UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

W następstwie rezolucji Światowego Zgromadzenia Delegatów Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (WOAH) z 2024 r. Komitet ds. Przeglądu Systemu Zarządzania (GRC) przygotuje w latach 2025–2027 przegląd międzynarodowego porozumienia i statutów organicznych, przepisów organicznych, przepisów finansowych i przepisów ogólnych oraz innych tekstów WOAH, zwanych łącznie tekstami podstawowymi WOAH, celem przedłożenia Światowemu Zgromadzeniu Delegatów wniosków w sprawie zmiany systemu zarządzania instytucjonalnego, technicznego i finansowego WOAH w celu zapewnienia solidnych ram prawnych i zdolności WOAH do realizacji swojego mandatu w przyszłości w sposób skuteczny, wydajny i zrównoważony.

Unia nie jest stroną WOAH, ale wszystkie jej państwa członkowskie są stronami tej organizacji. Obecnie członkami GRC są przedstawiciele trzech państw członkowskich (Austrii, Irlandii, Cypru), natomiast eksperci z państw członkowskich i Komisji pełnią funkcję doradców tych członków.

Niniejsza decyzja powinna zatem upoważnić państwa członkowskie będące członkami GRC, działające wspólnie w interesie Unii, do negocjowania zmian tekstów podstawowych WOAH. Wytyczne negocjacyjne dla tych państw członkowskich powinny zostać określone w załączniku do niniejszej decyzji Rady. Obejmują one m.in. zmianę tekstów podstawowych WOAH w taki sposób, aby umożliwić regionalnym organizacjom integracji gospodarczej, takim jak UE, stać się stroną WOAH.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Proponowane zalecenie jest zgodne z obowiązującymi unijnymi ramami prawnymi dotyczącymi zdrowia zwierząt, określonymi obecnie w rozporządzeniu (UE) 2016/429 w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniającym i uchylającym niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt („Prawo o zdrowiu zwierząt”) 1 , dotyczącymi chorób odzwierzęcych określonych w dyrektywie 2003/99/WE 2 w sprawie monitorowania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych, zmieniającej decyzję Rady 90/424/EWG i uchylającej dyrektywę Rady 92/117/EWG, a także z innymi odpowiednimi aktami prawnymi w tym obszarze polityki (rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 3 , rozporządzenie (WE) nr 999/2001 4 ).

•Spójność z innymi politykami Unii

Proponowane zalecenie jest również zgodne z polityką Unii w dziedzinie zdrowia w odniesieniu do zapobiegania chorobom odzwierzęcym i zarządzania nimi w ramach podejścia „Jedno zdrowie”.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna

Proceduralną podstawą prawną proponowanej decyzji jest art. 218 ust. 3 i 4 TFUE.

Art. 218 ust. 3 TFUE stanowi, że Komisja przedstawia zalecenia Radzie, która przyjmuje decyzję upoważniającą do podjęcia rokowań i mianującą negocjatora Unii. Zgodnie z art. 218 ust. 4 TFUE Rada może kierować wytyczne do negocjatora oraz wyznaczyć specjalny komitet, w konsultacji z którym należy prowadzić rokowania.

Materialną podstawę prawną wybrano tak, aby uwzględnić główny zakres kompetencji WOAH, jakim jest zdrowie zwierząt i choroby odzwierzęce oraz bezpieczny międzynarodowy handel zwierzętami i produktami zwierzęcymi. W odniesieniu do tych aspektów Unia przyjęła zharmonizowane środki i ustanowiła wspólną organizację rynków rolnych dla niektórych produktów na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE. Obejmuje to utrzymywanie zwierząt w ramach produkcji rolnej. Zdrowie zwierząt jest tego nieodłącznym elementem, a prawodawstwo Unii uwzględnia te aspekty. W odniesieniu do zdrowia zwierząt w rozporządzeniu (UE) 2016/429 w sprawie przenośnych chorób zwierząt przewidziano wymagania w zakresie zdrowia zwierząt dotyczące przemieszczania zwierząt i ich produktów między państwami członkowskimi w obrębie Unii, w tym ich wprowadzania do Unii. Co ważne, zgodnie z art. 168 ust. 4 lit. b) TFUE, UE może ustanawiać środki w dziedzinie weterynarii, których bezpośrednim celem jest ochrona zdrowia publicznego w Unii, aby zaradzić wspólnym obawom dotyczącym bezpieczeństwa w UE. Prawodawstwo UE dotyczące zdrowia zwierząt i chorób odzwierzęcych obejmuje między innymi środki dotyczące przenośnych chorób zwierząt dotykających zwierzęta i ludzi, w tym aspekty ochrony zdrowia publicznego realizowane zgodnie z art. 168 TFUE.

