KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 3.6.2025
COM(2025) 265 final
2025/0136(NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
w sprawie zawarcia, w imieniu Unii Europejskiej, Konwencji ramowej Rady Europy w sprawie sztucznej inteligencji, praw człowieka, demokracji i praworządności
UZASADNIENIE
(1)KONTEKST WNIOSKU
•Przyczyny i cele wniosku
Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 ustanawiającym zharmonizowane przepisy dotyczące sztucznej inteligencji („akt w sprawie sztucznej inteligencji”) 1 Unia przyjęła pierwsze kompleksowe unormowania w sprawie sztucznej inteligencji i ustanowiła standard normatywny w skali światowej. Akt w sprawie sztucznej inteligencji, który wszedł w życie dnia 1 sierpnia 2024 r., w pełni harmonizuje przepisy dotyczące wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku oraz wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji w państwach członkowskich 2 w celu promowania innowacji i szerszego upowszechnienia wiarygodnej sztucznej inteligencji, przy jednoczesnej ochronie zdrowia, bezpieczeństwa i praw podstawowych, w tym demokracji, praworządności i środowiska.
Różne organizacje międzynarodowe, w tym Rada Europy, również zintensyfikowały działania na rzecz regulacji sztucznej inteligencji, uznając jej transgraniczny charakter i potrzebę współpracy międzynarodowej, aby sprostać wspólnym wyzwaniom związanym z tymi technologiami.
W okresie od czerwca 2022 r. do marca 2024 r. Komitet ds. Sztucznej Inteligencji (CAI) 3 Rady Europy opracował prawnie wiążącą konwencję ramową (zwaną dalej „konwencją”) w celu przeciwdziałania potencjalnym zagrożeniom, jakie sztuczna inteligencja stwarza dla praw człowieka, demokracji i praworządności.
Dnia 17 maja 2024 r. Komitet Ministrów Rady Europy przyjął tekst konwencji 4 , zgodził się na otwarcie konwencji do podpisu w Wilnie (Litwa) dnia 5 września 2024 r. i wezwał członków Rady Europy, inne państwa trzecie, które uczestniczyły w redagowaniu konwencji, oraz Unię do rozważenia jej podpisania przy tej okazji, przypominając jednocześnie, że do konwencji mogą przystąpić również inne państwa niebędące członkami Rady Europy 5 .
Unia podpisała konwencję w dniu 5 września 2024 r. po przyjęciu decyzji Rady (UE) 2024/2218 z dnia 28 sierpnia 2024 r. w sprawie podpisania, w imieniu Unii Europejskiej, Konwencji ramowej Rady Europy w sprawie sztucznej inteligencji, praw człowieka, demokracji i praworządności 6 . Przy tej okazji konwencja została również podpisana przez Andorę, Czarnogórę, Gruzję, Islandię, Izrael, Norwegię, Republikę Mołdawii, San Marino, Stany Zjednoczone Ameryki i Zjednoczone Królestwo. Jest ona otwarta do podpisu dla innych państw członkowskich Rady Europy i państw niebędących członkami Rady Europy, które uczestniczyły w jej opracowaniu na dowolnym etapie. Po wejściu w życie konwencji Komitet Ministrów Rady Europy może, z zastrzeżeniem procedury określonej w art. 31 konwencji, zaprosić do przystąpienia do konwencji którekolwiek państwo niebędące członkiem Rady Europy, które nie uczestniczyło w opracowaniu konwencji.
W tym kontekście celem niniejszego wniosku dotyczącego decyzji Rady jest rozpoczęcie procesu zawarcia konwencji w imieniu Unii na warunkach określonych w decyzji Rady (UE) 2024/2218 upoważniającej do podpisania konwencji. Zawarcie pierwszego międzynarodowego porozumienia w sprawie sztucznej inteligencji stanowi dla Unii cenną okazję do wsparcia wspólnego podejścia do regulacji sztucznej inteligencji na szczeblu międzynarodowym i zapewnienia ram współpracy z członkami Rady Europy i państwami trzecimi, które stają się stronami konwencji.
·Treść konwencji
Celem konwencji jest zapewnienie, aby działania w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji były w pełni zgodne z prawami człowieka, demokracją i praworządnością.
Strony konwencji będą musiały ją wdrożyć za pomocą odpowiednich środków ustawodawczych, administracyjnych lub innych środków w celu nadania skuteczności jej postanowieniom, zgodnie ze stopniowym i zróżnicowanym podejściem, w zależności od dotkliwości i prawdopodobieństwa wystąpienia niekorzystnych wpływów. Konwencję należy wdrożyć w Unii wyłącznie aktem w sprawie sztucznej inteligencji, który w pełni harmonizuje przepisy dotyczące wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku oraz wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji, oraz innym odpowiednim unijnym dorobkiem prawnym, w stosownych przypadkach.
Zakres konwencji obejmuje systemy sztucznej inteligencji potencjalnie kolidujące z prawami człowieka, demokracją i praworządnością, przy zastosowaniu zróżnicowanego podejścia. Zasady i obowiązki przewidziane w konwencji będą miały zastosowanie do działań organów publicznych lub podmiotów prywatnych działających w ich imieniu podejmowanych w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji. Jeżeli chodzi o sektor prywatny, strony są zobowiązane do przeciwdziałania zagrożeniom i wpływom wynikającym z działań podmiotów prywatnych w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji w sposób zgodny z przedmiotem i celem konwencji, ale mają wybór, czy zastosować zobowiązania wynikające z konwencji, czy też wprowadzić inne odpowiednie środki. Do niniejszego wniosku dotyczącego decyzji Rady załącza się projekt oświadczenia, na mocy którego Unia, za pośrednictwem aktu w sprawie sztucznej inteligencji i innego odpowiedniego unijnego dorobku prawnego, zobowiązuje się wdrożyć zasady i obowiązki określone w rozdziałach II-VI konwencji w odniesieniu do działań podmiotów prywatnych wprowadzających do obrotu, oddających do użytku i wykorzystujących systemy sztucznej inteligencji w Unii.
Działania dotyczące sztucznej inteligencji związane z bezpieczeństwem narodowym wyłącza się z zakresu konwencji przy założeniu, że w każdym przypadku muszą one być prowadzone w sposób zgodny z mającym zastosowanie międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka oraz z poszanowaniem demokratycznych instytucji i procesów. Z zakresu konwencji wyłącza się również działania badawczo-rozwojowe dotyczące systemów sztucznej inteligencji, które nie zostały jeszcze udostępnione do wykorzystania, chyba że testy lub podobne działania mogą kolidować z prawami człowieka, demokracją i praworządnością. Zgodnie ze Statutem Rady Europy kwestie związane z obroną narodową nie wchodzą w zakres konwencji.
Konwencja przewiduje ponadto zestaw ogólnych zobowiązań i podstawowych zasad, w tym ochronę godności ludzkiej i autonomii osoby, a także wspieranie równości i niedyskryminacji. Nakazuje ponadto poszanowanie prywatności i ochrony danych osobowych, a także przejrzystość i nadzór w celu zapewnienia rozliczalności i odpowiedzialności. Ustanowiono również zasadę poświęconą bezpiecznym innowacjom i eksperymentom w kontrolowanych środowiskach.
W specjalnym rozdziale poświęconym środkom odwoławczym przewidziano również zestaw środków mających na celu zapewnienie prawa do skutecznych środków odwoławczych w przypadku naruszeń praw człowieka wynikających z działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji. Rozdział ten obejmuje również skuteczne gwarancje i zabezpieczenia procesowe dla osób, których prawa zostały w znacznym stopniu naruszone przez wykorzystanie systemów sztucznej inteligencji. Ponadto osoby fizyczne powinny być informowane, że wchodzą w interakcję z systemem sztucznej inteligencji, a nie z człowiekiem.
Konwencja zawiera również rozdział dotyczący środków oceny i ograniczania ryzyka oraz niekorzystnych wpływów, które to środki należy przeprowadzić w sposób iteracyjny, tak aby zidentyfikować rzeczywisty i potencjalny wpływ na prawa człowieka, demokrację i praworządność oraz wprowadzić odpowiednie środki zapobiegawcze i łagodzące.
Ponadto konwencja stanowi, że strony powinny ocenić potrzebę wprowadzenia zakazów lub moratoriów w odniesieniu do niektórych zastosowań systemów sztucznej inteligencji uznawanych za niezgodne z poszanowaniem praw człowieka, funkcjonowaniem demokracji lub praworządnością.
Konwencja przewiduje mechanizm działań następczych w ramach Konferencji Stron, składającej się z przedstawicieli stron, która będzie prowadzić okresowe konsultacje w celu ułatwienia skutecznego stosowania i wdrażania konwencji.
W konwencji przewidziano również mechanizm współpracy międzynarodowej zarówno między stronami konwencji, jak i w stosunkach z państwami trzecimi i odpowiednimi zainteresowanymi stronami, aby osiągnąć cel konwencji.
Każda ze stron powinna ponadto ustanowić lub wyznaczyć na szczeblu krajowym co najmniej jeden skuteczny mechanizm nadzoru nad przestrzeganiem zobowiązań wynikających z konwencji, zgodnie z nadaniem skuteczności przez strony.
