KOMISJA EUROPEJSKA
Strasburg, dnia 16.12.2025
COM(2025) 1021 final
2025/0409(COD)
Pakiet zbiorczy w sprawie uproszczenia
Wniosek
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
zmieniająca dyrektywę Rady 98/58/WE i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE w odniesieniu do uproszczenia i wzmocnienia wymogów dotyczących bezpieczeństwa żywności i pasz oraz uchylająca dyrektywy Rady 82/711/EWG i 85/572/EWG
UZASADNIENIE
1.KONTEKST WNIOSKU
•Przyczyny i cele wniosku
Wniosek jest częścią przekrojowego pakietu środków upraszczających przepisy zapowiedzianego przez Komisję Europejską w Wizji dla rolnictwa i żywności 1 , którego celem jest zmniejszenie zbędnej regulacji przy jednoczesnym utrzymaniu wysokich standardów bezpieczeństwa żywności i pasz oraz ochrony zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska. W szczególności inicjatywa ta ma na celu uproszczenie niektórych przepisów i procedur zawartych w wymienionych poniżej aktach prawnych:
Dyrektywa 2009/128/WE 2 : do bardziej ukierunkowanej aplikacji pestycydów mogą być wykorzystywane drony 3 , które w niektórych sytuacjach mogą stanowić mniejsze ryzyko dla operatora i środowiska niż naziemne technologie aplikacji pestycydów. Obecnie są one jednak objęte ogólnym zakazem oprysków z powietrza na mocy dyrektywy 2009/128/WE, a przyznawanie i uzyskiwanie indywidualnych odstępstw pozwalających na ich wykorzystywanie powoduje znaczne obciążenie administracyjne dla użytkowników profesjonalnych i właściwych organów państw członkowskich. Uznano to za najbardziej znaczące obciążenie w ocenie dyrektywy przeprowadzonej w 2022 r. 4 Wpływ tego obciążenia wzrasta wraz ze wzrostem możliwości aplikacji pestycydów przy użyciu dronów, co utrudnia rozwój i wdrażanie tej innowacyjnej technologii w UE. Na posiedzeniu Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w grudniu 2024 r. kilka państw członkowskich poparło dokument 5 zawierający wniosek o włączenie do dyrektywy pewnych kryteriów ułatwiających korzystanie z dronów, takich jak te, które zostały już zidentyfikowane w poprzednim wniosku Komisji 6 (który został już wycofany 7 ). Proponuje się zatem wprowadzenie w dyrektywie możliwości przyznania przez państwa członkowskie ogólnego odstępstwa od zakazu oprysków z powietrza w odniesieniu do niektórych rodzajów dronów określonych przez Komisję w akcie delegowanym. Aplikacja pestycydów z wykorzystaniem dronów podlegałoby warunkowi, że dane środki ochrony roślin muszą uzyskać wyraźnie zezwolenie na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 na stosowanie przy użyciu dronów. W związku z tym Komisja upoważni Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) do opracowania wytycznych dotyczących oceny ryzyka odnośnie do udzielania zezwoleń na aplikowanie środków ochrony roślin w ramach zabiegów z powietrza na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 oraz skonsultuje się z EFSA i państwami członkowskimi podczas przygotowywania aktu delegowanego zawierającego wykaz rodzajów dronów, które mogą być wykorzystywane do oprysków z powietrza. Aplikacja pestycydów z wykorzystaniem dronów nadal podlegałaby również innym wymogom dyrektywy, w tym wymogom regulującym szkolenia i kontrolę sprzętu. Ponadto nadal podlegałaby ona szczegółowym wymogom określonym w innych przepisach UE 8 , w tym dotyczącym kompetencji pilotów bezzałogowych statków powietrznych, ograniczeń operacyjnych mających na celu zmniejszenie ryzyka dla ludzi i innych statków powietrznych oraz parametrów technicznych mających zastosowanie do rodzajów wykorzystywanych dronów.
Dyrektywa 98/58/WE 9 : właściciele lub posiadacze zwierząt gospodarskich są obecnie zobowiązani do przechowywania dokumentów przeprowadzonego leczenia i liczby stwierdzonych zgonów w ramach dyrektywy horyzontalnej dotyczącej dobrostanu zwierząt utrzymywanych w gospodarstwach. Podobny wymóg dotyczący przechowywania dokumentów jest zawarty odpowiednio w rozporządzeniu w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych i rozporządzeniu w sprawie zdrowia zwierząt. Chociaż w procesie modernizacji prawodawstwa UE w zakresie dobrostanu zwierząt w ramach Wizji dla rolnictwa i żywności 10 rozważone zostaną możliwości dalszego uproszczenia przepisów w odniesieniu do rolników w ogóle, niniejszy pakiet zbiorczy już teraz zapobiegnie powielaniu wymogów w zakresie przechowywania dokumentów przez rolników przez zmianę dyrektywy 98/58/WE w tym zakresie.
