny ryzyka i bezpiecznego zarządzania osobami powracającymi oraz szkoleniami w zakresie resocjalizacji i reintegracji, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony dzieci w ich najlepszym interesie.
2.2.4. Wsparcie ofiar terroryzmu
Ofiary terroryzmu borykają się z jego długotrwałymi konsekwencjami i potrzebują specjalistycznego wsparcia. Współprawodawcy osiągnęli niedawno porozumienie w sprawie proponowanej zmiany dyrektywy o prawach ofiar
, która wzmocni ochronę praw ofiar terroryzmu i którą uzupełni nowa Strategia UE w zakresie praw ofiar. Komisja zwiększy również widoczność Europejskiego Dnia Pamięci o Ofiarach Terroryzmu i będzie wspierać stowarzyszenia ofiar przez propagowanie ich aktywnej roli w programach zapobiegania.
|
NAJWAŻNIEJSZE DZIAŁANIA
Komisja, we współpracy z unijnym centrum wiedzy:
·opracuje zestaw narzędzi prewencyjnych dla małoletnich, w tym przewodnik dla rodziców dotyczący ochrony młodych osób przed radykalizacją postaw w środowisku internetowym oraz praktyczne modele infolinii i centrów telefonicznych służących do zgłaszania oznak radykalizacji postaw i reagowania na nie;
·opracuje znormalizowane procedury i wspólną metodykę oceny ryzyka stwarzanego przez zradykalizowanych więźniów na etapie poprzedzającym ich zwolnienie z zakładów karnych.
Komisja:
·wraz z niniejszym programem uruchomi wspólnotowy Program na rzecz zaangażowania i upodmiotowienia społeczności lokalnych;
·opracuje zalecenia dotyczące zapobiegania radykalizacji postaw małoletnich i osób opuszczających zakłady karne;
·przedstawi nową Strategię UE w zakresie praw ofiar;
·będzie współpracować z Europolem w celu usprawnienia wspieranego przez sztuczną inteligencję wykrywania treści ekstremistycznych oraz treści związanych z kampaniami radykalizacji postaw.
Państwa członkowskie zachęca się do:
·uwzględnienia kwestii zapobiegania radykalizacji postaw w sektorze edukacji i sportu, z wykorzystaniem zaleceń, narzędzi i dobrych praktyk opracowanych na szczeblu UE;
·wzmocnienia komunikacji strategicznej i kampanii uświadamiających, przy wsparciu zapewnianym przez unijne centrum wiedzy;
·wzmocnienia wymiany informacji i wdrożenia programów zaprzestania stosowania przemocy i reintegracji osób opuszczających zakłady karne;
·zapobiegania wyjazdom do obszarów objętych konfliktem oraz ścigania powracających zagranicznych bojowników terrorystycznych.
|
2.3 Ochrona obywateli w internecie
W ostatnich latach UE stworzyła jedne z najbardziej zaawansowanych na świecie ram regulacyjnych ukierunkowanych na zwalczanie działalności terrorystycznej w internecie. Ich wdrażanie uzupełnia dobrowolna współpraca państw członkowskich, platform internetowych i Europolu.
Zagrożenie to jednak nadal się rozwija. Sieci ekstremistyczne szybko się dostosowują, wykorzystują powstające technologie oraz przenoszą swoją działalność z otwartych platform do zamkniętych czatów i usług szyfrowanych. Może to stwarzać poważne wyzwania w zakresie wykrywania planów terrorystycznych i zapobiegania ich realizacji, mapowania siatek terrorystycznych i ich zwolenników oraz prowadzenia postępowań przygotowawczych i sądowych w sprawie działalności terrorystycznej. Ponadto materiały o charakterze terrorystycznym łatwiej się rozprzestrzeniają. Potrzebne są więc inteligentniejsze narzędzia wykrywania w celu zapewnienia, aby zidentyfikowane treści o charakterze terrorystycznym nie pojawiały się ponownie w innym miejscu. Komisja wzmocni egzekwowanie przepisów aktu o usługach cyfrowych (DSA) i będzie wspierać skuteczne wdrażanie rozporządzenia w sprawie treści o charakterze terrorystycznym w internecie, wyeliminuje pozostałe luki oraz zapewni szybsze i bardziej skoordynowane reakcje w celu utrzymania bezpieczeństwa przestrzeni internetowej i jej odporności na nadużycia, przy jednoczesnym zapewnieniu poszanowania praw podstawowych. Jak zapowiedziano w strategii bezpieczeństwa wewnętrznego ProtectEU, Komisja przedstawi również plan działania na rzecz ochrony dzieci przed przestępczością, który będzie obejmował środki mające na celu przeciwdziałanie radykalizacji postaw dzieci i ich werbowaniu do grup przestępczych w internecie i poza nim.
2.3.1. Pełne wykorzystanie ram regulacyjnych do zwalczania treści o charakterze ekstremistycznym i terrorystycznym w internecie
Rozporządzenie w sprawie treści o charakterze terrorystycznym w internecie odgrywa zasadniczą rolę w przeciwdziałaniu rozpowszechnianiu materiałów o charakterze terrorystycznym i umożliwia ich szybkie usuwanie. Jego znaczenie zostało potwierdzone po atakach Hamasu na Izrael 7 października 2023 r., kiedy to wydano kilkaset nakazów usunięcia treści o charakterze terrorystycznym
.
Do grudnia 2025 r. organy państw członkowskich wysłały już 2 032 nakazy usunięcia oraz ponad 97 900 zgłoszeń na potrzeby dobrowolnego usunięcia treści
. Aby dalej wspierać wdrażanie tego rozporządzenia, Europol opracuje europejską bazę danych do celów wymiany skrótów kryptograficznych (ang. hash) (baza śladów cyfrowych) odnoszących się do treści o charakterze terrorystycznym i brutalnych treści ekstremistycznych. Umożliwi to państwom członkowskim i dostawcom usług hostingowych bezpieczne oznaczanie, dopasowywanie i usuwanie treści na różnych platformach, w tym treści usuniętych na mocy rozporządzenia w sprawie treści o charakterze terrorystycznym w internecie.
Do końca 2026 r. Komisja zakończy ocenę rozporządzenia w sprawie treści o charakterze terrorystycznym w internecie. Na podstawie tej oceny Komisja przeanalizuje możliwość dalszego wzmocnienia rozporządzenia w sprawie treści o charakterze terrorystycznym w internecie, aby było ono adekwatne do zakładanych celów, i uprości je tam, gdzie to możliwe, przy jednoczesnym zachowaniu zabezpieczeń gwarantujących skuteczną ochronę praw podstawowych. Jednocześnie Komisja zapewni rygorystyczne egzekwowanie innych odpowiednich przepisów, które chronią środowisko cyfrowe, takich jak akt o usługach cyfrowych (DSA) i dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych.
Rozporządzenie w sprawie treści o charakterze terrorystycznym w internecie i DSA tworzą wzmocnioną i wzajemnie wspierającą się strukturę
przeciwdziałania działalności terrorystycznej i brutalnemu ekstremizmowi w internecie. Chociaż w DSA ustanowiono horyzontalne ramy obowiązków w zakresie należytej staranności pośredników internetowych w celu zwalczania zarówno nielegalnych treści w internecie, jak i ich amplifikacji algorytmicznej, oraz w celu ograniczania ryzyka systemowego związanego z usługami tych pośredników, w rozporządzeniu w sprawie treści o charakterze terrorystycznym w internecie określono wymogi sektorowe dotyczące treści o charakterze terrorystycznym i szybkich narzędzi operacyjnych służących do ich usuwania. Bardzo duże platformy i wyszukiwarki internetowe uznały już terroryzm i brutalny ekstremizm w internecie za ryzyko systemowe
. Komisja będzie ściśle monitorować wdrożone środki ograniczające ryzyko i w razie potrzeby egzekwować przepisy DSA.