•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki
Konwencja określa ogólne zasady i obowiązki w zakresie ochrony praw człowieka, demokracji i praworządności, które są w pełni spójne i zgodne z celami aktu w sprawie sztucznej inteligencji, oraz szczegółowe wymogi dotyczące systemów sztucznej inteligencji i obowiązki nałożone na dostawców i podmioty wdrażające takie systemy.
Definicja systemu sztucznej inteligencji w konwencji jest w pełni zgodna z definicją zawartą w akcie w sprawie sztucznej inteligencji, ponieważ obie definicje opierają się na definicji takich systemów zawartej w zasadach dotyczących sztucznej inteligencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju 7 , co zapewnia wspólne zrozumienie tego, które technologie cyfrowe stanowią sztuczną inteligencję.
Zarówno konwencja, jak i akt w sprawie sztucznej inteligencji są również zgodne z opartym na analizie ryzyka podejściem do regulacji systemów sztucznej inteligencji i zawierają szczegółowe przepisy dotyczące ocen ryzyka i skutków oraz środków zmniejszających ryzyko. Akt w sprawie sztucznej inteligencji obejmuje w szczególności szereg odpowiednich zakazów i przypadków wysokiego ryzyka związanego z użyciem systemów sztucznej inteligencji we wszystkich sektorach publicznych i prywatnych, w tym w obszarze demokracji i wymiaru sprawiedliwości. Szczegółowe przepisy i procedury określone w akcie w sprawie sztucznej inteligencji dotyczące opracowywania, wprowadzania do obrotu i wdrażania systemów sztucznej inteligencji w tych obszarach zapewnią zatem poszanowanie praw podstawowych, demokracji i praworządności przez cały cykl życia sztucznej inteligencji.
Konwencja zawiera zasady i obowiązki już objęte aktem w sprawie sztucznej inteligencji, takie jak środki ochrony praw człowieka, bezpieczeństwo i niezawodność, rozliczalność i odpowiedzialność, zarządzanie danymi i ochrona danych, przejrzystość i nadzór, równość i niedyskryminacja, umiejętności cyfrowe.
Przejrzystość jest kolejnym wspólnym elementem obu instrumentów prawnych i obejmuje m. in. środki pozwalające na identyfikację treści generowanych przez sztuczną inteligencję oraz powiadamianie osób wchodzących w interakcję z systemami sztucznej inteligencji. Oba instrumenty prawne obejmują również odpowiednie przepisy dotyczące ocen ryzyka i skutków oraz zarządzania ryzykiem, rejestrowania zdarzeń, ujawniania (upoważnionym organom i władzom oraz, w stosownych przypadkach, zainteresowanym osobom), identyfikowalności i wyjaśnialności, bezpiecznych innowacji i eksperymentów w kontrolowanych środowiskach, a także zestaw środków umożliwiających skorzystanie z praw do skutecznych środków odwoławczych, w tym prawo do żądania i uzyskania informacji i złożenia skargi do właściwego organu, a także gwarancje proceduralne.
System nadzoru przewidziany w konwencji jest również w pełni spójny z kompleksowym systemem zarządzania i egzekwowania określonym w akcie w sprawie sztucznej inteligencji, który obejmuje egzekwowanie przepisów na szczeblu unijnym i krajowym, z procedurami spójnego wdrażania przepisów unijnych we wszystkich państwach członkowskich. W szczególności konwencja przewiduje co najmniej jeden skuteczny mechanizm nadzoru na szczeblu krajowym, w ramach którego obowiązki wykonuje się w sposób niezależny i bezstronny, oraz obejmujący niezbędne uprawnienia, wiedzę fachową i zasoby w celu skutecznego wypełniania zadań w zakresie nadzoru nad przestrzeganiem zobowiązań wynikających z konwencji, zgodnie z nadaniem skuteczności przez strony.
Chociaż akt w sprawie sztucznej inteligencji będzie miał zastosowanie do systemów sztucznej inteligencji wprowadzanych do obrotu, oddawanych do użytku lub wykorzystywanych w Unii, konwencja ma szerszy zasięg geograficzny i obejmuje członków Rady Europy i państwa trzecie na całym świecie, które mogą stać się stronami konwencji. Konwencja stanowi zatem wyjątkową okazję do wspierania wiarygodnej sztucznej inteligencji poza Unią w ramach pierwszego prawnie wiążącego traktatu międzynarodowego opartego na podejściu w zdecydowany sposób uwzględniającym prawa człowieka w kontekście regulacji sztucznej inteligencji.
Zarówno konwencja, jak i akt w sprawie sztucznej inteligencji są integralną częścią podejścia regulacyjnego do sztucznej inteligencji, zawierają spójne i wzajemnie wzmacniające się zobowiązania na wielu szczeblach międzynarodowych oraz mają wspólny cel, jakim jest zapewnienie wiarygodnej sztucznej inteligencji.
•Spójność z innymi politykami Unii
Konwencja ma również wspólne cele z innymi politykami i prawodawstwem Unii, które zmierzają do wdrożenia praw podstawowych zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej 8 .
W szczególności zasada równości i niedyskryminacji zapisana w konwencji jest w pełni zgodna z prawodawstwem Unii dotyczącym niedyskryminacji i będzie sprzyjać uwzględnianiu kwestii równości w projektowaniu, rozwoju i wykorzystywaniu systemów sztucznej inteligencji oraz skutecznemu wdrażaniu zakazu dyskryminacji, jak przewidziano w mającym zastosowanie prawie międzynarodowym i krajowym stron.
Konwencja jest ponadto zgodna z unijnym dorobkiem prawnym w zakresie ochrony danych, w tym z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych 9 , w odniesieniu do podstawowych praw do prywatności i ochrony danych osobowych, ze skutecznymi gwarancjami i zabezpieczeniami, które muszą być stosowane w odniesieniu do osób fizycznych, zgodnie z mającymi zastosowanie krajowymi i międzynarodowymi zobowiązaniami prawnymi stron.
Środki przewidziane w konwencji mające na celu ochronę procesów demokratycznych stron w kontekście działań w ramach cyklu życia systemu sztucznej inteligencji są w pełni zgodne z celami i szczegółowymi przepisami aktu o usługach cyfrowych 10 (oraz Kodeksu postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji 11 ), który reguluje świadczenie usług pośrednich w Unii w celu zapewnienia bezpiecznego, przewidywalnego i budzącego zaufanie środowiska internetowego, w którym przestrzega się praw podstawowych, w tym prawa do wolności wypowiedzi i prawa do otrzymywania i przekazywania informacji. Środki te są również spójne z rozporządzeniem w sprawie przejrzystości i targetowania reklamy politycznej 12 , które zawiera szczególny wymóg przejrzystości w przypadku wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji do rozpowszechniania reklam politycznych. Środki te są ponadto spójne z obszarami polityki Unii w zakresie demokracji, wolnych i uczciwych wyborów oraz odporności procesów wyborczych 13 , w tym z europejskim planem działania na rzecz demokracji z 2020 r. 14 , Pakietem legislacyjnym dotyczącym umacniania demokracji i uczciwości wyborów 15 , a ostatnio pakietem na rzecz obrony demokracji z 2023 r. 16
Konwencja jest spójna z ogólną strategią cyfrową UE, jeśli chodzi o wkład w promowanie technologii przynoszącej korzyści ludziom, czyli jednym z trzech głównych filarów kierunków i celów polityki ogłoszonych w komunikacie „Kształtowanie cyfrowej przyszłości Europy” 17 . Komunikat ten ma na celu zapewnienie, aby sztuczną inteligencję rozwijano z poszanowaniem praw człowieka i w sposób zwiększający zaufanie ludzi do tej technologii, tak aby budować Europę na miarę ery cyfrowej i aby kolejne lata można było nazwać cyfrową dekadą 18 .
Ponadto Europejska deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie 19 zawiera szereg praw i zasad cyfrowych, które są zgodne z celami i zasadami konwencji, przy czym oba instrumenty promują podejście w zdecydowany sposób uwzględniające prawa człowieka w kontekście technologii.
Konwencja jest również spójna ze strategią UE na rzecz praw dziecka 20 oraz europejską strategią na rzecz lepszego internetu dla dzieci (BIK+) 21 , których celem jest zapewnienie dzieciom ochrony i szacunku oraz wzmocnienie ich pozycji w internecie, aby mogły stawić czoła wyzwaniom związanym z nowymi wirtualnymi światami i sztuczną inteligencją.
2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ
•Podstawa prawna
Wniosek dotyczący decyzji upoważniającej do zawarcia konwencji w imieniu Unii przedkłada się Radzie zgodnie z art. 218 ust. 6 lit. a) pkt (v) TFUE.
Proceduralna podstawa prawna decyzji Rady – art. 218 ust. 6 lit. a) pkt (v) TFUE – przewiduje decyzję Rady w sprawie zawarcia umowy na wniosek Komisji jako negocjatora; w przypadku umowy dotyczącej dziedziny, do której stosuje się zwykłą procedurę ustawodawczą, wymagana jest zgoda Parlamentu Europejskiego. Art. 218 ust. 8 akapit pierwszy TFUE przewiduje głosowanie większością kwalifikowaną w celu przyjęcia decyzji Rady.