•Kompetencja Unii

Niniejsze zmiany to zmiany w umowach międzynarodowych zmieniające ramy instytucjonalne danej umowy międzynarodowej, które wchodzą w zakres kompetencji Unii i w związku z tym wymagają decyzji Rady na mocy art. 218 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).

Na mocy rozporządzenia (UE) 2016/429 i dyrektywy 2003/99/WE Unia wprowadziła zharmonizowane przepisy regulujące zdrowie zwierząt i choroby odzwierzęce. Przepisy te obejmują zasady dotyczące umieszczania w wykazie chorób zwierząt na potrzeby interwencji UE, środków zapobiegania chorobom, kontroli i zwalczania chorób, przemieszczania zwierząt i ich produktów między państwami członkowskimi w obrębie Unii oraz ich wprowadzania do UE, a także monitorowania chorób odzwierzęcych. Nawet jeżeli państwa członkowskie mogą wprowadzić pewne środki kontroli chorób na szczeblu krajowym, dziedzinę tę uznaje się za w pełni zharmonizowaną na mocy prawa Unii. W szczególności Unia ma wyłączną kompetencję w dziedzinie przemieszczania zwierząt i produktów między państwami członkowskimi w obrębie Unii oraz w dziedzinie przepisów dotyczących wprowadzania do Unii, czyli tzw. „aspektów handlowych”. Kompetencje WOAH obejmują te dziedziny i obszary polityki. Podsumowując, powyższe obszary, w których występują elementy dotyczące zdrowia zwierząt i ludzi oraz w pełni zharmonizowane prawodawstwo UE w wyżej wymienionych dziedzinach, wchodzą w zakres kompetencji UE.

•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

Polityka w zakresie zdrowia zwierząt jest w dużej mierze zharmonizowana na poziomie Unii. Normy WOAH dotyczące zdrowia zwierząt i chorób odzwierzęcych uznaje się za międzynarodowe referencyjne przepisy sanitarne na mocy porozumienia Światowej Organizacji Handlu w sprawie środków sanitarnych i fitosanitarnych. Prawodawstwo Unii musi zatem uwzględniać normy WOAH w zakresie warunków dotyczących zdrowia zwierząt w handlu międzynarodowym. Aby zmniejszyć ryzyko zakłóceń w handlu, unijne środki w zakresie zdrowia zwierząt określone w unijnym prawie o zdrowiu zwierząt (rozporządzenie (UE) 2016/429) mają na celu osiągnięcie odpowiedniego poziomu zbieżności z normami WOAH. Wpływanie na standardy WOAH w celu odzwierciedlenia w jak największym stopniu polityki Unii leży zatem w interesie Unii i jej państw członkowskich i można je najlepiej osiągnąć na poziomie Unii, ponieważ umożliwia to dzielenie się zasobami i wiedzą fachową.

•Proporcjonalność

Przegląd systemu zarządzania WOAH w celu zapewnienia, aby był on odpowiedni do zakładanych celów i zdolny do wspierania wydajnej, skutecznej i zrównoważonej organizacji w przyszłości, jest priorytetem UE i wyraźnie leży w interesie Unii.

Konieczna jest decyzja Rady upoważniająca państwa członkowskie, działające w interesie Unii, do rozpoczęcia negocjacji w sprawie zmiany tekstów podstawowych WOAH oraz określająca wytyczne negocjacyjne.

