KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 13.3.2025
COM(2025) 104 final
2025/0054(NLE)
Wniosek
DECYZJA WYKONAWCZA RADY
upoważniająca Republikę Słowacką do wprowadzenia szczególnego środka stanowiącego odstępstwo od art. 26 ust. 1 lit. a), art. 168 i 168a dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 395 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 1 („dyrektywa VAT”) Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji, może upoważnić każde państwo członkowskie do wprowadzenia szczególnych środków stanowiących odstępstwo od przepisów wspomnianej dyrektywy w celu uproszczenia procedury poboru VAT lub zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania.
W piśmie, które wpłynęło do Komisji 5 listopada 2024 r., Słowacja wystąpiła z wnioskiem o upoważnienie do stosowania odstępstwa od art. 26 ust. 1 lit. a), art. 168 i 168a dyrektywy VAT w celu ograniczenia prawa do odliczenia VAT naliczonego od zakupu, leasingu, wewnątrzwspólnotowego nabycia i przywozu pojazdów silnikowych kategorii M1, motocykli kategorii L1e i L3e 2 , a także w odniesieniu do świadczenia odpowiednich usług, dostaw części zamiennych, akcesoriów i paliwa, jeżeli są one wykorzystywane jednocześnie do celów działalności gospodarczej i do innych celów. Wraz z wnioskiem Słowacja przedstawiła analizę uzasadniającą wskaźnik procentowy stosowany do odliczenia, który ustalono na poziomie 50 %.
Zgodnie z art. 395 ust. 2 dyrektywy VAT Komisja pismem z 29 listopada 2024 r. poinformowała pozostałe państwa członkowskie o wniosku złożonym przez Słowację. Pismem z 2 grudnia 2024 r. Komisja poinformowała Słowację, że posiada wszystkie informacje niezbędne do rozpatrzenia wniosku.
1.KONTEKST WNIOSKU
•Przyczyny i cele wniosku
Art. 168 dyrektywy VAT stanowi, że podatnik jest uprawniony do odliczenia podatku VAT nałożonego na towary lub usługi nabyte na potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika. Art. 168a ust. 1 dyrektywy VAT stanowi, że podatek VAT od wydatków związanych z nieruchomością stanowiącą część majątku przedsiębiorstwa danego podatnika i wykorzystywaną zarówno do celów prowadzonej przez niego działalności, jak i do celów innych niż prowadzona działalność, podlega odliczeniu wyłącznie do wysokości udziału procentowego, w jakim dana nieruchomość jest wykorzystywana do celów działalności prowadzonej przez podatnika. Zgodnie z art. 168a ust. 2 dyrektywy VAT państwa członkowskie mogą stosować tę zasadę również w odniesieniu do wydatków związanych z innymi określonymi rzeczami stanowiącymi część majątku przedsiębiorstwa. Zgodnie z wymogami art. 26 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy użycie towarów stanowiących część majątku przedsiębiorstwa do celów prywatnych uznawane jest za odpłatne świadczenie usług, jeśli VAT od takich towarów podlegał odliczeniu. System ten pozwala na odzyskanie pierwotnie odliczonego podatku VAT w odniesieniu do towarów wykorzystywanych do celów prywatnych.
W przypadku samochodów osobowych i motocykli system ten jest trudny do stosowania, ponieważ trudno jest rozdzielić wykorzystywanie do celów prywatnych i do celów działalności gospodarczej. Jeśli prowadzona jest dokumentacja, jej prowadzenie i kontrolowanie stanowi dodatkowe obciążenie zarówno dla przedsiębiorstwa, jak i dla administracji.
Zgodnie z art. 395 dyrektywy VAT państwa członkowskie mogą – pod warunkiem uzyskania upoważnienia Rady – stosować środki stanowiące odstępstwo od przepisów dyrektywy VAT w celu uproszczenia procedury poboru podatku VAT lub zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania.
Słowacja zwróciła się z wnioskiem o możliwość ograniczenia prawa do odliczenia do określonej stawki procentowej w odniesieniu do niektórych samochodów osobowych i motocykli, które nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej, oraz w odniesieniu do dostaw niektórych towarów i świadczenia usług z nimi związanych, a jednocześnie zwolnienia przedsiębiorstw z obowiązku rozliczania się z podatku w przypadku użycia pojazdu do celów prywatnych. Środek szczególny oznaczałby również zwolnienie podatników z obowiązku uznawania korzystania z takich samochodów osobowych i motocykli do celów niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej za świadczenie usług. Zaletą takiego rozwiązania jest uproszczenie systemu dla wszystkich zaangażowanych stron, a jednocześnie zapobieganie uchylaniu się od opodatkowania lub unikaniu opodatkowania z powodu niewłaściwego prowadzenia dokumentacji.