Materialna podstawa prawna decyzji przyjętej w trybie art. 218 ust. 6 lit. a) pkt (v) TFUE jest uzależniona głównie od celu i treści umowy. Zgodnie z orzecznictwem w przypadku gdy analiza środka prawnego UE wykaże, że wyznaczono mu dwa cele lub ma on dwa elementy składowe, i jeden z tych celów lub elementów składowych można zidentyfikować jako główny lub dominujący, podczas gdy drugi jest jedynie pomocniczy, wówczas środek ten należy wydać na jednej podstawie prawnej, tj. na tej podstawie, która jest właściwa z racji głównego lub dominującego celu lub elementu składowego. Jeżeli w wyjątkowych przypadkach zostanie ustalone natomiast, że dany środek prawny ma jednocześnie wiele celów lub elementów składowych, które są związane w sposób nierozłączny, a żaden z nich nie ma charakteru pobocznego w stosunku do pozostałych, w związku z czym zastosowanie mają różne postanowienia Traktatu, środek ten powinien być oparty na różnych, odpowiadających tym celom i elementom podstawach prawnych.
Jeżeli chodzi o materialną podstawę prawną, zakres przedmiotowy konwencji pokrywa się z zakresem przedmiotowym aktu w sprawie sztucznej inteligencji, w tym w odniesieniu do wyłączenia z zakresu systemów sztucznej inteligencji wykorzystywanych wyłącznie do działań badawczo-rozwojowych, dotyczących bezpieczeństwa narodowego i działań wojskowych. Powyższa analiza wykazuje również, że zasady i obowiązki określone w konwencji są w dużej mierze objęte oraz pokrywają się z bardziej szczegółowymi wymogami dotyczącymi systemów sztucznej inteligencji oraz szczególnymi obowiązkami dostawców i podmiotów stosujących takie systemy wynikającymi z aktu w sprawie sztucznej inteligencji. Jeżeli Rada przyjmie proponowaną decyzję, a Unia zawrze konwencję, akt w sprawie sztucznej inteligencji będzie stanowił pierwotne prawo UE służące wdrożeniu konwencji do porządku prawnego UE z w pełni zharmonizowanymi przepisami dotyczącymi wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku i wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji w Unii, które to przepisy stosuje się bezpośrednio w państwach członkowskich, chyba że akt w sprawie sztucznej inteligencji wyraźnie stanowi inaczej 22 .
Biorąc pod uwagę, że zakres i cele konwencji są dostosowane do zakresu i celów aktu w sprawie sztucznej inteligencji i w pełni z nimi spójne oraz że oba instrumenty prawne w znacznym stopniu się pokrywają, materialną podstawą prawną zawarcia konwencji jest art. 114 TFUE, który stanowi zasadniczą podstawę prawną aktu w sprawie sztucznej inteligencji.
Charakter umów międzynarodowych (zawartych „wyłącznie przez UE” lub „mieszanych”) jest uzależniony od zgodności przedmiotu konkretnej umowy z kompetencjami wyłącznymi lub dzielonymi UE.
Art. 3 ust. 2 TFUE stanowi, że Unia ma wyłączne kompetencje do zawierania umów międzynarodowych (...) w zakresie, w jakim ich zawarcie może wpływać na wspólne zasady lub zmieniać ich zakres. Umowa międzynarodowa może wpływać na wspólne zasady lub zmieniać ich zakres, jeśli obszar objęty umową pokrywa się lub jest w dużym stopniu objęty prawem Unii 23 .
Zakres podmiotowy konwencji jest w pełni zgodny z aktem w sprawie sztucznej inteligencji, ponieważ oba instrumenty prawne zasadniczo obejmują zarówno podmioty publiczne, jak i prywatne (przy fakultatywnym stosowaniu zasad i obowiązków konwencji wobec podmiotów prywatnych innych niż podmioty działające w imieniu organów publicznych), natomiast zakres przedmiotowy obu instrumentów prawnych wyłącza z obowiązujących przepisów działania dotyczące sztucznej inteligencji związane wyłącznie z bezpieczeństwem narodowym, wojskowością i badaniami naukowymi.
Biorąc pod uwagę, że zakres podmiotowy i przedmiotowy konwencji pokrywa się z zakresem podmiotowym i przedmiotowym aktu w sprawie sztucznej inteligencji, zawarcie konwencji może wpływać na wspólne zasady unijne lub zmienić ich zakres w rozumieniu art. 3 ust. 2 TFUE. W związku z tym należy uznać, że Unia posiada wyłączną kompetencję zewnętrzną do zawarcia konwencji, a konwencja powinna zostać zawarta w imieniu Unii jako umowa zawarta „wyłącznie przez UE”, ponieważ podpisano ją zgodnie z upoważnieniem udzielonym w decyzji Rady (UE) 2024/2218.
•Proporcjonalność
Konwencja nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów politycznych w zakresie opracowania spójnego podejścia do regulacji sztucznej inteligencji na szczeblu międzynarodowym.
Konwencja ustanawia ogólne ramy prawne dotyczące sztucznej inteligencji, które umożliwiają elastyczność, pozostawiając stronom konkretne opracowanie ram wdrażania. Podejście oparte na analizie ryzyka zapewnia ponadto proporcjonalność przepisów i umożliwia zróżnicowanie środków wykonawczych proporcjonalnie do ryzyka, w podobny sposób jak w akcie w sprawie sztucznej inteligencji.
•Wybór instrumentu
Wybranym instrumentem jest wniosek dotyczący decyzji Rady zgodnie z art. 218 ust. 6 lit. a) pkt (v) TFUE.
3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW
•Prawa podstawowe
Celem konwencji jest przeciwdziałanie potencjalnym zagrożeniom i szkodom dla praw człowieka poprzez zapewnienie, aby działania w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji były zgodne z zasadami poszanowania praw człowieka, demokracji i praworządności, przy jednoczesnym uznaniu potencjału sztucznej inteligencji w zakresie ochrony i ułatwiania korzystania z tych praw w środowisku cyfrowym oraz poprawy dobrostanu społecznego i środowiskowego oraz postępu technologicznego.
Konkretne zasady i obowiązki przewidziane w konwencji mają na celu ochronę i poszanowanie praw człowieka zapisanych w wielu międzynarodowych i regionalnych instrumentach 24 , mających zastosowanie do stron, w tym w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej i instrumentach międzynarodowych dotyczących praw człowieka, które Unia zawarła.
Konwencja ustanawia zatem wspólne normy minimalne stosowania ochrony praw człowieka w kontekście sztucznej inteligencji, gwarantując jednocześnie dotychczasową ochronę praw człowieka i umożliwiając stronom zapewnienie szerszej ochrony za pomocą bardziej rygorystycznych zabezpieczeń.
4.WPŁYW NA BUDŻET
Konwencja przewiduje wkłady finansowe państw trzecich niebędących członkami na rzecz działań Konferencji Stron. Wszyscy członkowie Rady Europy wniosą wkład z budżetu regularnego Rady Europy zgodnie ze Statutem Rady Europy, natomiast strony, które nie są członkami, wniosą wkłady pozabudżetowe. Składkę strony niebędącej członkiem Rady Europy ustala wspólnie Komitet Ministrów i zainteresowana strona niebędąca członkiem Rady Europy.
Konwencja nie koliduje z krajowymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi stron regulującymi kompetencje budżetowe i procedury dotyczące środków budżetowych. Konwencja ramowa nie określa formy, w jakiej ustala się wkłady, w tym kwoty i zasady, stron, które nie są członkami Rady Europy. Podstawą prawną wkładu tych stron będzie sama konwencja ramowa oraz akt lub akty ustanawiające ten wkład 25 .
5.ELEMENTY FAKULTATYWNE
•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania
Konferencja Stron, w skład której wchodzą przedstawiciele stron, będzie monitorowała skuteczne wdrażanie konwencji przez strony i sformułuje w tym celu konkretne zalecenia. Konferencja Stron rozważy również ewentualne poprawki do konwencji.
Każda ze stron będzie musiała przedłożyć Konferencji Stron sprawozdanie w ciągu pierwszych dwóch lat od przystąpienia, a następnie w regularnych odstępach czasu, zawierające szczegółowe informacje na temat środków wprowadzonych w celu wdrożenia konwencji. Strony zachęca się ponadto do współpracy na rzecz realizacji celów konwencji. Ta współpraca międzynarodowa może obejmować wymianę istotnych informacji dotyczących sztucznej inteligencji i jej potencjału w zakresie niekorzystnego lub pozytywnego wpływu na prawa człowieka, demokrację i praworządność.
Aby zapewnić monitorowanie i wdrażanie konwencji, każda ze stron będzie musiała wyznaczyć co najmniej jeden skuteczny mechanizm nadzoru na szczeblu krajowym. Na szczeblu Unii Komisja zapewni monitorowanie i wdrażanie konwencji zgodnie z Traktatami.