Dyrektywa 82/711/EWG 11 i dyrektywa 85/572/WE 12 : rozporządzenie (WE) nr 1935/2004 13 określa ramy prawne mające zastosowanie do materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Zastąpiło ono i uchyliło dyrektywę Rady 89/109/EWG.
W art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 uprawniono Komisję do przyjmowania szczególnych środków w odniesieniu do materiałów i wyrobów wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia. Do czasu przyjęcia przez Komisję szczególnego środka dotyczącego materiałów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością rozporządzenie nr 1935/2004 nie uchyliło dyrektyw Rady 82/711/EWG i 85/572/EWG, w których ustanowiono przepisy niezbędne do badania migracji składników materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi, w tym wykaz płynów modelowych, które mają być stosowane w tym celu w odniesieniu do określonych kategorii żywności.
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 10/2011 14 z dnia 14 stycznia 2011 r. zostało przyjęte jako szczególny środek dotyczący materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Rozporządzenie nr 10/2011 obejmuje kwestie regulowane dyrektywami 82/711/EWG i 85/572/EWG. W związku z tym, ze względów pewności prawa, należy uchylić dyrektywy 82/711/EWG oraz 85/572/EWG.
•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki
Zmiany w dyrektywie 2009/128/WE są zgodne z ogólnymi celami tej dyrektywy, jakimi jest zmniejszenie zagrożeń związanych ze stosowaniem pestycydów i wpływu ich stosowania na zdrowie ludzi i na środowisko. Ułatwienie powszechniejszego stosowania dronów przy zapewnieniu niezbędnych zabezpieczeń umożliwiłoby ukierunkowane aplikowanie środków ochrony roślin w ramach zabiegów z powietrza, poprawiłoby bezpieczeństwo operatorów oraz zmniejszyłoby ogólne stosowanie pestycydów i ryzyko z nimi związane.
Z uwagi na dalsze obowiązywanie zabezpieczeń w zakresie zdrowia i dobrostanu zwierząt zmiana dyrektywy 98/58/WE jest zgodna z ogólnym celem tej dyrektywy, tj. ochroną dobrostanu zwierząt w gospodarstwach.
Ponieważ rozporządzenie (UE) nr 10/2011 obejmuje kwestie regulowane dyrektywami 82/711/EWG i 85/572/EWG, dyrektywy te tracą moc ze względu na pewność prawa.
•Spójność z innymi politykami Unii
Wkład dronów w ograniczenie stosowania pestycydów dzięki bardziej ukierunkowanej aplikacji w ramach rolnictwa precyzyjnego jest spójny z celem Europejskiego Zielonego Ładu, zgodnie z którym wszystkie unijne polityki powinny się przyczyniać do zachowania i odbudowy kapitału naturalnego Europy 15 .
W listopadzie 2022 r. Komisja przyjęła „Strategię dotyczącą dronów 2.0”. Zauważono w niej, że cyfryzacja gospodarki powinna przyczynić się do poprawy konkurencyjności Unii, a także wzmocnić pozycję ludzi dzięki technologiom nowej generacji, nie pomijając nikogo, zgodnie z Europejskim filarem praw socjalnych. Funkcjonujący ekosystem dronów przyczyni się do wykorzystania europejskich badań naukowych, innowacji i przedsiębiorczości na potrzeby osiągnięcia celów Europejskiego Zielonego Ładu i programu „Cyfrowa Europa” i będzie w pełni zgodny z nową strategią na rzecz wzrostu dla Europy. 16
W „Strategii dotyczącej dronów 2.0” określono jasną wizję na 2030 r. dotyczącą powadzonych na dużą skalę, wysoce zautomatyzowanych i połączonych cyfrowo, przystępnych cenowo, bezpiecznych, pewnych i przyjaznych dla środowiska operacji z użyciem dronów w szeregu państwach członkowskich. Wizja ta ma sprawić, że unijna branża dronów stanie się rentowna i dostępna dla obywateli Unii i przedsiębiorstw oraz będą w niej aktywnie uczestniczyć podmioty różnej wielkości. Ekosystem dronów przyczyni się do tworzenia miejsc pracy, propagowania i ochrony europejskiego know-how w zakresie technologii, a także zapewni możliwości wzrostu całej gospodarki UE 17 . Ukierunkowane zmiany w dyrektywie 2009/128/WE, mające na celu umożliwienie korzystania z dronów bez konieczności ubiegania się o indywidualne odstępstwo, służyłyby tym szerszym celom wzrostu gospodarczego.