Ponadto Europejska Rada ds. Usług Cyfrowych odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu skutecznego i spójnego egzekwowania przepisów DSA we wszystkich państwach członkowskich, w tym obowiązków dostawców usług w zakresie zwalczania nielegalnych treści radykalizujących i brutalnych treści ekstremistycznych. Akt w sprawie AI
harmonizuje przepisy dotyczące AI, w tym narzędzi AI wysokiego ryzyka. Komisja przyjmie wytyczne wspierające organy ścigania i sądownictwo w zwiększaniu zdolności do wykrywania zagrożeń związanych z certyfikowanymi wiarygodnymi systemami AI do zastosowań wysokiego ryzyka i zapobiegania im, przy jednoczesnym poszanowaniu praw podstawowych. Strategia w sprawie zastosowania AI nadal będzie wspierać rozwój i wdrażanie rozwiązań w zakresie AI do celów bezpieczeństwa wewnętrznego. Od sierpnia 2026 r. będą stosowane zawarte w akcie w sprawie AI zakazy wprowadzania na rynek UE systemów AI i chatbotów, które manipulują użytkownikami, w tym w przypadku gdy taka manipulacja prowadzi do radykalizacji postaw skutkującej popełnianiem przestępstw terrorystycznych lub czynieniem innych poważnych szkód. Ponadto, jeżeli duże modele generatywnej AI wzmacniają szkodliwą manipulację prowadzącą do radykalizacji użytkowników, dostawcy tych modeli będą musieli ocenić i ograniczyć takie ryzyko. Europejski Urząd ds. Sztucznej Inteligencji będzie współpracować z nimi w celu rozwiązania tych problemów.
2.3.2.
Współpraca z przemysłem
Dobrowolna współpraca z dostawcami usług online jest niezbędna do reagowania na pojawiające się tendencje i zmieniający się krajobraz zagrożeń internetowych. W tym celu głównym sposobem działania Komisji jest Forum UE ds. Internetu, które będzie dalej wzmacniane. Forum to jest doskonałym przykładem partnerstwa publiczno-prywatnego, zrzeszającego ministerstwa państw członkowskich UE, organy ścigania, społeczeństwo obywatelskie i dostawców usług online, w tym platformy mediów społecznościowych. Forum to umożliwia wymianę informacji o priorytetach i wspiera skoordynowane i kompleksowe reakcje w zakresie przeciwdziałania radykalizacji postaw i ograniczania rozpowszechniania treści o charakterze terrorystycznym i brutalnych treści ekstremistycznych.
Komisja będzie również prowadzić wspólne działania z Europejską Radą ds. Usług Cyfrowych, we współpracy z odpowiednimi zainteresowanymi przedsiębiorstwami i podmiotami zajmującymi się egzekwowaniem prawa, w celu zintensyfikowania zwalczania rozpowszechniania treści o charakterze terrorystycznym i brutalnych treści ekstremistycznych, a także radykalizacji w internecie, zgodnie z DSA. Może to obejmować, w razie potrzeby, konkretne działania wspierające dostawców usług online w przestrzeganiu i egzekwowaniu przepisów DSA. Takie działania to na przykład określenie skutecznych środków ograniczających ryzyko systemowe, opracowanie i wdrożenie dobrowolnych wytycznych oraz kodeksu postępowania lub ram dobrowolnej współpracy. Mogą one również obejmować wydawanie zaleceń lub porad dla koordynatorów ds. usług cyfrowych w celu wsparcia skoordynowanych działań na szczeblu krajowym, w szczególności w odniesieniu do usług, które nie kwalifikują się jako bardzo duże platformy lub wyszukiwarki internetowe. Działania te mogą również koncentrować się na wzmocnieniu i usprawnieniu wymiany istotnych informacji o tendencjach i pojawiających się zagrożeniach związanych z usługami świadczonymi przez pośredników internetowych.
Teorie spiskowe, narracje ekstremistyczne oraz brutalne treści ekstremistyczne i treści na granicy legalności podsycają radykalizację i polaryzację postaw. W ramach Forum UE ds. Internetu Europol będzie ułatwiał współpracę z dostawcami usług online, aby lepiej radzić sobie z takimi treściami uwzględnianymi w narracjach podżegających do terroryzmu lub służących werbowaniu osób do organizacji terrorystycznych
, przy jednoczesnym poszanowaniu praw podstawowych.
Terroryści i ekstremiści w coraz większym stopniu wykorzystują gry online do rozpowszechniania propagandy, znieczulania na przemoc oraz werbowania zwolenników, także małoletnich. Aby temu przeciwdziałać, Forum UE ds. Internetu będzie wspierać współpracę między sektorem gier a organami ścigania, koncentrując się na ochronie małoletnich, a także przeanalizuje możliwość opracowania wytycznych mających na celu zapobieganie werbowaniu w tych przestrzeniach. Europol utworzy specjalną jednostkę ds. monitorowania i analizowania takich nadużyć. Komisja zajmie się również aspektami bezpieczeństwa gier online w ramach swojej ogólnej strategii dotyczącej gier wideo, która ma zostać opublikowana w 2026 r.
Jednocześnie Komisja będzie monitorować, czy dostawcy usług online wywiązują się z zobowiązań wynikających z Kodeksu postępowania w zakresie zwalczania nielegalnego nawoływania do nienawiści w internecie+.
2.3.3.
Zapewnienie skutecznego i skoordynowanego reagowania kryzysowego w internecie
Unijny protokół kryzysowy zapewnia dobrowolne ramy współpracy organów ścigania i dostawców usług online w następstwie ataku terrorystycznego o poważnych skutkach w internecie. Protokół ten zostanie przekształcony w unijne ramy reagowania kryzysowego online, z których państwa członkowskie będą mogły korzystać w przypadku, gdy incydent prowadzi do zwiększonej aktywności w internecie związanej z atakiem. Ramy te zostaną włączone do DSA, aby zapewnić skoordynowaną reakcję opartą na przepisach kryzysowych przewidzianych w DSA. Europol ułatwi operacyjne reagowanie kryzysowe za pomocą platformy technicznej umożliwiającej szybką koordynację działań. Komisja opracuje również wytyczne dla organów ścigania i dostawców usług online dotyczące postępowania z nagraniami ataków terrorystycznych wykonanymi przez osoby postronne, z poszanowaniem godności ofiar.
Europejska Rada ds. Usług Cyfrowych opracowuje praktyczne porady, aby wspierać koordynatorów ds. usług cyfrowych w monitorowaniu przestrzegania odpowiednich obowiązków, wymagających od dostawców usług hostingowych niezwłocznego powiadamiania organów ścigania lub organów sądowych. Ma to zastosowanie w przypadku, gdy dostawcy usług wchodzą w posiadanie informacji uzasadniających podejrzenie, że doszło, dochodzi lub może dojść do przestępstwa zagrażającego czyjemuś życiu lub bezpieczeństwu. Takie przestępstwa mogą również obejmować formy terroryzmu i nielegalnego brutalnego ekstremizmu.
|
NAJWAŻNIEJSZE DZIAŁANIA
Komisja:
·rozważy możliwość zmiany rozporządzenia w sprawie treści o charakterze terrorystycznym w internecie w oparciu o jego ocenę;
·nadal będzie monitorować i wzmacniać egzekwowanie wynikających z DSA obowiązków bardzo dużych platform i wyszukiwarek internetowych w celu ograniczenia ryzyka systemowego związanego z rozpowszechnianiem treści o charakterze terrorystycznym i brutalnych treści ekstremistycznych;
·będzie ułatwiać ściślejszą współpracę między Europejską Radą ds. Usług Cyfrowych a organami ścigania i przedsiębiorstwami w zakresie zwalczania terroryzmu i brutalnego ekstremizmu w internecie;
·opracuje nowy kierunek prac w ramach Forum UE ds. Internetu w celu wzmocnienia mechanizmów wsparcia użytkowników przez dostawców usług online oraz podejmowania pozytywnych działań zapobiegających radykalizacji postaw w internecie;
·włączy do DSA unijne ramy reagowania kryzysowego online;
·opracuje wytyczne dotyczące postępowania z nagraniami ataków terrorystycznych wykonanymi przez osoby postronne.
