KOMISJA EUROPEJSKA
Strasburg, dnia 7.10.2025
COM(2025) 726 final
2025/0726(COD)
Wniosek
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie przeciwdziałania związanym z handlem negatywnym skutkom globalnych nadwyżek mocy produkcyjnych na unijnym rynku stali
{SWD(2025) 780 final}
UZASADNIENIE
1.KONTEKST WNIOSKU
•Przyczyny i cele wniosku
Stal jest podstawowym materiałem dla gospodarki UE, w tym jej transformacji ekologicznej. Stal jest wykorzystywana w wielu różnych sektorach, takich jak budownictwo, infrastruktura, kolej, motoryzacja, przemysł stoczniowy, turbiny wiatrowe, narzędzia i maszyny przemysłowe, urządzenia gospodarstwa domowego. Stal ma również strategiczne znaczenie dla zwiększenia zdolności obronnych i wojskowych Unii.
Przemysł stalowy Unii jest trzecim co do wielkości producentem stali na świecie. Zatrudnia bezpośrednio około 300 000 osób i szacuje się, że generuje 2,5 mln miejsc pracy (pośrednich i pochodnych). W ponad 20 państwach członkowskich UE działa wiele zakładów produkcji wyrobów ze stali. Huty stali stanowią istotną część wielu regionalnych gospodarek, co świadczy o ich znaczeniu społeczno-gospodarczym i politycznym. Przemysł stalowy Unii stoi przed decydującymi wyzwaniami, które osłabiają jego konkurencyjność na rynku światowym i poważnie zagrażają jego długoterminowej rentowności, przez co stwarzają wysokie ryzyko dla samego istnienia tej gałęzi przemysłu i jego zdolności do dokonywania nowych inwestycji.
Sektor mierzy się zwłaszcza z ogromnymi wyzwaniami w zakresie handlu. Są to przede wszystkim znaczna i ciągła presja ze strony przywozu, zarówno pod względem wielkości, jak i cen, wynikająca z niezrównoważonych poziomów globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych, co negatywnie wpływa na wyniki gospodarcze przemysłu stalowego Unii: produkcja w UE spadła, a obecne wykorzystanie mocy produkcyjnych jest znacznie poniżej rentowności, co osłabia zdolność unijnych producentów stali do inwestowania i jako takie zagraża realizacji celów Unii w zakresie dekarbonizacji. Kilku unijnych producentów stali na przykład wstrzymało ambitne i kosztowne inwestycje w projekty dotyczące zielonej stali, które są niezbędne do zachowania konkurencyjności i obniżenia emisyjności produkcji w ramach zielonego programu UE.
Tym kluczowym wyzwaniom w zakresie handlu towarzyszy ogólnie trudny kontekst, ponieważ sektor stalowy funkcjonuje w realiach braku równych warunków działania, a także wyższych kosztów energii i produkcji. Sytuacja ta zagraża również autonomii strategicznej UE. Wszystkie te wyzwania łącznie mają duży wpływ na zatrudnienie. Przemysł stalowy Unii bowiem poważnie się skurczył – od 2008 r. stracił prawie 100 000 bezpośrednich miejsc pracy (około 25 % siły roboczej), a w wielu fabrykach w szeregu państw członkowskich zlikwidowano lub obniżono moce produkcyjne. Obecna sytuacja jest bardzo niestabilna i może się znacznie pogorszyć, jeżeli wyzwaniom nie położy się skutecznie kresu.
W komunikacie Komisji: pt. „Kompas konkurencyjności dla UE”, przyjętym 29 stycznia 2025 r., uznano konkurencyjność przemysłową za główny priorytet i określono działania międzysektorowe na najbliższe lata. Ponadto w komunikacie podkreślono, że dekarbonizacja jest potężną siłą napędową wzrostu gospodarczego, jeżeli jest zintegrowana z polityką przemysłową, gospodarczą i handlową oraz polityką w dziedzinie konkurencji. Wskazano w nim również stal i metale jako kluczowe obszary działania.
19 marca 2025 r. Komisja przyjęła plan działania w zakresie stali i metali. Przedstawiono w nim działania w różnych obszarach polityki, w tym w dziedzinie handlu. W planie tym uznano, że sektor stalowy ma zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa gospodarczego i stabilności społecznej UE, a jako cel wyznaczono również wspieranie i ochronę zdolności przemysłowych UE. Ponadto w planie działania w zakresie stali i metali określono, że stal (a także inne metale) ma „strategiczne znaczenie” dla zdolności obronnych Europy, zwłaszcza w obecnym otoczeniu geopolitycznym. Przyznano, że stabilne i odporne łańcuchy dostaw metali krytycznych, takich jak stal, mają zasadnicze znaczenie dla obronności oraz przemysłu lotniczego i kosmicznego. W tym względzie w planie działania w zakresie stali i metali wskazano konkretne przykłady platform obronnych, takich jak czołgi, artyleria samobieżna, statki, samoloty, które wykorzystują bardzo duże ilości stali. Zapewnienie krajowej produkcji stali pomaga uniknąć zależności od dostawców z państw trzecich.