W motywach niniejszego wniosku dotyczącego zawarcia konwencji potwierdzono, że zgodnie z art. 218 ust. 9 TFUE Rada, na wniosek Komisji, powinna przyjąć decyzje ustalające stanowiska, które mają być zajęte w imieniu Unii w ramach Konferencji Stron, gdy organ ten ma przyjąć akty mające skutki prawne, w szczególności regulamin Konferencji Stron. Podczas negocjacji dotyczących regulaminu Konferencji Stron, który ma zostać przyjęty w drodze konsensusu w terminie 12 miesięcy od wejścia w życie Konwencji 26 , Unia będzie dążyć do tego, aby zapewnić przyznanie jej 27 głosów, odzwierciedlających liczbę jej państw członkowskich. W przypadku przyznania Unii 27 głosów Komisja, reprezentując Unię, będzie dążyć do zapewnienia wzmocnionej koordynacji z państwami członkowskimi, aby przed Konferencją Stron wyrażać jednolite stanowiska i korzystać z przysługującego jej prawa głosu w imieniu Unii. Taka wzmocniona koordynacja ma szczególne znaczenie, biorąc pod uwagę fakt, że wszystkie państwa członkowskie są również członkami Rady Europy, a także biorąc pod uwagę szybko zmieniający się charakter sztucznej inteligencji oraz potrzebę posiadania spójnych globalnych ram w tej dziedzinie. W celu zapewnienia wzmocnionej koordynacji Rada powinna uczestniczyć w formułowaniu wszelkich stanowisk, niezależnie od ich charakteru, w tym stanowisk na podstawie art. 16 ust. 1 TUE i art. 218 ust. 9 TFUE. Jeżeli Unia, pomimo wszelkich starań, nie będzie w stanie osiągnąć wyniku przyznającego jej 27 głosów, aby zapewnić Unii liczbę głosów odzwierciedlających jej wagę w Radzie Europy i umożliwiających jej odpowiednią obronę jej interesów, Komisja zaproponuje upoważnienie państw członkowskich, na podstawie art. 2 ust. 1 TFUE oraz przy pełnym poszanowaniu wyłącznej kompetencji Unii, do przystąpienia do Konwencji wraz z Unią.
Komisja zwróci się do każdego państwa członkowskiego o wysłanie po jednym przedstawicielu, który będzie towarzyszył przedstawicielom Komisji w ramach delegacji Unii na posiedzenia Konferencji Stron. Należy przestrzegać zasady lojalnej współpracy.
2025/0136 (NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
w sprawie zawarcia, w imieniu Unii Europejskiej, Konwencji ramowej Rady Europy w sprawie sztucznej inteligencji, praw człowieka, demokracji i praworządności
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114 w związku z jego art. 218 ust. 6 lit. a) pkt (v),
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
uwzględniając zgodę Parlamentu Europejskiego,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Zgodnie z decyzją Rady (UE) 2024/2218 27 Konwencję ramową Rady Europy w sprawie sztucznej inteligencji, praw człowieka, demokracji i praworządności (zwaną dalej „Konwencją”) podpisano w imieniu Unii Europejskiej w dniu 5 września 2024 r., z zastrzeżeniem jej zawarcia w późniejszym terminie.
(2)Konwencja określa ogólne zasady i obowiązki, których strony Konwencji powinny przestrzegać w celu zapewnienia ochrony praw człowieka, demokracji i praworządności w odniesieniu do działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji.
(3)W dniu 13 czerwca 2024 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły, na podstawie art. 16 i 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 28 , zawierające zharmonizowane przepisy, generalnie oparte na pełnej harmonizacji, które regulują wprowadzanie do obrotu, oddawanie do użytku oraz wykorzystywanie systemów sztucznej inteligencji w Unii. Przepisy te stosuje się bezpośrednio w państwach członkowskich, chyba że rozporządzenie to wyraźnie stanowi inaczej. Konwencja ma być wdrażana w Unii wyłącznie za pomocą rozporządzenia Parlamentu i Rady (UE) 2024/1689 oraz innego odpowiedniego unijnego dorobku prawnego, w stosownych przypadkach.
(4)Działania w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji związane z ochroną interesów bezpieczeństwa narodowego wyłącza się z zakresu stosowania Konwencji. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689, które będzie głównym aktem prawnym Unii wykonującym Konwencję, wyłącza również ze swojego zakresu stosowania systemy sztucznej inteligencji wprowadzane do obrotu, oddawane do użytku lub wykorzystywane, ze zmianami lub bez zmian, wyłącznie do celów bezpieczeństwa narodowego, a także wyniki generowane przez systemy sztucznej inteligencji wykorzystywane w Unii wyłącznie do takich celów, niezależnie od rodzaju podmiotu prowadzącego te działania. Ponadto, jak przewidziano w art. 4 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), bezpieczeństwo narodowe pozostaje w zakresie wyłącznej odpowiedzialności każdego państwa członkowskiego. W związku z tym stanowisko Unii, które ma zostać wyrażone na Konferencji Stron ustanowionej na mocy Konwencji, powinno przestrzegać granic określonych powyżej. W szczególności Komisja powinna powstrzymać się na posiedzeniach Konferencji Stron od prowadzenia dyskusji lub zajmowania jakiegokolwiek stanowiska w odniesieniu do działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji związanych z ochroną interesów bezpieczeństwa narodowego.
(5)Biorąc pod uwagę, że podmiotowy i przedmiotowy zakres Konwencji oraz jej przepisy materialne pokrywają się w dużym stopniu z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689, które jest uzupełnione przez inny odpowiedni unijny dorobek prawny, zawarcie Konwencji może mieć wpływ na wspólne unijne zasady lub zmieniać ich zakres w rozumieniu art. 3 ust. 2 TFUE. Taki inny odpowiedni unijny dorobek prawny obejmuje akty prawne mające na celu wykonywanie praw podstawowych zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, takie jak unijne przepisy dotyczące niedyskryminacji, w tym dyrektywy Rady 2000/43/WE 29 i 2000/78/WE 30 ; dorobek prawny Unii w zakresie ochrony danych osobowych, w tym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 31 i (UE) 2022/2065 32 mające na celu zapewnienie bezpiecznego, przewidywalnego i budzącego zaufanie środowiska internetowego, w którym przestrzegane są prawa podstawowe, w tym prawo do wolności wypowiedzi oraz prawo do otrzymywania i przekazywania informacji; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/900 w sprawie przejrzystości i targetowania reklamy politycznej 33 oraz przepisy dotyczące bezpieczeństwa produktów i przepisy dotyczące odpowiedzialności za produkty wadliwe, w tym dyrektywa Rady 85/374/EWG 34 . Unia posiada zatem wyłączną kompetencję zewnętrzną do zawarcia Konwencji. W związku z tym jedynie Unia powinna stać się stroną Konwencji.
(6)Konferencja Stron będzie odgrywać istotną rolę w skutecznym wykonywaniu Konwencji, w tym poprzez formułowanie konkretnych zaleceń dotyczących jej interpretacji i stosowania. Konferencja Stron rozważy również ewentualne poprawki do Konwencji. Zgodnie z art. 218 ust. 9 TFUE Rada, na wniosek Komisji, powinna przyjąć decyzje ustalające stanowiska, które mają być zajęte w imieniu Unii w ramach Konferencji Stron, gdy organ ten ma przyjąć akty mające skutki prawne, w szczególności regulamin Konferencji Stron. Podczas negocjacji dotyczących regulaminu Konferencji Stron, który ma zostać przyjęty w drodze konsensusu w terminie 12 miesięcy od wejścia w życie Konwencji, Unia będzie dążyć do tego, aby zapewnić przyznanie jej 27 głosów, odzwierciedlających liczbę jej państw członkowskich. W przypadku przyznania Unii 27 głosów Komisja, reprezentując Unię, powinna zapewnić wzmocnioną koordynację z państwami członkowskimi, aby w ramach Konferencji Stron wyrażać jednolite stanowiska i korzystać z przysługującego jej prawa głosu w imieniu Unii. Taka wzmocniona koordynacja ma szczególne znaczenie, biorąc pod uwagę fakt, że wszystkie państwa członkowskie są również członkami Rady Europy, a także biorąc pod uwagę szybko zmieniający się charakter sztucznej inteligencji oraz potrzebę posiadania spójnych globalnych ram w dziedzinie sztucznej inteligencji. W celu zapewnienia wzmocnionej koordynacji Rada powinna uczestniczyć w formułowaniu wszelkich stanowisk, niezależnie od ich charakteru, w tym stanowisk na podstawie art. 16 ust. 1 TUE i art. 218 ust. 9 TFUE. Jeżeli Unia, pomimo wszelkich starań, nie będzie w stanie osiągnąć wyniku przyznającego jej 27 głosów, aby zapewnić Unii liczbę głosów odzwierciedlających jej wagę w Radzie Europy i umożliwiających jej odpowiednią obronę jej interesów, Komisja powinna zaproponować upoważnienie państw członkowskich, na podstawie art. 2 ust. 1 TFUE oraz przy pełnym poszanowaniu wyłącznej kompetencji Unii, do przystąpienia do Konwencji wraz z Unią.
(7)Komisja zwróci się do każdego państwa członkowskiego o wysłanie po jednym przedstawicielu, który będzie towarzyszył przedstawicielom Komisji w ramach delegacji Unii na posiedzenia Konferencji Stron. Należy przestrzegać zasady lojalnej współpracy.
(8)W odniesieniu do wszelkich innych umów, które mogą zostać zawarte w przyszłości pod auspicjami Rady Europy lub na innych forach międzynarodowych, w tym w dziedzinie sztucznej inteligencji, a także w odniesieniu do wszelkich poprawek do Konwencji, podział kompetencji zewnętrznych między Unią a państwami członkowskimi należy oceniać w świetle szczególnych cech każdego takiego instrumentu. Niezwykle ważne jest, aby Unia i jej państwa członkowskie mogły nadal odgrywać bezpośrednią i aktywną rolę w wyrażaniu głosu Unii i obronie jej interesów, w sposób spójny i skoordynowany, w pełni zgodny z Traktatami.