Proponowane zalecenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia założonych celów, zgodnie z art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej.

•Wybór instrumentu

Wybór instrumentu określono w art. 218 ust. 3 i 4 TFUE.

3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

•Oceny ex post/oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa

Nie dotyczy.

•Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Nie dotyczy.

•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej

Nie dotyczy.

•Ocena skutków

Nie dotyczy.

•Sprawność regulacyjna i uproszczenie

Nie dotyczy.

•Prawa podstawowe

Nie dotyczy.

4.WPŁYW NA BUDŻET

Wpływ na budżet członków WOAH będzie zależał od poziomu ambicji wyniku negocjacji w sprawie zmiany tekstów podstawowych WOAH, na przykład pod względem zakresu mandatu organizacji, a tym samym jej przyszłych działań. Na tym etapie nie można tego jednak określić ilościowo.

Wpływ na budżet Unii będzie również zależał od tego, czy w wyniku negocjacji w sprawie przeglądu tekstów podstawowych WOAH UE stanie się stroną WOAH i na jakich warunkach. Obecnie jednak nie można przewidzieć, czy możliwe będzie uzyskanie przez negocjatorów Unii takiej zmiany tekstów podstawowych WOAH, która umożliwiłaby członkostwo regionalnym organizacjom integracji gospodarczej.

5.ELEMENTY FAKULTATYWNE

•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania

Wdrożenie tego zalecenia będzie zgodne z programem prac WOAH GRC, który będzie zawierał harmonogram negocjacji. Program ten jest obecnie na etapie finalizacji w ramach trwających prac przygotowawczych i zostanie przedstawiony Światowemu Zgromadzeniu Delegatów WOAH w maju 2025 r. do rozpatrzenia i przyjęcia. Oczekuje się, że wkrótce potem rozpoczną się negocjacje.

•Dokumenty wyjaśniające (w przypadku dyrektyw)

Nie dotyczy.

•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku

Komisja zaleca, aby:

–Rada upoważniła państwa członkowskie będące członkami GRC reprezentujące region WOAH Europa do rozpoczęcia i prowadzenia negocjacji w sprawie zmiany międzynarodowego porozumienia i statutów organicznych, przepisów organicznych, przepisów finansowych i przepisów ogólnych oraz innych tekstów Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt, zwanych łącznie tekstami podstawowymi WOAH;

–przedstawiciele państw członkowskich, które są członkami GRC, zostali wyznaczeni na negocjatora Unii, działającego w interesie Unii;

–państwa członkowskie będące członkami GRC reprezentujące region WOAH Europa prowadziły rokowania w konsultacji ze specjalnym komitetem, jeżeli zostaną wyznaczone przez Radę zgodnie z art. 218 ust. 4 TFUE;

–Rada przyjęła wytyczne negocjacyjne załączone do niniejszego zalecenia.

•Wybór negocjatora

Unia nie jest stroną WOAH, ale wszystkie jej państwa członkowskie są stronami tej organizacji. Ponieważ do przystąpienia do GRC – organu, w ramach którego prowadzone będą negocjacje – zostali zaproszeni przez WOAH tylko członkowie, na negocjatora Unii, działającego w interesie Unii, powinni zostać wyznaczeni przedstawiciele tych państw członkowskich, które są członkami GRC reprezentującymi region WOAH Europa.