Jak określono w planie działania w zakresie stali i metali, obecny środek ochronny, który chroni przemysł stalowy Unii przed zalewem importowanych towarów, wygaśnie zgodnie z prawem 30 czerwca 2026 r. po 8 latach obowiązywania. Strukturalne nadwyżki mocy produkcyjnych na świecie i ich negatywny wpływ na unijny przemysł stalowy w zakresie handlu, które to problemy wymagały wprowadzenia środka ochronnego dotyczącego stali, nie znikną jednak 1 lipca 2026 r. Wręcz przeciwnie, negatywne skutki związane z handlem, które odczuwa europejski sektor stalowy, nadal rosną i prawdopodobnie się nasilą, ponieważ coraz większa liczba państw trzecich przyjmuje środki mające na celu ograniczenie przywozu na ich rynki, w wyniku czego rynek unijny staje się głównym miejscem docelowym globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych. Biorąc pod uwagę te pilne wyzwania, Komisja zobowiązała się w planie działania w zakresie stali i metali do przyjęcia wniosku ustawodawczego zastępującego środki ochronne dotyczące stali i zapewniającego wysoce skuteczny środek ochrony europejskiego sektora stalowego przed negatywnymi skutkami globalnych nadwyżek mocy produkcyjnych dla handlu.
•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki
Proponowane rozporządzenie stworzyłoby warunki umożliwiające przemysłowi stalowemu Unii poprawę wyników gospodarczych i zapewniłoby mu możliwość przeprowadzenia znacznych inwestycji niezbędnych do skutecznej dekarbonizacji. Wzmocniłoby również i pozwoliło zachować autonomię strategiczną, odporność, bezpieczeństwo gospodarcze, obronność i stabilność społeczną UE, gdyż zapobiegłoby znacznemu zmniejszeniu jego wielkości i wynikającej z tego utracie miejsc pracy, co sprawiłoby, że UE byłaby w coraz większym stopniu zależna od przywozu, a także osłabiłoby jej bazę przemysłową i jej zdolność do obrony w przypadku konfliktu. Zagwarantowałoby ono również unijnym podmiotom gospodarczym w tym sektorze możliwość kontynuowania planowanych działań na rzecz dekarbonizacji.
•Spójność z innymi politykami Unii
Wniosek jest spójny z innymi politykami Unii, w szczególności w znacznym stopniu przyczyniłby się do wyrównania warunków działania na unijnym rynku stali i do skutecznej dekarbonizacji sektora energochłonnego. Zapewniłby również zachowanie autonomii strategicznej UE w tym sektorze, w tym zgodnie z planem ReArm Europe/Gotowość 2030.
2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ
•Podstawa prawna
Art. 207 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).
•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)
Zgodnie z art. 5 ust. 3 TUE zasada pomocniczości nie ma zastosowania do obszarów podlegających wyłącznej kompetencji Unii. Unia celna i wspólna polityka handlowa są wymienione w art. 3 TFUE jako dziedziny, w których Unia ma wyłączne kompetencje. Polityka ta obejmuje przyjęcie środków polityki handlowej, w tym ceł, zgodnie m.in. z art. 207 TFUE.
•Proporcjonalność
Wniosek Komisji jest zgodny z zasadą proporcjonalności. Jest on szczególnie konieczny w świetle strukturalnych globalnych nadwyżek mocy produkcyjnych i środków protekcjonistycznych państw trzecich, które to środki mają szkodliwy wpływ na wyniki gospodarcze przemysłu stalowego Unii, a bardziej ogólnie na funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Taki wpływ może zakłócić realizację celów UE w zakresie dekarbonizacji, a także jej autonomię strategiczną, w tym dekarbonizację i wysiłki na rzecz zwiększenia zdolności obronnych.
•Wybór instrumentu
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady.
3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW
•Oceny ex post/oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa
Nie dotyczy.
•Konsultacje z zainteresowanymi stronami
Komisja zasięgnęła opinii zainteresowanych stron w drodze zaproszenia do zgłaszania uwag i ukierunkowanych konsultacji, które trwały od 18 lipca do 18 sierpnia 2025 r. Informacje zwrotne otrzymane w ramach konsultacji podsumowano szczegółowo w dokumencie roboczym służb Komisji, który dołączono do wniosku. W odpowiedzi na zaproszenie do zgłaszania uwag złożono 143 uwagi oraz 373 odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu w ramach ukierunkowanych konsultacji. Respondentami były głównie przedsiębiorstwa z siedzibą w UE, stanowiące część łańcucha dostaw stali, przy ogólnie ograniczonym udziale zainteresowanych stron z państw trzecich oraz innych przedsiębiorstw i stowarzyszeń działających w innych sektorach.
Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej
Nie dotyczy
•Ocena skutków
W planie działania w zakresie stali i metali Komisja zobowiązała się do przyjęcia wniosku dotyczącego skutecznego środka do trzeciego kwartału 2025 r. Te przyspieszone ramy czasowe były konieczne z uwagi na skalę wyzwań stojących przed przemysłem, w tym ryzyko wynikające z globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych i jej negatywnych skutków związanych z handlem. Sytuacja sektora uległa dalszemu pogorszeniu w wyniku nałożenia przez Stany Zjednoczone ceł na przywóz stali od marca 2025 r. Obecna ochrona, jaką zapewnia środek ochronny dotyczący stali, wygaśnie po 30 czerwca 2026 r., jednak te nowe interwencje rynkowe już osłabiają jego skuteczność. Niektóre państwa członkowskie i niektóre zainteresowane strony, w szczególności producenci z UE, wezwały Komisję do przyspieszenia prac nad wnioskiem, aby mógł on wejść w życie jak najszybciej. Biorąc pod uwagę pilny charakter sprawy, przeprowadzenie pełnej oceny skutków poważnie groziłoby wystąpieniem luki między zakończeniem obowiązywania środka ochronnego a stosowaniem niniejszego rozporządzenia, którego celem jest utrzymanie skutecznej ochrony sektora stalowego. W związku z tym, zgodnie z wytycznymi i zestawem narzędzi Komisji Europejskiej w zakresie lepszego stanowienia prawa (zob. SWD(2021) 305 final) odnoszącymi się do sytuacji, gdy przeprowadzenie pełnej oceny skutków nie jest możliwe ze względu na pilny charakter sprawy i przyznaje się odstępstwo, sporządzono dokument analityczny w formie dokumentu roboczego służb Komisji, w którym przedstawiono dowody leżące u podstaw wniosku. Dokument roboczy służb Komisji zawiera analizę ekonomiczną i obiektywną analizę dowodów, w tym potencjalnych skutków różnych wariantów rozwiązania problemów, które zidentyfikowano i którym przeciwdziałać ma wniosek ustawodawczy.