(9)Konwencję należy zatwierdzić w imieniu Unii,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Niniejszym zatwierdza się w imieniu Unii zawarcie Konwencji ramowej Rady Europy w sprawie sztucznej inteligencji, praw człowieka, demokracji i praworządności („Konwencja”).
Tekst Konwencji, która ma zostać zawarta, dołącza się do niniejszej decyzji jako załącznik I.
Artykuł 2
Niniejszym zatwierdza się w imieniu Unii oświadczenia, które mają zostać przedłożone Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy, dołączone do niniejszej decyzji w załączniku II.
Artykuł 3
Konwencję wdraża się w Unii wyłącznie za pomocą rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji oraz innego odpowiedniego unijnego dorobku prawnego, w stosownych przypadkach.
Artykuł 4
Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem [...] r.
Sporządzono w Brukseli dnia [...] r.
W imieniu Rady
Przewodniczący
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, Dz.U. C 326 z 26.10.2012, s. 391.
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 3.6.2025
COM(2025) 265 final
ZAŁĄCZNIKI
do
wniosku dotyczącego decyzji Komisji
w sprawie zawarcia, w imieniu Unii Europejskiej, Konwencji ramowej Rady Europy w sprawie sztucznej inteligencji, praw człowieka, demokracji i praworządności
ZAŁĄCZNIK I
Tekst Konwencji ramowej Rady Europy w sprawie sztucznej inteligencji, praw człowieka, demokracji i praworządności
Wilno, dnia 5.IX.2024 r.
Preambuła
Państwa członkowskie Rady Europy i inni sygnatariusze niniejszej Konwencji,
Zważywszy, że celem Rady Europy jest osiągnięcie większej jedności między jej członkami, opartej w szczególności na poszanowaniu praw człowieka, demokracji i praworządności;
Uznając znaczenie wspierania współpracy między Stronami niniejszej Konwencji oraz rozszerzenia takiej współpracy na inne państwa, które podzielają te same wartości;
Świadome przyspieszających zmian w nauce i technologii oraz głębokich zmian wynikających z działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji, które mogą promować dobrobyt człowieka, a także dobrostan jednostki i społeczeństwa, zrównoważony rozwój, równouprawnienie płci i wzmocnienie pozycji wszystkich kobiet i dziewcząt, a także inne ważne cele i interesy, poprzez zwiększanie postępu i innowacji;
Uznając, że działania w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji mogą oferować bezprecedensowe możliwości ochrony i promowania praw człowieka, demokracji i praworządności;
Zaniepokojone faktem, że niektóre działania w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji mogą naruszać godność ludzką, autonomię osoby, prawa człowieka, demokrację oraz praworządność;
Zaniepokojone ryzykiem dyskryminacji w kontekstach cyfrowych, w szczególności związanych z systemami sztucznej inteligencji, oraz jego potencjalnymi skutkami w postaci tworzenia lub pogłębiania nierówności, w tym doświadczanych przez kobiety i osoby znajdujące się w trudnej sytuacji w zakresie korzystania z przysługujących im praw człowieka oraz ich pełnego, równego i skutecznego udziału w sprawach gospodarczych, społecznych, kulturalnych i politycznych;
Zaniepokojone wykorzystywaniem systemów sztucznej inteligencji niezgodnie z przeznaczeniem i przeciwne wykorzystywaniu ich do celów represji z naruszeniem międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka, w tym poprzez arbitralne lub bezprawne praktyki inwigilacji i cenzury, które osłabiają prywatność i autonomię osoby;
Świadome faktu, że prawa człowieka, demokracja i praworządność są ze swej natury wzajemnie powiązane;
Przekonane o potrzebie ustanowienia, w trybie priorytetowym, mających zastosowanie na całym świecie ram prawnych określających wspólne ogólne zasady i przepisy regulujące działania w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji, które to ramy skutecznie chronią wspólne wartości i wykorzystują korzyści płynące ze sztucznej inteligencji do promowania tych wartości w sposób sprzyjający odpowiedzialnym innowacjom;
Uznając potrzebę promowania umiejętności cyfrowych, wiedzy na temat projektowania, rozwoju, wykorzystania i likwidacji systemów sztucznej inteligencji oraz zaufania do tych procesów;
Uznając ramowy charakter niniejszej Konwencji, która może zostać uzupełniona dalszymi instrumentami w celu rozwiązania konkretnych kwestii związanych z działaniami w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji;
Podkreślając, że niniejsza Konwencja ma na celu sprostanie szczególnym wyzwaniom pojawiającym się w całym cyklu życia systemów sztucznej inteligencji oraz zachęcanie do uwzględniania szerszych zagrożeń i wpływów związanych z tymi technologiami, w tym m.in. w dziedzinie zdrowia ludzkiego i środowiska, a także aspektów społeczno-gospodarczych, takich jak zatrudnienie i praca;
Odnotowując odpowiednie wysiłki innych organizacji i forów międzynarodowych i ponadnarodowych na rzecz pogłębiania międzynarodowego zrozumienia i współpracy w zakresie sztucznej inteligencji;
Mając na uwadze obowiązujące międzynarodowe instrumenty dotyczące praw człowieka, takie jak Powszechna deklaracja praw człowieka z 1948 r., Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 1950 r. (ETS nr 5), Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z 1966 r., Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych z 1966 r., Europejska karta społeczna z 1961 r. (ETS nr 35), a także odpowiednie protokoły do nich oraz Europejska karta społeczna z 1996 r. (zrewidowana) (ETS nr 163);
Mając również na uwadze Konwencję ONZ o prawach dziecka z 1989 r. oraz Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych z 2006 r.;
Mając ponadto na uwadze prawa osób fizycznych do prywatności i ochrony danych osobowych, w stosownych przypadkach i wynikające na przykład z Konwencji z 1981 r. o ochronie osób w związku z automatycznym przetwarzaniem danych osobowych (ETS nr 108) i jej protokołów;
Potwierdzając zobowiązanie Stron do ochrony praw człowieka, demokracji i praworządności oraz do wspierania wiarygodności systemów sztucznej inteligencji poprzez niniejszą Konwencję;
Uzgodniły, co następuje:
Rozdział I – Postanowienia ogólne
Artykuł 1 – Przedmiot i cel
1)Postanowienia niniejszej Konwencji mają na celu zapewnienie, aby działania w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji były w pełni zgodne z prawami człowieka, demokracją i praworządnością.
2)Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje odpowiednie środki ustawodawcze, administracyjne lub inne w celu nadania skuteczności postanowieniom niniejszej Konwencji. Środki te są stopniowane i zróżnicowane stosownie do potrzeb ze względu na dotkliwość i prawdopodobieństwo wystąpienia niekorzystnych wpływów na prawa człowieka, demokrację i praworządność w całym cyklu życia systemów sztucznej inteligencji. Mogą one obejmować środki szczególne lub horyzontalne, które mają zastosowanie niezależnie od rodzaju zastosowanej technologii.
3)W celu zapewnienia skutecznego wdrożenia jej postanowień przez Strony niniejsza Konwencja ustanawia mechanizm działań następczych i przewiduje współpracę międzynarodową.
Artykuł 2 – Definicja systemów sztucznej inteligencji
Do celów niniejszej Konwencji „system sztucznej inteligencji” oznacza system maszynowy, który – na potrzeby wyraźnych lub dorozumianych celów – wnioskuje, jak generować na podstawie otrzymanych danych wejściowych wyniki, takie jak predykcje, treści, zalecenia lub decyzje, które mogą wpływać na środowisko fizyczne lub wirtualne. Poszczególne systemy sztucznej inteligencji różnią się pod względem poziomu autonomii i zdolności adaptacyjnej po wdrożeniu.
Artykuł 3 – Zakres zastosowania
1)Zakres niniejszej Konwencji obejmuje w następujący sposób działania w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji, które mogą kolidować z prawami człowieka, demokracją i praworządnością:
a)Każda ze Stron stosuje niniejszą Konwencję do działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji podejmowanych przez organy publiczne lub podmioty prywatne działające w ich imieniu.
b)Każda ze Stron zajmuje się zagrożeniami i wpływami wynikającymi z działań podmiotów prywatnych w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji w zakresie nieobjętym lit. a) w sposób zgodny z przedmiotem i celem niniejszej Konwencji.
Każda ze Stron określa w oświadczeniu przedłożonym Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy w chwili podpisywania lub składania dokumentu ratyfikacyjnego, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia, sposób, w jaki zamierza wykonać to zobowiązanie, albo poprzez zastosowanie zasad i obowiązków określonych w rozdziałach II-VI niniejszej Konwencji do działalności podmiotów prywatnych, albo poprzez wprowadzenie innych odpowiednich środków w celu wypełnienia zobowiązania określonego w niniejszej literze. Strony mogą w każdej chwili i w ten sam sposób zmienić swoje oświadczenia.
Wykonując zobowiązanie wynikające z niniejszej litery, Strona nie może odstąpić od swoich zobowiązań międzynarodowych podjętych w celu ochrony praw człowieka, demokracji i praworządności ani ograniczać ich stosowania.