Europol:
·uruchomi europejską bazę danych do celów wymiany skrótów kryptograficznych (ang. hash) dotyczących treści o charakterze terrorystycznym i ekstremistycznym;
·będzie ułatwiać współpracę na szczeblu UE z dostawcami usług online w celu poprawy postępowania z nielegalnymi treściami związanymi z terroryzmem i innymi szkodliwymi treściami;
·będzie monitorować nadużywanie platform gier przez ekstremistów i przedstawiać regularne oceny;
·ustanowi platformę reagowania kryzysowego.
Państwa członkowskie zachęca się do:
·zapewnienia skutecznego wdrożenia i egzekwowania przepisów rozporządzenia w sprawie treści o charakterze terrorystycznym w internecie i DSA.
Dostawców usług online wzywa się do:
·dokonywania regularnych przeglądów i aktualizowania warunków korzystania z usług w celu uwzględnienia zmieniających się zagrożeń;
·wzmocnienia mechanizmów monitorowania w celu wykrywania i szybkiego usuwania treści o charakterze terrorystycznym;
·zacieśnienia współpracy z organami krajowymi i Europolem w celu zapewnienia terminowej wymiany informacji i skoordynowanych reakcji.
|
2.4 Ochrona obywateli w środowisku fizycznym
W ostatnich latach w całej UE poczyniono znaczne postępy w zakresie ochrony obywateli, przestrzeni publicznej oraz infrastruktury krytycznej przed atakami terrorystycznymi. UE zapewnia praktyczne wsparcie za pośrednictwem doradców UE ds. zapewniania bezpieczeństwa, którzy mogą doradzać w sprawie podatności na zagrożenia i sugerować konkretne usprawnienia. Jednocześnie, w ramach unijnego programu przeciwdziałania dronom
, buduje się zdolności organów ścigania do przeciwdziałania zagrożeniu stwarzanemu przez niewspółpracujące drony. W tym zakresie kluczowe było przyjęcie w 2022 r. dyrektywy w sprawie odporności podmiotów krytycznych
, która zmieniła podejście UE oparte na „ochronie” w podejście oparte na „odporności”.
Terroryści nadal jednak rozszerzają metody przeprowadzania ataków: od nowych technologii, takich jak drony i broń drukowana w technologii 3D, po nieskomplikowane i tanie metody, takie jak broń biała i taranowanie pojazdami. Należy jeszcze bardziej ograniczyć dostęp do metod przeprowadzania ataków oraz rozszerzyć narzędzia służące ochronie przestrzeni publicznej i infrastruktury krytycznej. Jednocześnie, aby zapobiec przemieszczaniu się terrorystów i potencjalnym powrotom zagranicznych bojowników terrorystycznych, należy wzmocnić istniejące środki UE w celu zabezpieczenia granic zewnętrznych i utrudnienia przemieszczania się terrorystów.
2.4.1. Utrudnianie przemieszczania się terrorystów
Wysoki poziom ochrony granic zewnętrznych jest pierwszą linią obrony UE przed przemieszczaniem się terrorystów. Po osiągnięciu pełnej operacyjności nowe unijne wielkoskalowe systemy informatyczne – w szczególności system wjazdu/wyjazdu (EES), europejski system informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż (ETIAS), zmieniony wizowy system informacyjny (VIS) oraz ramy interoperacyjności – będą zapewniać państwom członkowskim podstawowe informacje o obywatelach państw trzecich wjeżdżających na terytorium UE. Systemy te będą również wspierać organy krajowe w zatrzymywaniu osób stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa, w tym osób podejrzanych o terroryzm.
Aby na granicach identyfikować zagranicznych bojowników terrorystycznych i osoby podejrzane o terroryzm, konieczny jest terminowy dostęp do danych. W tym celu Komisja i Europol zacieśnią współpracę z zaufanymi państwami trzecimi w celu uzyskania biograficznych i biometrycznych danych osób mogących stanowić zagrożenie terrorystyczne i wprowadzenia tych danych do Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) w pełnej zgodności z obowiązującymi unijnymi i krajowymi ramami prawnymi. Aby usprawnić ten przepływ informacji, w 2026 r. ma zostać uruchomiona funkcja wprowadzania „wpisów informacyjnych” do SIS
. Na wniosek Europolu i na podstawie informacji pochodzących z państw trzecich państwa członkowskie będą mogły wprowadzać odpowiednie wpisy do SIS, aby zapewnić służbom granicznym i organom ścigania dostęp do informacji o terrorystach i osobach podejrzanych
.
W następstwie niedawnych konkluzji Rady w sprawie przyszłych priorytetów dotyczących intensyfikacji wspólnych starań na rzecz zwalczania terroryzmu
, w kontekście ogólnej oceny Systemu Informacyjnego Schengen, Komisja zaproponuje dalsze działania dotyczące „procedury po uzyskaniu trafienia”, aby nadal dzielić się z chętnymi państwami członkowskimi informacjami o trafieniach dotyczących wpisów związanych z terroryzmem. Komisja oceni również stosowanie wpisów do celów odmowy wjazdu
i w razie potrzeby zaktualizuje podręcznik SIS. Ponadto Komisja będzie ściśle współpracować z państwami członkowskimi w celu rozwijania współpracy i wymiany informacji o osobach potencjalnie stwarzających zagrożenie terrorystyczne lub zagrożenie brutalnym ekstremizmem („Gefährder”)
.
Jak zapowiedziano w strategii bezpieczeństwa wewnętrznego ProtectEU, Komisja oceni środki mające na celu usprawnienie wymiany informacji z zaufanymi państwami trzecimi do celów egzekwowania prawa i zarządzania granicami. Wymianę informacji do celów bezpieczeństwa i zarządzania granicami można usprawnić w drodze rozwiązania technicznego umożliwiającego kontrolowaną i ograniczoną wymianę wybranego podzbioru danych z baz danych UE, na podstawie umowy międzynarodowej i na zasadzie wzajemności. Do celów egzekwowania prawa wymianę informacji można usprawnić przez rozszerzenie unijnych ram zautomatyzowanej wymiany informacji policyjnych (Prüm) i Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) na zaufane państwa trzecie oraz przez usprawnienie transgranicznych postępowań przygotowawczych przy jednoczesnym pełnym poszanowaniu praw podstawowych oraz unijnych standardów ochrony danych i norm bezpieczeństwa.
Nowy proces kontroli przesiewowej
, który wejdzie w życie w czerwcu 2026 r., ułatwi identyfikację obywateli państw trzecich, którzy nielegalnie przekroczyli granice zewnętrzne lub nielegalnie przebywają na terytorium państw członkowskich bez poddania się kontroli wjazdu. Konieczne będzie przeprowadzanie systematycznych odpraw z wykorzystaniem baz danych, aby ocenić, czy osoby te stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa. Wobec osób stanowiących zagrożenie terrorystyczne można wszcząć postępowanie karne i procedurę ekstradycyjną. Komisja będzie propagować skuteczne powroty osób stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa. W tym celu ułatwi zarówno szybkie przyjęcie bardziej rygorystycznych przepisów wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie systemu powrotów
, jak i pracę koordynatora ds. powrotów i sieci wysokiego szczebla ds. powrotów. Komisja zachęca również państwa członkowskie do dalszego zacieśniania współpracy i koordynacji działań organów ds. zwalczania terroryzmu oraz organów ds. migracji i organów odpowiedzialnych za procedury azylowe.