Korzyści płynące z zastosowania stawki ryczałtowej potwierdzono wykorzystując elektroniczny kwestionariusz opracowany przez słowackie ministerstwo finansów. Kwestionariusz został rozesłany do przedsiębiorstw za pośrednictwem stowarzyszeń przedsiębiorców w celu uzyskania danych na temat wykorzystania pojazdów, które stanowiły część majątku przedsiębiorstwa, zarówno do celów prywatnych, jak i prowadzenia działalności gospodarczej. Spośród zbadanej próby respondentów 71 % opowiedziało się za zastosowaniem ryczałtowej stawki procentowej odliczenia VAT do pojazdów o przeznaczeniu mieszanym, natomiast 78 % respondentów uznało obecny system za uciążliwy pod względem administracyjnym.
Słowacja przeanalizowała dane uzyskane w trakcie badania oraz w wyniku działań kontrolnych mających na celu weryfikację danych dotyczących zakupu pojazdów silnikowych i prawa do odliczenia podatku naliczonego od tych pojazdów, a także dane z wizyt na miejscu i kontroli. Na podstawie wyników różnych przeprowadzonych działań władze słowackie doszły do wniosku, że wartość 50 % najdokładniej odzwierciedla stosunek wykorzystania pojazdów do celów prywatnych i do celów działalności gospodarczej.
Samochody osobowe i motocykle objęte tym środkiem to pojazdy silnikowe kategorii M1, motocykle kategorii L1e oraz motocykle kategorii L3e, które nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej. Transakcje te obejmują zakup, wewnątrzwspólnotowe nabycie i przywóz tych pojazdów, jak również ich leasing. Ograniczenie prawa do odliczenia będzie miało również zastosowanie do wyżej wymienionych transakcji, jeżeli dotyczą one części zamiennych, akcesoriów, usług związanych z tymi pojazdami i zaopatrywania ich w paliwo. Z zakresu odstępstwa wyłącza się jednak niektóre rodzaje pojazdów silnikowych i motocykli wykorzystywanych do niektórych rodzajów działalności, w przypadku których wykorzystanie do celów niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej uznaje się za nieistotne. Wyłączenie to obejmuje samochody osobowe i motocykle zakupione w celu odsprzedaży, wynajmu lub leasingu, lub wykorzystywane do odpłatnego przewozu pasażerów, w tym usług taksówkowych, świadczenia usług nauki jazdy, testowania lub wykorzystywane jako pojazdy zastępcze w przypadku naprawy.
Mając na uwadze spodziewany pozytywny wpływ środka szczególnego na obciążenia administracyjne zarówno podatników, jak i organów podatkowych, wnioskuje się o udzielenie upoważnienia na stosowanie środka stanowiącego odstępstwo.
Upoważnienie powinno być ważne na ograniczony okres, tj. do 30 czerwca 2028 r., co umożliwi weryfikację konieczności i skuteczności stosowania tego środka stanowiącego odstępstwo oraz wskaźnika proporcji między wykorzystaniem do celów działalności gospodarczej i do innych celów, będącego podstawą tego upoważnienia. Do ewentualnego wniosku o przedłużenie należy dołączyć sprawozdanie zawierające przegląd stosowanego wskaźnika procentowego i wniosek taki należy przedłożyć służbom Komisji do 30 września 2027 r.
•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki
Podobne odstępstwa dotyczące prawa do odliczenia przyznano także innym państwom członkowskim (Estonii 3 , Włochom 4 , Łotwie 5 , Węgrom 6 , Polsce 7 , Rumunii 8 i Chorwacji 9 ).
Art. 176 dyrektywy VAT stanowi, że Rada określa wydatki, które nie dają prawa do odliczenia VAT. Do tego czasu państwa członkowskie są upoważnione do utrzymania wyłączeń obowiązujących w dniu 1 stycznia 1979 r. lub – w odniesieniu do państw członkowskich, które przystąpiły do Wspólnoty po tym dniu – wyłączeń obowiązujących w dniu ich przystąpienia. W związku z tym istnieje pewna liczba przepisów „wstrzymujących”, które ograniczają prawo do odliczenia VAT związanego z samochodami osobowymi.
Niezależnie od wcześniejszych inicjatyw mających na celu ustanowienie przepisów określających kategorie wydatków, które mogą podlegać ograniczeniom w zakresie prawa do odliczenia 10 , takie odstępstwo jest właściwe w oczekiwaniu na harmonizację odnośnych przepisów na szczeblu UE.