•Sprawność regulacyjna i uproszczenie
Nie dotyczy.
•Prawa podstawowe
Wniosek jest spójny z polityką Unii w zakresie praw człowieka i zgodny z Kartą praw podstawowych. Jeżeli nałożenie lub podwyższenie należności celnych przywozowych wpływa w Unii na swobodę prowadzenia handlu międzynarodowego w ramach swobody działalności gospodarczej, prawo własności lub inne prawa podstawowe, w tym równe traktowanie, jest to uzasadnione działanie Unii na podstawie Karty praw podstawowych. Działanie to jest bowiem zgodne z wymogami, na podstawie których działanie podejmowane jest w oparciu o właściwą podstawę prawną, przez właściwe organy, w dążeniu do realizacji uzasadnionego celu, jakim jest ochrona przemysłu stalowego przed konkurencyjnym przywozem wynikającym z globalnych nadwyżek mocy produkcyjnych i skutków środków ograniczających handel w państwach trzecich, a także zgodnie z zasadą proporcjonalności.
4.WPŁYW NA BUDŻET
Proponowany środek umożliwiłby kontynuację bezcłowego przywozu towarów objętych tym środkiem do określonego poziomu. Jeżeli przywóz przekroczy ten próg, stosuje się cło w wysokości 50 %. W zależności od wielkości przywozu, który może zostać wprowadzony do Unii poza kontyngentami bezcłowymi, budżet UE może odnotować wzrost dochodów przez pobór takich ceł.
5.ELEMENTY FAKULTATYWNE
•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania
Wniosek przewiduje przeprowadzenie do 1 lipca 2031 r. oceny skuteczności tego środka, biorąc pod uwagę zarówno utrzymywanie się okoliczności, które uzasadniały przyjęcie niniejszego rozporządzenia, jak i solidną kondycję gospodarczą i poziom dekarbonizacji europejskiego przemysłu stalowego.
•Dokumenty wyjaśniające (w przypadku dyrektyw)
Nie dotyczy.
•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku
W art. 1 przewidziano otwarcie kontyngentów taryfowych i poziom ceł mających zastosowanie poza tymi kontyngentami.
Art. 1a zwalnia przywóz pochodzący z Norwegii, Islandii i Liechtensteinu z wymogów przewidzianych w art. 1.
W art. 2 ustanowiono ramy zarządzania kontyngentami taryfowymi otwartymi na podstawie art. 1.
W art. 3 zawarto szczegółowe wymogi dotyczące określenia miejsca wytapiania i wylewania.
W art. 4 przewidziano uprawnienie Komisji do przyjmowania aktów wykonawczych określających i dostosowujących przydział kontyngentów taryfowych dla poszczególnych krajów.
W art. 4a przewidziano możliwość przyjęcia dwustronnych środków ochronnych mających zastosowanie do przywozu pochodzącego z państw, z którymi Unia zawarła umowę o wolnym handlu przewidującą taką możliwość.
W art. 5 określono procedurę komitetową, którą należy stosować przy przyjmowaniu aktu wykonawczego w sprawie ustalania i dostosowywania krajowego przydziału kontyngentów taryfowych.
W art. 6 przewidziano uprawnienie Komisji do przyjmowania aktów delegowanych zmieniających wielkość kontyngentów taryfowych otwartych na mocy niniejszego rozporządzenia oraz uzupełniających to rozporządzenie zgodnie z art. 3.
W art. 7 ustanowiono warunki wykonywania przekazanych uprawnień określonych w art. 6.
W art. 8 przewidziano tryb pilny umożliwiający natychmiastowe wykonanie aktów delegowanych w określonych okolicznościach.
W art. 9 przewidziano dwie oceny przeprowadzane przez Komisję. W pierwszym przypadku przeprowadza się co dwa lata ocenę konieczności zmiany zakresu produktu. Druga ocena obejmuje skuteczność środka, która ma zostać poddana ocenie do dnia 1 lipca 2031 r., a następnie co pięć lat.
Art. 10 zawiera przepisy dotyczące wejścia rozporządzenia w życie.
2025/0726 (COD)
Wniosek
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie przeciwdziałania związanym z handlem negatywnym skutkom globalnych nadwyżek mocy produkcyjnych na unijnym rynku stali
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 207 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Sektor stalowy ma kluczowe znaczenie dla konkurencyjności i bezpieczeństwa Unii. Unia jednoznacznie pokazała duże strategiczne znaczenie, które przypisuje temu sektorowi, oraz swoje zaangażowanie w zapewnienie jego rentowności i długoterminowej stabilności.