Proponowana zmiana dyrektywy 2009/128/WE jest również zgodna z ambicjami Komisji wyrażonymi w jej komunikacie dotyczącym wdrażania i upraszczania w celu radykalnego zmniejszenia obciążeń regulacyjnych obywateli, przedsiębiorstw i administracji, zwiększenia dobrobytu i odporności oraz uwolnienia możliwości, innowacji i wzrostu gospodarczego 18 .
Dzięki wyeliminowaniu równoległych wymogów w zakresie prowadzenia dokumentacji zmiana dyrektywy 98/58/WE przewiduje bardziej uproszczone i spójniejsze ramy, które upraszczają przestrzeganie przepisów przez rolników i zapewniają bardziej przejrzystą podstawę prawną egzekwowania przepisów przez właściwe organy. Jest to zgodne z ogólnym podejściem Komisji do zmniejszenia obciążeń administracyjnych, a także z jej ambicją zapewnienia lepszego przestrzegania i skutecznego egzekwowania unijnych przepisów dotyczących dobrostanu zwierząt.
Uchylając dyrektywy 82/711/EWG i 85/572/EWG, których przedmiot jest obecnie regulowany rozporządzeniem (UE) nr 10/2011, Komisja uwzględnia zasady lepszego stanowienia prawa i gwarantuje podmiotom gospodarczym pewność prawa w dziedzinie materiałów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ
•Podstawa prawna
Art. 43 ust. 2, art. 114 i art. 192 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).
•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)
Zgodnie z zasadą pomocniczości w dziedzinach, które nie należą do jej wyłącznej kompetencji, Unia podejmuje działania tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie. Aby zaradzić trudnościom wynikającym z obciążeń administracyjnych związanych z procedurą indywidualnego ubiegania się o możliwość aplikacji pestycydów w ramach zabiegów z powietrza, należy zmienić dyrektywę 2009/128/WE, co można zrobić wyłącznie na szczeblu UE. Podobnie, aby wyeliminować powielanie wymogów w zakresie prowadzenia dokumentacji dotyczącej upadkowości i stosowania weterynaryjnych produktów leczniczych, należy zmienić dyrektywę 98/58/WE, co można również uczynić wyłącznie na szczeblu UE. Ponadto uchylenie dyrektyw 82/711/EWG i 85/572/EWG w celu zagwarantowania pewności prawa można osiągnąć jedynie na szczeblu UE. W związku z tym przestrzegana jest zasada pomocniczości.
•Proporcjonalność
Inicjatywa nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia celów dotyczących uproszczenia i zmniejszenia obciążeń bez obniżenia poziomu ochrony zdrowia ludzi oraz środowiska.
Wniosek zmienia dyrektywy 2009/128/WE i 98/58/WE jedynie w zakresie niezbędnym do osiągnięcia wyżej wymienionych celów.
Dyrektywy 82/711/EWG i 85/572/EWG tracą moc, ale ich przedmioty są obecnie regulowane rozporządzeniem (UE) nr 10/2011.
•Wybór instrumentu
Wniosek dotyczący przeglądu jest wnioskiem ustawodawczym, ponieważ odpowiednie dyrektywy, które mają zostać zmienione/uchylone, przyjęto w drodze współdecyzji w zwykłej procedurze ustawodawczej. Z uwagi na fakt, że niniejszy zbiorczy wniosek ustawodawczy zmienia dwie dyrektywy i uchyla dwie inne dyrektywy, dyrektywa jest najwłaściwszym instrumentem prawnym.
3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW
•Oceny ex post/oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa
Niniejszemu wnioskowi towarzyszy dokument roboczy służb Komisji zawierający szczegółowy przegląd pozytywnych skutków proponowanych zmian dyrektyw 2009/128/WE i 98/58/WE w oparciu o istniejące dane i informacje zgromadzone podczas zaproszenia do zgłaszania uwag i wcześniejszych analiz. Obejmuje to wykorzystanie oceny ex post dyrektywy 2009/128/WE, którą przeprowadzono w okresie od maja 2020 r. do czerwca 2022 r. 19 w ramach połączonej oceny i oceny skutków na potrzeby jej ewentualnego przeglądu.
Uchylenie dyrektyw 82/711/EWG i 85/572/EWG nie wymaga przeprowadzenia oceny skutków ani konsultacji z zainteresowanymi stronami, ponieważ przepisy dyrektyw zostały zastąpione nowszymi aktami prawnymi.