2)Strona nie jest zobowiązana do stosowania niniejszej Konwencji do działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji związanych z ochroną jej interesów bezpieczeństwa narodowego, przy założeniu, że takie działania są prowadzone w sposób zgodny z mającym zastosowanie prawem międzynarodowym, w tym zobowiązaniami wynikającymi z międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka, oraz z poszanowaniem jej instytucji i procesów demokratycznych.
3)Bez uszczerbku dla art. 13 i art. 25 ust. 2 niniejsza Konwencja nie ma zastosowania do działań badawczo-rozwojowych dotyczących systemów sztucznej inteligencji, które nie zostały jeszcze udostępnione do wykorzystania, chyba że testy lub podobne działania są podejmowane w taki sposób, że mogą one kolidować z prawami człowieka, demokracją i praworządnością.
4)Kwestie związane z obroną narodową nie wchodzą w zakres stosowania niniejszej Konwencji.
Rozdział II – Obowiązki ogólne
Artykuł 4 – Ochrona praw człowieka
Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje środki w celu zapewnienia, aby działania w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji były zgodne z obowiązkami w zakresie ochrony praw człowieka zapisanymi w mającym zastosowanie prawie międzynarodowym i w jej prawie krajowym.
Artykuł 5 – Uczciwość procesów demokratycznych i poszanowanie praworządności
1)Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje środki mające na celu zapewnienie, aby systemy sztucznej inteligencji nie były wykorzystywane do podważania uczciwości, niezależności i skuteczności instytucji i procesów demokratycznych, w tym zasady podziału władzy, poszanowania niezależności sądów i dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
2)Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje środki mające na celu ochronę jej procesów demokratycznych w kontekście działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji, w tym sprawiedliwego dostępu osób fizycznych do debaty publicznej i udziału w niej, a także możliwości swobodnego formułowania opinii.
Rozdział III – Zasady związane z działaniami w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji
Artykuł 6 – Podejście ogólne
W niniejszym rozdziale określono ogólne wspólne zasady, które każda ze Stron wdraża w odniesieniu do systemów sztucznej inteligencji w sposób odpowiadający jej krajowemu systemowi prawnemu i innym zobowiązaniom wynikającym z niniejszej Konwencji.
Artykuł 7 – Godność człowieka i autonomia osoby
Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje środki służące poszanowaniu godności ludzkiej i autonomii osoby w odniesieniu do działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji.
Artykuł 8 – Przejrzystość i nadzór
Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje środki w celu zapewnienia wprowadzenia odpowiednich wymogów w zakresie przejrzystości i nadzoru dostosowanych do konkretnych kontekstów i zagrożeń w odniesieniu do działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji, w tym w odniesieniu do identyfikacji treści generowanych przez systemy sztucznej inteligencji.
Artykuł 9 – Rozliczalność i odpowiedzialność
Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje środki w celu zapewnienia rozliczalności i odpowiedzialności za niekorzystne wpływy na prawa człowieka, demokrację i praworządność wynikające z działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji.
Artykuł 10 – Równość i niedyskryminacja
1)Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje środki w celu zapewnienia, aby działania w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji były zgodne z zasadą równości, w tym równości płci, oraz zakazem dyskryminacji, zgodnie z mającym zastosowanie prawem międzynarodowym i krajowym.
2)Każda ze Stron zobowiązuje się do przyjęcia lub utrzymania środków mających na celu przezwyciężenie nierówności w celu osiągnięcia sprawiedliwych i uczciwych wyników, zgodnie z mającymi zastosowanie krajowymi i międzynarodowymi zobowiązaniami w zakresie praw człowieka, w odniesieniu do działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji.
Artykuł 11 – Ochrona prywatności i danych osobowych
Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje środki służące zapewnieniu, by w odniesieniu do działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji:
a)prawa osób fizycznych do prywatności i ich dane osobowe były chronione, w tym za pośrednictwem mających zastosowanie krajowych i międzynarodowych przepisów, norm i ram oraz
b)wprowadzono skuteczne gwarancje i zabezpieczenia dla osób fizycznych, zgodnie z mającymi zastosowanie krajowymi i międzynarodowymi zobowiązaniami prawnymi.
Artykuł 12 – Niezawodność
Każda ze Stron wprowadza, w stosownych przypadkach, środki promujące niezawodność systemów sztucznej inteligencji i zaufanie do ich wyników, które to środki mogą obejmować wymogi związane z odpowiednią jakością i bezpieczeństwem w całym cyklu życia systemów sztucznej inteligencji.
Artykuł 13 – Bezpieczne innowacje
W celu wspierania innowacji przy jednoczesnym unikaniu niekorzystnych wpływów na prawa człowieka, demokrację i praworządność wzywa się każdą ze Stron do umożliwienia, w stosownych przypadkach, tworzenia kontrolowanych środowisk do celów opracowywania i testowania systemów sztucznej inteligencji oraz eksperymentowania z nimi pod nadzorem właściwych organów Stron.
Rozdział IV – Środki odwoławcze
Artykuł 14 – Środki odwoławcze
1)Każda ze Stron, w zakresie, w jakim środki odwoławcze są wymagane na mocy jej zobowiązań międzynarodowych i spójne z jej krajowym systemem prawnym, przyjmuje lub utrzymuje środki zapewniające dostępność skutecznych środków odwoławczych w przypadku naruszeń praw człowieka wynikających z działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji.
2)Na potrzeby ust. 1 każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje środki obejmujące:
a)środki mające na celu zapewnienie, aby odpowiednie informacje dotyczące systemów sztucznej inteligencji, które mogą mieć znaczący wpływ na prawa człowieka i ich odpowiednie wykorzystanie, były dokumentowane, przekazywane organom upoważnionym do dostępu do tych informacji oraz, w stosownych przypadkach i gdy ma to zastosowanie, udostępniane lub przekazywane zainteresowanym osobom;
b)środki mające na celu zapewnienie, aby informacje, o których mowa w lit. a), były wystarczające do zakwestionowania przez zainteresowane osoby decyzji podjętej(-tych) z wykorzystaniem systemu lub opartej (-tych) w dużym stopniu na jego wykorzystaniu oraz, w stosownych przypadkach i gdy ma to zastosowanie, samego wykorzystania tego systemu oraz
c)skuteczną możliwość złożenia przez zainteresowane osoby skargi do właściwych organów.
Artykuł 15 – Gwarancje proceduralne
1)W przypadku gdy system sztucznej inteligencji ma znaczący wpływ na korzystanie z praw człowieka, każda ze Stron zapewnia, aby zainteresowane osoby dysponowały skutecznymi gwarancjami proceduralnymi, zabezpieczeniami i prawami, zgodnie z mającym zastosowanie prawem międzynarodowym i krajowym.
2)Każda ze Stron dąży do zapewnienia, aby – stosownie do kontekstu – osoby, które wchodzą w interakcję z systemami sztucznej inteligencji, były powiadamiane o tym, że współdziałają z takimi systemami, a nie z człowiekiem.
Rozdział V – Ocena i ograniczanie ryzyka i niekorzystnych wpływów
Artykuł 16 – Ramy zarządzania ryzykiem i wpływami
1)Uwzględniając zasady określone w rozdziale III, każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje środki służące identyfikacji, ocenie i ograniczaniu ryzyka stwarzanego przez systemy sztucznej inteligencji oraz zapobieganiu mu poprzez uwzględnienie rzeczywistych i potencjalnych wpływów na prawa człowieka, demokrację i praworządność.
2)Środki te są odpowiednio stopniowane i zróżnicowane oraz:
a)należycie uwzględniają kontekst i zamierzone wykorzystanie systemów sztucznej inteligencji, w szczególności w odniesieniu do zagrożeń dla praw człowieka, demokracji i praworządności;
b)należycie uwzględniają dotkliwość i prawdopodobieństwo wystąpienia potencjalnych wpływów;
c)w stosownych przypadkach biorą pod uwagę punkt widzenia odpowiednich zainteresowanych stron, w szczególności osób, których prawa mogą być naruszane;
d)mają zastosowanie iteracyjnie we wszystkich działaniach w ramach cyklu życia systemu sztucznej inteligencji;
e)obejmują monitorowanie ryzyka i niekorzystnych wpływów na prawa człowieka, demokrację i praworządność;
f)obejmują dokumentację ryzyka, rzeczywistych i potencjalnych wpływów oraz podejście do zarządzania ryzykiem oraz
g)wymagają, w stosownych przypadkach, testowania systemów sztucznej inteligencji przed udostępnieniem ich do pierwszego wykorzystania i gdy zostaną znacząco zmienione;
3)Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje środki mające na celu zapewnienie odpowiedniego przeciwdziałania niekorzystnym wpływom systemów sztucznej inteligencji na prawa człowieka, demokrację i praworządność. Takie niekorzystne wpływy i środki mające na celu przeciwdziałanie tym wpływom powinny być udokumentowane i stanowić podstawę odpowiednich środków zarządzania ryzykiem opisanych w ust. 2.
4)Każda ze Stron ocenia potrzebę wprowadzenia moratorium lub zakazu lub innych odpowiednich środków w odniesieniu do niektórych zastosowań systemów sztucznej inteligencji, jeżeli uzna takie zastosowania za niezgodne z poszanowaniem praw człowieka, funkcjonowaniem demokracji lub praworządności.