(2)Przemysł stalowy we wszystkich krajach i regionach, w tym w Unii, jest dotknięty negatywnymi skutkami wynikającymi ze zwiększenia globalnej strukturalnej nadwyżki mocy produkcyjnych. To globalne wyzwanie wpływa na unijny rynek wewnętrzny i rynki innych państw albo bezpośrednio, poprzez przywóz z państw o nadmiernej zdolności produkcyjnej, albo pośrednio, w wyniku efektu wypierania, albo na oba sposoby. Skuteczne rozwiązanie problemu globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych wymaga wzmożonych wspólnych wysiłków Unii i jej partnerów o podobnych poglądach, którzy nie przyczyniają się do tej globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych. Unia będzie nadal przewodzić pracom międzynarodowym, w tym w ramach globalnego forum ds. nadwyżki mocy produkcyjnych w przemyśle stalowym, nad wyeliminowaniem podstawowych przyczyn globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych i wdrażaniem rozwiązań zwiększających przejrzystość światowego rynku stali i uwzględniających nowoczesne techniki produkcji i dostaw, w tym przez stosowanie zasady „wytopiona i wylana”, a także monitorowanie przywozu i wywozu. Unia i kraje o podobnych poglądach powinny współpracować w celu ochrony swoich gospodarek przed globalną nadwyżką mocy produkcyjnych, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpiecznych łańcuchów dostaw i zwiększeniu wzajemnego dostępu do rynku.
(3)Dogłębna analiza przeprowadzona przez Komisję już w 2019 r. wykazała, że przemysł stalowy Unii znajdował się w sytuacji zagrożenia wystąpieniem poważnej szkody oraz że przy braku środków ochronnych sytuacja prawdopodobnie przekształci się w rzeczywistą poważną szkodę w dającej się przewidzieć przyszłości.
(4)Komisja stwierdziła zatem w tamtym czasie, że przyjęcie odpowiednich środków w celu uniknięcia dalszego wzrostu przywozu leżałoby w interesie Unii.
(5)W dniu 31 stycznia 2019 r. Komisja przyjęła rozporządzenie wykonawcze (UE) 2019/159 nakładające ostateczne środki ochronne na przywóz niektórych rodzajów stali, przeciwdziałając w ten sposób ryzyku przekierowania handlu i ryzyku poważnej szkody, które prawdopodobnie wystąpiłyby w odniesieniu do produktów objętych rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2019/159. Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2019/159 traci moc 30 czerwca 2026 r.
(6)W listopadzie 2024 r. unijni przywódcy przyjęli deklarację budapeszteńską, w której podkreślono pilną potrzebę i determinację, by zwiększyć konkurencyjność Unii dzięki nowemu ładowi na rzecz europejskiej konkurencyjności. Ponadto przywódcy zadeklarowali zobowiązanie do zapewnienia odnowy przemysłowej i dekarbonizacji, co pozwoli Unii pozostać potęgą przemysłową i technologiczną. Przywódcy Unii uznali również potrzebę zwiększenia gotowości i zdolności obronnych, w szczególności przez odpowiednie wzmocnienie bazy technologiczno-przemysłowej sektora obronnego. W tym celu przywódcy zobowiązali się do opracowania polityki przemysłowej Unii, aby zapewnić rozwój kluczowych technologii przyszłości, ze zwróceniem szczególnej uwagi na tradycyjne gałęzie przemysłu w okresie transformacji.
(7)Konkurencyjność przemysłowa jest jednym z głównych priorytetów, a dekarbonizacja stanowi potężną siłę napędową wzrostu gospodarczego, jeżeli jest zintegrowana z polityką przemysłową, polityką konkurencji, polityką gospodarczą i handlową.
(8)Energochłonne gałęzie przemysłu to kluczowe sektory, które wymagają pilnego wsparcia przy dekarbonizacji i elektryfikacji i które muszą stawić czoła wysokim kosztom energii, nieuczciwej konkurencji na świecie i skomplikowanym przepisom szkodzącym ich konkurencyjności.
(9)Ponadto, jak podkreślono w planie działania w zakresie stali i metali, stal stanowi metal o strategicznym znaczeniu dla zdolności obronnych Unii. Biorąc pod uwagę obecne otoczenie geopolityczne, zarówno stabilne i odporne łańcuchy dostaw metali krytycznych, takich jak stal, jak i produkcja krajowa mają zasadnicze znaczenie dla obronności i przemysłu lotniczego i kosmicznego oraz dla uniknięcia niepożądanych zależności od dostawców z państw trzecich.
(10)Unia przyjęła już szereg środków ochrony handlu w sektorach metali, w tym w sektorze żelaza i stali, przed nieuczciwą konkurencją na świecie. Niemniej jednak globalna nadwyżka mocy produkcyjnych i globalne zakłócenia, w tym polityki i praktyki nierynkowe w niektórych państwach, które sztucznie wspierają ich przemysł krajowy lub obchodzą unijne środki ochrony handlu i sankcje, w coraz większym stopniu wywierają na przemysł negatywny wpływ. Unia jest jedynym dużym regionem produkcji stali, w którym odnotowano spadek mocy produkcyjnych. Wysiłki te są jednak całkowicie zrównoważone przez ciągłe zwiększanie mocy produkcyjnych w innych regionach, całkowicie niezależnie od zmian popytu krajowego i światowego. Oczekuje się, że światowa nadwyżka mocy produkcyjnych wzrośnie z obecnych 602 mln ton (co odpowiada pięciokrotności popytu w Unii) do 721 mln ton do 2027 r.
(11)Ponadto niedawne zmiany środków ograniczających handel stosowanych przez państwa trzecie jeszcze bardziej zwiększają presję ze strony przywozu na producentów unijnych, zarówno pod względem wielkości, jak i cen. Oczekuje się, że presja ta jeszcze wzrośnie.
