KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 4.2.2025
COM(2025) 29 final
2025/0014(NLE)
Wniosek
DECYZJA WYKONAWCZA RADY
upoważniająca Estonię do zastosowania środka szczególnego stanowiącego odstępstwo od art. 26 ust. 1 lit. a) oraz art. 168 i 168a dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 395 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej („dyrektywa VAT” 1 ) Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji, może upoważnić każde państwo członkowskie do wprowadzenia szczególnych środków stanowiących odstępstwo od przepisów wspomnianej dyrektywy w celu upraszczania poboru VAT lub zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania.
Pismem, które wpłynęło do Komisji w dniu 28 marca 2024 r., Estonia wystąpiła o upoważnienie do dalszego stosowania środka stanowiącego odstępstwo od ogólnych zasad regulujących prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT w odniesieniu do wydatków związanych z samochodami osobowymi, które nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej („środek szczególny”). W dniu 3 kwietnia 2024 r. Komisja zwróciła się o udzielenie dodatkowych informacji. Estonia udzieliła odpowiedzi w dniu 28 czerwca 2024 r. W dniu 28 sierpnia 2024 r. Komisja ponownie zwróciła się o dodatkowe wyjaśnienia, które Estonia przedstawiła w odpowiedzi zarejestrowanej przez Komisję w dniu 24 września 2024 r.
Zgodnie z art. 395 ust. 2 dyrektywy VAT Komisja poinformowała pozostałe państwa członkowskie pismem z dnia 17 października 2024 r. o wniosku złożonym przez Estonię. Pismem z dnia 18 października 2024 r. Komisja zawiadomiła Estonię, że posiada wszystkie informacje, które uznaje za niezbędne do rozpatrzenia wniosku.
1.KONTEKST WNIOSKU
•Przyczyny i cele wniosku
Art. 168 i 168a dyrektywy VAT stanowią, że podatnik jest uprawniony do odliczenia podatku VAT nałożonego na towary lub usługi zakupione na potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika. Zgodnie z wymogami art. 26 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy użycie towarów stanowiących część majątku przedsiębiorstwa do celów prywatnych uznawane jest za odpłatne świadczenie usług, jeśli VAT od takich towarów podlegał odliczeniu. System ten pozwala na odzyskanie pierwotnie odliczonego podatku VAT w odniesieniu do towarów wykorzystywanych do celów prywatnych.
W przypadku samochodów osobowych system ten jest trudny do stosowania, w szczególności w związku z tym, że trudno jest rozdzielić wykorzystywanie do celów prywatnych i do celów działalności gospodarczej. Jeśli prowadzona jest dokumentacja, jej prowadzenie i kontrolowanie stanowi obciążenie administracyjne zarówno dla przedsiębiorstwa, jak i dla administracji. Ponadto nieprawidłowe prowadzenie dokumentacji może prowadzić do uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania.
Zgodnie z art. 395 dyrektywy VAT państwa członkowskie mogą stosować środki szczególne stanowiące odstępstwo od przepisów dyrektywy VAT w celu uproszczenia procedury poboru podatku VAT lub zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania, jeżeli środki te zostały zatwierdzone przez Radę.
Estonię upoważniono do stosowania takiego środka szczególnego decyzją wykonawczą Rady 2014/797/UE 2 . Okres obowiązywania decyzji wykonawczej Rady 2014/797/UE został przedłużony decyzją wykonawczą Rady 2017/1854/UE 3 do dnia 31 grudnia 2020 r. Wspomniany środek szczególny został następnie ponownie przyznany w 2021 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2021/1998 z dnia 15 listopada 2021 r. 4 i obowiązuje do dnia 31 grudnia 2024 r.
Estonia wystąpiła z wnioskiem o dalsze stosowanie środka szczególnego po dniu 31 grudnia 2024 r. i poinformowała Komisję, że powody, dla który należy przyznać środek szczególny, są takie same jak powody określone w pierwotnym wniosku, który doprowadził do przyjęcia decyzji wykonawczej Rady 2014/797/UE. Estonia przedstawiła dane wskazujące na to, że od chwili wdrożenia odstępstwa na podstawie decyzji wykonawczej Rady 2014/797/UE zdecydowana większość samochodów służbowych nadal jest wykorzystywana do celów prywatnych, co potwierdza, że odstępstwo jest uzasadnione. Estonia wskazała również, że ograniczenie odliczenia naliczonego podatku VAT upraszcza obliczanie VAT dla wszystkich stron, a jednocześnie zapobiega uchylaniu się od opodatkowania wynikającemu z nieprawidłowego prowadzenia rachunkowości.