Ponadto informacje przekazywane przed podróżą (takie jak dane pasażera przekazywane przed podróżą (API) i dane dotyczące przelotu pasażera (PNR)) są niezbędne organom ścigania do skutecznego planowania i prowadzenia działań na rzecz zwalczania terroryzmu zarówno na granicach zewnętrznych, jak i na terytorium UE. Obecne ramy UE ograniczają się do zarobkowego transportu lotniczego, co skutkuje lukami prawnymi i operacyjnymi, które terroryści mogą wykorzystać, aby przemieszczać się po całej UE. Komisja, w ścisłej koordynacji z państwami członkowskimi i sektorem transportu, bada możliwości rozszerzenia obecnych ram na inne rodzaje transportu, takie jak transport morski i lądowy, oraz na loty prywatne, a także możliwości wzmocnienia dyrektywy w sprawie wykorzystywania danych PNR, z zastrzeżeniem jej oceny
.
2.4.2. Ograniczenie dostępu do środków wykorzystywanych do przeprowadzania ataków
Kluczowe jest dalsze ograniczanie dostępu do środków wykorzystywanych do przeprowadzania ataków. Niedawne zajęcia, w tym broni palnej drukowanej w technologii 3D, wskazują na utrzymującą się dostępność broni, zwłaszcza wśród prawicowych terrorystów i brutalnych ekstremistów
. Na początku 2026 r. Komisja przedstawi wniosek ustawodawczy mający na celu harmonizację przepisów dotyczących kryminalizacji nielegalnego handlu bronią palną i innych przestępstw związanych z bronią palną, w tym nielegalnego tworzenia, posiadania i rozpowszechniania projektów na potrzeby wytwarzania broni palnej drukowanej w technologii 3D.
Terrorystów i brutalnych ekstremistów nadal interesują również materiały wybuchowe wytwarzane domowymi sposobami, o czym świadczą podręczniki i materiały instruktażowe rozpowszechniane w internecie. Aby sprostać tym wyzwaniom, Komisja dokonuje przeglądu rozporządzenia UE w sprawie prekursorów materiałów wybuchowych
. W niedawno zakończonej ocenie dyrektywy w sprawie wyrobów pirotechnicznych
stwierdzono niedociągnięcia z zakresu bezpieczeństwa publicznego, w szczególności powszechną dostępność dla nieupoważnionych użytkowników wyrobów pirotechnicznych widowiskowych wysokiego ryzyka do zastosowań profesjonalnych. Komisja ocenia możliwe warianty, w tym ewentualny przegląd dyrektywy.
Zagrożenia chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe (CBRJ) są w kontekście terroryzmu zdarzeniami o niskim prawdopodobieństwie, lecz o dużym wpływie. W ich przypadku kluczowe znaczenie ma ogólnounijna gotowość. Komisja przedstawi w 2026 r. nowy plan działania na rzecz gotowości i reagowania w zakresie CBRJ. Zaproponuje między innymi solidniejszy program szkoleń i ćwiczeń na szczeblu UE oraz zbada możliwości przeciwdziałania niewłaściwemu wykorzystywaniu nowatorskich technologii, takich jak synteza kwasu nukleinowego i biotechnologia wspomagana sztuczną inteligencją. Jednocześnie unijna strategia gromadzenia zapasów i Strategia na rzecz medycznych środków przeciwdziałania przyczynią się do zwiększenia stanu gotowości w dziedzinie zdrowia w celu złagodzenia wpływu zagrożeń CBRJ.
2.4.3. Przeciwdziałanie zagrożeniu stwarzanemu przez drony
UE musi być również przygotowana do przeciwdziałania zagrożeniom wynikającym z wykorzystania nowych i powstających technologii, takim jak złośliwe wykorzystywanie dronów przez podmioty terrorystyczne. Drony – powietrzne, nawodne, podwodne i lądowe – stanowią poważne wyzwanie dla ochrony infrastruktury krytycznej i przestrzeni publicznej. Opierając się na komunikacie z 2023 r. w sprawie przeciwdziałania potencjalnym zagrożeniom stwarzanym przez bezzałogowe statki powietrzne
, a także na strategii dotyczącej dronów 2.0
, Komisja przedstawiła niedawno kompleksowy międzysektorowy plan działania UE w zakresie bezpieczeństwa dronów i zabezpieczeń antydronowych. Nowy plan działania jeszcze bardziej zwiększy zdolności organów ścigania, straży granicznej i przybrzeżnej w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom stwarzanym przez drony dzięki specjalistycznym szkoleniom w zakresie przeciwdziałania dronom, ewentualnemu opracowaniu platformy reagowania na incydenty z użyciem dronów, a także łączeniu i udostępnianiu zasobów.
2.4.4. Ochrona przestrzeni publicznej
Przestrzeń publiczna pozostaje głównym celem ataków terrorystycznych. Należy zatem przyjąć zasadę uwzględniania bezpieczeństwa na etapie projektowania obszarów miejskich, przestrzeni publicznych i miejsc kultu w całej Europie
. Uwzględnianie bezpieczeństwa na etapie projektowania powinno być wspólnym obowiązkiem realizowanym w oparciu o silną współpracę publiczno-prywatną. W związku z tym Komisja oceni i przeanalizuje możliwości wprowadzenia „zobowiązania do ochrony” dla podmiotów eksploatujących przestrzeń publiczną (np. obiekty sportowe, hale muzyczne, miejsca kultu) w celu wdrożenia opartych na analizie ryzyka środków bezpieczeństwa chroniących przed potencjalnymi zagrożeniami terrorystycznymi w miejscach publicznych.
Jednocześnie Komisja inwestuje 30 mln EUR w projekty mające na celu poprawę ogólnego bezpieczeństwa przestrzeni publicznej, ze szczególnym uwzględnieniem miejsc kultu wszystkich wyznań, zagrożeń CBRJ, nielegalnego handlu bronią palną, psów do wykrywania materiałów wybuchowych i niewspółpracujących dronów. 5 mln EUR z tej kwoty przeznaczono na ochronę żydowskich miejsc kultu, a wyniki realizacji projektów przewidziane są na 2027 r.
Komisja nadal będzie wspierać ochronę miejsc kultu w ramach proponowanego potrojenia finansowania polityki spraw wewnętrznych w kolejnych WRF
.
Aby jeszcze bardziej zacieśnić współpracę publiczno-prywatną, Komisja usprawni Forum UE w sprawie ochrony przestrzeni publicznych
w celu utworzenia organu doradczego wspierającego kształtowanie polityki. Wraz z Forum Komisja zaktualizuje wytyczne UE w sprawie partnerstw publiczno-prywatnych mających na celu ochronę przestrzeni publicznych oraz krajowe najlepsze praktyki w zakresie środków ochrony przestrzeni publicznych, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony miejsc kultu, na podstawie wyników projektów finansowanych przez UE w tej dziedzinie.
Program doradczy ds. zapewniania bezpieczeństwa odgrywa zasadniczą rolę w budowaniu zdolności w zakresie przeprowadzania ocen podatności przestrzeni publicznej i infrastruktury krytycznej na zagrożenia – od 2022 r. przeprowadzono ponad 50 misji doradczych. Aby zaspokoić rosnące zapotrzebowanie państw członkowskich, Komisja oceni program w 2026 r. i będzie dążyć do wzmocnienia go pod względem finansowym i operacyjnym w nowych wieloletnich ramach finansowych.
Zgodnie z zaleceniami Komisji dotyczącymi urządzeń rentgenowskich i urządzeń do wykrywania metali
Komisja wraz z państwami członkowskimi opracuje dalsze dobrowolne wymogi w zakresie efektywności urządzeń do wykrywania zagrożeń poza lotnictwem oraz uruchomi dobrowolne systemy weryfikacji i certyfikacji chemikaliów, materiałów wybuchowych i wykrywania broni palnej, a także psów do wykrywania.
