KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 3.7.2025
COM(2025) 388 final
2023/0234(COD)
KOMUNIKAT KOMISJI
DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
na podstawie art. 294 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
dotyczący
stanowiska Rady w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów (ukierunkowany przegląd dyrektywy ramowej w sprawie odpadów)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
2023/0234 (COD)
KOMUNIKAT KOMISJI
DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
na podstawie art. 294 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
dotyczący
stanowiska Rady w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów (ukierunkowany przegląd dyrektywy ramowej w sprawie odpadów)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1.Przebieg procedury
|
Data przekazania wniosku Parlamentowi Europejskiemu i Radzie
|
5 lipca 2023 r. |
|
Data wydania opinii przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny: |
25 października 2023 r. |
|
Data uchwalenia stanowiska Parlamentu Europejskiego w pierwszym czytaniu: |
13 marca 2024 r. |
|
Data przekazania zmienionego wniosku: |
nie dotyczy |
|
Data przyjęcia stanowiska Rady: |
23 czerwca 2025 r. |
2.Przedmiot wniosku Komisji
Celem wniosku Komisji jest dokonanie przeglądu dyrektywy ramowej w sprawie odpadów w celu wprowadzenia środków mających na celu ograniczenie wpływu na środowisko i klimat związanego z wytwarzaniem odpadów spożywczych i gospodarowaniem odpadami z wyrobów włókienniczych, zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami.
W odniesieniu do zapobiegania powstawaniu odpadów żywności celem szczegółowym jest ustanowienie wiążących celów dla państw członkowskich w zakresie ograniczenia ilości odpadów żywności na szczeblu krajowym do końca 2030 r. w porównaniu z ilością wytworzoną w 2020 r., aby przyczynić się do osiągnięcia celu zrównoważonego rozwoju nr 12.3 polegającego na tym, aby do 2030 r. zmniejszyć o połowę globalną ilość marnowanej żywności per capita w sprzedaży detalicznej i konsumpcji, zmniejszyć straty żywnościowe w procesie produkcji i dystrybucji, w tym straty powstałe podczas zbiorów 1 .
W przypadku wyrobów włókienniczych celami szczegółowymi są: (i) wprowadzenie obowiązkowej rozszerzonej odpowiedzialności producenta w odniesieniu do wyrobów włókienniczych, (ii) wprowadzenie ogólnych zasad gospodarowania używanymi wyrobami włókienniczymi i odpadami włókienniczymi; oraz (iii) zwalczanie nielegalnego przemieszczania odpadów włókienniczych.
3.Uwagi dotyczące stanowiska Rady
Stanowisko Rady przyjęte w pierwszym czytaniu w pełni odzwierciedla porozumienie polityczne osiągnięte przez Parlament Europejski i Radę w dniu 18 lutego 2025 r. Komisja popiera to porozumienie, którego główne punkty przedstawiono poniżej.
W odniesieniu do ograniczenia powstawania odpadów żywności
·W odniesieniu do poziomu celów w zakresie ograniczenia powstawania odpadów żywności (art. 9a ust. 4 lit. a) i b)): Parlament Europejski i Rada zaakceptowały zaproponowane przez Komisję poziomy celów w zakresie ograniczenia powstawania odpadów żywności.
·W odniesieniu do roku referencyjnego (art. 9a ust. 4 lit. a) i b) oraz art. 9a ust. 5): Parlament Europejski i Rada zgodziły się na wykorzystanie średniej rocznej w latach 2021–2023 jako punktu odniesienia dla ograniczenia powstawania odpadów żywności, z możliwością wykorzystania przez państwa członkowskie roku referencyjnego sprzed 2021 r.
·W odniesieniu do współczynnika korygującego dotyczącego turystyki (art. 9a ust. 5a): współprawodawcy uzgodnili ustanowienie współczynnika korygującego w celu uwzględnienia wahań przepływu w turystyce.
·W odniesieniu do klauzuli przeglądowej do dnia 31 grudnia 2027 r. (art. 9a ust. 7): Parlament Europejski i Rada uzgodniły rozszerzenie zakresu klauzuli przeglądowej dotyczącej celów w zakresie ograniczenia powstawania odpadów żywności, aby dodatkowo uwzględnić ocenę a) wykonalności wyznaczenia celów w zakresie ograniczenia powstawania odpadów żywności na 2035 r.; b) odpowiednich środków służących ograniczeniu powstawania odpadów żywności i strat w produkcji podstawowej oraz c) wpływu zmian w poziomach produkcji żywności na osiągnięcie celów w zakresie ograniczenia powstawania odpadów żywności.
·W odniesieniu do darowizn produktów spożywczych (art. 9a ust. 1 akapit drugi zdanie ostatnie): Parlament Europejski i Rada zgodziły się utrzymać dobrowolne podejście do darowizn produktów spożywczych, a jednocześnie zobowiązać państwa członkowskie do podjęcia środków w celu zapewnienia, aby podmioty gospodarcze, które odgrywają znaczącą rolę w zapobieganiu powstawania odpadów żywności i ich wytwarzaniu (określone przez każde państwo członkowskie), proponowały umowy w sprawie darowizn z bankami żywności i innymi organizacjami redystrybucyjnymi.