Ten środek szczególny ma zastosowanie do zakupu, leasingu, wewnątrzwspólnotowego nabycia i przywozu niektórych samochodów osobowych, jak również niektórych związanych z nimi wydatków, jeżeli samochody te nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwa są dzięki temu zwolnione z obowiązku rozliczania się z podatku VAT od wykorzystania prywatnego. Nowy środek szczególny powinien mieć zastosowanie do wszystkich samochodów osobowych posiadających maksymalnie osiem miejsc siedzących oprócz siedzenia kierowcy, o maksymalnej masie nieprzekraczającej 3 500 kilogramów, które nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej. Samochody osobowe wykorzystywane do pewnych określonych rodzajów działalności byłyby jednak traktowane zgodnie ze zwykłymi zasadami; dotyczy to: samochodów zakupionych w celu odsprzedaży, wynajmu lub leasingu, samochodów wykorzystywanych do przewozu pasażerów za opłatą (np. taksówek) i samochodów wykorzystywanych do świadczenia usług nauki jazdy.
Według Estonii limit odliczenia w ramach środka szczególnego powinien pozostać na poziomie 50 %. Estonia uzasadnia to, wskazując, że sytuacja pozostała niezmieniona w porównaniu z sytuacją w 2014 r., kiedy to po raz pierwszy wprowadzono ten środek szczególny, i że nie ma powodów, by przypuszczać, by miałaby się ona zmienić w najbliższych latach. Estonia wskazuje również, że wykorzystywanie do celów prywatnych samochodów służbowych, które nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej, stanowi około 60 % ich łącznego wykorzystania i że na podstawie pośrednich dowodów i założeń, jakimi dysponują estońskie organy podatkowe, za najbardziej odpowiedni uznaje się limit odliczenia VAT na poziomie 50 %, ponieważ pozwoli on wykluczyć możliwość przeszacowania proporcji wykorzystania samochodów osobowych do celów prywatnych.
•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki
Środki szczególne – oraz ich przedłużenia – stanowiące odstępstwo od przepisów dyrektywy VAT w odniesieniu do prawa do odliczenia, podobne do środka, o przedłużenie którego wnioskuje Estonia, zostały przyznane innym państwom członkowskim (Węgrom 5 , Łotwie 6 , Chorwacji 7 , Polsce 8 , Włochom 9 i Rumunii 10 ).
2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ
•Podstawa prawna
Art. 395 dyrektywy VAT.
•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)
Biorąc pod uwagę przepis dyrektywy VAT będący podstawą wniosku, należy stwierdzić, że wniosek wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji Unii Europejskiej, gdyż Estonia nie może sobie sama przyznać przedłużenia obowiązywania środka szczególnego. W celu przedstawienia wniosku Radzie, która może upoważnić Estonię do przedłużenia stosowania środka szczególnego, konieczna jest interwencja Komisji.
•Proporcjonalność
Decyzja dotyczy upoważnienia udzielonego państwu członkowskiemu w odpowiedzi na jego własny wniosek i nie stanowi żadnego zobowiązania.
Środek szczególny ma ograniczony zakres, a zatem jest proporcjonalny do zamierzonego celu, jakim jest zapobieganie niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania. W szczególności, z uwagi na możliwość zaniżania przez przedsiębiorstwa swoich zobowiązań podatkowych w deklaracjach i na fakt, że kontrole przebiegu pojazdów stanowią obciążenie dla organów podatkowych, ograniczenie w wysokości 50 % zabezpieczyłoby pobór VAT w danym sektorze.
•Wybór instrumentu
Proponowany instrument: decyzja wykonawcza Rady.
Zgodnie z art. 395 dyrektywy Rady 2006/112/WE udzielenie upoważnienia do stosowania środka szczególnego stanowiącego odstępstwo od przepisów dyrektywy VAT jest możliwe tylko po uzyskaniu upoważnienia Rady, stanowiącej jednomyślnie na wniosek Komisji. Decyzja wykonawcza Rady jest najwłaściwszym instrumentem, ponieważ może być skierowana do poszczególnych państw członkowskich.
3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW
•Konsultacje z zainteresowanymi stronami
Nie przeprowadzono konsultacji z zainteresowanymi stronami. Przedmiotowy wniosek opiera się na wniosku złożonym przez Estonię i dotyczy wyłącznie tego państwa członkowskiego.
•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej
Nie zaistniała potrzeba skorzystania z pomocy ekspertów zewnętrznych.