2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ
•Podstawa prawna
Art. 395 dyrektywy VAT.
•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)
Biorąc pod uwagę przepisy dyrektywy VAT będące podstawą przedmiotowego wniosku, zasada pomocniczości nie ma zastosowania.
•Proporcjonalność
Decyzja dotyczy upoważnienia udzielonego państwu członkowskiemu w odpowiedzi na jego własny wniosek i nie stanowi żadnego zobowiązania.
Biorąc pod uwagę ograniczony zakres odstępstwa, przedmiotowy środek szczególny jest proporcjonalny do zamierzonych celów, jakimi są uproszczenie procedury poboru podatku i zapobieganie niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania. W szczególności, z uwagi na możliwość zaniżania przez przedsiębiorstwa zobowiązań podatkowych w deklaracjach oraz fakt, że kontrole przebiegu pojazdów stanowią obciążenie dla organów podatkowych, ograniczenie w wysokości 50 % uprościłoby procedurę poboru podatku VAT i zapobiegałoby uchylaniu się od opodatkowania, wynikającemu m.in. z niewłaściwego prowadzenia dokumentacji.
•Wybór instrumentu
Proponowany instrument: decyzja wykonawcza Rady.
Zgodnie z art. 395 dyrektywy VAT odstępstwo od wspólnych przepisów dotyczących podatku VAT jest możliwe jedynie na podstawie upoważnienia Rady, stanowiącej jednomyślnie na wniosek Komisji. Decyzja wykonawcza Rady jest najwłaściwszym instrumentem, ponieważ może być skierowana do konkretnego państwa członkowskiego.
3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW
•Konsultacje z zainteresowanymi stronami
Nie przeprowadzono konsultacji z zainteresowanymi stronami. Niniejszy wniosek opiera się na wniosku złożonym przez Słowację i dotyczy wyłącznie tego państwa członkowskiego.
•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej
Nie zaistniała potrzeba skorzystania z pomocy ekspertów zewnętrznych.
•Ocena skutków
Celem wniosku jest uproszczenie procedury poboru podatku dzięki wyeliminowaniu konieczności prowadzenia przez podatników dokumentacji dotyczącej prywatnego użytkowania określonych samochodów osobowych, a jednocześnie zapobieganie uchylaniu się od płacenia VAT związanemu z niewłaściwym prowadzeniem dokumentacji. Wniosek ma zatem potencjalny pozytywny wpływ zarówno na przedsiębiorstwa, jak i organy administracji podatkowej.
Słowackie organy podatkowe przeprowadziły analizę danych uzyskanych w wyniku działań kontrolnych w okresie od stycznia 2023 r. do maja 2024 r. Na podstawie tej analizy stwierdzono, że podatnicy stosowali stawkę ryczałtową przewidzianą w słowackiej ustawie o podatku dochodowym do VAT płaconego od nabycia samochodów osobowych i motocykli oraz powiązanych wydatków, zamiast określać rzeczywiste wykorzystanie pojazdów do celów prywatnych i do celów działalności gospodarczej. Chociaż przepis ten miał być stosowany wyłącznie w odniesieniu do podatku dochodowego, podatnicy uznali, że zastosowanie tej stawki ryczałtowej mogłoby pozwolić na uniknięcie sporów z organami podatkowymi.
Ponadto organy podatkowe przeprowadziły kontrole 255 podatników w latach 2019–2024. Kontrole koncentrowały się jedynie na wykorzystaniu pojazdów silnikowych, a weryfikacja dotyczyła 277 takich pojazdów, z których 240 stanowiły pojazdy silnikowe do przewozu osób. Według władz słowackich kontrole te wykazały, że w wielu przypadkach podatnicy dokonywali nieprawidłowych odliczeń naliczonego VAT związanego z tymi pojazdami. Władze słowackie doszły również do wniosku, że wykorzystanie do celów działalności gospodarczej stanowiło nieco ponad 50 % całkowitego wykorzystania.
Ponadto władze słowackie uzyskały dodatkowe dane z kwestionariusza, który rozesłano do przedsiębiorstw za pośrednictwem stowarzyszeń przedsiębiorców.
Na podstawie analizy uzyskanych danych władze słowackie doszły do wniosku, że stawka ryczałtowa 50 % stanowi realistyczne przybliżenie stosunku wykorzystania pojazdów do celów prywatnych i do celów działalności gospodarczej.