•Konsultacje z zainteresowanymi stronami
W następstwie przeprowadzonej przez Komisję oceny adekwatności, zakończonej w 2022 r., zainteresowane strony wyraziły obawy dotyczące obciążenia administracyjnego spowodowanego obecnymi przepisami UE dotyczącymi dobrostanu zwierząt. Na przykład w konsultacjach publicznych, które wsparły ocenę adekwatności, 75 % przedsiębiorstw i organizacji biznesowych (495 spośród 660) uznało obecne przepisy dotyczące dobrostanu zwierząt za zbyt uciążliwe lub kosztowne dla rolników. W wywiadach z zainteresowanymi stronami, które przeprowadzono również w celu wsparcia oceny adekwatności, jedna organizacja biznesowa odniosła się konkretnie do problemów związanych z prowadzeniem dokumentacji na poziomie gospodarstwa w tym zakresie 20 . Jak zauważono powyżej, obciążenie administracyjne związane z indywidualnymi odstępstwami zostało zidentyfikowane jako najbardziej znaczące obciążenie w ocenie dyrektywy 2009/128/WE przeprowadzonej w 2022 r. 21
Nie ma to zastosowania do uchylenia dyrektyw 82/711/EWG i 85/572/EWG z powodów wyjaśnionych powyżej.
•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej
Różne propozycje uproszczeń zgłoszone przez zainteresowane strony dotyczyły usunięcia nadmiernych obciążeń administracyjnych wynikających z zakazu oprysków z powietrza przewidzianego w dyrektywie 2009/128/WE oraz równoległych wymogów w zakresie przechowywania dokumentacji przeprowadzonego leczenia i upadków zwierząt na mocy dyrektywy 98/58/WE. Ponadto do zrozumienia tego tematu przez Komisję przyczyniły się doświadczenia związane z wdrażaniem dyrektywy 2009/128/WE, ustalenia z audytów Komisji, które były prowadzone w państwach członkowskich, oraz oparcie się na ocenie ex post dyrektywy 2009/128/WE przeprowadzonej w okresie od maja 2020 r. do czerwca 2022 r. 22
Nie ma to zastosowania do uchylenia dyrektyw 82/711/EWG i 85/572/EWG z powodów wyjaśnionych powyżej.
•Ocena skutków
Proponowane środki upraszczające mają charakter czysto techniczny. Nie istnieją realne alternatywy umożliwiające osiągnięcie opisanych celów, a proponowane środki nie zmieniają podstawowych celów polityki ani nie wprowadzają istotnych nowych obowiązków. Z tych powodów pełna ocena skutków nie przyniosłaby wartości dodanej. Zamiast tego wnioskowi towarzyszy analityczny dokument roboczy służb Komisji. Zawiera on przejrzyste wyjaśnienie proponowanych środków oraz leżące u ich podstaw dowody, analizy i opinie zainteresowanych stron, jak również szacunki dotyczące potencjalnych oszczędności kosztów.
Ponadto proponowana zmiana dyrektywy 2009/128/WE opiera się na niedawnej ocenie skutków 23 , którą Komisja przeprowadziła w okresie od maja 2020 r. do czerwca 2022 r. w odniesieniu do obecnie wycofanego wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin 24 .
Nie ma to zastosowania do uchylenia dyrektyw 82/711/EWG i 85/572/EWG z powodów wyjaśnionych powyżej.
•Sprawność regulacyjna i uproszczenie
Niniejszy wniosek jest częścią zobowiązania Komisji Europejskiej do zmniejszenia obciążeń regulacyjnych dla obywateli, przedsiębiorstw i administracji w UE w celu zwiększenia dobrobytu i odporności UE. Wniosek ma zatem na celu uproszczenie przepisów prawodawstwa w dziedzinie bezpieczeństwa żywności i paszy oraz ograniczenie zbędnych obciążeń i kosztów dla przedsiębiorstw i organów, bez uszczerbku dla ochrony zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska.
•Prawa podstawowe
Wniosek nie narusza praw podstawowych oraz jest zgodny z zasadami przewidzianymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej i z uznanymi w niej wartościami. Zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw powinno prowadzić do korzyści społecznych w zakresie tworzenia dobrobytu, zatrudnienia i innowacji. Jednocześnie wniosek nie utrudni osiągnięcia celu, jakim jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi i środowiska.
4.WPŁYW NA BUDŻET
Inicjatywa ta nie oznacza żadnych dodatkowych kosztów dla Komisji.
5.ELEMENTY FAKULTATYWNE
•Dokumenty wyjaśniające (w przypadku dyrektyw)
Zmiany w dyrektywie 98/58/WE nie wymagają dokumentów wyjaśniających dotyczących transpozycji, ponieważ stanowią one uchylenie obowiązków państw członkowskich i nie tworzą nowych przepisów, które należy transponować do prawa krajowego.
Zmiany w dyrektywie 2009/128/WE również nie wymagają również dokumentów wyjaśniających dotyczących transpozycji, ponieważ wniosek upoważnia Komisję do przyjmowania aktów delegowanych w przyszłości.
Uchylenie dyrektyw 82/711/EWG i 85/572/EWG nie wymaga żadnych dokumentów wyjaśniających dotyczących transpozycji, ponieważ ich przepisy zostały zastąpione rozporządzeniem (UE) nr 10/2011, które obowiązuje bezpośrednio od daty rozpoczęcia jego stosowania.