•Ocena skutków
Celem wniosku jest uproszczenie i zabezpieczenie procedury poboru podatku dzięki wyeliminowaniu konieczności prowadzenia przez podatników dokumentacji dotyczącej wykorzystywania określonych samochodów pasażerskich do celów prywatnych, a jednocześnie zapobieganie uchylaniu się od płacenia VAT wynikającemu z niewłaściwego prowadzenia dokumentacji. Wniosek ma zatem potencjalne pozytywne skutki zarówno dla przedsiębiorstw, jak i administracji podatkowej. Rozwiązanie to zostało uznane przez Estonię za odpowiedni środek i jest porównywalne z innymi wcześniejszymi i obecnie obowiązującymi środkami szczególnymi stanowiącymi odstępstwo od przepisów dyrektywy VAT.
4.WPŁYW NA BUDŻET
Środek szczególny wpłynie jedynie w nieznacznym stopniu na ogólną kwotę wpływów z podatków pobieranych na etapie ostatecznej konsumpcji i nie będzie mieć negatywnego wpływu na zasoby własne Unii pochodzące z podatku VAT.
5.ELEMENTY FAKULTATYWNE
Wniosek jest ograniczony w czasie i zawiera klauzulę wygaśnięcia w dniu 31 grudnia 2027 r.
W przypadku gdyby Estonia uznała, że konieczne jest ponowne przedłużenie środka szczególnego na okres po 2027 r., musi najpóźniej do dnia 31 marca 2027 r. wraz z wnioskiem o przedłużenie odstępstwa przedstawić Komisji sprawozdanie zawierające przegląd stawki procentowej ograniczenia prawa do odliczenia.
2025/0014 (NLE)
Wniosek
DECYZJA WYKONAWCZA RADY
upoważniająca Estonię do zastosowania środka szczególnego stanowiącego odstępstwo od art. 26 ust. 1 lit. a) oraz art. 168 i 168a dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając dyrektywę 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 11 , w szczególności jej art. 395 ust. 1 akapit pierwszy,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Art. 168 i 168a dyrektywy 2006/112/WE ustanawiają prawo podatnika do odliczenia podatku od wartości dodanej (VAT) naliczonego od dostarczanych mu towarów i świadczonych na jego rzecz usług, które są wykorzystywane na potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika. Zgodnie z art. 26 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy użycie towarów stanowiących część majątku przedsiębiorstwa do celów prywatnych podatnika lub jego pracowników lub, bardziej ogólnie, do celów innych niż działalność jego przedsiębiorstwa uznaje się za świadczenie usług.
(2)Decyzją wykonawczą Rady (UE) 2021/1998 12 upoważniono Estonię, do dnia 31 grudnia 2024 r., do ograniczenia do 50 % prawa do odliczenia VAT naliczonego w związku z wydatkami dotyczącymi samochodów osobowych, które nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej, jeżeli wydatki te obejmują zakup, leasing, nabycie wewnątrzwspólnotowe lub przywóz samochodów osobowych, które nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej, jak również wydatki związane z konserwacją i naprawą takich samochodów oraz z zakupem paliwa do takich samochodów. Upoważniono Estonię również do tego, by wykorzystywania samochodu osobowego wchodzącego w skład aktywów przedsiębiorstwa podatnika do celów prywatnych nie uznawać za świadczenie usług za wynagrodzeniem, jeśli samochód ten został objęty ograniczeniem dopuszczonym na mocy art. 1 tej decyzji („środek szczególny”).
(3)Pismem, które wpłynęło do Komisji w dniu 28 marca 2024 r., Estonia wystąpiła z wnioskiem o upoważnienie – zgodnie z art. 395 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 2006/112/WE – do dalszego stosowania środka szczególnego („wniosek o przedłużenie”). Pismem z dnia 3 kwietnia 2024 r. Komisja zwróciła się o udzielenie dodatkowych informacji. Estonia udzieliła odpowiedzi w dniu 28 czerwca 2024 r. Pismem z dnia 28 sierpnia 2024 r. Komisja zwróciła się o dodatkowe wyjaśnienia, które Estonia przedstawiła w piśmie zarejestrowanym przez Komisję w dniu 24 września 2024 r.
(4)Zgodnie z art. 395 ust. 2 akapit drugi dyrektywy 2006/112/WE pismem z dnia 17 października 2024 r. Komisja przekazała wniosek o przedłużenie pozostałym państwom członkowskim. Pismem z dnia 18 października 2024 r. Komisja zawiadomiła Estonię, że posiada wszystkie informacje niezbędne do rozpatrzenia wniosku o przedłużenie.
