KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 23.6.2025
COM(2025) 344 final
Zalecenie
ZALECENIE RADY
mające na celu likwidację nadmiernego deficytu w Rumunii
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 23.6.2025
COM(2025) 344 final
Zalecenie
ZALECENIE RADY
mające na celu likwidację nadmiernego deficytu w Rumunii
Zalecenie
ZALECENIE RADY
mające na celu likwidację nadmiernego deficytu w Rumunii
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 126 ust. 7,
uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Zgodnie z art. 126 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) państwa członkowskie unikają nadmiernego deficytu budżetowego.
(2)Pakt stabilności i wzrostu opiera się na celu, jakim są zdrowe i stabilne finanse publiczne jako sposób poprawy warunków sprzyjających stabilności cen oraz silnemu, zrównoważonemu i inkluzywnemu wzrostowi, którego fundamentem jest stabilność finansowa, pomagając tym samym w osiągnięciu celów Unii w zakresie zrównoważonego wzrostu i zatrudnienia.
(3)Rumunia jest objęta procedurą nadmiernego deficytu od kwietnia 2020 r. W dniu 3 kwietnia 2020 r. Rada zdecydowała, zgodnie z art. 126 ust. 6 TFUE, że w Rumunii istnieje nadmierny deficyt w związku z niespełnieniem kryterium deficytu( 1 ) oraz wydała zalecenie na podstawie art. 126 ust. 7 TFUE( 2 ), mające na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego najpóźniej do 2022 r.
(4)W dniu 18 czerwca 2021 r., mając na uwadze głęboki spadek aktywności gospodarczej związany z pandemią COVID-19, Rada przyjęła zmienione zalecenie( 3 ) na podstawie art. 126 ust. 7 TFUE, zalecając tym samym Rumunii zlikwidowanie nadmiernego deficytu najpóźniej do 2024 r.
(5)W dniu 26 lipca 2024 r. Rada przyjęła decyzję (UE) 2024/2130( 4 ) na podstawie art. 126 ust. 8 TFUE, w której stwierdziła, że Rumunia nie podjęła skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. W decyzji Rady z dnia 26 lipca 2024 r. przyjęto do wiadomości, że kolejny etap procedury nadmiernego deficytu, a mianowicie zmienione zalecenie Rady wydane na mocy art. 126 ust. 7 TFUE w sprawie korekty nadmiernego deficytu, nastąpi po przedłożeniu krajowego średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego zgodnie z art. 11 i art. 36 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) 2024/1263.
(6)Dnia 25 października 2024 r. Rumunia przedłożyła Komisji swój pierwszy krajowy średniookresowy plan budżetowo-strukturalny zgodnie z wymogami rozporządzenia (UE) 2024/1263( 5 ). Plan ten obejmował lata 2025–2028 i przedstawiał dostosowanie fiskalne rozłożone na okres siedmiu lat. Dnia 21 stycznia 2025 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie zatwierdzenia krajowego średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego Rumunii( 6 ). W zaleceniu tym wskazała maksymalne stopy wzrostu wydatków netto oraz określiła pakiet reform i inwestycji, który stanowi podstawę przedłużenia okresu dostosowawczego do siedmiu lat.
(7)W dniu 21 stycznia 2025 r. Rada, na podstawie art. 126 ust. 7 TFUE, przyjęła zmienione zalecenie, w którym zaleciła Rumunii zlikwidowanie nadmiernego deficytu do roku 2030( 7 ). Rada zaleciła ścieżkę korekty wydatków netto dla Rumunii zgodnie z art. 3 ust. 4 rozporządzenia (WE) 1467/97( 8 ) przy następujących maksymalnych stopach wzrostu wydatków netto( 9 ): 5,1 % w 2025 r., 4,9 % w 2026 r., 4,7 % w 2027 r., 4,3 % w 2028 r., 4,2 % w 2029 r. i 3,9 % w 2030 r., co odpowiada maksymalnym skumulowanym stopom wzrostu (obliczonym poprzez odniesienie do roku 2023) wynoszącym: 20,2 % w 2025 r., 26,0 % w 2026 r., 31,9 % w 2027 r., 37,6 % w 2028 r., 43,3 % w 2029 r. i 49,0 % w 2030 r. Roczne i skumulowane stopy wzrostu były takie same, jak te wskazane w zaleceniu w sprawie zatwierdzenia krajowego średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego Rumunii. Rada wyznaczyła termin 30 kwietnia 2025 r. na podjęcie przez Rumunię skutecznych działań i przedstawienie niezbędnych środków wraz z rocznym sprawozdaniem z postępów za 2025 r., które ma zostać przedłożone Komisji zgodnie z art. 21 rozporządzenia (UE) 2024/1263.
(8)Do tej pory Rumunia nie przedłożyła swojego rocznego sprawozdania z postępów w realizacji podjętych działań i we wdrażaniu pakietu reform i inwestycji stanowiących podstawę przedłużenia okresu dostosowawczego.