2.4.5. Odporność podmiotów krytycznych oraz bezpieczeństwo transportu i łańcucha dostaw
Chociaż w 2024 r. państwa członkowskie zgłosiły tylko cztery ataki na infrastrukturę krytyczną sklasyfikowane jako „terrorystyczne”
, rosną obawy dotyczące incydentów związanych z kampaniami hybrydowymi i potencjalnymi aktami sabotażu ze strony wrogich podmiotów państwowych i ich popleczników. Aby zwiększyć naszą odporność, wszystkie państwa członkowskie powinny pilnie transponować i wdrożyć dyrektywę w sprawie odporności podmiotów krytycznych (dyrektywa CER) oraz dyrektywę NIS 2
. We współpracy z państwami członkowskimi zostaną zorganizowane ćwiczenia na szczeblu UE w celu przetestowania odporności fizycznej i cyberodporności infrastruktury krytycznej na wypadek wystąpienia poważnych incydentów transgranicznych. Aby wesprzeć skuteczne wdrażanie dyrektywy CER oraz wzmocnić transgraniczną i międzysektorową odporność infrastruktury krytycznej na zagrożenia spowodowane przez człowieka, Komisja udostępni 15 mln EUR na realizację projektów oraz przyjmie wytyczne w celu wsparcia podmiotów krytycznych wskazanych przez państwa członkowskie w ich działaniach na rzecz zwiększania odporności. Ponadto Komisja zaproponowała dalsze zwiększenie ochrony i odporności podmiotów krytycznych w ramach instrumentu „Łącząc Europę” i Europejskiego Funduszu Konkurencyjności w kolejnych WRF.
Transport pozostaje ważnym celem ataków terrorystycznych i należy się spodziewać, że zagrożenia będą się dalej rozwijać, obejmując różne sposoby przeprowadzania ataków. Na podstawie kompleksowego mapowania zagrożeń dla ochrony lotnictwa Komisja opracuje nowe, dostosowane do przyszłych wyzwań podstawy ochrony lotnictwa w UE, między innymi przez wzmocnienie przepisów w zakresie ochrony lotnictwa (AVSEC)
, aby umożliwić natychmiastową reakcję przy jednoczesnym utrzymaniu jednolitego obszaru ochrony w UE. Komisja zaproponowała również ustanowienie unijnego systemu zgłaszania zdarzeń związanych z ochroną lotnictwa, aby ułatwić wymianę informacji na temat zdarzeń i incydentów związanych z ochroną, w oparciu o istniejące mechanizmy, oraz opracowanie unijnego wielopodmiotowego mechanizmu ostrzegania o zagrożeniach w celu reagowania na potencjalne pojawiające się kryzysy w sektorze transportu i w łańcuchach dostaw.
W wyniku incydentów związanych z ładunkami lotniczymi zmieniono unijne przepisy dotyczące ochrony lotnictwa cywilnego
, aby zwiększyć odporność i ochronę łańcucha dostaw ładunków lotniczych i poczty lotniczej. Aby ograniczyć ataki i sabotaż wymierzone w koleje, Komisja i Agencja Kolejowa Unii Europejskiej (ERA) wzmocnią stabilność systemu zarządzania ruchem kolejowym w celu zapewnienia ciągłości działania w przypadku awarii całego systemu.
W ramach strategii UE w sprawie portów Komisja będzie dalej udoskonalać przepisy dotyczące bezpieczeństwa morskiego, aby skutecznie reagować na pojawiające się zagrożenia i zwiększyć bezpieczeństwo łańcucha dostaw UE, oraz rozważy wprowadzenie obowiązku sprawdzania przeszłości pracowników portów. Komisja będzie również współpracować z organami ścigania i organami celnymi, organizacjami międzynarodowymi, państwami trzecimi oraz sektorem prywatnym w celu ograniczenia zagrożeń CBRJ w morskich łańcuchach dostaw.
|
NAJWAŻNIEJSZE DZIAŁANIA
Komisja:
·zaproponuje dalsze działania dotyczące „procedury po uzyskaniu trafienia” w ramach oceny SIS;
·wesprze uruchomienie funkcji wprowadzania wpisów informacyjnych do SIS;
·przeanalizuje możliwości wzmocnienia i rozszerzenia unijnych ram dotyczących informacji o podróży (API/PNR);
·przedstawi wniosek ustawodawczy mający na celu harmonizację przepisów dotyczących kryminalizacji przestępstw związanych z bronią palną;
·dokona przeglądu rozporządzenia w sprawie prekursorów materiałów wybuchowych;
·przedstawi nowy plan działania na rzecz gotowości i reagowania w zakresie CBRJ;
·wdroży unijny Plan działania w zakresie bezpieczeństwa dronów i zabezpieczeń antydronowych;
·oceni i przeanalizuje możliwości wprowadzenia „zobowiązania do ochrony” dla podmiotów eksploatujących przestrzeń publiczną;
·zaktualizuje Program doradczy ds. zapewniania bezpieczeństwa w nowych WRF.
Komisja wspólnie z Europolem:
·zacieśni współpracę z zaufanymi państwami trzecimi w celu uzyskania danych o odpowiedniej jakości (biograficznych, biometrycznych i kontekstowych) dotyczących osób, które mogą stanowić zagrożenie terrorystyczne.
Państwa członkowskie powinny:
·w pełni wykorzystywać obowiązujące procedury graniczne i systemy zarządzania granicami oraz bezpieczeństwem;
·usprawnić kontrole biometryczne i przeprowadzać obowiązkowe systematyczne odprawy z wykorzystaniem baz danych na granicach zewnętrznych UE;
·w pełni wdrożyć EES oraz przyspieszyć przygotowania do uruchomienia ETIAS;
·wdrożyć zalecenia wynikające z mechanizmu oceny i monitorowania stosowania dorobku Schengen;
·szybko transponować i wdrożyć dyrektywy CER i NIS 2.
|
2.5 Reagowanie na zagrożenia i ataki
Europol i Eurojust oferują państwom członkowskim cenne wsparcie operacyjne i wiedzę fachową w zakresie postępowań przygotowawczych i sądowych w sprawach dotyczących terroryzmu. Niemniej jednak, aby zapewnić szybką i skoordynowaną reakcję na zagrożenia i ataki terrorystyczne, należy jeszcze bardziej wzmocnić reakcję organów ścigania i organów sądowych w całej Europie. Ponadto niezbędne są dalsze działania mające na celu wyeliminowanie pozostałych luk, aby zapobiec finansowaniu terroryzmu. UE podtrzymuje swoje zobowiązanie do tego, by nie zezwalać na wykorzystywanie środków publicznych do propagowania ekstremizmu i terroryzmu.
2.5.1. Zwalczanie finansowania terroryzmu i brutalnego ekstremizmu
Ryzyko finansowania terroryzmu szybko się rozwija ze względu na coraz więcej źródeł finansowania, takich jak kryptoaktywa, cyfrowa hawala oraz internetowe usługi płatnicze. Jednocześnie globalny charakter usług finansowych wymaga dynamicznej reakcji Europy na finansowanie terroryzmu. UE wprowadziła kompleksowe ramy zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, a ich ostatnia aktualizacja miała miejsce w 2024 r. Państwa członkowskie wzywa się do transpozycji szóstej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy do 10 lipca 2027 r., przed rozpoczęciem stosowania rozporządzenia UE w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy. Wzajemne połączenia między rejestrami rachunków bankowych, które mają powstać do 2029 r., jeszcze bardziej wzmocnią te ramy. Ponadto od 2010 r. umowa między UE a USA w sprawie Programu śledzenia środków finansowych należących do terrorystów (programu TFTP) umożliwia państwom członkowskim, Europolowi i Eurojustowi zwracanie się do Departamentu Skarbu USA z wnioskiem o wyszukanie danych z komunikatów finansowych, dostarczających cennych wskazówek umożliwiających identyfikację terrorystów oraz finansujących ich podmiotów.