Rozdział VI – Wdrażanie Konwencji
Artykuł 17 – Niedyskryminacja
Strony zapewniają, by wprowadzenie w życie postanowień niniejszej Konwencji przebiegało bez dyskryminacji z jakichkolwiek względów, zgodnie z ich międzynarodowymi zobowiązaniami w zakresie praw człowieka.
Artykuł 18 – Prawa osób niepełnosprawnych i dzieci
Każda ze Stron, zgodnie ze swoim prawem krajowym i mającymi zastosowanie zobowiązaniami międzynarodowymi, należycie uwzględnia wszelkie szczególne potrzeby i podatność na zagrożenia w odniesieniu do poszanowania praw osób niepełnosprawnych i dzieci.
Artykuł 19 – Konsultacje publiczne
Każda ze Stron dąży do zapewnienia, aby istotne kwestie podniesione w odniesieniu do systemów sztucznej inteligencji były, w stosownych przypadkach, należycie uwzględniane w drodze dyskusji publicznej i konsultacji z udziałem wielu zainteresowanych stron w świetle skutków społecznych, gospodarczych, prawnych, etycznych, środowiskowych i innych istotnych skutków.
Artykuł 20 – Umiejętności cyfrowe
Każda ze Stron wspiera i promuje odpowiednie umiejętności cyfrowe wśród wszystkich grup ludności, w tym szczególne umiejętności eksperckie w przypadku osób odpowiedzialnych za identyfikację, ocenę i łagodzenie zagrożeń stwarzanych przez systemy sztucznej inteligencji oraz zapobieganie tym zagrożeniom.
Artykuł 21 – Ochrona uznanych praw człowieka
Żadnego z postanowień niniejszej Konwencji nie interpretuje się jako ograniczającego lub wyłączającego prawa człowieka lub inne powiązane prawa i zobowiązania prawne, które mogą być zagwarantowane na mocy odpowiednich przepisów prawnych Strony lub na mocy jakiejkolwiek innej stosownej umowy międzynarodowej, której jest ona stroną, lub w inny sposób je naruszającego.
Artykuł 22 – Szersza ochrona
Żadnego z postanowień niniejszej Konwencji nie interpretuje się jako ograniczającego lub w inny sposób wpływającego na możliwość przyznania przez Stronę środka ochrony o szerszym zakresie niż przewidziano w niniejszej Konwencji.
Rozdział VII – Mechanizm działań następczych i współpraca
Artykuł 23 – Konferencja Stron
1)Konferencja Stron składa się z przedstawicieli Stron niniejszej Konwencji.
2)Strony przeprowadzają okresowe konsultacje mające na celu:
a. ułatwianie skutecznego stosowania i wprowadzania w życie niniejszej Konwencji, w tym wskazanie wszelkich problemów i skutków wszelkich zastrzeżeń dokonanych zgodnie z art. 34 ust. 1 lub wszelkich oświadczeń złożonych na podstawie niniejszej Konwencji;
b. rozważanie ewentualnego uzupełnienia lub zmiany niniejszej Konwencji;
c. rozpatrywanie spraw i wydawanie konkretnych zaleceń dotyczących interpretacji i stosowania niniejszej Konwencji;
d. ułatwienie wymiany informacji na temat istotnych zmian prawnych, politycznych lub technologicznych mających znaczenie dla realizacji niniejszej Konwencji, w tym w dążeniu do realizacji celów określonych w art. 25;
e. ułatwianie, w razie potrzeby, polubownego rozstrzygania sporów związanych ze stosowaniem niniejszej Konwencji oraz
f. ułatwianie współpracy z odpowiednimi zainteresowanymi stronami w zakresie istotnych aspektów wdrażania niniejszej Konwencji, w tym, w stosownych przypadkach, poprzez wysłuchania publiczne.
3)Konferencję Stron zwołuje Sekretarz Generalny Rady Europy, kiedy tylko uzna to za konieczne oraz w każdym przypadku, gdy większość Stron albo Komitet Ministrów zażądają jej zwołania.
4)Konferencja Stron przyjmie swój regulamin wewnętrzny w drodze konsensusu w ciągu dwunastu miesięcy od wejścia w życie niniejszej Konwencji.
5)Sekretariat Rady Europy wspomaga Strony w wykonywaniu ich funkcji stosownie do niniejszego artykułu.
6)Konferencja Stron może zaproponować Komitetowi Ministrów właściwe sposoby wykorzystania odpowiedniej wiedzy fachowej w celu wsparcia skutecznego wdrażania niniejszej Konwencji.
7)Każda Strona, która nie jest członkiem Rady Europy, wnosi wkład w finansowanie działań Konferencji Stron. Składkę Strony niebędącej członkiem Rady Europy ustala wspólnie Komitet Ministrów i Strona niebędąca członkiem Rady Europy.
8)Konferencja Stron może podjąć decyzję o ograniczeniu udziału w swoich pracach Strony, która przestała być członkiem Rady Europy na mocy art. 8 Statutu Rady Europy (ETS nr 1) w związku z poważnym naruszeniem postanowień art. 3 Statutu. Podobnie mogą zostać wprowadzone środki wobec każdej Strony niebędącej członkiem Rady Europy na mocy decyzji Komitetu Ministrów o zaprzestaniu stosunków z tym państwem z powodów podobnych do tych, o których mowa w art. 3 Statutu.
Artykuł 24 – Obowiązek sprawozdawczy
1)Każda ze Stron przedstawia Konferencji Stron sprawozdanie w ciągu pierwszych dwóch lat od uzyskania statusu Strony, a następnie okresowo, zawierające szczegółowe informacje na temat działań podjętych w celu wprowadzenia w życie art. 3 ust. 1 lit. a) i b).
2)Konferencja Stron określa format i procedurę sporządzania sprawozdania zgodnie ze swoim regulaminem wewnętrznym.
Artykuł 25 – Współpraca międzynarodowa
1)Strony współpracują w realizacji celu niniejszej Konwencji. Strony zachęca się ponadto, w stosownych przypadkach, do wspierania państw, które nie są Stronami niniejszej Konwencji, w podejmowaniu działań zgodnych z warunkami niniejszej Konwencji i uzyskaniu statusu jej Strony.
2)W stosownych przypadkach Strony wymieniają między sobą istotne i użyteczne informacje dotyczące aspektów związanych ze sztuczną inteligencją, które mogą mieć znaczący pozytywny lub negatywny wpływ na korzystanie z praw człowieka, funkcjonowanie demokracji i przestrzeganie praworządności, w tym zagrożeń i skutków, które pojawiły się w kontekście badań naukowych i w odniesieniu do sektora prywatnego. Strony zachęca się do angażowania, w stosownych przypadkach, odpowiednich zainteresowanych stron i państw, które nie są Stronami niniejszej Konwencji, w taką wymianę informacji.
3)Zachęca się Strony do zacieśnienia współpracy, w tym, w stosownych przypadkach, z odpowiednimi zainteresowanymi stronami, w celu zapobiegania zagrożeniom i niekorzystnym wpływom na prawa człowieka, demokrację i praworządność oraz ograniczania takich zagrożeń i niekorzystnych wpływów w kontekście działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji.
Artykuł 26 – Skuteczne mechanizmy nadzoru
1)Każda ze Stron ustanawia lub wyznacza co najmniej jeden skuteczny mechanizm nadzoru nad przestrzeganiem zobowiązań wynikających z niniejszej Konwencji.
2)Każda ze Stron zapewnia, aby w ramach takich mechanizmów obowiązki wykonywano w sposób niezależny i bezstronny oraz aby przysługiwały niezbędne uprawnienia, wiedza fachowa i zasoby w celu skutecznego wypełniania zadań w zakresie nadzoru nad przestrzeganiem zobowiązań wynikających z niniejszej Konwencji, zgodnie z nadaniem skuteczności przez Strony.
3)W przypadku gdy Strona przewidziała więcej niż jeden taki mechanizm, w miarę możliwości wprowadza środki w celu ułatwienia skutecznego współdziałania między tymi mechanizmami.
4)W przypadku gdy Strona przewidziała mechanizmy inne niż istniejące struktury z zakresu ochrony praw człowieka, w miarę możliwości wprowadza środki w celu wspierania skutecznego współdziałania między mechanizmami, o których mowa w ust. 1, a tymi istniejącymi krajowymi strukturami z zakresu ochrony praw człowieka.
Rozdział VIII – Postanowienia końcowe
Artykuł 27 – Skutki niniejszej Konwencji
1)Jeżeli co najmniej dwie Strony zawarły już umowę lub traktat w sprawach objętych niniejszą Konwencją lub w inny sposób nawiązały stosunki w takich sprawach, są one również uprawnione do odpowiedniego stosowania tej umowy lub traktatu lub uregulowania tych stosunków, o ile czynią to w sposób, który nie jest niezgodny z przedmiotem i celem niniejszej Konwencji.
2)Strony będące członkami Unii Europejskiej stosują we wzajemnych stosunkach przepisy Unii Europejskiej regulujące sprawy objęte zakresem niniejszej Konwencji, bez uszczerbku dla przedmiotu i celu niniejszej Konwencji oraz dla jej pełnego stosowania w stosunku do innych Stron. To samo dotyczy innych Stron w zakresie, w jakim są one związane takimi przepisami.
Artykuł 28 – Poprawki
1)Poprawki do niniejszej Konwencji mogą zostać zaproponowane przez każdą Stronę, Komitet Ministrów Rady Europy lub Konferencję Stron.