(9)Wzrost wydatków netto w latach 2024 i 2025 jest znacznie szybszy od zalecanego przez Radę; prowadzi to do utrzymującego się wysokiego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych, co zagraża terminowej korekcie nadmiernego deficytu do 2030 r. Nie istnieją „istotne czynniki” łagodzące, które można uwzględnić w ramach procedury nadmiernego deficytu i które zmieniłyby tę ocenę, natomiast wysokie zagrożenie dla stabilności finansów publicznych w średnim okresie, na które narażona jest Rumunia, stanowi czynnik zaostrzający. Na tej podstawie Rada przyjęła w dniu [data] decyzję na podstawie art. 126 ust. 8 TFUE, w której stwierdziła, że nie podjęto skutecznych działań w odpowiedzi na jej zalecenie z dnia 21 stycznia 2025 r.
(10)W przypadku braku skutecznych działań ze strony państwa członkowskiego objętego derogacją art. 126 TFUE wymaga, aby Rada przyjęła, na mocy art. 126 ust. 7, zmienione zalecenie skierowane do danego państwa członkowskiego mające na celu likwidację nadmiernego deficytu w oznaczonym terminie. Zgodnie z art. 3 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 w zaleceniu tym określa się również sześciomiesięczny termin maksymalny na podjęcie przez dane państwo członkowskie skutecznych działań w celu skorygowania nadmiernego deficytu, który to termin może zostać skrócony do trzech miesięcy, jeżeli jest to uzasadnione powagą sytuacji. Ponadto w zaleceniu Rada ma zalecić państwu członkowskiemu przestrzeganie maksymalnej stopy wzrostu wydatków netto określonej w ramach ścieżki korekty wydatków netto, która zapewnia obniżenie i utrzymanie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych poniżej wartości odniesienia wynoszącej 3 % PKB w terminie określonym w zaleceniu. W przypadku gdy procedura nadmiernego deficytu została wszczęta na podstawie kryterium deficytu, ścieżka korygująca musi być zgodna z minimalną roczną korektą strukturalną wynoszącą co najmniej 0,5 % PKB, jako poziom odniesienia dla lat, w których oczekuje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczy wartość odniesienia. W okresie przejściowym obejmującym lata 2025, 2026 i 2027 Komisja może skorygować ten punkt odniesienia w celu uwzględnienia wzrostu wydatków z tytułu odsetek przy ustalaniu proponowanej ścieżki korygującej na te lata zgodnie z motywem 23 rozporządzenia Rady (UE) 2024/1264.
(11)W 2024 r. realny PKB w Rumunii wzrósł o 0,8 %. Według prognozy Komisji Europejskiej z wiosny 2025 r. gospodarka wzrośnie w 2025 r. o 1,4 %; do wzrostu tego przyczyni się ożywienie w sektorze usług budowlanych i transportowych związane z modernizację infrastruktury i członkostwem w strefie Schengen. Oczekuje się, że w 2026 r. realny PKB wzrośnie o 2,2 %, co wynika z większej absorpcji środków w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Oczekuje się, że stopa bezrobocia wyniesie 5,3 % w 2025 r. i 5,2 % w 2026 r. Spodziewany jest spadek inflacji – z poziomu 5,8 % odnotowanego w 2024 r. do 5,1 % w 2025 r i 3,9 % w 2026 r.
(12)Zgodnie z danymi przekazanymi przez Eurostat 22 kwietnia 2025 r.( 10 ) deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Rumunii wyniósł w 2024 r. 9,3 % PKB. Jest on znacznie wyższy od deficytu prognozowanego w średniookresowym planie budżetowo-strukturalnym Rumunii z października 2024 r., który miał wynieść 7,9 % PKB. W prognozie Komisji Europejskiej z wiosny 2025 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniesie 8,6 % PKB w 2025 r. oraz 8,4 % PKB w 2026 r. Prognozuje się, że deficyt strukturalny w 2025 r. wyniesie 7,9 % PKB i pozostanie na tym samym poziomie w 2026 r.
(13)Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wynosił 54,8 % PKB na koniec 2024 r. Zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2025 r. spodziewany jest jego wzrost do 59,4 % PKB na koniec 2025 r. i do 63,3 % PKB na koniec 2026 r., a więc przekroczy on wartość odniesienia wynoszącą 60 % PKB.