•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku
•Dyrektywa 98/58/WE
Właściciele lub posiadacze zwierząt gospodarskich są obecnie zobowiązani do przechowywania dokumentów przeprowadzonego leczenia i liczby stwierdzonych zgonów w ramach dyrektywy horyzontalnej dotyczącej dobrostanu zwierząt utrzymywanych w gospodarstwach zgodnie z pkt 5 i 6 załącznika do dyrektywy 98/58/WE. Art. 108 rozporządzenia (UE) 2019/6 zawiera bardziej szczegółowe wymogi w zakresie prowadzenia dokumentacji dotyczącej stosowania produktów leczniczych przez właścicieli lub posiadaczy zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność. W art. 102 ust. 1 lit. d) i art. 186 ust. 1 lit. d) rozporządzenia (UE) 2016/429 zobowiązano podmioty do prowadzenia i przechowywania dokumentacji zawierającej informacje na temat upadkowości zwierząt w ich zakładach. Nałożone obowiązki należy uprościć, aby uniknąć powielania wymogów w zakresie prowadzenia dokumentacji przez rolników. Należy zatem uchylić pkt 5 i 6 załącznika do dyrektywy 98/58/WE.
•Dyrektywa 2009/128/WE
Zaktualizowano definicję „oprysku z powietrza” zawartą w art. 3 pkt 5 dyrektywy 2009/128/WE w celu uwzględnienia konkretnego odniesienia do systemów bezzałogowych statków powietrznych (dronów), a definicję systemów bezzałogowych statków powietrznych zawarto w nowym pkt 5a w art. 3.
Nowy art. 9a daje państwom członkowskim możliwość wyłączenia niektórych rodzajów systemów bezzałogowych statków powietrznych (dronów) z zakazu oprysków z powietrza przewidzianego w art. 9 ust. 1 dyrektywy 2009/128/WE, jeżeli w ocenie wykazano, że ryzyko jest niewiększe niż ryzyko wynikające z wykorzystania naziemnego sprzętu do aplikacji pestycydów do tego samego zastosowania. Wyłączenie to będzie możliwe po przyjęciu przez Komisję aktów delegowanych określających rodzaje dronów spełniających ten wymóg. Komisja będzie uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych.
•Dyrektywy 82/711/EWG i 85/572/EWG
Dyrektywy 82/711/EWG i 85/572/EWG zostają uchylone, ponieważ rozporządzenie (UE) nr 10/2011 reguluje ich przedmiot od daty rozpoczęcia jego stosowania.
2025/0409 (COD)
Wniosek
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
zmieniająca dyrektywę Rady 98/58/WE i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE w odniesieniu do uproszczenia i wzmocnienia wymogów dotyczących bezpieczeństwa żywności i pasz oraz uchylająca dyrektywy Rady 82/711/EWG i 85/572/EWG
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 43 ust. 2, art. 114 i art. 192 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,
uwzględniając opinię Komitetu Regionów,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)W dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE 25 ustanowiono ramy prawne zrównoważonego stosowania pestycydów (środków ochrony roślin). W art. 9 ust. 1 dyrektywy 2009/128/WE ustanowiono zakaz oprysków pestycydami z powietrza wykonywanego przez statki powietrzne. W art. 9 ust. 2–6 powyższej dyrektywy dopuszcza się indywidualne odstępstwa od tego zakazu pod pewnymi warunkami.
(2)Doświadczenie zdobyte od czasu wejścia w życie dyrektywy 2009/128/WE pokazuje, że procedura indywidualnych odstępstw od zakazu oprysków pestycydami z powietrza wiąże się ze znacznym obciążeniem administracyjnym dla użytkowników profesjonalnych oraz spowalnia i ogranicza rozwój technologii, które mogłyby umożliwić dokonywanie bezpieczniejszych wyborów dla zdrowia ludzi i środowiska. Niektóre rodzaje systemów bezzałogowych statków powietrznych (powszechnie nazywanych dronami) w określonych warunkach są w stanie zminimalizować narażenie operatora na stosowanie pestycydów w terenie i mogłyby umożliwić użytkownikom profesjonalnym aplikowanie pestycydów w bardziej ukierunkowany sposób. Takie systemy bezzałogowych statków powietrznych prawdopodobnie przyczynią się do ograniczenia stosowania pestycydów, a tym samym do zmniejszenia ryzyka dla zdrowia ludzi i środowiska w porównaniu z wykorzystaniem naziemnego sprzętu do aplikacji pestycydów. Należy zatem umożliwić państwom członkowskim wyłączenie pod pewnymi warunkami takich rodzajów systemów bezzałogowych statków powietrznych z zakazu oprysków z powietrza przewidzianego w dyrektywie 2009/128/WE.