2)Każdą propozycję poprawek komunikuje się Stronom przez Sekretarza Generalnego Rady Europy.
3)Każdą poprawkę zaproponowaną przez Stronę lub Komitet Ministrów komunikuje się Konferencji Stron, która przedkłada Komitetowi Ministrów opinię na temat zaproponowanej poprawki.
4)Komitet Ministrów rozważa zaproponowaną poprawkę oraz opinię przedłożoną przez Konferencję Stron i może zatwierdzić poprawkę.
5)Tekst każdej poprawki zatwierdzonej przez Komitet Ministrów zgodnie z ust. 4 przekazuje się Stronom do przyjęcia.
6)Każda poprawka zatwierdzona zgodnie z ust. 4 wchodzi w życie trzydziestego dnia po zawiadomieniu Sekretarza Generalnego przez wszystkie Strony o jej przyjęciu.
Artykuł 29 – Rozstrzyganie sporów
W przypadku sporu między Stronami dotyczącego interpretacji lub stosowania niniejszej Konwencji Strony te dążą do rozstrzygnięcia sporu w drodze negocjacji lub w inny wybrany przez siebie polubowny sposób, w tym poprzez Konferencję Stron, jak przewidziano w art. 23 ust. 2 lit. e).
Artykuł 30 – Podpisanie i wejście w życie
1)Niniejsza Konwencja jest otwarta do podpisu dla państw członkowskich Rady Europy, państw niebędących jej członkami, które brały udział w jej opracowaniu oraz dla Unii Europejskiej.
2)Niniejsza Konwencja podlega ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu. Dokumenty ratyfikacji, przyjęcia lub zatwierdzenia składa się Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy.
3)Niniejsza Konwencja wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie trzech miesięcy od dnia kiedy pięciu sygnatariuszy, w tym co najmniej trzy państwa członkowskie Rady Europy, wyrazi zgodę na związanie się niniejszą Konwencją zgodnie ust. 2.
4)W odniesieniu do sygnatariusza, który później wyrazi swoją zgodę na związanie się niniejszą Konwencją, wchodzi ona w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie trzech miesięcy od dnia złożenia jego dokumentu ratyfikacji, przyjęcia lub zatwierdzenia.
Artykuł 31 – Przystąpienie
1)Po wejściu w życie niniejszej Konwencji Komitet Ministrów Rady Europy może, po zasięgnięciu opinii Stron Konwencji i otrzymaniu ich jednomyślnej zgody, zaprosić każde państwo niebędące członkiem Rady Europy, które nie brało udziału w opracowaniu niniejszej Konwencji, do przystąpienia do niej, na podstawie decyzji podjętej większością określoną w art. 20 lit. d) Statutu Rady Europy, z zastrzeżeniem jednomyślności przedstawicieli Stron uprawnionych do zasiadania w Komitecie Ministrów.
2)W odniesieniu do każdego państwa przystępującego niniejsza Konwencja wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie trzech miesięcy od dnia złożenia Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy dokumentu przystąpienia.
Artykuł 32 – Zakres terytorialny
1)Każde państwo lub Unia Europejska może, w chwili podpisywania lub składania dokumentu ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia, wskazać terytorium lub terytoria, na których niniejsza Konwencja będzie stosowana.
2)Każda Strona może, w późniejszym czasie, w drodze oświadczenia skierowanego do Sekretarza Generalnego Rady Europy, rozszerzyć zastosowanie niniejszej Konwencji na każde terytorium określone w oświadczeniu. W odniesieniu do tego terytorium niniejsza Konwencja wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie trzech miesięcy od dnia otrzymania oświadczenia przez Sekretarza Generalnego Rady Europy.
3)Każde oświadczenie złożone na podstawie dwóch poprzednich ustępów można wycofać w odniesieniu do każdego terytorium określonego w takim oświadczeniu, w drodze notyfikacji skierowanej do Sekretarza Generalnego Rady Europy. Wycofanie staje się skuteczne pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie trzech miesięcy od dnia otrzymania takiej notyfikacji przez Sekretarza Generalnego.
Artykuł 33 – Klauzula federalna
1)Państwo federalne może zastrzec sobie prawo do przyjęcia zobowiązań wynikających z niniejszej Konwencji zgodnie z podstawowymi zasadami regulującymi stosunki między jego instytucjami rządowymi na szczeblu centralnym a państwami wchodzącymi w skład federacji lub innymi podobnymi jednostkami terytorialnymi, pod warunkiem że niniejszą Konwencję stosuje się do instytucji rządowych na szczeblu centralnym danego państwa federalnego.
2)W odniesieniu do postanowień niniejszej Konwencji, których stosowanie podlega jurysdykcji państw wchodzących w skład federacji lub innych podobnych jednostek terytorialnych, które nie są zobowiązane przez system konstytucyjny federacji do podejmowania działań ustawodawczych, rząd federalny informuje właściwe organy tych państw o wspomnianych postanowieniach i przedstawia swoją pozytywną opinię, zachęcając te organy do podjęcia odpowiednich działań w celu nadania im skuteczności.
Artykuł 34 – Zastrzeżenia
1)W drodze pisemnej notyfikacji skierowanej do Sekretarza Generalnego Rady Europy każde państwo może, w chwili podpisywania lub składania dokumentu ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia, oświadczyć, że korzysta z zastrzeżenia przewidzianego w art. 33 ust. 1.
2)W odniesieniu do niniejszej Konwencji nie można zgłaszać żadnych innych zastrzeżeń.
Artykuł 35 – Wypowiedzenie
1)Każda Strona może w dowolnym czasie wypowiedzieć niniejszą Konwencję, w drodze notyfikacji skierowanej do Sekretarza Generalnego Rady Europy.
2)Wypowiedzenie takie staje się skuteczne pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie trzech miesięcy od dnia otrzymania notyfikacji przez Sekretarza Generalnego.
Artykuł 36 – Notyfikacja
Sekretarz Generalny Rady Europy notyfikuje państwom członkowskim Rady Europy, państwom niebędącym członkami, które uczestniczyły w opracowywaniu niniejszej Konwencji, Unii Europejskiej, jak również każdemu sygnatariuszowi niniejszej Konwencji, każdemu umawiającemu się państwu, każdej Stronie niniejszej Konwencji lub każdemu innemu państwu, które zaproszono do przystąpienia do niej:
a)każdy akt podpisania;
b)złożenie wszelkich dokumentów ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia i przystąpienia;
c)każdą datę wejścia w życie niniejszej Konwencji zgodnie z art. 30 ust. 3 i 4 i art. 31 ust. 2;
d)każdą poprawkę przyjętą zgodnie z art. 28 i datę jej wejścia w życie;
e)wszelkie oświadczenia złożone zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. b);
f)każde zastrzeżenie i wycofanie zastrzeżenia złożone zgodnie z art. 34;
g)każde wypowiedzenie dokonane zgodnie z art. 35;
h)każdy inny akt, oświadczenie, notyfikację lub powiadomienie odnoszące się do niniejszej Konwencji.
Na dowód czego niżej podpisani, będąc do tego należycie upoważnieni, złożyli swoje podpisy pod niniejszą Konwencją.
Sporządzono w Wilnie dnia 5 września 2024 r. w językach angielskim i francuskim, przy czym oba teksty są jednakowo autentyczne, w jednym egzemplarzu, który zostanie złożony w archiwum Rady Europy. Sekretarz Generalny Rady Europy przekaże uwierzytelnione kopie konwencji wszystkim państwom członkowskim Rady Europy, państwom niebędącym członkami, które uczestniczyły w opracowaniu niniejszej konwencji, Unii Europejskiej oraz państwom zaproszonym do przystąpienia do konwencji. Załącznik :
ZAŁĄCZNIK II
1.Oświadczenie Unii Europejskiej w sprawie zakresu stosowania w odniesieniu do podmiotów prywatnych zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. b) Konwencji
Przypominając o wynikającym z art. 3 ust. 1 lit. b) Konwencji obowiązku zajęcia się zagrożeniami i wpływami wynikającymi z działań podmiotów prywatnych w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji w zakresie nieobjętym lit. a) tego postanowienia w sposób zgodny z przedmiotem i celem niniejszej Konwencji, Unia oświadcza, że będzie stosować zasady i obowiązki określone w rozdziałach II-VI Konwencji do działań podmiotów prywatnych wprowadzających do obrotu, udostępniających i korzystających z systemów sztucznej inteligencji w Unii Europejskiej poprzez wdrożenie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji („akt w sprawie sztucznej inteligencji”). Inny odpowiedni unijny dorobek prawny może mieć również zastosowanie do tych działań i przyczyniać się do wdrażania zasad i obowiązków wynikających z Konwencji.
2.Oświadczenie Unii Europejskiej w sprawie terytorialnego zakresu stosowania zgodnie z art. 32 ust. 1 Konwencji
W odniesieniu do art. 32 ust. 1 Konwencji Unia oświadcza, że Konwencja ramowa w sprawie sztucznej inteligencji, praw człowieka, demokracji i praworządności ma mieć zastosowanie, w odniesieniu do kompetencji Unii, do terytoriów, na których stosuje się Traktaty UE zgodnie z art. 52 TUE i na warunkach określonych między innymi w art. 355 TFUE.