Zalecenie

DECYZJA RADY

upoważniająca do rozpoczęcia negocjacji, w interesie Unii Europejskiej, w sprawie zmiany międzynarodowego porozumienia i statutów organicznych, przepisów organicznych, przepisów finansowych i przepisów ogólnych oraz innych tekstów Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 43 ust. 2 i art. 168 ust. 4 lit. b) w związku z art. 218 ust. 3 i 4,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Światowa Organizacja Zdrowia Zwierząt (WOAH) jest organizacją międzyrządową założoną w 1924 r. jako Międzynarodowy Urząd Epizootii (fr. Office International des Epizooties, OIE). Jej teksty prawne obejmują Międzynarodowe porozumienie w sprawie utworzenia Międzynarodowego Urzędu Epizootii oraz Statuty organiczne Międzynarodowego Urzędu Epizootii (1924), Przepisy organiczne Międzynarodowego Urzędu Epizootii (1973), Przepisy finansowe (1987) i Przepisy ogólne Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (OIE) oraz inne teksty (2011), zwane łącznie jako teksty podstawowe WOAH 5 . Normy WOAH dotyczące zdrowia zwierząt i chorób odzwierzęcych uznaje się za międzynarodowe referencyjne przepisy sanitarne na mocy porozumienia Światowej Organizacji Handlu w sprawie środków sanitarnych i fitosanitarnych. Od 2025 r. stronami organizacji jest 183 członków, w tym wszystkie państwa członkowskie UE, a Komisja Europejska ma w niej status obserwatora.

(2)W 2023 r., na progu stulecia, jakie minęło od jej powstania, WOAH zleciła zewnętrzny i niezależny przegląd swojego systemu zarządzania, aby zapewnić jego adekwatność do zakładanych celów i zdolność do wspierania wydajnej, skutecznej i zrównoważonej organizacji w przyszłości. „Sprawozdanie z analizy i oceny systemu zarządzania instytucjonalnego, technicznego i finansowego Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt” („Report on the Analysis and evaluation of the institutional, technical, and financial governance of the World Organisation for Animal Health”) 6 zostało przedstawione na Światowym Zgromadzeniu Delegatów Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt w maju 2024 r. i omówione podczas tego wydarzenia na forum pt. „Czy WOAH jest gotowa na przyszłość?” 7 .

(3)30 maja 2024 r. Światowe Zgromadzenie Delegatów przyjęło rezolucję nr 12 „Przegląd tekstów podstawowych WOAH” 8 , na mocy której Światowe Zgromadzenie postanowiło, że Dyrektor Generalny powoła specjalną grupę ds. systemu zarządzania, obejmującą przedstawicieli każdego regionu WOAH, w celu przeprowadzenia dalszych prac dotyczących przeglądu tekstów podstawowych WOAH.

(4)W grudniu 2024 r. powołano Komitet ds. Przeglądu Systemu Zarządzania (GRC), który zgodnie ze swoim statutem składa się z 16 członków ze wszystkich regionów WOAH. Trzema z obecnych członków GRC są państwa członkowskie UE: Austria i Irlandia należą do członków reprezentujących region WOAH Europa, a Cypr należy do członków reprezentujących region WOAH Bliski Wschód. Wśród doradców tych członków znajdują się eksperci z państw członkowskich i Komisji. Pierwsze posiedzenie GRC odbyło się w styczniu 2025 r.

(5)GRC przygotował całościowy program prac obejmujący wieloletnie działania i wstępne zalecenia uzasadniające zmianę tekstów podstawowych WOAH, które po zatwierdzeniu przez Radę WOAH zostały przedstawione Światowemu Zgromadzeniu Delegatów 9 , które 29 maja 2025 r. przyjęło rezolucję nr 5 „Program prac Komitetu ds. Przeglądu Systemu Zarządzania WOAH i wstępne dostosowania w celu uzasadnienia zmian tekstów podstawowych WOAH” („Work Programme of the WOAH Governance Review Committee and Initial Adjustments to Support Revisions to the WOAH Basic Texts”) 10 przy poparciu Unii 11 . Zgodnie ze swoim programem prac GRC rozpoczął pierwszą merytoryczną fazę swoich prac (etap oceny) pod koniec maja 2025 r.