(3)Aby zapewnić ochronę zdrowia ludzi i środowiska, należy wprowadzić wymóg, zgodnie z którym takie wyłączenie może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy pestycydy uzyskają wyraźne zezwolenie na stosowanie z powietrza przez systemy bezzałogowych statków powietrznych. Takie wyraźne zezwolenie na stosowanie pestycydów z powietrza przez systemy bezzałogowych statków powietrznych zagwarantowałoby, że wszelkie potencjalne zagrożenia dla zdrowia ludzi i środowiska wynikające z narażenia na takie pestycydy zostałyby dogłębnie ocenione w ramach procesu udzielania zezwoleń. Z uwagi na fakt, że zezwolenia na wprowadzanie pestycydów są regulowane rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 26 , Komisja powinna upoważnić Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) do opracowania wytycznych dotyczących oceny ryzyka związanego z aplikowaniem pestycydów przy użyciu systemów bezzałogowych statków powietrznych na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 w celu zapewnienia solidnych ram zabezpieczeń.
(4)Ramy prawne regulujące eksploatację systemów bezzałogowych statków powietrznych obejmują takie akty, jak rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 27 i rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/947 28 . Te ramy prawne nie określają rodzajów systemów bezzałogowych statków powietrznych, które mogłyby być odpowiednie do aplikowania pestycydów w ramach zabiegów z powietrza przez użytkowników profesjonalnych. W związku z tym, w uzupełnieniu do opracowania szczegółowych wytycznych dotyczących oceny ryzyka związanego z pestycydami, które mogłyby być stosowane do celów aplikowania pestycydów za pomocą systemów bezzałogowych statków powietrznych, konieczne jest określenie rodzajów tych systemów, które stwarzają ryzyko dla zdrowia ludzkiego i środowiska niewiększe niż ryzyko wynikające z wykorzystania naziemnego sprzętu do aplikacji pestycydów do tego samego zastosowania.
(5)Aby określić rodzaje systemów bezzałogowych statków powietrznych, które mogą być wykorzystywane do aplikacji pestycydów, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do uzupełnienia dyrektywy 2009/128/WE w celu określenia rodzajów systemów bezzałogowych statków powietrznych, które stwarzają ryzyko niewiększe niż to wynikające z wykorzystania naziemnego sprzętu do aplikacji pestycydów do tego samego zastosowania. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa. W szczególności, aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie udział na równych zasadach w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te powinny otrzymać wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji powinni systematycznie brać udział w posiedzeniach grup ekspertów Komisji zajmujących się przygotowaniem takich aktów delegowanych.
(6)Biorąc pod uwagę potrzebę wyeliminowania utrzymujących się luk w wiedzy i danych, zanim będzie można zidentyfikować rodzaje systemów bezzałogowych statków powietrznych, które stwarzają ryzyko niewiększe niż to wynikające z wykorzystania naziemnego sprzętu do aplikacji pestycydów do tego samego zastosowania, należy zapewnić Komisji czas na skonsultowanie się z EFSA i państwami członkowskimi podczas przygotowywania aktu delegowanego określającego te rodzaje systemów bezzałogowych statków powietrznych, które mogą być zwolnione z zakazu oprysków z powietrza. Komisja powinna być uprawniona do przyjęcia aktu delegowanego zgodnie z art. 20a w celu określenia rodzajów systemów bezzałogowych statków powietrznych, w odniesieniu do których można stwierdzić, że ryzyko dla zdrowia ludzi i dla środowiska wynikające z narażenia na działanie pestycydów jest niewiększe niż ryzyko wynikające z wykorzystania naziemnego sprzętu do aplikacji pestycydów do tego samego zastosowania. Przyjęcie tego aktu delegowanego powinno być warunkiem wstępnym umożliwienia państwom członkowskim wyłączenia takich rodzajów systemów bezzałogowych statków powietrznych z zakazu oprysków z powietrza. Do czasu określenia rodzajów systemów bezzałogowych statków powietrznych, które mogą być zwolnione, oraz podjęcia przez państwo członkowskie decyzji o zwolnieniu tych zidentyfikowanych systemów bezzałogowych statków powietrznych z zakazu oprysków z powietrza należy nadal wymagać od użytkownika profesjonalnego składania wniosków o zatwierdzenie oprysków z powietrza przy użyciu wszystkich systemów bezzałogowych statków powietrznych.