•Prawa podstawowe
Wniosek nie ma żadnych skutków dla ochrony praw podstawowych.
4.WPŁYW NA BUDŻET
Wniosek wpłynie w nieznacznym stopniu na ogólną kwotę wpływów z podatku pobieranego na etapie ostatecznej konsumpcji i nie będzie miał negatywnego wpływu na zasoby własne Unii pochodzące z podatku VAT.
5.ELEMENTY FAKULTATYWNE
Wniosek jest ograniczony w czasie i zawiera klauzulę wygaśnięcia w dniu 30 czerwca 2028 r.
W przypadku gdyby Słowacja uznała, że konieczne jest przedłużenie obowiązywania środka szczególnego, powinna najpóźniej do dnia 30 września 2027 r. przedstawić Komisji sprawozdanie zawierające przegląd stawki procentowej ograniczenia wraz z wnioskiem o przedłużenie odstępstwa.
2025/0054 (NLE)
Wniosek
DECYZJA WYKONAWCZA RADY
upoważniająca Republikę Słowacką do wprowadzenia szczególnego środka stanowiącego odstępstwo od art. 26 ust. 1 lit. a), art. 168 i 168a dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając dyrektywę Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 11 , w szczególności jej art. 395 ust. 1 akapit pierwszy,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Art. 168 i 168a dyrektywy 2006/112/WE regulują prawo podatnika do odliczenia podatku od wartości dodanej (VAT) naliczonego w związku z dostawą towarów lub świadczeniem usług wykorzystywanych przez podatnika do celów jego opodatkowanych transakcji. Art. 26 ust. 1 lit. a) wspomnianej dyrektywy zawiera wymóg rozliczania się z VAT w przypadku użycia składników majątku przedsiębiorstwa do celów prywatnych podatnika lub jego pracowników lub, bardziej ogólnie, do celów innych niż działalność jego przedsiębiorstwa.
(2)W piśmie, które wpłynęło do Komisji 5 listopada 2024 r., Słowacja wystąpiła z wnioskiem o upoważnienie, zgodnie z art. 395 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 2006/112/WE, do wprowadzenia szczególnego środka stanowiącego odstępstwo od art. 26 ust. 1 lit. a), art. 168 i 168a tej dyrektywy, polegającego na ograniczeniu do wysokości 50 % prawa do odliczenia VAT od wydatków dotyczących niektórych pojazdów, które nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej, oraz do nieuznawania wykorzystywania takich pojazdów wchodzących w skład aktywów przedsiębiorstwa podatnika do celów prywatnych za odpłatne świadczenie usług, jeżeli pojazd ten podlegał takiemu ograniczeniu („środek szczególny”).
(3)Wnioskowany środek szczególny obejmuje pojazdy silnikowe, które nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej, kategorii M1, motocykle kategorii L1e oraz motocykle kategorii L3e według kategoryzacji określonej w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów 12 , oraz w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 168/2013 z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców 13 . Transakcje te obejmują zakup, wewnątrzwspólnotowe nabycie i przywóz tych pojazdów, jak również ich leasing. Ograniczenie prawa do odliczenia VAT obejmuje wydatki na części zamienne, akcesoria, usługi i zaopatrywanie w paliwo przeznaczone do tych pojazdów.
(4)Niektóre pojazdy silnikowe powinny zostać wyłączone z zakresu stosowania środka szczególnego, ponieważ – ze względu na rodzaj działalności gospodarczej, do jakiej są wykorzystywane – ich wykorzystywanie do celów niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej uznaje się za nieistotne. W związku z tym środek szczególny nie powinien mieć zastosowania do samochodów i motocykli zakupionych w celu odsprzedaży, wynajmu lub leasingu lub wykorzystywanych do odpłatnego przewozu pasażerów, w tym usług taksówkowych, świadczenia usług nauki jazdy, testowania lub wykorzystywanych jako pojazdy zastępcze w trakcie naprawy.
(5)Zgodnie z art. 395 ust. 2 akapit drugi dyrektywy 2006/112/WE pismem z dnia 29 listopada 2024 r. Komisja przekazała wniosek pozostałym państwom członkowskim. Pismem z dnia 2 grudnia 2024 r. Komisja powiadomiła Słowację, że posiada wszystkie informacje niezbędne do rozpatrzenia wniosku.