(12)W rezultacie przemysł stalowy Unii znajduje się w dramatycznej sytuacji, w której niespotykana dotąd utrata mocy produkcyjnych wyniosła ponad 30 mln ton od 2018 r., historycznie niski wskaźnik wykorzystania mocy produkcyjnych w 2024 r. wyniósł 67 %, a od 2018 r. zlikwidowano około 30 000 miejsc pracy, przy czym w 2024 r. ogłoszono utratę kilku tysięcy kolejnych miejsc pracy. W 2024 r. przemysł stalowy Unii odnotował straty.
(13)Biorąc pod uwagę szybko pogarszającą się sytuację krajowego przemysłu stalowego i niezadowalające dotychczasowe postępy w znalezieniu wspólnego rozwiązania problemu globalnej strukturalnej nadwyżki mocy produkcyjnych, konieczne jest przyjęcie nowego środka zastępującego rozporządzenie wykonawcze (UE) 2019/159. 18 lipca 2025 r. Komisja ogłosiła zaproszenie do zgłaszania uwag i przeprowadziła ukierunkowane konsultacje w celu uzyskania opinii zainteresowanych stron na temat różnych aspektów nowego środka, w tym jego formy, poziomu, zakresu geograficznego i czasu trwania, a także innych szczególnych cech, takich jak reguły pochodzenia. Proces trwał do 18 sierpnia 2025 r. i otrzymano ponad pięćset odpowiedzi: 143 odpowiedzi na zaproszenie do zgłaszania uwag i 373 odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu ukierunkowanych konsultacji. Szczegółowe podsumowanie otrzymanych informacji zwrotnych znajduje się w dokumencie roboczym służb Komisji dołączonym do niniejszego wniosku ustawodawczego.
(14)Równolegle ze zwykłą procedurą ustawodawczą, której będzie podlegał niniejszy wniosek, Unia zamierza rozpocząć negocjacje na podstawie art. XXVIII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu 1994 w celu zmiany niektórych koncesji WTO na produkty, których dotyczy niniejsze rozporządzenie, oraz zapewnienia, aby wynikający z tego poziom ceł gwarantował odporność przemysłu stalowego Unii w kontekście strukturalnych globalnych nadwyżek mocy produkcyjnych, rosnących środków handlowych państw trzecich w sektorze stalowym oraz ich negatywnego wpływu handlowego na przemysł stalowy Unii.
(15)Podczas gdy na mocy rozporządzenia wykonawczego (UE) 2019/159 taryfa celna poza kontyngentem została ustalona na poziomie 25 %, biorąc pod uwagę poziom taryf celnych w sektorze stalowym na innych kluczowych rynkach, należy ustalić poziom taryfy poza kontyngentem na poziomie 50 %, aby zminimalizować ryzyko przesunięcia handlu. Cło to byłoby uzupełnieniem innych ceł mających zastosowanie do kategorii produktów objętych niniejszym rozporządzeniem.
(16)Unia powinna otworzyć bezcłowe kontyngenty taryfowe, obejmujące przywóz ze wszystkich państw trzecich, na poziomach odpowiadających udziałowi w rynku przywozu, jaki obserwowano na unijnym rynku stali przed wystąpieniem skutków globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych. W tym celu Komisja uznała, po przeanalizowaniu odpowiednich danych, którymi dysponuje, że najwłaściwszą podstawę obliczeń stanowi rok 2013. Wynika to z faktu, że na ten rok nie miała wpływu globalna nadwyżka mocy produkcyjnych, która osiągnęła najwyższy poziom w 2015 r., ale jej skutki były już widoczne pod względem istotnego wzrostu penetracji przywozu w 2014 r. Ponadto Komisja posiada dane dotyczące konsumpcji oraz wyników gospodarczych przemysłu Unii dostępne i zweryfikowane w ramach pierwotnego postępowania w sprawie środków ochronnych, opublikowane w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2019/159. W świetle poważnych zakłóceń w sektorze stalowym i szybko pogarszającej się sytuacji krajowego przemysłu stalowego przywóz pochodzący z państw, z którymi Unia zawarła umowy o wolnym handlu, powinien również podlegać takim kontyngentom taryfowym. Pozostaje to bez uszczerbku dla odpowiedniego uzupełniającego rozwiązania, które można wypracować na mocy odpowiedniej umowy, w tym za pomocą dwustronnych środków ochronnych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.
(17)Ze względu na ścisłą i wyjątkową integrację w ramach Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym przywóz do Unii z Norwegii, Islandii i Liechtensteinu powinien być wyłączony ze stosowania cła poza kontyngentem.
(18)Całkowitą wielkość kontyngentów taryfowych należy obliczyć z wykorzystaniem udziału przywozu w rynku unijnym w 2013 r. jako punktu odniesienia (około 13 % udziału w rynku) do ogólnej konsumpcji na unijnym rynku stali w 2024 r. (ostatni rok, dla którego dostępne są pełne dane). W rezultacie całkowita roczna wielkość kontyngentu taryfowego wynosi 18 345 922 ton. W obliczeniach nie należy przydzielać części przywozu pochodzącego z Federacji Rosyjskiej i Białorusi, które obecnie podlegają zakazom przywozu.
(19)Kontyngenty taryfowe należy przydzielać według kategorii produktu na podstawie udziału poszczególnych kategorii produktów w przywozie w latach 2022–2024. Ten okres odniesienia dla przydziału części kontyngentu uznaje się za odpowiedni, ponieważ dokładnie odzwierciedla on nowsze przepływy handlowe.