(7)Dyrektywa 98/58/WE określona wymogi minimalne dotyczące ochrony zwierząt gospodarskich. Właściciele lub posiadacze zwierząt gospodarskich są obecnie zobowiązani do przechowywania dokumentów przeprowadzonego leczenia i liczby stwierdzonych zgonów w ramach dyrektywy horyzontalnej dotyczącej dobrostanu zwierząt utrzymywanych w gospodarstwach zgodnie z pkt 5 i 6 załącznika do dyrektywy 98/58/WE. Art. 108 rozporządzenia (UE) 2019/6 Parlamentu Europejskiego i Rady 29 zawiera bardziej szczegółowe wymogi w zakresie prowadzenia dokumentacji dotyczącej stosowania produktów leczniczych przez właścicieli lub posiadaczy zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność. Jednocześnie w art. 102 ust. 1 lit. d) i art. 186 ust. 1 lit. d) rozporządzenia 2016/429 Parlamentu Europejskiego i Rady 30 zobowiązano podmioty do prowadzenia i przechowywania dokumentacji zawierającej informacje na temat upadkowości zwierząt w ich zakładach. W związku z tym istnieją równoległe obowiązki sprawozdawcze zarówno w odniesieniu do pkt 5, jak i w odniesieniu do pkt 6 załącznika do dyrektywy 98/58/WE. Nałożone obowiązki należy uprościć, aby uniknąć powielania wymogów w zakresie prowadzenia dokumentacji przez rolników. Należy zatem uchylić pkt 5 i 6 załącznika do dyrektywy 98/58/WE.
(8)Rozporządzenie (WE) nr 1935/2004 określa ramy prawne mające zastosowanie do materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. W art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 uprawniono Komisję do przyjmowania szczególnych środków w odniesieniu do materiałów i wyrobów wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia. Do czasu przyjęcia przez Komisję szczególnego środka prawnego dotyczącego materiałów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością rozporządzenie nr 1935/2004 nie uchyliło dyrektyw Rady 82/711/EWG 31 i 85/572/EWG 32 , w których ustanowiono przepisy niezbędne do badania migracji składników materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi, w tym wykaz płynów modelowych, które mają być stosowane w tym celu w odniesieniu do określonych kategorii żywności. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 10/2011 33 zostało przyjęte jako szczególny środek dotyczący materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Z uwagi na fakt, że rozporządzenie Komisji obejmuje kwestie regulowane dyrektywami 82/711/EWG i 85/572/EWG, ze względu na pewność prawa należy uchylić dyrektywy 82/711/EWG i 85/572/EWG,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Zmiany w dyrektywie 2009/128/WE
W dyrektywie 2009/128/WE wprowadza się następujące zmiany:
1)w art. 3 wprowadza się następujące zmiany:
a)pkt 5 otrzymuje brzmienie:
„5.»oprysk z powietrza« oznacza każdą aplikację pestycydów za pomocą załogowego statku powietrznego lub systemu bezzałogowego statku powietrznego;”;
b)dodaje się punkt 5a w brzmieniu:
„5a.»system bezzałogowego statku powietrznego« oznacza każdy statek powietrzny wyposażony w sprzęt do aplikacji pestycydów w ramach zabiegów z powietrza, który może działać samodzielnie lub być pilotowany zdalnie;”;
2)w art. 9 wprowadza się następujące zmiany:
a)w ust. 1 dodaje się nowy akapit w brzmieniu:
„Od zakazu przewidzianego w akapicie pierwszym można odstąpić wyłącznie zgodnie z ust. 2–6 niniejszego artykułu lub zgodnie z art. 9a.”;
b)ust. 2 akapit pierwszy zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:
„2.W drodze odstępstwa od ust. 1 opryski z powietrza można dopuścić w szczególnych przypadkach i z zastrzeżeniem spełnienia następujących warunków:”;
3)dodaje się nowy art. 9a w brzmieniu:
„Artykuł 9a
Opryski pestycydami z powietrza za pomocą systemów bezzałogowych statków powietrznych
1.Na zasadzie dalszego odstępstwa od art. 9 ust. 1 państwa członkowskie mogą, w przypadku użytkowników profesjonalnych, zwolnić z zakazu określonego w tym artykule opryski pestycydami z powietrza wykonywane za pomocą systemów bezzałogowych statków powietrznych określonych zgodnie z ust. 2.
Pestycydy, które mają być stosowane do oprysków z powietrza przez takie systemy bezzałogowych statków powietrznych, muszą uzyskać wyraźne zezwolenie na takie stosowanie od państwa członkowskiego na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 po przeprowadzeniu szczegółowej oceny dotyczącej ryzyka stwarzanego przez opryski z powietrza.
2.Komisja do dnia [Urząd Publikacji: proszę wstawić datę przypadającą cztery lata po wejściu w życie niniejszej dyrektywy] r. przyjmie zgodnie z art. 20a akt delegowany uzupełniający niniejszą dyrektywę w celu określenia rodzajów systemów bezzałogowych statków powietrznych, które stwarzają ryzyko niewiększe niż to wynikające z wykorzystania naziemnego sprzętu do aplikacji pestycydów do tego samego zastosowania.”;
4)art. 20a otrzymuje brzmienie:
„Artykuł 20a
Wykonywanie przekazanych uprawnień
1.Powierzenie Komisji uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.