(14)Określona w niniejszym zaleceniu zmieniona ścieżka korekty wydatków netto, w ramach której określone są maksymalne stopy wzrostu wydatków netto, jest zgodna z minimalną roczną korektą wyniku strukturalnego o co najmniej 0,5 % PKB oraz zapewnia obniżenie i utrzymanie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych poniżej wartości odniesienia w pierwotnym terminie korekty, tzn. do 2030 r. Aby zapewnić konsekwentne, oparte na analizie ryzyka podejście i przeciwdziałać odchyleniu od ścieżki pierwotnej, ścieżka korygująca jest skoncentrowana na wstępnym etapie, w związku z czym roczne korekty strukturalnego wyniku pierwotnego wynoszą około 2 pp. [na rok] w latach 2025 i 2026, a w latach kolejnych około 1 pp., jest wspierana przez znaczące reformy, m.in. przegląd ram podatkowych, oraz zapewnia przywrócenie w średnim okresie ostrożnego poziomu długu, wynoszącego poniżej 60 % PKB. W oparciu o ścieżkę korekty wydatków netto określoną w niniejszym zaleceniu, ramy średniookresowych prognoz Komisji Europejskiej dotyczących długu publicznego oraz prognozę Komisji Europejskiej z wiosny 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zmaleje z poziomu 9,3 % PKB w 2024 r. do 2,8 % w 2030 r. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie nadal wzrastać – z 54,8 % PKB na koniec 2024 r. do 62,3 % na koniec 2028 r., a następnie spadnie do 61,1 % w 2030 r.
(15)Utrzymanie zalecanych maksymalnych stóp wzrostu wydatków netto określonych w ramach ścieżki korekty wydatków netto powinno zapewnić trwałą korektę nadmiernego deficytu, a jednocześnie konkretne środki powinny być ukierunkowane na poprawę jakości i struktury finansów publicznych, utrzymanie inwestycji i wzmocnienie potencjału wzrostu gospodarczego. Reformy fiskalne i szersze reformy gospodarcze powinny trwale poprawić potencjał wzrostu i odporności gospodarki, a także wesprzeć stabilność finansów publicznych.
(16)W tym względzie nadal mają zastosowanie pkt 2 i załącznik II (Pakiet reform i inwestycji stanowiący podstawę przedłużenia okresu dostosowawczego do 7 lat) do zalecenia Rady z dnia 21 stycznia 2025 r. w sprawie zatwierdzenia planu średniookresowego Rumunii. Te reformy i inwestycje będą w dalszym ciągu monitorowane przez Komisję na podstawie art. 22 ust. 1 rozporządzenia 2024/1263. Biorąc jednak pod uwagę niedawne pogorszenie sytuacji fiskalnej Rumunii w porównaniu ze średniookresowym planem budżetowo-strukturalnym, należy rozszerzyć zakres reform przewidzianych w tym planie, w szczególności tych, które mają bezpośredni wpływ na perspektywy fiskalne i stabilność długu. Nadchodząca reforma podatkowa powinna mieć na celu uzyskanie dodatkowych dochodów, które znacząco przewyższą przewidziany w planie poziom 1,7 % PKB. W celu poprawy sytuacji fiskalnej konieczne będzie również podjęcie dodatkowych działań na rzecz zwiększenia efektywności administracji skarbowej i poboru podatków, jak również zapewnienia ścisłej kontroli nad wydatkami bieżącymi, w tym wynagrodzeniami w sektorze publicznym.
(17)Zgodnie z art. 8 ust. 3 rozporządzenia nr 1467/97 decyzję Rady o uchyleniu procedury nadmiernego deficytu podejmuje się zgodnie z art. 126 ust. 12 TFUE wyłącznie w przypadku, gdy deficyt został obniżony do poziomu poniżej wartości odniesienia, a prognozy Komisji wskazują, że sytuacja ta utrzyma się w bieżącym i kolejnym roku,
NINIEJSZYM ZALECA
1)Rumunia powinna zapewnić, aby nominalna stopa wzrostu wydatków netto nie przekraczała maksymalnych wartości określonych w załączniku I.
2)Rumunia powinna zatem zlikwidować nadmierny deficyt do 2030 r.
3)Rada wyznacza Rumunii termin 15 października 2025 r. na podjęcie skutecznych działań i przedstawienie środków niezbędnych do osiągnięcia korekty nadmiernego deficytu we wskazanym czasie. Rumunia powinna następnie składać sprawozdania z postępów we wdrażaniu niniejszego zalecenia co najmniej raz na sześć miesięcy – wiosną w kontekście swojego rocznego sprawozdania z postępów i jesienią do dnia 15 października, aż do skorygowania nadmiernego deficytu.
Niniejsze zalecenie skierowane jest do Rumunii.
ZAŁĄCZNIK I
Maksymalne stopy wzrostu wydatków netto
(roczne i skumulowane stopy wzrostu, w ujęciu nominalnym)
Rumunia
|
Rok |
2025 |
2026 |
2027 |
2028 |
2029 |
2030 |
|
|
Stopa wzrostu (%) |
Roczna |
2,8 |
2,6 |
4,6 |
4,4 |
4,2 |
4,0 |
|
Skumulowana (*) |
2,8 |
5,5 |
10,4 |
15,2 |
20,1 |
24,9 |
|
(*) Skumulowane stopy wzrostu oblicza się poprzez odniesienie do roku bazowego 2024.
Sporządzono w Brukseli dnia […] r.
W imieniu Rady
Przewodniczący