(20)Kontyngentami taryfowymi należy zarządzać kwartalnie zgodnie z systemem zarządzania przewidzianym w art. 49–54 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447. Ten rodzaj zarządzania zapewnia skuteczność środka, ponieważ pozwala uniknąć nieproporcjonalnie dużych wielkości przywozu w bardzo krótkim czasie, a jednocześnie nie utrudnia nadmiernie przepływów handlowych. Kontyngenty taryfowe, które nie zostaną wykorzystane w ciągu jednego kwartału, nie powinny być przenoszone na następny kwartał.
(21)Aby zapewnić skuteczność środka w przeciwdziałaniu skutkom globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych oraz w świetle specyfiki wyrobów stalowych i nowoczesnych technik produkcji i dostaw, ważne jest określenie kraju „wytapiania i wylewania”. Kraj „wytapiania i wylewania” odnosi się do pierwotnego miejsca, w którym stal surowa i żelazo są początkowo produkowane w postaci płynnej w piecu do produkcji stali lub żelaza, a następnie odlewane do pierwotnego stanu stałego. Ten podstawowy stan stały może obejmować albo półprodukt, w tym m.in. płyty, kęsy lub wlewki, albo gotowy produkt stalowy. Wymóg przedstawienia dowodu potwierdzającego kraj „wytapiania i wylewania” pozwoli uniknąć sytuacji, w której stal wyprodukowana w niektórych krajach przyczyniających się do globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych w sposób nieuprawniony trafia na rynek unijny po dalszej transformacji w innych państwach, a także zwiększy przejrzystość krajowego łańcucha dostaw w odniesieniu do przywozu stali.
(22)W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonania rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze do ustalania przydziału kontyngentów taryfowych otwartych na mocy niniejszego rozporządzenia dla poszczególnych krajów. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011.
(23)Komisja powinna być uprawniona do przyjmowania w drodze aktów wykonawczych, w razie potrzeby, środków ochronnych w odniesieniu do przywozu produktów objętych zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia pochodzących z państw, z którymi Unia Europejska zawarła umowę o wolnym handlu. Te środki ochronne powinny być zgodne z wymogami obowiązującej umowy i zastępować środki taryfowe nałożone niniejszym rozporządzeniem.
(24)W celu zapewnienia, aby poziom kontyngentów otwartych w odniesieniu do przywozu do Unii był dostosowany do zmieniających się okoliczności na rynkach produktów objętych niniejszym rozporządzeniem, a także w celu zapewnienia specyfikacji technicznych dotyczących wdrożenia wymogu dotyczącego wytapiania i wylewania, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w celu uzupełnienia niniejszego rozporządzenia przez ustanowienie szczegółowych zasad identyfikacji państwa, w którym stal wykorzystywana do produkcji produktu jest wytapiana i wylewana, oraz w celu zmiany załącznika II do niniejszego rozporządzenia. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa. W szczególności, aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie udział na równych zasadach w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.
(25)Poprzednie przydziały kontyngentów taryfowych, w szczególności kontyngenty określone w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2023/1331 i rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2023/2840 w odniesieniu do przepływów handlowych wyrobów ze stali pochodzących ze Zjednoczonego Królestwa i wprowadzanych do Irlandii Północnej transportem bezpośrednim z innych części Zjednoczonego Królestwa, powinny stanowić podstawę przydziału kontyngentów dla poszczególnych państw, który ma zostać określony przez Komisję. Przy podejmowaniu decyzji o przydziale kwot należy również uwzględnić interesy kraju kandydującego znajdującego się w wyjątkowej i pilnej sytuacji w zakresie bezpieczeństwa, takiego jak Ukraina, bez jednoczesnego ograniczania skuteczności środka.
(26)Najpóźniej w ciągu dwóch lat od przyjęcia niniejszego rozporządzenia Komisja powinna ocenić konieczność dostosowania zakresu produktów objętych niniejszym rozporządzeniem, a jeżeli uzna to za konieczne, powinna rozważyć przedstawienie wniosku ustawodawczego w sprawie dodania dodatkowych wyrobów stalowych, w tym wyrobów wykonanych ze stali lub zawierających znaczną ilość stali.
(27)Przed 1 lipca 2031 r., a następnie co pięć lat, Komisja powinna ocenić zmiany kluczowych parametrów, które uzasadniały przyjęcie niniejszego rozporządzenia, w tym zmiany i tendencje w zakresie globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych, a także jej wpływ na rynek stali. Komisja powinna również dokonać przeglądu sytuacji w zakresie środków ograniczających handel stosowanych przez państwa trzecie w odniesieniu do stali oraz ich potencjalnych lub prawdopodobnych skutków w kontekście ryzyka przesunięcia handlu na rynek unijny. Ponadto Komisja powinna także przeanalizować sytuację dotyczącą istnienia polityki i praktyk nierynkowych w państwach trzecich oraz ich wpływu na unijny rynek stali. Komisja powinna też ocenić zmiany wyników gospodarczych unijnego przemysłu stalowego, a także ewolucję projektów dotyczących dekarbonizacji,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
1.Kontyngenty taryfowe Unii otwiera się corocznie w odniesieniu do przywozu do Unii każdej kategorii produktu objętej niniejszym rozporządzeniem, jak określono w załączniku I (zdefiniowanej przez odniesienie do kodów CN).
2.Dla każdej kategorii produktu otwiera się co roku określoną wielkość kontyngentu taryfowego zgodnie z załącznikiem II.
3.W przypadku wyczerpania odpowiedniego kontyngentu taryfowego lub w przypadku gdy przywóz kategorii produktu nie korzysta z odpowiedniego kontyngentu taryfowego, przywóz kategorii produktu określonych w załączniku I podlega stawce celnej w wysokości 50 % ad valorem.