2.Uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych, o których mowa w art. 5 ust. 3, art. 8 ust. 7, art. 9a ust. 2, art. 14 ust. 4 i art. 15 ust. 1, powierza się Komisji na okres do dnia [Urząd Publikacji: proszę wstawić datę przypadającą pięć lat po wejściu w życie niniejszej dyrektywy] r. Komisja sporządza sprawozdanie dotyczące przekazania uprawnień nie później niż dziewięć miesięcy przed końcem okresu pięciu lat. Przekazanie uprawnień zostaje automatycznie przedłużone na takie same okresy, chyba że Parlament Europejski lub Rada sprzeciwią się takiemu przedłużeniu nie później niż trzy miesiące przed końcem każdego okresu.
3.Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 5 ust. 3, art. 8 ust. 7, art. 9a ust. 2, art. 14 ust. 4 i art. 15 ust. 1, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w późniejszym terminie określonym w tej decyzji. Nie wpływa ona na ważność już obowiązujących aktów delegowanych.
4.Przed przyjęciem aktu delegowanego Komisja konsultuje się z ekspertami wyznaczonymi przez każde państwo członkowskie zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa ( 6 ).
5.Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
6.Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 5 ust. 3, art. 8 ust. 7, art. 9a ust. 2, art. 14 ust. 4 i art. 15 ust. 1 wchodzi w życie tylko wówczas, gdy ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub gdy, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.”.
Artykuł 2
Zmiana dyrektywy 98/58/WE
Uchyla się pkt 5 i 6 załącznika I do dyrektywy 98/58/WE.
Artykuł 3
Uchylenie dyrektyw 82/711/EWG i 85/572/EWG
1.Dyrektywa 82/711/EWG i dyrektywa 85/572/WE tracą moc ze skutkiem od dnia [Urząd Publikacji: proszę wstawić datę = data wejścia w życie niniejszej dyrektywy] r.
2.Odesłania do uchylonych dyrektyw odczytuje się jako odesłania do rozporządzenia Komisji (UE) nr 10/2011.
Artykuł 4
Transpozycja
1.Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania art. 1 niniejszej dyrektywy najpóźniej do dnia [Urząd Publikacji: proszę wstawić datę przypadającą pięć lat po dacie wejścia w życie niniejszej dyrektywy] r. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.
2.Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania art. 2 i 3 niniejszej dyrektywy najpóźniej do dnia [Urząd Publikacji: proszę wstawić datę przypadającą dwa lata po dacie wejścia w życie niniejszej dyrektywy] r. Przepisy określone w ust. 1 i 2 przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.
3.Państwa członkowskie przekazują Komisji tekst podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Artykuł 5
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 6
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.
Sporządzono w Strasburgu dnia r.
W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady
Przewodnicząca Przewodniczący
Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Wizja dla rolnictwa i żywności. Wspólne kształtowanie unijnego sektora rolnego i spożywczego, atrakcyjnego dla przyszłych pokoleń, COM(2025) 75, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:52025DC0075 .
Study Supporting the Evaluation of Directive 2009/128/EC on the Sustainable Use of Pesticides and Impact Assessment of its possible revision: Final Report of the Evaluation [Badanie wspierające ocenę dyrektywy 2009/128/WE w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów oraz ocenę skutków jej ewentualnej zmiany: sprawozdanie końcowe z oceny], s. 78–79.
Zob. Study Supporting the Evaluation of Directive 2009/128/EC on the Sustainable Use of Pesticides and Impact Assessment of its possible revision: Final Report of the Evaluation [Badanie wspierające ocenę dyrektywy 2009/128/WE w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów oraz ocenę skutków jej ewentualnej zmiany: sprawozdanie końcowe z oceny].
Study Supporting the Evaluation of Directive 2009/128/EC on the Sustainable Use of Pesticides and Impact Assessment of its possible revision: Final Report of the Evaluation [Badanie wspierające ocenę dyrektywy 2009/128/WE w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów oraz ocenę skutków jej ewentualnej zmiany: sprawozdanie końcowe z oceny], s. 78–79.
Study Supporting the Evaluation of Directive 2009/128/EC on the Sustainable Use of Pesticides and Impact Assessment of its possible revision: Final Report of the Evaluation [Badanie wspierające ocenę dyrektywy 2009/128/WE w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów oraz ocenę skutków jej ewentualnej zmiany: sprawozdanie końcowe z oceny].
Study Supporting the Evaluation of Directive 2009/128/EC on the Sustainable Use of Pesticides and Impact Assessment of its possible revision: Final Impact Assessment Report [Badanie wspierające ocenę dyrektywy 2009/128/WE w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów oraz ocenę skutków jej ewentualnej zmiany: ostateczne sprawozdanie z oceny skutków].