W odniesieniu do wyrobów włókienniczych:
·W odniesieniu do włączenia mikroprzedsiębiorstw do definicji „producentów”: Parlament Europejski i Rada zgodziły się włączyć mikroprzedsiębiorstwa do zakresu rozszerzonej odpowiedzialności producenta poprzez zmianę definicji producentów pierwotnie zaproponowanej przez Komisję. Zgodnie z priorytetami Komisji wprowadzono ważne środki łagodzące, aby uniknąć tworzenia nadmiernych dodatkowych obciążeń administracyjnych dla małych podmiotów gospodarczych. Parlament Europejski i Rada zgodziły się na stopniowe włączenie mikroprzedsiębiorstw do definicji „producentów” dopiero na późniejszym etapie, ustanawiając 12-miesięczne opóźnienie od terminu ustanowienia systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ogółem o 42 miesiące po wejściu w życie dyrektywy zmieniającej).
Parlament Europejski i Rada zgodziły się również na ograniczenie i uproszczenie obowiązków sprawozdawczych dla mikroprzedsiębiorstw, np. poprzez zgłaszanie wyłącznie produktów, które po raz pierwszy udostępniły na rynku państwa członkowskiego w ujęciu rocznym. Ponadto dodano motyw wyjaśniający, że wkład finansowy takich organizacji powinien uwzględniać ilość wyrobów włókienniczych udostępnianych na rynku. Kompromis ten rozszerza zakres rozszerzonej odpowiedzialności producenta przy jednoczesnym zapewnieniu proporcjonalnych obowiązków sprawozdawczych i wkładów finansowych mikroprzedsiębiorstw w celu utrzymania uczciwych warunków rynkowych i uniknięcia niezamierzonych barier wejścia dla tych mniejszych operatorów.
·W odniesieniu do ekomodulacji opłat w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta: współprawodawcy uzgodnili, że oprócz kryteriów zrównoważonego rozwoju, które mają zostać określone w ramach rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów, zapewnią państwom członkowskim możliwość modulowania opłat w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta w odniesieniu do praktyk ultraszybkiej i szybkiej mody. Parlament Europejski i Rada uzgodniły, że kryteria modulowania wkładów finansowych w oparciu o praktyki producentów, takie jak ultraszybka i szybka moda, zostaną określone w aktach wykonawczych Komisji już zaplanowanych w celu określenia kryteriów ekomodulacji zgodnie z aktami delegowanymi dotyczącymi ekoprojektu dla zrównoważonych produktów.
·W odniesieniu do zmiany definicji „udostępniania na rynku”: Parlament Europejski i Rada uzgodniły zastąpienie pierwotnej definicji „udostępniania na rynku unijnym” definicją „udostępniania na rynku państwa członkowskiego”. Rada i Parlament zgodziły się na włączenie motywu, który odnosi się do rynku Unii (UE), aby doprecyzować, że należy unikać uiszczania opłat w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta w więcej niż jednym państwie członkowskim w odniesieniu do jednego produktu.
·Termin transpozycji dyrektywy: Parlament Europejski i Rada uzgodniły transpozycję w terminie 20 miesięcy (zamiast 18 miesięcy, jak przewidziano we wniosku Komisji) od wejścia w życie dyrektywy zmieniającej. W odniesieniu do ustanowienia systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta Parlament Europejski i Rada utrzymały termin 30 miesięcy od wejścia w życie dyrektywy zmieniającej. Okres ten ma na celu zapewnienie państwom członkowskim wystarczającego czasu na transpozycję dyrektywy zmieniającej bez odkładania ustanowienia systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
·W odniesieniu do platform internetowych i obowiązków wynikających z rozszerzonej odpowiedzialności producenta: Parlament Europejski i Rada uzgodniły włączenie motywu precyzującego obowiązki mające zastosowanie do dostawców platform internetowych na podstawie rozporządzenia (UE) 2022/2065 (akt o usługach cyfrowych) w odniesieniu do obowiązków wynikających z rozszerzonej odpowiedzialności producenta. W tekście kompromisowym wyjaśniono również, że obowiązki wynikające z dyrektywy ramowej w sprawie odpadów muszą być spójne z aktem o usługach cyfrowych.
·Włączenie ocen i klauzul przeglądowych: Parlament Europejski i Rada uzgodniły włączenie ocen ramowej dyrektywy ramowej w sprawie odpadów i dyrektywy w sprawie składowania odpadów do dnia 31 grudnia 2029 r., w tym trzech klauzul przeglądowych w celu oceny: 1) zdolności finansowej systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta wyrobów włókienniczych; 2) możliwości ustalenia celów w zakresie zbiórki, ponownego użycia i recyklingu wyrobów włókienniczych; oraz 3) możliwości wstępnego sortowania zmieszanych odpadów komunalnych przed ich unieszkodliwieniem. Tekst kompromisowy daje Komisji wystarczająco dużo czasu na zebranie danych dotyczących systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta, które mają zostać ocenione w klauzulach przeglądowych.
4.Podsumowanie
Komisja popiera wyniki negocjacji międzyinstytucjonalnych i może zatem przyjąć stanowisko Rady w pierwszym czytaniu.