Aby wyeliminować obecne luki w śledzeniu środków finansowych należących do terrorystów, na początku 2026 r. Komisja rozpocznie badanie mające na celu ocenę i określenie środków niezbędnych do ustanowienia przyszłego ogólnounijnego systemu umożliwiającego wyszukiwanie danych finansowych do celów śledzenia środków finansowych należących do terrorystów i korzyści z przestępczości zorganizowanej. System ten ma powstać do 2030 r. i obejmować transakcje wewnątrzunijne i transakcje w ramach jednolitego obszaru płatności w euro (SEPA), transfery kryptoaktywów, płatności online i elektroniczne transfery środków pieniężnych.
Sieć urzędników prowadzących śledztwa finansowe w kontekście zwalczania terroryzmu prowadzi platformę wymiany informacji o postępowaniach przygotowawczych i najlepszych praktyk radzenia sobie z szerokim zakresem metod finansowania terroryzmu i pojawiającymi się tendencjami, takimi jak wykorzystywanie kryptoaktywów, nadużywanie organizacji nienastawionych na zysk i platform społecznościowych, system hawala i inne nieformalne systemy bankowe. Sieć tworzy partnerstwa z publicznymi i prywatnymi zainteresowanymi podmiotami oraz krajami partnerskimi spoza UE, a jej celem jest systematyczne wnoszenie wkładu w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego pod auspicjami Europolu w zakresie wywiadu finansowego.
Komisja będzie również wspierać ściślejszą współpracę i wymianę informacji między jednostkami analityki finansowej (FIU), organami ścigania, instytucjami finansowymi, spółkami z branży technologii finansowych oraz dostawcami usług online. W szczególności rozwiązanie problemu niepożądanego finansowania zagranicznego
wymaga ściślejszej współpracy między FIU a służbami wywiadu, w oparciu o istniejące protokoły wymiany informacji. Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby FIU posiadały kompetencje i zdolności w zakresie wykrywania przypadków niepożądanego finansowania zagranicznego i informowania o nich. Krajowe oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu powinny również obejmować przypadki niepożądanego finansowania zagranicznego, aby FIU mogły je wykrywać i konsekwentnie im przeciwdziałać.
Nigdy nie należy wykorzystywać budżetu UE do finansowania projektów propagujących radykalne lub ekstremistyczne poglądy. W zmienionym rozporządzeniu finansowym
dopuszczenie się jakiegokolwiek bezprawnego zachowania polegającego na „podżegani[u] do dyskryminacji, nienawiści lub przemocy” stanowi wyraźną podstawę wykluczenia z finansowania unijnego. Komisja zapewni skuteczne wdrożenie tego przepisu, w tym przez uświadamianie, ustanowienie wewnętrznej sieci wymiany informacji oraz wzmocnienie procedur uwzględniania informacji otrzymanych od państw członkowskich i z innych źródeł wszędzie tam, gdzie na ich podstawie można ocenić przestrzeganie wartości UE przez beneficjentów i w ramach projektów.
Skuteczna ochrona budżetu UE wymaga również aktywnego przekazywania informacji przez państwa członkowskie w celu wspierania działań Komisji. Wyniki przeglądu struktury zwalczania nadużyć finansowych w 2026 r. wzmocnią nadzór i rozliczalność w celu zapewnienia skuteczniejszej ochrony interesów finansowych Unii.
2.5.2. Wzmocnienie reakcji organów ścigania
Jak zapowiedziano w strategii bezpieczeństwa wewnętrznego ProtectEU, Komisja zaproponuje ambitny przegląd mandatu Europolu, aby wzmocnić jego rolę jako główne centrum informacji, technologii i innowacji dla organów ścigania i zaoferować państwom członkowskim większe wsparcie zarówno pod względem operacyjnym, jak i kryminalistycznym.
Z zastrzeżeniem przeglądu mandatu Europolu jego Europejskie Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu (ECTC) powinno konsolidować i dalej rozwijać informacje operacyjne dotyczące zwalczania terroryzmu, które będą wykorzystywane przez organy ścigania, w głównym centrum informacji do celów zwalczania terroryzmu. Centrum to mogłoby również umożliwić wymianę informacji między organami ścigania w czasie rzeczywistym oraz wspierać współpracę organów ścigania z sektorem prywatnym. W dziedzinie kryminalistyki ECTC, wraz z Laboratorium Innowacji Europolu, Europejskim Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością (EC3) oraz innymi odpowiednimi centrami, zwiększy wsparcie operacyjne, analityczne i techniczne dla państw członkowskich. Centra te będą budować zdolności w zakresie przetwarzania dużych i złożonych zbiorów danych oraz opracowywać narzędzia do wykrywania i zakłócania treści o charakterze terrorystycznym i ekstremistycznym w internecie, a także do wykrywania i zakłócania przypadków finansowania terroryzmu.
Komisja nadal będzie wspierać europejskie sieci ścigania przestępstw
. Będzie również ściśle współpracować z państwami członkowskimi w celu aktualizacji zalecenia Rady w sprawie współpracy operacyjnej organów ścigania
, aby ułatwić pomoc operacyjną w sytuacjach transgranicznych, w tym przemieszczanie zespołów operacyjnych i sprzętu do ćwiczeń, nie tylko w sytuacjach kryzysowych.
2.5.3. Zacieśnienie współpracy sądowej
Zgodny z prawem dostęp organów ścigania i organów sądowych do danych ma kluczowe znaczenie dla przeciwdziałania zagrożeniu terroryzmem i brutalnym ekstremizmem w epoce cyfrowej. Wdrożenie planu działania na rzecz zgodnego z prawem i skutecznego dostępu organów ścigania do danych z 2025 r.
pomoże sprostać głównym wyzwaniom utrudniającym skuteczne prowadzenie postępowań przygotowawczych i sądowych. Przepisy UE dotyczące transgranicznego dostępu do dowodów elektronicznych
zaczną obowiązywać w sierpniu 2026 r., co umożliwi organom sądowym zabezpieczanie i pozyskiwanie dowodów bezpośrednio od usługodawców oferujących swoje usługi w UE. W oparciu o finansowany przez UE projekt SIRIUS
oraz przyszłe wejście w życie Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko cyberprzestępczości i Drugiego protokołu dodatkowego do Konwencji Rady Europy o cyberprzestępczości, międzynarodową współpracę w zakresie uzyskiwania dowodów elektronicznych wzmocnią specjalne szkolenia i wymiana informacji.