(6)Unia przyjęła zharmonizowane środki i ustanowiła wspólną organizację rynków rolnych dla niektórych produktów na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE. Obejmuje to utrzymywanie zwierząt w ramach produkcji rolnej. Zdrowie zwierząt jest nieodłącznym elementem tego prawodawstwa Unii. W odniesieniu do zdrowia zwierząt w rozporządzeniu (UE) 2016/429 w sprawie przenośnych chorób zwierząt przewidziano wymagania w zakresie zdrowia zwierząt dotyczące przemieszczania zwierząt i ich produktów między państwami członkowskimi w obrębie Unii oraz ich wprowadzania do Unii. Co ważne, zgodnie z art. 168 ust. 4 lit. b) TFUE, UE może ustanawiać środki w dziedzinie weterynarii, których bezpośrednim celem jest ochrona zdrowia publicznego w Unii, aby zaradzić wspólnym obawom dotyczącym bezpieczeństwa w UE. Prawodawstwo UE dotyczące zdrowia zwierząt i chorób odzwierzęcych obejmuje między innymi środki dotyczące przenośnych chorób zwierząt dotykających zwierzęta i ludzi, w tym aspekty ochrony zdrowia publicznego. Podsumowując, powyższe obszary, obejmujące komponenty dotyczące zdrowia zwierząt i ludzi, oraz w pełni zharmonizowane prawodawstwo UE w wyżej wymienionych dziedzinach, wchodzą w zakres kompetencji UE, a nie państw członkowskich.

(7)W świetle powyższego, na mocy rozporządzenia (UE) 2016/429 i dyrektywy 2003/99/WE Unia wprowadziła zharmonizowane przepisy regulujące zdrowie zwierząt i choroby odzwierzęce. Przepisy te obejmują zasady dotyczące umieszczania w wykazie chorób zwierząt na potrzeby interwencji UE, środków zapobiegania chorobom, kontroli i zwalczania chorób, przemieszczania zwierząt i ich produktów między państwami członkowskimi w obrębie Unii oraz ich wprowadzania do UE, a także monitorowania chorób odzwierzęcych.

(8)W interesie Unii leży, aby odgrywać skuteczną rolę w pracach WOAH. Przyczyni się to do spójności podejścia Unii do polityk wchodzących w zakres kompetencji WOAH oraz wzmocni jej zaangażowanie na rzecz długoterminowego rozwoju zdrowia zwierząt i kontroli chorób odzwierzęcych na świecie, dobrostanu zwierząt, bezpieczeństwa żywności w produkcji zwierzęcej, bezpiecznego międzynarodowego handlu zwierzętami i produktami pochodzenia zwierzęcego oraz bezpieczeństwa żywnościowego.

(9)Obecnie teksty podstawowe WOAH nie zezwalają na udział regionalnej organizacji integracji gospodarczej, takiej jak Unia, jako umawiającej się strony międzynarodowego porozumienia WOAH. Należy zatem upoważnić przedstawicieli państw członkowskich, które są członkami GRC, do negocjowania, w interesie Unii, zmiany tekstów podstawowych WOAH, tak aby Unia stała się – obok jej państw członkowskich – pełnoprawną umawiającą się stroną WOAH.

(10)Państwa członkowskie i Komisja powinny ściśle współpracować w trakcie procesu negocjacyjnego,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

1.Przedstawiciele państw członkowskich UE, które są członkami Komitetu ds. Przeglądu Systemu Zarządzania Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt, reprezentujący region WOAH Europa („przedstawiciele”), zostają niniejszym upoważnieni do negocjowania, w interesie Unii, zmian międzynarodowego porozumienia i statutów organicznych, przepisów organicznych, przepisów finansowych i przepisów ogólnych oraz innych tekstów Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (zwanych łącznie tekstami podstawowymi WOAH) w ramach Komitetu ds. Przeglądu Systemu Zarządzania.

2.W ramach negocjacji na forum Komitetu ds. Przeglądu Systemu Zarządzania przedstawiciele proponują zmianę tekstów podstawowych WOAH w celu umożliwienia udziału w WOAH regionalnych organizacji integracji gospodarczej, a także podejmują niezbędne kroki wspierające przyjęcie tych zmian.

Artykuł 2

Wytyczne negocjacyjne określono w załączniku.

Artykuł 3