Artykuł 1a
Art. 1 nie ma zastosowania do produktów pochodzących z Norwegii, Islandii lub Liechtensteinu.
Artykuł 2
1.Kontyngentami taryfowymi określonymi w art. 1 zarządzają Komisja i państwa członkowskie zgodnie z systemem zarządzania kontyngentami taryfowymi przewidzianym w art. 49–54 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2015/2447.
2.Kontyngentami taryfowymi zarządza się kwartalnie.
3.Pobieranie z każdego kontyngentu kwartalnego zostaje zakończone dwudziestego dnia roboczego Komisji następującego po zakończeniu okresu kwartalnego.
4.Niewykorzystanych wielkości kontyngentów taryfowych w jednym kwartale nie przenosi się na następny kwartał.
Artykuł 3
1.Do celów niniejszego rozporządzenia należy określić kraj, w którym stal wykorzystywana do produkcji produktu jest wytapiana i wylewana. Krajem „wytapiania i wylewania” jest pierwotne miejsce, w którym stal surowa i żelazo są początkowo produkowane w postaci płynnej w piecu do produkcji stali lub żelaza, a następnie odlewane do pierwszego stanu stałego.
2.W momencie przywozu importerzy przedstawiają odpowiednie dowody, takie jak zaświadczenie zakładu produkcyjnego potwierdzające kraj „wytapiania i wylewania” stali wykorzystanej do produkcji produktu.
Artykuł 4
1.Komisja przyjmuje akty wykonawcze ustanawiające krajowy przydział kontyngentów taryfowych określonych w załączniku II w celu uwzględnienia, w stosownych przypadkach, następujących elementów:
a)poziomów kontyngentów taryfowych równoważnych udziałowi w rynku przywozu, który przeważał na unijnym rynku stali w 2013 r. przed wpływem globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych na rynek unijny;
b)kontyngentów taryfowych przydzielonych według kategorii produktu na podstawie udziału poszczególnych kategorii produktów w przywozie w latach 2022–2024, obliczonego jako udział w poziomach kontyngentów taryfowych, o których mowa w lit. a);
c)istniejących i przyszłych umów o wolnym handlu obejmujących zakresem którekolwiek z produktów wymienionych w załączniku I;
d)wszelkich umów międzynarodowych zawartych przez Unię na podstawie art. XXVIII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu 1994 i dotyczących kontyngentów taryfowych otwartych w odniesieniu do produktów wymienionych w załączniku I;
e)wszelkich umów międzynarodowych lub niewiążących uzgodnień dotyczących poziomów globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych w odniesieniu do produktów, których dotyczy niniejsze rozporządzenie;
f) zróżnicowania źródeł dostaw gazu;
g) sytuacji kraju kandydującego znajdującego się w wyjątkowej i pilnej sytuacji w zakresie bezpieczeństwa.
Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 5 ust. 2.
2.W przypadku należycie uzasadnionej szczególnie pilnej potrzeby związanej z koniecznością zapewnienia zbieżności między wejściem w życie niniejszego rozporządzenia a przydziałem kontyngentów taryfowych dla poszczególnych państw określonym w załączniku II Komisja przyjmuje akty wykonawcze mające natychmiastowe zastosowanie zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 5 ust. 3.
Artykuł 4 bis
1.Komisja może przyjmować akty wykonawcze nakładające dwustronne środki ochronne na przywóz produktów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia pochodzących z państw, z którymi Unia Europejska zawarła umowę o wolnym handlu. Te środki ochronne są zgodne z wymogami obowiązującej umowy i zastępują środki taryfowe nałożone na mocy niniejszego rozporządzenia.
2.Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 5 ust. 2.
3.W przypadku należycie uzasadnionej szczególnie pilnej potrzeby związanej z koniecznością zapewnienia, aby dwustronne środki ochronne mogły wejść w życie niezwłocznie po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia, Komisja może przyjąć akty wykonawcze mające natychmiastowe zastosowanie zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 5 ust. 3.
Artykuł 5
1.Komisję wspomaga Komitet ds. Barier Handlowych ustanowiony na mocy art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1843.
2.W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
W przypadku gdy komitet nie wyda żadnej opinii, Komisja przyjmuje projekt aktu wykonawczego, z zastrzeżeniem przepisów art. 5 ust. 4 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
3.W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 8 rozporządzenia (UE) nr 182/2011 w związku z jego art. 5.
Artykuł 6
1.Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 7 w celu zmiany wielkości kontyngentów taryfowych określonych w załączniku II z uwzględnieniem następujących elementów:
a)zmian popytu;
b)zmian udziału w rynku przywozowym;
c) znaczących zmian w zakresie nadwyżki mocy produkcyjnych;
d)zmian i zakresu środków mających wpływ na przywóz stali stosowanych przez państwa trzecie;
e)potencjalnych problemów związanych z dostępnością dostaw w niektórych kategoriach produktów;
f)nadmiernych efektów wypierania w przypadku niektórych kontyngentów taryfowych;
g)dwustronnych środków ochronnych wprowadzonych zgodnie z art. 4a.
2.Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 7 w celu uzupełnienia niniejszego rozporządzenia w drodze ustanowienia szczegółowych zasad stosowania art. 3.
3.Jeżeli w przypadku nagłych zmian na rynkach produktów objętych niniejszym rozporządzeniem lub w celu zapewnienia terminowego stosowania art. 3 lub uwzględnienia środków ochronnych nałożonych na podstawie art. 4a ust. 3 konieczna jest szybka zmiana lub uzupełnienie niniejszego rozporządzenia i jest to uzasadnione szczególnie pilną potrzebą, do aktów delegowanych przyjmowanych na podstawie niniejszego artykułu zastosowanie ma procedura przewidziana w art. 8.