Współpraca sądowa i wymiana informacji w sprawach związanych z terroryzmem mają kluczowe znaczenie dla przeciwdziałania zagrożeniu terrorystycznemu na etapie zapobiegania i reagowania. Aby ułatwić identyfikację transgranicznych powiązań między sprawami dotyczącymi terroryzmu, Eurojust usprawni europejski sądowy rejestr antyterrorystyczny w oparciu o najnowocześniejszy system zarządzania sprawami, który zostanie wprowadzony przed 1 grudnia 2027 r. Państwa członkowskie wzywa się do terminowego przekazywania Eurojustowi informacji o sprawach dotyczących terroryzmu. Zmiana mandatu Eurojustu pomoże wzmocnić jego zdolności analityczne i umożliwi mu ściślejszą współpracę z Europolem, aby lepiej wspierać transgraniczne postępowania przygotowawcze i sądowe w sprawach dotyczących terroryzmu. Ponadto dyrektywa z 2016 r. w sprawie gwarancji procesowych dla dzieci będzie nadal oferować ukierunkowane wsparcie i środki ochrony dzieciom wchodzącym do systemu wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych. Dowody gromadzone w rejonach konfliktów mają zasadnicze znaczenie dla ścigania powracających zagranicznych bojowników terrorystycznych. Pochodzące z tych dowodów dane, po ich wprowadzeniu do SIS, pomagają również wykrywać zagranicznych bojowników terrorystycznych na granicach UE. Zakończenie prac zespołu dochodzeniowo-śledczego ONZ na rzecz promowania rozliczalności za zbrodnie popełnione przez Daisz/ISIL (UNITAD) ograniczyło dostępność dowodów gromadzonych w rejonach konfliktów. Komisja wraz z Eurojustem zbada, czy i w jaki sposób informacje zgromadzone przez władze irackie i UNITAD mogłyby zostać udostępnione państwom członkowskim w drodze wzmocnionej współpracy między Eurojustem a Krajowym Centrum Międzynarodowej Współpracy Sądowej w Iraku oraz czy informacje związane z poszczególnymi sprawami mogłyby być przechowywane w prowadzonej przez Eurojust bazie dowodów najpoważniejszych zbrodni wagi międzynarodowej.
|
NAJWAŻNIEJSZE DZIAŁANIA
Komisja:
·oceni i określi środki niezbędne do ustanowienia unijnego systemu wyszukiwania danych finansowych do celów śledzenia środków finansowych należących do terrorystów i korzyści z przestępczości zorganizowanej;
·wzmocni system ochrony budżetu UE przed nadużyciami, w tym przez przegląd unijnej struktury zwalczania nadużyć finansowych;
·zaproponuje zmianę mandatów Europolu i Eurojustu, aby wzmocnić rolę tych podmiotów w reagowaniu organów ścigania i organów sądowych na terroryzm.
Komisja, wraz z państwami członkowskimi i Europolem:
·wzmocni współpracę i wymianę informacji między jednostkami analityki finansowej (FIU), organami ścigania, instytucjami finansowymi, spółkami z branży technologii finansowych, dostawcami usług online i platformami społecznościowymi;
·wdroży działania przewidziane w planie działania na rzecz zgodnego z prawem i skutecznego dostępu organów ścigania do danych.
Europol:
·skonsoliduje i będzie dalej rozwijać główne centrum informacji do celów zwalczania terroryzmu;
·zwiększy operacyjne, analityczne i techniczne wsparcie działań organów ścigania państw członkowskich w zakresie zwalczania terroryzmu.
Eurojust, wraz z Komisją:
·przeanalizuje możliwości udostępnienia państwom członkowskim informacji zgromadzonych przez UNITAD i władze irackie.
|
2.6Współpraca z partnerami międzynarodowymi
Zewnętrzny i wewnętrzny wymiar terroryzmu oraz brutalnego ekstremizmu są ze sobą nierozerwalnie powiązane
. Komisja, we współpracy z Wysokim Przedstawicielem i Koordynatorem UE ds. Zwalczania Terroryzmu, zacieśni współpracę międzynarodową we wszystkich filarach niniejszego programu, stosując podejście oparte na prawach człowieka.
2.6.1. Środki ograniczające służące zwalczaniu terroryzmu
Umieszczanie osób, grup i podmiotów na liście osób, grup i podmiotów objętych unijnymi środkami ograniczającymi służącymi zwalczaniu terroryzmu
(„unijna lista terrorystów”) pozostaje istotnym narzędziem rozbijania siatek terrorystycznych. Unijna lista terrorystów powinna być stale aktualizowana, aby odzwierciedlać zmieniające się zagrożenia i umożliwiać radzenie sobie z nimi przez zakłócanie przepływów finansowych i zapobieganie wspieraniu działalności terrorystycznej. Wysoki Przedstawiciel i państwa członkowskie UE oceniają, jak zwiększyć skuteczność, operacyjność i elastyczność unijnej listy terrorystów. Rozszerzenie zakresu tego systemu i ściślejsza współpraca z państwami trzecimi o zbieżnych poglądach przyczynią się do poprawy funkcjonowania listy.
2.6.2. Postępy w zakresie umów międzynarodowych
Komisja zaproponuje podpisanie i zawarcie w imieniu UE nowego protokołu zmieniającego definicję przestępstw terrorystycznych w Konwencji Rady Europy o zapobieganiu terroryzmowi. Po wejściu w życie ramy te zapewnią wspólną ogólnoeuropejską definicję przestępstw terrorystycznych dla ponad 40 państw.
Komisja dąży do dalszego wzmocnienia zewnętrznej współpracy Europolu i Eurojustu w zakresie zwalczania terroryzmu dzięki zawarciu umów międzynarodowych w sprawie wymiany danych osobowych z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, ze szczególnym uwzględnieniem kluczowych regionów.
2.6.3. Zacieśnianie współpracy dwustronnej i regionalnej
Wzmocnimy współpracę z partnerami objętymi procesem rozszerzenia, aby ułatwić ich przyspieszoną integrację z unijną architekturą bezpieczeństwa oraz wesprzeć dostosowywanie ich ram prawnych i strategicznych do dorobku prawnego i norm UE. W miarę możliwości partnerzy ci będą stopniowo włączani do działań UE, takich jak centrum wiedzy w zakresie zapobiegania radykalizacji postaw oraz działania Europolu, Eurojustu i CEPOL-u, a także będą korzystać z narzędzi, wytycznych i możliwości budowania zdolności zapewnianych państwom członkowskim.
Także nowy Wspólny plan działania na rzecz zapobiegania terroryzmowi i brutalnemu ekstremizmowi na Bałkanach Zachodnich oraz zwalczania tych zjawisk na lata 2025–2030 wspiera naszych partnerów w regionie w dostosowywaniu się do dorobku prawnego UE, rozwijaniu współpracy operacyjnej oraz zwiększaniu zdolności. Kraje kandydujące i potencjalne kraje kandydujące nadal będą korzystać ze specjalnej pomocy technicznej, budowania zdolności i unijnego finansowania projektów, na przykład w zakresie ochrony przestrzeni publicznej i infrastruktury krytycznej, czy zarządzania granicami.
Bliski Wschód i Afryka Północna zajmują strategiczną pozycję w globalnej walce z terroryzmem. Unijne wsparcie w ramach Paktu na rzecz regionu śródziemnomorskiego ukierunkowane będzie przede wszystkim na wzmacnianie zarządzania granicami, poprawę współpracy organów ścigania i organów sądowych oraz zapobieganie brutalnemu ekstremizmowi i terroryzmowi, przy wsparciu centrum wiedzy w zakresie zapobiegania radykalizacji postaw. Dialog regionalny na temat bezpieczeństwa wewnętrznego przyczyni się do zwalczania poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmu.
UE nadal będzie wspierać odbudowę Syrii, pokojowe i pluralistyczne przemiany oraz pojednanie w tym państwie, a także jego reintegrację w regionie. Ponadto UE zapewni pakiet wsparcia finansowego w wysokości około 620 mln EUR na lata 2026 i 2027, obejmujący pomoc humanitarną, wsparcie na rzecz wczesnej odbudowy i wsparcie dwustronne, i będzie kontynuować działania w zakresie reagowania kryzysowego w północno-wschodniej Syrii i w obozach. Komisja zachęca również instytucje UE i państwa członkowskie do wdrożenia konkluzji Rady z 23 czerwca 2025 r. w sprawie Syrii, a także zaleceń zawartych w planie działania w sprawie zwalczania zagrożenia terrorystycznego pochodzącego z Syrii, wydanych przez Koordynatora UE ds. Zwalczania Terroryzmu.