(6)Słowacja zawarła w swoim wniosku uzasadnienie ustalenia wskaźnika procentowego ograniczenia prawa do odliczenia VAT na 50 %. Słowacja wykorzystała w tym celu dane uzyskane w wyniku działań kontrolnych oraz badania przeprowadzonego wśród przedsiębiorstw. Według Słowacji w wyniku analizy tych danych przyjęto wskaźnik 50 % jako trafne przybliżenie proporcji wykorzystania pojazdów, których dotyczy środek szczególny, do celów prywatnych i do celów prowadzenia działalności gospodarczej.
(7)Słowacja twierdzi, że środek szczególny będzie miał pozytywny wpływ na obciążenie administracyjne podatników i organów podatkowych poprzez uproszczenie poboru VAT i zapobieganie uchylaniu się od opodatkowania związanemu z niewłaściwym prowadzeniem dokumentacji. Z tych powodów Komisja uważa, że należy upoważnić Słowację do stosowania środka szczególnego do dnia 30 czerwca 2028 r.
(8)Stosowanie środka szczególnego powinno być ograniczone do czasu potrzebnego do oceny jego skuteczności i adekwatności stosowanego wskaźnika procentowego.
(9)Środek szczególny jest proporcjonalny do zamierzonych celów, tj. uproszczenia procedury poboru VAT i zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania, ponieważ jest on ograniczony w czasie i ma ograniczony zakres. Ponadto środek szczególny nie stwarza ryzyka, że oszustwa przeniosą się do innych sektorów lub do innych państw członkowskich.
(10)Jeśli Słowacja uzna za konieczne przedłużenie obowiązywania środka szczególnego po 30 czerwca 2028 r., powinna do dnia 30 września 2027 r. przedłożyć Komisji wniosek o takie przedłużenie. Do tego wniosku powinno zostać dołączone sprawozdanie dotyczące stosowania środka szczególnego, w tym przegląd stosowanego wskaźnika procentowego.
(11)Według informacji przedstawionych przez Słowację środek szczególny wpłynie jedynie w nieznacznym stopniu na ogólną kwotę wpływów z podatków pobieranych przez Słowację na etapie ostatecznej konsumpcji i nie będzie miał negatywnego wpływu na zasoby własne Unii pochodzące z VAT,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Na zasadzie odstępstwa od art. 168 i 168a dyrektywy 2006/112/WE upoważnia się Republikę Słowacką do ograniczenia do 50 % prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej (VAT) naliczanego w związku z wydatkami dotyczącymi następujących kategorii pojazdów, które nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej:
a)pojazdy silnikowe kategorii M1 określone w art. 4 ust. 1 lit. a) ppkt (i) rozporządzenia (UE) 2018/858;
b)motocykle kategorii L1e określone w art. 4 ust. 2 lit. a) rozporządzenia (UE) 168/2013;
c)motocykle kategorii L3e określone w art. 4 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (UE) 168/2013;
Akapit pierwszy nie ma zastosowania do pojazdów wykorzystywanych lub nabywanych w celu:
a)odsprzedaży, wynajmu lub leasingu;
b)odpłatnego przewozu pasażerów, w tym usług taksówkowych;
c)świadczenia usług nauki jazdy;
d)testowania;
e)wykorzystywania jako pojazdy zastępcze w trakcie naprawy.
Artykuł 2
Na zasadzie odstępstwa od art. 26 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE Republika Słowacka nie uznaje wykorzystywania pojazdu, o którym mowa w art. 1 akapit pierwszy, wchodzącego w skład aktywów przedsiębiorstwa podatnika za odpłatne świadczenie usług, jeśli pojazd ten został objęty ograniczeniem, którego dotyczy upoważnienie na mocy art. 1 niniejszej decyzji.
Artykuł 3
Wydatki, o których mowa w art. 1, obejmują wszystkie następujące elementy:
1)zakup, leasing, wewnątrzwspólnotowe nabycie i przywóz pojazdów, o których mowa w art. 1 akapit pierwszy;
2)wydatki na dostawy towarów lub usługi świadczone w związku z tymi pojazdami i ich użytkowaniem, w tym na zakup paliwa.
Artykuł 4
1.Niniejsza decyzja staje się skuteczna z dniem jej notyfikacji.
Niniejszą decyzję stosuje się od dnia 1 lipca 2025 r. Niniejsza decyzja traci moc w dniu 30 czerwca 2028 r.
2.Wniosek o przedłużenie upoważnienia przewidzianego niniejszą decyzją musi zostać przedłożony Komisji do dnia 30 września 2027 r. wraz ze sprawozdaniem zawierającym przegląd wskaźnika procentowego określonego w art. 1.
Artykuł 5
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Słowackiej.
Sporządzono w Brukseli dnia r.
W imieniu Rady
Przewodniczący