Artykuł 7
1.Powierzenie Komisji uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.
2.Uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych, o których mowa w art. 6, powierza się Komisji na czas nieokreślony od [Urząd Publikacji: proszę wstawić datę wejścia w życie niniejszego rozporządzenia].
3.Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 6, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w późniejszym terminie określonym w tej decyzji. Nie wpływa ona na ważność już obowiązujących aktów delegowanych.
4.Przed przyjęciem aktu delegowanego Komisja konsultuje się z ekspertami wyznaczonymi przez każde państwo członkowskie zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r.
5.Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
6.Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 6 wchodzi w życie tylko wówczas, gdy ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub gdy, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.
Artykuł 8
1.Akty delegowane przyjęte w trybie niniejszego artykułu wchodzą w życie niezwłocznie i mają zastosowanie, dopóki nie zostanie wyrażony sprzeciw zgodnie z ust. 2. Przekazując akt delegowany Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, podaje się powody zastosowania trybu pilnego.
2.Parlament Europejski lub Rada mogą wyrazić sprzeciw wobec aktu delegowanego zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 7.
3.W takim przypadku Komisja uchyla akt natychmiast po powiadomieniu jej przez Parlament Europejski lub Radę o decyzji o wniesieniu sprzeciwu.
Artykuł 9
1.Do [Urząd Publikacji: proszę wstawić datę przypadającą 2 lata po przyjęciu niniejszego projektu rozporządzenia] Komisja ocenia konieczność zmiany zakresu produktów objętych niniejszym rozporządzeniem i może przedłożyć wniosek ustawodawczy dotyczący zmiany niniejszego rozporządzenia. Ocenę tę przeprowadza się okresowo co dwa lata po pierwszym przeglądzie.
2.Do dnia 1 lipca 2031 r., a następnie co pięć lat, Komisja dokonuje oceny skuteczności niniejszego rozporządzenia. Ocena ta uwzględnia utrzymywanie się okoliczności, które uzasadniały przyjęcie niniejszego rozporządzenia, oraz sytuację przemysłu stalowego Unii. Na podstawie tej oceny Komisja może przedłożyć wniosek ustawodawczy w celu zmiany lub uchylenia niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 10
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Strasburgu dnia r.
W imieniu Parlamentu Europejskiego
W imieniu Rady
Przewodnicząca
Przewodniczący
OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI „DOCHODY” – W PRZYPADKU WNIOSKÓW MAJĄCYCH WPŁYW NA BUDŻET PO STRONIE DOCHODÓW
1.TYTUŁ WNIOSKU: Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przeciwdziałania związanym z handlem negatywnym skutkom globalnych nadwyżek mocy produkcyjnych na unijnym rynku stali
2.LINIE BUDŻETOWE:
Linia budżetowa po stronie dochodów (rozdział/artykuł/pozycja):
Kwota zapisana w budżecie na dany rok:
(tylko w przypadku dochodów przeznaczonych na określony cel):
Dochody zostaną przypisane do następującej linii budżetowej po stronie wydatków (rozdział/artykuł/pozycja):
3.WPŁYW FINANSOWY
◻
Wniosek nie ma wpływu finansowego
◻
Wniosek nie ma wpływu finansowego na wydatki, lecz ma wpływ finansowy na dochody
⌧
Wniosek ma wpływ finansowy na dochody przeznaczone na określony cel
Wpływ ten jest następujący:
(w mln EUR do jednego miejsca po przecinku)
|
Linia budżetowa po stronie dochodów
|
Wpływ na dochody
|
Okres XX miesięcy rozpoczynający się dnia dd.mm.rrrr (w stosownych przypadkach)
|
Rok N
|
|
Rozdział/artykuł/pozycja...
|
|
|
|
|
Rozdział/artykuł/pozycja...
|
|
|
|
|
Sytuacja po rozpoczęciu działania
|
|
Linia budżetowa po stronie dochodów
|
[N+1]
|
[N+2]
|
[N+3]
|
[N+4]
|
[N+5]
|
|
Rozdział/artykuł/pozycja...
|
|
|
|
|
|
|
Rozdział/artykuł/pozycja...
|
|
|
|
|
|
(Tylko w przypadku dochodów przeznaczonych na określony cel, pod warunkiem że linia budżetowa jest już znana):
|
Linia budżetowa po stronie wydatków
|
Rok N
|
Rok N + 1
|
|
Rozdział/artykuł/pozycja...
|
|
|
|
Rozdział/artykuł/pozycja...
|
|
|
|
Linia budżetowa po stronie wydatków
|
[N+2]
|
[N+3]
|
[N+4]
|
[N+5]
|
|
Rozdział/artykuł/pozycja...
|
|
|
|
|
|
Rozdział/artykuł/pozycja...
|
|
|
|
|
4.ŚRODKI ZWALCZANIA NADUŻYĆ FINANSOWYCH
5.POZOSTAŁE UWAGI
Środek przyjmuje formę bezcłowych kontyngentów taryfowych, a gdy kontyngent ten zostanie wyczerpany, stosuje się cło w wysokości 50 %. W związku z tym należy się spodziewać, że przynajmniej część towarów trafi na rynek UE po uiszczeniu cła. Nie jest jednak możliwe oszacowanie wielkości i ceny, po której będzie miał miejsce taki potencjalny przywóz objęty cłami. Z tego powodu nie jesteśmy w stanie oszacować wpływu na dochody.