W Afryce, zwłaszcza w Afryce Subsaharyjskiej, różne grupy terrorystyczne zyskują na sile. Sytuacja w Azji Środkowej i Południowej, obejmująca rosnące napięcia w regionie oraz rosnący wpływ ISKP, również wymaga ścisłego monitorowania. UE wzmocni swoją zintegrowaną reakcję przez włączenie kwestii bezpieczeństwa do podejścia 360 stopni w ramach strategii Global Gateway oraz zwiększenie bezpośredniego wsparcia budowania zdolności. Unijne programy przyczynią się do wzmocnienia bezpieczeństwa granic, wsparcia współpracy operacyjnej, wzmocnienia zdolności w zakresie wykrywania i zakłócania nielegalnych przepływów finansowych, przeciwdziałania ekstremistycznej i brutalnej propagandzie, zapobiegania nadużywaniu nowych technologii i coraz silniejszym powiązaniom terroryzmu z przestępczością zorganizowaną w różnych regionach, budowania odporności społeczności na radykalizację postaw i werbowanie do grup terrorystycznych, a także ułatwiania rehabilitacji i reintegracji byłych bojowników oraz ich rodzin.
Koordynacja działań zewnętrznych UE i państw członkowskich w państwach trzecich jest szczególnie ważna, aby uniknąć powielania działań. Komisja wraz z państwami członkowskimi będzie regularnie sporządzać wykazy projektów finansowanych przez UE i państwa członkowskie, rozwijać nowe inicjatywy Drużyny Europy oraz wspierać synergię między działaniami UE a misjami i operacjami w dziedzinie wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony w państwach szczególnie dotkniętych terroryzmem.
Dialogi na temat zwalczania terroryzmu ułatwiają wymianę strategicznych informacji z państwami trzecimi i powinny prowadzić do jasnych i konkretnych wniosków, które będą skutecznie wdrażane. Unijna sieć ekspertów ds. zwalczania terroryzmu jest kluczowym kanałem wymiany informacji o sytuacji w zakresie bezpieczeństwa w państwach trzecich. Wysoki Przedstawiciel będzie pracować nad wzmocnieniem sieci, aby zapewnić jej szerszy zasięg regionalny i ściślejszą współpracę przeciwko powiązaniom między przestępczością zorganizowaną a terroryzmem, finansowaniu terroryzmu i propagandzie.
2.6.4. Wzmocnienie roli UE na arenie wielostronnej
Wysoki Przedstawiciel, Komisja i Koordynator UE ds. Zwalczania Terroryzmu zapewnią ścisłą koordynację działań UE i silniejsze przywództwo UE na forach wielostronnych. UE nadal będzie wykorzystywać pełnioną przez siebie rolę współprzewodniczącej Światowego Forum na rzecz Zwalczania Terroryzmu do wspierania cywilnych działań w zakresie zwalczania terroryzmu oraz do propagowania trwałych i skoordynowanych działań wielostronnych.
UE wykorzysta również swoją rolę w światowej koalicji na rzecz zwalczania Da'esh do wzmocnienia koordynacji działań w regionie. W 2026 r. UE, wraz z państwami członkowskimi, odegra ważną rolę w przeglądzie opracowanej przez ONZ globalnej strategii zwalczania terroryzmu w celu propagowania wartości i priorytetów UE oraz nadal będzie wnosić wkład w trwający proces reform ONZ, czyli inicjatywę ONZ-80, która obejmuje opracowaną przez ONZ strukturę zwalczania terroryzmu.
Utrzymana zostanie współpraca tematyczna z Radą Europy, Grupą Specjalną ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF), Interpolem i NATO. We współpracy z takimi forami jak Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i Światowe Forum na rzecz Zwalczania Terroryzmu, Unia zajmie się również wzajemnie powiązanymi wyzwaniami związanymi z finansowaniem terroryzmu, rekrutacją i propagandą, zwłaszcza za pośrednictwem mediów społecznościowych. Globalne Internetowe Forum Przeciwdziałania Terroryzmowi także pozostanie kluczowym partnerem Komisji. Ponadto Komisja nadal będzie się angażować w działalność fundacji Christchurch Call
.
|
NAJWAŻNIEJSZE DZIAŁANIA
Komisja:
·zaproponuje podpisanie i zawarcie protokołu zmieniającego definicję przestępstw terrorystycznych w Konwencji Rady Europy o zapobieganiu terroryzmowi;
·zaleci Radzie, aby upoważniła Komisję do negocjowania z kolejnymi państwami trzecimi umów międzynarodowych w sprawie współpracy z Eurojustem i Europolem;
·wesprze wdrażanie Wspólnego planu działania na rzecz zapobiegania terroryzmowi i brutalnemu ekstremizmowi na Bałkanach Zachodnich oraz zwalczania tych zjawisk na lata 2025–2030;
·rozszerzy działalność centrum wiedzy na kraje kandydujące do UE oraz na region Morza Śródziemnego;
·uwzględni kwestie bezpieczeństwa w programach w ramach strategii Global Gateway i zwiększy bezpośrednie wsparcie budowania zdolności.
Komisja, wraz z państwami członkowskimi UE:
·będzie regularnie sporządzać wykazy finansowanych przez UE i państwa członkowskie projektów z zakresu zwalczania terroryzmu oraz zapobiegania brutalnemu ekstremizmowi i zwalczania go.
Wysoki Przedstawiciel:
·wraz z Komisją, Koordynatorem UE ds. Zwalczania Terroryzmu i państwami członkowskimi nadal będzie prowadził dialogi na temat zwalczania terroryzmu;
·wzmocni unijną sieć ekspertów ds. zwalczania terroryzmu;
·wraz z Komisją i Koordynatorem UE ds. Zwalczania Terroryzmu zapewni ścisłą koordynację działań UE oraz silne przywództwo UE na forach wielostronnych.
Wysoki Przedstawiciel i Rada powinni:
·dokonywać regularnego przeglądu wspólnego stanowiska 2001/931/WPZiB („unijna lista terrorystów”).
|
3.Wnioski
Terroryzm i brutalny ekstremizm nadal stanowią wyzwanie dla bezpieczeństwa Europy. W niniejszym programie określono reakcję UE: wspólne zobowiązanie do stawienia czoła tym zagrożeniom dzięki prognozowaniu, zachowaniu jedności i determinacji. Program ten wyznacza kierunek wszystkich naszych działań: zapobieganie przemocy na jak najwcześniejszym etapie, ochrona obywateli, gdy są najbardziej podatni na zagrożenia, oraz wymierzanie sprawiedliwości osobom, które dążą do wyrządzenia krzywdy.
W ramach niniejszego programu Unia Europejska wzmocni swoją zbiorową zdolność do przewidywania zagrożeń, zapobiegania radykalizacji postaw, ochrony swoich obywateli zarówno w internecie, jak i poza nim oraz zdecydowanego reagowania na ataki, usprawniając to podejście w obrębie swoich granic i poza nimi. Program zapewni realizację ambitnych działań we wszystkich filarach, nadając priorytet kilku inicjatywom, które dotyczą pojawiających się wyzwań, takim jak:
·zestaw narzędzi służących przeciwdziałaniu radykalizacji małoletnich;
·potencjalne wzmocnienie rozporządzenia w sprawie treści o charakterze terrorystycznym w internecie;
·procedura „po uzyskaniu trafienia” służąca wymianie informacji o trafieniach dotyczących wpisów związanych z terroryzmem w Systemie Informacyjnym Schengen; oraz
·nowy unijny system wyszukiwania danych finansowych.
Komisja będzie wspierać realizację programu we wszystkich filarach, monitorować jego wdrażanie oraz zapewni pełne wykorzystanie potencjału unijnych instrumentów, przepisów i finansowania. Komisja będzie informować o postępach Parlament Europejski, Radę, Koordynatora UE ds. Zwalczania Terroryzmu, państwa członkowskie, sektor prywatny i społeczeństwo obywatelskie oraz angażować je w realizację niniejszego programu.