(5)Zgodnie z art. 4 decyzji wykonawczej (UE) 2021/1998 Estonia przedłożyła Komisji – wraz z wnioskiem o przedłużenie – sprawozdanie zawierające przegląd stawki procentowej określonej w odniesieniu do ograniczenia prawa do odliczenia VAT, o którym mowa w art. 1 tej decyzji wykonawczej. Na podstawie dostępnych obecnie informacji, a mianowicie doświadczeń z kontroli podatkowej oraz danych statystycznych dotyczących wykorzystywania samochodów osobowych do celów prywatnych, Estonia twierdzi, że ograniczenie na poziomie 50 % jest nadal uzasadnione i odpowiednie.
(6)Środek szczególny zatwierdzony decyzją wykonawczą (UE) 2021/1998 wygasł w dniu 31 grudnia 2024 r. Biorąc pod uwagę pozytywny wpływ na obciążenie administracyjne podatników i organów podatkowych przez uproszczenie poboru VAT oraz zapobieganie uchylaniu się od opodatkowania wynikającemu z niewłaściwego prowadzenia dokumentacji, Komisja uważa, że należy udzielić upoważnienia do stosowania środka szczególnego.
(7)Stosowanie środka szczególnego powinno być ograniczone do czasu potrzebnego do oceny jego skuteczności oraz adekwatności stawki procentowej ograniczenia. Należy zatem upoważnić Estonię do stosowania środka szczególnego do dnia 31 grudnia 2027 r.
(8)Środek szczególny jest proporcjonalny do zamierzonych celów, tj. uproszczenia procedury poboru VAT i zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania, ponieważ jest on ograniczony w czasie i ma ograniczony zakres. Ponadto środek szczególny nie stwarza niebezpieczeństwa, że oszustwa przeniosą się do innych sektorów lub do innych państw członkowskich.
(9)W przypadku gdyby Estonia uznała, że konieczne jest przedłużenie upoważnienia na okres po 2027 r., powinna do dnia 31 marca 2027 r. przedłożyć Komisji wniosek o przedłużenie wraz ze sprawozdaniem zawierającym przegląd stosowanej stawki procentowej ograniczenia.
(10)Środek szczególny wpłynie jedynie w nieznacznym stopniu na ogólną kwotę wpływów z podatków pobieranych na etapie ostatecznej konsumpcji i nie będzie mieć negatywnego wpływu na zasoby własne Unii pochodzące z podatku VAT,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Na zasadzie odstępstwa od art. 168 i 168a dyrektywy 2006/112/WE upoważnia się Estonię do ograniczenia do 50 % prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej naliczonego w związku z wydatkami dotyczącymi samochodów osobowych, które nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej, jeżeli wydatki te obejmują zakup, leasing, nabycie wewnątrzwspólnotowe lub przywóz samochodów osobowych, które nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej, jak również wydatki związane z konserwacją i naprawą takich samochodów oraz z zakupem paliwa do takich samochodów.
Artykuł 2
Na zasadzie odstępstwa od art. 26 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE Estonia nie uznaje wykorzystywania samochodu osobowego wchodzącego w skład aktywów przedsiębiorstwa podatnika do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą za świadczenie usług za wynagrodzeniem, jeśli samochód ten został objęty ograniczeniem dopuszczonym na mocy art. 1 niniejszej decyzji.
Artykuł 3
1.Niniejsza decyzja ma zastosowanie wyłącznie do samochodów osobowych o maksymalnej dopuszczalnej masie nieprzekraczającej 3 500 kilogramów i mających nie więcej niż osiem miejsc siedzących oprócz siedzenia kierowcy.
2.Niniejsza decyzja nie ma zastosowania do następujących kategorii samochodów osobowych:
a)samochodów zakupionych w celu odsprzedaży, wynajmu lub leasingu;
b)samochodów wykorzystywanych do przewozu pasażerów za opłatą, w tym usług taksówkowych;
c)samochodów wykorzystywanych do świadczenia usług nauki jazdy.
Artykuł 4
1.Niniejsza decyzja staje się skuteczna z dniem jej notyfikacji.
2.Niniejszą decyzję stosuje się do dnia 31 grudnia 2027 r.
3.Ewentualny wniosek o przedłużenie upoważnienia przewidzianego niniejszą decyzją przedkłada się Komisji do dnia 31 marca 2027 r. wraz ze sprawozdaniem zawierającym przegląd stawki procentowej określonej w art.1.
Artykuł 5
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Estońskiej.
Sporządzono w Brukseli dnia r.
W imieniu Rady
Przewodniczący